Առաջադրանքներ՝

1. Տեքստից դուրս գրեք մեկ բարդ բառ և առանձնացրեք դրա արմատները: Սպանություն-Մեծանուն-մեծ+անուն:

2. տեքստից դուրս գրեք երկու վերջածանցավոր բառ և այդ ածանցներով նոր բառեր կազմեք: Օգնոություն-երջանկություն, ուրախություն, սպանություն, առողջություն, տխրություն:

3. տեքստի 5-րդ նախադասությունը համառոտագրեք: Սիմբան գնաց:

4. Օգտվելով տեքստից գրեք, թ եինչպիսին էր Սիմբան և ինչպիսին էին նրա ընկերները: Նրա ընկերները բարի են, նրանց շնորհիվ հաղթում է Սկառին և դառնում կենդանիների արք:

Առաջադրանքներ Ա

1. Նարնջագույնով նշված բառերի բացատրությունը բառարանում նայեք, սովորեք: Ջրաղացպան, վատ, թխած, ձող, փայտե, մերձավոր:
2. Կապույտով նշված բառերը բառակազմորեն վերլուծեք: Ալյուր+ոտ, Կոս+ավեր, մոխր+ոտ, Լավ+ություն, թագա+որ, աղբ+ուցում:
3. Կանաչով նշված դարձվածքի իմաստը գրեք, մի դարձվածք էլ ինքներդ ավելացրեք: Իրեն վազացնում է:
4. Փորձեք բացատրել հեքիաթի վերնագիրը՝ ուշադրություն դարձնելով դրա ուղղագրությանը: Չախ թագավոր:
5. Մուգ կարմիրով նշված նախադասության միջից դուրս գրեք կոչականն ու նրա լրացումը, ուշադրություն դարձրեք կետադրությանը և գրեք, թե ով ու ում  հետ է խոսում: — Հը՞, գո′ղ անիծված, դու ես կերել իմ պանիրն ու բաղարջը, հա՞. կաց՝ հիմի ես քեզ պանիր ցույց տամ։ Աղվեսի հետ է խոսում:

Առաջադրանքներ Բ

1. Հատվածը սովորել շատ լավ կարդալ։
2. Նարնջագույնով նշված բառերի բացատրությունը բառարանում նայեք, սովորեք: Խնամախոսություն, Հեծնելու ընտիր ձի, խլել:
3. Կապույտով նշված բարդ բառերից յուրաքանչյուրի արմատներով կազմել մեկական բարդ բառ, ընդամենը՝ 4 բառ: պատրաստություն-պատ, ջաղացպանին-աղաց,  աչքալուս-լուսամուտ,
4. Կանաչով նշված դարձվածքների իմաստները բացատրել: աշխարհքով մին է լինում-ուրախանալ, միտք է անում-մտածում է:
5. Մուգ կարմիրով նշված նախադասության կոչակնն ու նրա լրացումը գտնել, դրանց դիրքը փոխել՝ դնելով սկզբում, մեջտեղում և կետադրել: — Ինչո՞ւ չի ուտում, աղվե′ս ախպեր,— հարցնում է թագավորը։
6. Հեքիաթի այս հատվածից դուրս գրեք գործիական հոլովով դրված 5 բառ: Թագավորով, մտքով, նժույգով, տնով, աշխարհով:

Առաջադրանքներ Գ

• Գրել, թե կանաչով նշված բառերից յուարքանչյուրն ի՞նչ հոլովով է դրված: Հանդեսով-Գործիական, թագավորի-Սեռական, դաշտում-Ներգոյական, թագավորը-Հայցական, ոչխարի-Սեռական, պալատին-Տրական, երկրից-Բացառական, զուռնով-Գործիական, թմբուկով-գործիական, երգով-գործիական, ձիավորները-Հայցական, թագավորից-Բացառական:
• Տեքստի անծանոթ բառերը բառարանի օգնությամբ բացատրել: Վառիկ-նիստուկած:
• Կարմիրով նշված դարձվածքները բացատրել։ Գլխիդ ճարը տես-քեզ վտանգ չսպառնա, խելքը թռցնի-խելքդ չառնի:
• Մեկական բառով բնութագրել աղվեսին, Շահ-Մարին, ջաղացպանին: Աղվես-Բարի, Շահ-Մարին-վախկոտ, Ջաղացպանին-Խեղճ:
• Ըստ ձեզ՝ հնարավո՞ր էր, որ Շահ Մարը հավատար աղվեսին ու փախչեր իր պալատից: Պատասխանը հիմնավորեք: Այո հնարավոր է:

Меня завут Элен. Я живу в Ереван. Я учусь в школе Мхитар Себастьян. Моего папу зовут Манвел, он работает судьей. Мои маму зовут Сьюзи. Она работает в суде по шенгавиту. Я люблю танцевать. Я не люблю петь. Я читаю разные книги и танцую по субботам. Мои друзья 5 шуток. они очень добры. Их зовут Мари Эвелина, Елизавета Лиза, Светлана. Мое любимое место в городе – Арарат. Мое любимое название фильма в одиночестве дома. Мои любимые книги разные. Я мечтаю стать учителем танцев.

Երբ է հիմնադրվել երևանը-Հիմնադրվել է մ. թ. ա. 782 թ.

Որ թագավորն է հիմնադրել երևանը- Արգիշտը

Երբ է քրիստոնեությունը ընդունվել պետական կրոն-301 թվականին ընդունեց քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն։

Որ թագավորի օրոք- Տրդատ III-ի օրոք։

Երբ է ստեղծվել գրերը, որ թագավորի օրոք-  405 կամ 406 թվականներին։

Երբ է եղել Արտաշեսյաների դինաստյան- Արտաշեսյանների թագավորություն, Մ.Թ.Ա.  189

 

Ծանոթացե՛ք

Պոմերանյան Շպից

Հասակը` 17-30 սմ 
Քաշը` 1-3 կգ 
Կյանքի տևողությունը` 12-16 տարի 

 

Գերմանական մինի շպիցը կամ պոմերանյան շպիցն առաջացել է սահնակ քաշող շների ցեղատեսակներից և ունի երկար ու հետաքրքիր պատմություն։ Աղվեսանման փոքրամարմին այս շանը նկարագրում են հետևյալ նախադասությամբ «Փոքր շուն, ով կարծում է, թե ամենակարող է»։ Շպիցն ակտիվ, կենսուրախ ցեղատեսակ  է, ով միշտ իր ընտանիքի կողքին է։

Ծագումը

Պոմերանյան շպիցն առաջացել է հեռավոր հյուսիսային երկրների հնագույն շպից ցեղատեսակից Պոմերանիա մարզում։ Նրա մոտ հարազատները եղել են գերմանական շպիցը, սոմոյեդը, ամերիկյան էսկիմոն, շպից ցեղատեսակի այլ անդամները և հյուսիսային շների խմբերը, որոնք ունեն ակնհայտ նմանություններ։

Հայտնի մարդկանցից շատերն ունեին պոմերանյան շպից, որոնց թվում էին Մարտին Լյութերն, ով ուներ Բելֆերլայն անունով շուն, ում շատ հաճախ իր ստեղծագործություններում հիշատակում էր, արտիստ Միքելանջելոն, ում հավատարիմը, նստած ատլասե բարձին, հետևում էր, թե ինչպես է տերը նկարում Սիսթինե վանքի առաստաղը, ֆիզիկոս Իսահակ Նյուտոնը, ում   Դայմոնդը (Ադամանդ) ծամել էր իր գրքերից շատերը, կոմպոզիտոր Մոցարտը, ով Փիմփերլ անունով իր շանը նվիրել էր արիա (մեներգ)։

1761 թվականին այս շները տեղափոխվեցին Անգլիա, երբ Սոֆիա Շառլոտեն՝ Մեքլենբուրգ Ստրելիցի(Պոմերանիային կից մարզ) 17-ամյա արքայադուստրը, ամուսնացավ  թագավոր Ջորջ 3-րդի հետ։ Նա իր հետ բերեց  երկու զույգ շուն Ֆիբի և Մերկուրի անուններով, որոնք այդքան էլ հայտնի չէին թագուհու օրոք։ Ամեն ինչ փոխվեց Վիկտորիայի գահակալումից հետո, ով Շառլոտեի թոռնուհին էր։ Իր 64 տարիների ընթացքում նա ստեղծեց ավելի քան 15 տարբեր ցեղատեսակ, սակայն նրա սիրելին պոմերանյան շպիցն էր, որին առաջին անգամ տեսել էր Իտալիայի ճամփորդության ժամանակ՝ 1888 թվականին։

Առանձնահատկությունները

Այս ցեղատեսակի շները գեղեցիկ են, խելացի և նվիրված իրենց ընտանիքներին։ Նրանք անկախ, զգուշավոր և հետաքրքրասեր են իրենց շրջապատող ամեն ինչի նկատմամբ։ Դժբախտաբար, այս փոքրիկները կարծում են, որ ավելի մեծ ու ուժեղ են, քան կան իրականում, ինչն էլ շատ ժամանակ ուղղորդում է նրանց հարձակվել իրենցից մեծ շների վրա։ Չնայած իրենց փոքր չափսերին՝ նրանք ունեն բարձր հաչոց և հիանալի կերպով հսկում են տունը։ Շպիցը կասկածամիտ է անծանոթների հանդեպ և շատ հաճախ կարող է հաչել նրանց վրա։ 

Այս ցեղատեսակի շունը շատ հարմար է հասուն մարդկանց համար, ինչպես նաև նրանց, ովքեր զբաղված են լինում, քանի որ այս փոքրիկները շատ կախում չունեն իրենց տերերից։  

Մինի շպիցը շատ արագ սովորում է հնարքները և խաղերը, սակայն Դուք պետք է լինեք հետևողական և խիստ վարժեցման ընթացքում։ Եթե չլինեք գլխավորի դերում, հավատացեք՝ նա մեծ հաճույքով դա կանի Ձեր փոխարեն։ Այս շներն ունեն շա՛տ էներգիա և սիրում են զբոսանքներ։ Նրանք ունեն գեղեցիկ և շքեղ մորթի, ինչն էլ պահանջում է կանոնավոր խնամք։ Նրանք նաև համարվում են թերապիայի շներ, հանգստացնում և ուրախացնում են ծեր մարդկանց հիվանդանոցներում և ծերանոցներում։

Սննդակարգ

Խորհուրդ է տրվում 1-1,5 բաժակ բարձրորակ չոր կերակուր, օրը 2 անգամ:

Հիշե՛ք՝ Ձեր շան ուտելու չափը կախված է իր քաշից, տարիքից, նյութափոխանակությունից և գործունեության մակարդակից: Շներն անհատականություններ են, ինչպես մարդիկ, և նրանց անհրաժեշտ չէ ուտելիքի նույն քանակը: Պարզից էլ պարզ է, որ  ակտիվ շունն ավելի շատ ուտելիք կպահանջի քան՝ ոչ ակտիվը: 

1. Հոլովեք հետևյալ բառերը. ականջ, դարակ, շուն, դաս, լեզու, գարուն, ձմեռ, ձնեմարդ, լիճ, նամակ, գրիչ:

Ականջ-Ականջի-Սեռական,Ականջին-Տրական,Ականջը-Հայցական,Ականջից-բացառական,ականջով-գործիական,ականջում-ներգոյական,

Դարակ-դարակի-Սեռական, դարակին-Տրական, դարակը-Հայցական, դարակից-բացառական, դարակով-գործիական, դարակում-ներգոյական,

Շուն-Շնի-Սեռական,շնին-Տրական,շունը-Հայցական,շնից-բացառական,շնով-գործիական,շնում-ներգոյական,

Դաս-դասի-Սեռական,դասին-Տրական,դասը-Հայցական,դասից-բացառական,դասով-գործիական,դասում-ներգոյական,

Լեզու-լեզվի-Սեռական,լեզվին-Տրական,լեզուն-Հայցական,լեզվից-բացառական,լեզվով-գործիական,լեզվում-ներգոյական,

Գարուն-գարնան-Սեռական,գարունին-Տրական,գարուն-Հայցական,գարունից-բացառական,գարունով-գործիական,գարունում-ներգոյական,

Ձմեռ-ձմռան-Սեռական,ձմեռին-Տրական,ձմռուն-Հայցական,ձմռանից-բացառական,ձմեռով-գործիական,ձմռանում-ներգոյական,

Ձնեմարդ-Ձնեմարդ-Սեռական,ձնեմարդին-Տրական,ձնեմարդը-Հայցական,ձնեմարդից-բացառական,ձնեմարդով-գործիական,ձնեմարդում-ներգոյական,

Լիճ-լճան-Սեռական,լճին-Տրական,լիճը-Հայցական,լճից-բացառական,լճերով-գործիական,լճերում-ներգոյական,

Նամակ-նամակ-Սեռական,նամակին-Տրական,նամակը-հայցական,նամակից-բացառական, նամակով-գործիական,նամակում-ներգոյական,

Գրիչ-գրիչ-Սեռական,գրիչին-Տրական, գրիչը-հայցական,գրիչից-բացառական,գրիչով-գործիական,գրիչում-ներգոյական

• Պատասխանելով հարցերին՝ լրացրեք նախադասությունները  և գրեք, թե որ հոլովով դրեցիք պակասող բառերը:

Շուշանիկը մոտեցավ և կախարդական բառեր շշնջաց եղբոր ինչի՞ն ականջին-Տրական:

Կարենը իր ամենաթանկարժեք իրերը պահում էր  որտե՞ղ սենյակում-Ներգոյական:

Շունը ո՞ւմ մարդու-Տրական ամենալավ բարեկամն է:

Մայրենիի ուսուցչուհին ինչո՞վ կավիճով-գործիական գրում էր գրատախտակին:

Նրանք ծառերը տնկել էին որտե՞ղ դաշտում-ներգոյական:

Փոքրիկները ինչո՞վ խաղալիքներով-գործիական սպիտակ դղյակ էին պատրաստել:

Այդ մարդը շան քոթոթին դրել էր ինչո՞ւմ արկղում-ներգոյական:

Արցունքոտ աչքերով ղաջիկը մոտեցավ ո՞ւմ մարդուն-ուղղական:

Արքայադստեր ինչերի՞ց արցունքներից-բացառական լիճ էր գոյացել և ծածկել էր ապարանքը:

Վայրի կենդանիները բնակվում են որտե՞ղ գազանանաոցում-ներգոյական:

Ինչի՞ց անտառից-բացառական ոչ հեռու է գտնվում այդ փոքրիկ տնակը:

Հայրը ո՞ւմ ընտանիքին-Տրական տեղեկացնում էր իր վերադարձի մասին:

Այդ գեղեցիկ ու յուրօրինակ ինչո՞վ նավակով-գործիական Կարենը հպարտանում էր:

Գոյականի հոլովումը

Հայերենը ունի 7 հոլով:

Ուղղական ով, ինչ- տղա, սեղան, քաղաք, գիրք, քար, տուն, մազ

Սեռական ում, ինչի-տղայի, սեղանի, քաղաքի, քրքի, քարի, տնի, մազի

Տրական ում, ինչին-տղային, սեղանին, քաղաքին, գրքին, քարին, տնին, մազին

Հայցական ում, ինչը-տղային, սեղանը, քաղաքը, գիրքը, քարը, տունը, մազը

Բացառական ումից, ինչից-տղայից, սեղանից, քաղաքից, գրքից, քարից, տնից, մազից

Գործիական ումով, ինչով-տղայով, սեղանով, քաաքով, գրքով, քարով, տնով, մազով

Ներգոյական ում մեջ, ինչի մեջ կամ ինչում-տղայի մեջ, սեղանի մեջ կամ սեղանում, քաղաքում, գրքում, քարի մեջ, տնում, մազում

ՀԱՄԵՐԳ

Վըտակը ժայռից ներքև է թըռչում,
Թափ առած ընկնում քարերի գըլխին,
Զարկում ավազին, շաչում է, ճըչում,
Ճըչում անհանգիստ, փըրփուրը բերնին։

Ինչպես ծերունին, ձենով պառաված,
Ձայնակցում է ժիր թոռնիկի երգին,
Այնպես է ծերուկ անտառը կամաց
Արձագանք տալի ջըրի աղմուկին։

Այնինչ բընության զըվարթ համերգի

Ունկընդիրն անխոս ու հավերժական,
Ժայռը մտախոհ՝ իր մըռայլ մըտքի
Ետևից ընկած լըսում է նըրան։

Ա

Ժամանակով Բաղդադ քաղաքում նստում էր Հարուն Ալ Ռաշիդ թագավորը։ Հարուն Ալ Ռաշիդ թագավորը սովորություն ուներ՝ շորերը փոխած ման էր գալիս իմանալու, թե ինչ է կատարվում իր մայրաքաղաքում։ Մի գիշեր էլ էսպես, դերվիշի շոր մտած, անցնելիս է լինում մի խուլ փողոցով։ Մի աղքատ տնակից երգի ու նվագածության ձայներ է լսում։ Կանգ է առնում, միտք է անում, միտք, հետաքրքրվում է ու ներս է մտնում։ Ներս է մտնում, տեսնում՝ դատարկ ու մերկ մի տնակ, կրակի դեմը փռած կարպետի վրա նստոտած տանտերն ու երաժիշտները։ Աղքատ ընթրիքի շուրջը բոլորած նվագում են, երգում ու զվարճանում։

— Խաղաղություն ձեզ, ո՛վ ուրախ մարդիկ,— ողջունում է դերվիշն ու խոնարհություն է անում տանտիրոջը։

— Բարով եկար, դերվիշ բաբա, համեցեք, միասին ուտենք աստծու տված մի կտոր հացն ու միասին ուրախանանք,— խնդրում է տանտերը։

Դերվիշին էլ նստեցնում են իրանց հետ ու շարունակում են քեֆը։

Գիշերվա մի ժամին տանտերը երաժիշտներին վճարում է իրենց հասանելիքն ու ճամփու դնում։ Երբ երաժիշտները հեռանում են, դերվիշը տանտիրոջը հարցնում է․

— Անունդ ի՞նչ է, բարեկամ։

— Հասան։

— Ամոթ չլինի հարցնելը, Հասան ախպեր, ի՞նչ արհեստի տեր ես դու, ի՜նչքան փող ես աշխատում, որ էսպես քեֆով ես անցկացնում քո ժամանակը։ — Քեֆը շատ փողով չի լինում, դերվիշ բաբա,— պատասխանում է տանտերը։— Ամենաչնչին ապրուստն էլ կարող է մարդ ուրախ վայելել։ Ես մի փինաչի եմ, չուստեր եմ կարկատում, օրը մի չնչին բան եմ վաստակում։ Երեկոները բերում եմ, մի մասը ապրուստի եմ տալիս, մյուս մասն էլ էս երաժիշտներին, որ տեսար։ Նստում ենք, ուրախանում։ Թե քեզ նման մի ազնիվ հյուր էլ աստված հասցնում է, ավելի լավ։

— Անպակաս լինի քո ուրախությունը, ո՛վ Հասան, բայց եթե հանկարծ աշխատանքիդ էդ բարակ աղբյուրն էլ կտրի, ի՞նչ պիտի անես։

— Ինչո՞ւ է կտրում, դերվիշ բաբա։

— Օրինակ, թագավոր է ու թագավորի քմահաճույք․ հանկարծ հրաման արավ, որ էլ փինաչությունը չպիտի լինի։

— Է՜հ, թագավորի դարդը կտրե՞լ է, ընկնի փինաչիների ետևից․․․ կամ ի՞նչ են արել նրան փինաչիները։ Երբ էդպես բան կպատահի, էն ժամանակ կմտածենք, այժմ քնենք, դերվիշ բաբա։ Աստված ողորմած է․ քեֆ անողին քեֆ չի պակսիլ։ Աշխարհքի բան է՝ ինչպես բռնես, էնպես էլ կերթա։

— Լա՛վ, աստված տա, որ էդպես լինի,— բարեմաղթում է դերվիշն, ու քնում են։

Բ

Առավոտը վաղ դերվիշը գնում է։ Նրա գնալուց հետո մունետիկները լցվում են Բաղդադի փողոցներն ու հրապարակները, գոռալով հայտարարում, թե թագավորի հրամանն է, փինաչիների խանութները փակ պիտի մնան, էսօրվանից էլ ոչ ոք իրավունք չունի էդ արհեստով պարապելու։ Անհնազանդների գլուխները կթռչեն։

Խեղճ Հասանի ձեռքից էլ բիզը խլում են, վզակոթին տալով դուրս անում իր նեղլիկ խանութից ու դուռը փակում։

Մյուս գիշերը, դարձյալ դերվիշի շոր մտած, Հարուն Ալ Ռաշիդ թագավորը գնում է քաղաքը շրջելու։ Դարձյալ անցնում է էն փողոցով, ուր ապրում էր ուրախ Հասանը։ Դարձյալ երգի ու երաժշտության ձայներ է լսում նրա տանից։ Ներս է մտնում։

— Օ՜, բարով, բարով, դերվիշ բաբա, համեցեք, նստիր քո տեղը։

Նստում են, ուտում, խմում, ածում, երգում, ուրախանում մինչև կեսգիշեր։

Կեսգիշերին երաժիշտներն իրենց վարձն առնում են, հեռանում։ Մնում են տանտերն ու հյուրը։

— Գիտե՞ս ինչ պատահեց, դերվիշ բաբա։

— Ի՞նչ պատահեց։

— Հենց էն, ինչ որ դու գուշակեցիր երեկ իրիկուն։ Էսօր թագավորը հրաման հանեց, մեր արհեստն արգելեց․․․

— Ի՞նչ ես ասում,― զարմանում է հյուրը։— Հապա ո՞րտեղից փող գտար, որ էս գիշեր էլ քեֆ սարքեցիր։

— Մի կավե կուժ եմ գտել, հիմի էլ ջուր եմ ծախում։ Օրական ինչ աշխատում եմ, մի մասը տալիս եմ ապրուստի, մյուսը՝ երաժիշտներին ու դարձյալ քեֆ եմ անում։

— Իսկ եթե թագավորը ջուր ծախելն էլ արգելի՝ էն ժամանակ ի՞նչ ես անելու։

— Ջուր ծախելով թագավորին ի՞նչ վնաս ենք տալի, որ արգելի։ Եվ ինչո՞ւ էսօրվանից դարդ անեմ դրա համար։ Երբոր կարգելի, էն ժամանակ կմտածեմ։ Մի՛ վախենար, բարեկամ, երբեք չի պակսիլ մի կտոր հաց ու մի անկյուն, որ ես էնտեղ ուրախանամ։

— Անպակաս լինի ուրախությունը քո օջախից, ո՛վ Հասան,— բարեմաղթում է դերվիշն ու հեռանում։

Գ

Առավոտը վաղ ամբողջ Բաղդադը թնդում է մունետիկների ձենից, թե Հարուն Ալ Ռաշիդ թագավորն էսպես է հրամայում, ջուրը աստծունն է, և էսօրվանից ոչ ոք իրավունք չունի փողով ծախելու։ Պատռել բոլոր ջրկիրների տիկերն ու ջարդել նրանց կժերը։

Աղքատ Հա սանի կուժն էլ ջարդում են ջրի ճամփին ու դատարկ ետ ղրկում։ Մյուս գիշեր թագավորը կրկին դերվիշի շոր է հագնում ու գնում քաղաքը շրջելու։ Կրկին մոտենում է ուրախ Հասանի տանը։ Դարձյալ ուրախության ու երգի ձայներ։ Ներս է մտնում։

— Ա՜, դերվիշ բաբա՛, համեցե՜ք, համեցե՜ք, նստիր քո տեղը, քեֆ անենք, ցերեկը երկարացնենք, գիշերը կարճացնենք։ Ուրախանանք, դերվիշ բաբա, ավելի լավ է ուրախանալ, քան տրտմիլ։

— Իհարկե, ուրախությունը ավելի լավ է։ Ամենքս էլ մեռնելու ենք, ո՛վ կարող է՝ թող ուրախանա,— բացականչում է դերվիշն ու նստում Հասանի կողքին։

Գիշերվա մի ժամին երգիչներն իրենց վարձն առնում են ու հեռանում։ Մնում են դերվիշն ու տանտերը։

— Հասան ախպեր, էսօր ի՛նչ լսեցի, ասում են՝ թագավորը արգելել է ջուր ծախելը, ճշմարի՞տ է արդյոք։

— Ի՜նչպես չէ, ի՜նչպես չէ, ամենքիս ջրի ամաններն էլ ոչնչացրին։ Ա՛խպեր, դու կատարյալ մարգարե ես եղել․ ինչ ասում ես՝ մյուս օրը կատարվում է։

— Հապա ի՞նչպես է, օր դու դարձյալ քեֆ ես անում։ Ո՞րտեղից ես գտել էս փողը։

— Երանի թե մարդու պակասը փողը լինի։ Փողի գտնելը հեշտ է, դերվիշ բաբա։ Գնացի մի գործատիրոջ մշակ մտա, օրական մի բան է տալիս, բերում եմ մի մասը ապրուստիս եմ անում, մյուսը երաժիշտներին եմ տալիս ու շարունակում եմ իմ քեֆը։ Բանը մարդու սիրտն է, դերվիշ բաբա։

— Ես իմ հոգին, արժե, որ էդ սրտով թագավորի պալատականը լինեիր դու,— բացականչեց դերվիշը։

— Վա՜հ, դերվիշ, քո ասածները կատարվում են ճշտությամբ, հիմի որ էս խոսքդ էլ կատարվի՞։

— Ինչո՞ւ չի կատարվիլ, աշխարհքում անկարելի բան չկա,— պատասխանեց դերվիշն, ու բաժանվեցին։

Առաջադրանքներ՝

• Նարնջագույնով նշված բառերի բացատրությունները գտեք բառարանում և սովորեք:
• Վզակոթ֊ Վզի ետևի մասը
• Բիզ֊հերյուն
• Մունետիկ֊ Արքունական պաշտոնյա
• Փինաչի֊Վատ՝ անշնորհք արհեստավոր
• Զվարճանալ֊խաղալ, երգել, պարել։
• Կարպետ օթոց:
• Մահմեդականների թափառական կրոնավոր:֊դերվիշ
• Կապույտով նշված բառերը բառակազմորեն վերլուծեք:
• կեսգիշեր-բարդ բառ կես+գիշեր
• ածանցավոր  Ան+հնազանդների
• ածանցավոր Ան+պակաս
• բարդ  Ամեն+ա+չնչին
• ածանցավոր ապ+րուստն
• ածանցավոր խոնարհ+ություն
• բարդ տան+տիրոջը
• Բնութագրեք Հասանին:
• Նրա համար կապ չունի նա գումար ունի,  ոչ, որ աշխարհում միայն փողը չի, որ
• երջանկացնում մարդուն:

Դ

Առավոտը վաղ տերության պաշտոնյաները կտրեցին Հասանի աղքատ տնակի դուռը։ — Էստե՞ղ է կենում քեֆ սիրող Հասանը։

— Ես եմ,— պատասխանեց զարմացած Հասանը։

— Թագավորի հրամանով հետևիր մեզ։

Ուղիղ պալատը տարան Հասանին։ Հայտնեցին, որ թագավորը իրեն պալատականի պաշտոն է տվել։ Պալատականի զգեստ հագցրին, մի թուր էլ կապեցին մեջքը ու կանգնեցրին պալատի մուտքերից մեկի առջև։ Ամբողջ օրը էն մուտքի առջև պարապ կանգնեց Հասանը։ Իրիկունը որ մթնեց, դատարկ ճամփու դրին տուն, թե՝ գնա՛, առավոտը ետ կգաս քո տեղը կանգնելու։

Գիշերը դարձյալ դերվիշի շոր մտավ Հարուն Ալ Ռաշիդ թագավորն ու գնաց քաղաքը շրջելու։

Գնաց, մոտեցավ Հասանի տանը։ Ականջ դրեց։ Զարմանքով լսեց, որ դարձյալ հնչում են երգն ու երաժշտությունը։ Հասանը քեֆ է անում դարձյալ։ Ներս մտավ։

— Դերվի՜շ, դերվի՜շ, քո տունը չքանդվի, արի, է՛․ երեկվա խոսքդ էլ կատարվեց, թագավորն ինձ պալատում պաշտոն է տվել։

— Ի՜նչ ես ասում։

— Աստված վկա։

— Եվ երևի շատ փող է տվել․․․

— Չէ՜, ինչ փող․ մի գրոշ չտվին։ Դատարկ տուն ղրկեցին։

— Հապա որտեղի՞ց ես փող գտել, որ դարձյալ քեֆ ես անում։

— Նստի՛ր, ասեմ որտեղից։ Մի թուր են կապել մեջքս։ Իրիկունը տուն գալիս մտածեցի, թե՝ հո ես մարդ չեմ սպանելու։ Տարա, պողպատի շեղբը ծախեցի, պողպատի փոխարեն փայտե շինել տվի, մեջը դրի, եկա տուն։ Եկա պողպատի փողով քեֆ սարքեցի։ Լավ եմ արել, չէ՞, դերվիշ․ ավելի լավ է ուրախություն ունենալ, քան մարդ սպանելու սուր։

— Հա՛, հա՛, հա՛,— ծիծաղեց դերվիշը։— Լավ անելը՝ լավ ես արել, Հասան, բայց եթե էգուց քեզ թագավորը հրամայի, թե՝ կտրի էս հանցավորի գլուխը, ի՞նչ ես անելու։

— Բերանդ բարի բաց արա, ա՛յ չարագուշակ դերվիշ,— բարկացավ Հասանը։ Հակառակի նման ինչ էլ ասում ես, կատարվում է․ չե՞ս կարող մի լավ բան ասել․․․

Ու շատ վշտացավ Հասանը։ Սիրտը երկյուղ ընկավ, ամ բողջ գիշերը չկարողացավ քնի։

Ե

Իրավ որ, մյուս օրը թագավորը կանչեց Հասանին ու ամբողջ արքունիքի առջև հանդիսավոր հրամայեց, որ մի հանցավորի գլուխը կտրի։

— Հանիր թուրդ ու կտրի էս հանցավորի գլուխը։

— Ապրած կենաս, մեծ թագավոր,― պատասխանեց սարսափած Հասանը,— ես իմ օրում մարդու գլուխ չեմ կտրել, չեմ կարող։ Փորձված մարդիկ շատ կան քո պալատում․ հրամայի մի ուրիշը կտրի․․․

— Ես քեզ եմ հրամայում,— սաստեց թագավորը,— եթե մի վայրկյան էլ ուշացրիր, գլուխդ կթռչի։ Հանի՛ր թուրդ․․․

Էս խոսքի հետ թշվառ Հասանը մոտեցավ հանցավորին, ձեռքերը տարածեց ու աղաղակեց դեպի երկինք․

— Տեր աստված, արդարն ու մեղավորը ղու գիտես։ Եթե էս մարդը մեղավոր է, ինձ ուժ տուր, որ մի զարկով թռցնեմ սրա գլուխը, իսկ եթե արդար է, թող փայտ դառնա իմ թուրը․․․

Ասավ, դուրս քաշեց թուրը․․․ Փա՜յտ։ Հրաշքի վրա պալատականները մնացին ապշած։ Էստեղ Հարուն Ալ Ռաշիդ թագավորը փառ-փառ ծիծաղեց ու ամեն բան բաց արավ, պատմեց իր պալատականների առջև։ Շատ ծիծաղեցին պալատականները ու շատ գովեցին թե՛ ուրախություն սիրող Հասանին, թե՛ թագավորին։ Ծիծաղեց մինչև անգամ էն դժբախտ հանցավորը, որ չոքած, վիզը մեկնած սպասում էր թրի զարկին։ Թագավորը բաշխեց հանցավորին իր կյանքը, իսկ Հասանին դառնալով՝ հռչակեց նրան իր սիրելի մարդը ամբողջ տերության մեջ ու լավ պաշտոն տվեց, որ միշտ աշխատի ու անպակաս ուրախ ապրի, ուրիշներին էլ սովորցնի ուրախ ապրել աշխարհքում։

Առաջադրանքներ

1. Անծանոթ բառերը դուրս գրել, բառարանի օգնությամբ բացատրել, սովորել Ա-Դ հատվածների բոլոր բառերի իմաստները: դերվիշ-թափառական, կարպետ-Օթոց, զվարճանալ-ուրախություն,փինաչի-Հնակարկատ,(Ա):
2. Գտնել տեքստում և բացատրել հետևյալ բառերն ու արտահայտությունները՝ դերվիշի շոր մտած, ածել, բարեմաղթել, սիրտը երկյուղ ընկնել, չնչին, ապրուստ, խուլ փողոց, ճամփա դնել, ընթրիքի շուրջ բոլորոծ: Թափառականի շոր մտած, լցնել, բարեմաղթել, սիրտը վախ ընկնել, շնչին ապրուստ, խուլ փողոց, ճամփա դնել, ընթրիքի շուրջ հավաքված:

Համերգ

Վտակ

Ժայռ

Փար

Գլուխ

Ավազ

Փրփուր

Բերան

Ծերուկ

Միտք

Անտառ

Համերգ

Ջուր

աղմուկ

բնություն

թոռ

ձայն

երգ

ժիր

ածանցավոր ՚

ծեր+ուկ

հավերժ+ական

ան+հանգիստ

ար+ձագ+անք

աղ+մուկ

զարկ+ում

բարդ

ունկնդիր

ձայն+ա+կցում

Տերևի ծնունդը

Առաջադրանքներ

1. Տեքստից դուրս գրեք 7-րդ նախադասությունը և համառոտագրեք: Փչում էր սառը քամին:
2. Տեքստում ընդգծեք կոչական ունեցող նախադասություն: Մի հուսահատվիր, որդիս, դու դեռ կտեսնես աշխարհի գեղեցկությունն ու կհմայվես նրանով:
3. Դուրս գրեք հոդակապով երկու բարդ բառ, դրանց իմաստն արտահայտեք բառակապակցությամբ: սառնաշունչ-սառը շունչ, հուսահատվել-հույսը հատվել:
4. Դուրս գրեք քամի, շող, ցանկանալ, դյութիչ բառերի հոմանիշները:

Քամի-խորշակ

Շող-շողք

Ցանկալի-բաղձալի

Դյութիչ-հմայիչ

1. Առանձնացրեք գոյականների վերջավորությունները և գոյականները գրեք ուղիղ ձևով:  Մեքենայով-մեքենա, ավազից-ավազ, անտառում-անտառ, քաղաքից-քաղաք, տառերին-տառեր, սեղանի-սեղան, լուսամուտից-լուսամուտ, մարդկանցով-մարդկանց, երեխաների-երեխաներ, գրչատուփին-գրչատուփ, մատներով-մատներ, ստեղնաշարին-ստեղնաշար:

• Փորձեք առանձնացնել վերջավորություն և ածանց ունեցող գոյականները:
  Գրքային-գոյական, գրքից-վերջավորություն, մեքենայով-գոյական, քաղաքից-վերջավորություն, անգլուխ-ածանց ունեցող գոյական, մսոտ-գոյական, մսից-ածանց ունեցող գոյական, քաղաքային-գոյական, յուղոտ-գոյական, բախտից-վերջավորություն, անբախտ-ածանց ունեցող գոյական, գլխավոր-գոյական, գլխով-գոյական, մարմնին-գոյական, անմարմին-ածանց ունեցող գոյական:
• Բայերից ություն ածանցի միջոցով ստացեք գոյականներ:
  Լավանալ-լավություն, մեծանալ-մեծություն, թանկանալ-թանկություն, չորանալ-չորություն, բարձրանալ-բարձրություն, տաքանալ-տաքություն, գեղեցկանալ-գեղեցկություն, վատանալ-վատություն:
• Որոշեք, թե որ հոլովով են դրված հետևյալ գոյականները և մեկական օրինակ դուք ավելացրեք: 
  Փողից-բացառական հոլով,  ձեռքով-գործիական հոլով, փշին-Տրական հոլով, սրտում-ներգոյկան հոլով, աչքի-Սեռական հոլով:

Աղջկա խնդրանքը

Առաջադրանքներ

1. Տեքստից դուրս գրեք մեկական գոյական և ածականյ: Ժամանակով,
2. Դուրս գրեք մեկ բարդ բառ և նրա արմատներով ստացեք մեկական նոր բառ: վերջալույս-լուրջ
3. Դուրս գրեք մայրամուտ, զմայլվել բառերի հոմանիշները: մայրամուտ-վերջալույս, զմայլվել-հիանալ:
4. Կոչական ունեցող նախադասությունը գունավորեք:Սիրելի արև, մարդկանց անձրև է պետք:

---

Աղջկա խնդրանքը

Առաջադրանքներ

1. Տեքստից դուրս գրեք մեկական գոյական և ածականյ: Ժամանակով, ոսկեզոծ:
2. Դուրս գրեք մեկ բարդ բառ և նրա արմատներով ստացեք մեկական նոր բառ: վերջալույս-լուրջ
3. Դուրս գրեք մայրամուտ, զմայլվել բառերի հոմանիշները: մայրամուտ-վերջալույս, զմայլվել-հիանալ:
4. Կոչական ունեցող նախադասությունը գունավորեք:Սիրելի արև, մարդկանց անձրև է պետք:

Գանձեր ունեմ անտա՜կ, անծե՜ր,
Ես հարուստ եմ, ջա՜ն, ես հարուստ
Ծով բարություն, շընորհք ու սեր
Ճոխ պարգև եմ առել վերուստ։

Անհուն հանքը իմ գանձերի,
Սիրտս է առատ, լեն ու ազատ.
Ինչքան էլ որ բաշխեմ ձըրի—
Սերն անվերջ է, բարին՝ անհատ։

Երկյուղ չունեմ, ահ չունեմ ես

Գողից, չարից, չար փորձանքից,
Աշխարհքով մին՝ ահա էսպես
Շաղ եմ տալիս իմ բարձունքից։

Ես հարուստ եմ, ես բախտավոր
Իմ ծընընդյան պայծառ օրեն,

Էլ աշխարհ չեմ գալու հո նոր,
Իր տվածն եմ տալիս իրեն։

Առեղծվածային դինոզավրերը առաջադրանքներ

Առաջադրանքներ

1. Տեքստից դուրս գերք երկու քանակական թվական, դարձրեք բաշխական: 1923-հազար իննը հարյուր քսաներեքական
2.  
3. Դուրս գրեք երկու ածանցավոր բառ, այդ ածանցներով նոր բառեր կազմեք: Ցամաք+ային, մարդկային, քաղաքային, ցամաքային, հարավային: գոյ+ություն, գեղեցկություն, բարություն, ուրախություն, գոյություն:

• Տեքստի վերջին նախադասությունը դարձրեք հարցական: Հետաքրքր՞ել

• Տեքստի վերջին նախադասությունը գրեք ապառնի ժամանակով: Ահռելի չափերով այս կենդանիները միշտ կհետաքրքր են մարդկությանը

Հ. Թումանյան «Երկու սև ամպ» , բանաստեղծությունը դասարանում կարդալ, պատկերները բացատրել, սովորել անգիր: Առաջադրանքներ՝  բանաստեղծությունից դուրս գրել 8 գոյական, 4 ածանցավոր բառ, բանաստեղծությունը բլոգում պատմելով գրել:

8 գոյական-Գահ, երկինք, կանաչ, հող, սև, հոսանք, հալածական, կատաղությամբ:

4 ածանցավոր-անկանաչ, անհոսանք, անջոկել, անգահ:

Վաղուց թողած բարձր ու կանաչ
Գահը իրենց հանգըստության,
Երկու սև ամպ, հողմի առաջ
Գընում էին հալածական։

Հողմը սակայն չար հոսանքով
Բաժնել, ջոկել չէր կարենում,
Ինչքան նըրանց լայն երկնքով
Դես ու դեն էր քըշում, տանում։

Ու անդադար գընում էին՝

Քըշված հողմի կատաղությամբ,
Իրար կըպած ու միասին,
Երկու սև ամպ, երկու սև ամպ…

---