Պատմության 11-րդ դասարանի առաջադրանքներ․ սեպտեմբերի 28-հեկտեմբերի 4

On By elenchukIn Պատմություն 11Թողնել մեկնաբանություն

Ներկայացրե՛ք Օսմանյան կայսրության պատմությունը (ամփոփ) հետևյալ կետերով․

  • Սելջուկ-թյուրքերի արշավանքերը Արևմուտք
    XI դարում սելջուկ-թյուրքերը Կենտրոնական Ասիայից շարժվեցին դեպի Արևմուտք և հասան Փոքր Ասիա։ 1071 թ․ Մանազկերտի ճակատամարտում սելջուկները հաղթեցին Բյուզանդական կայսրությանը, ինչի հետևանքով թուրքական ցեղերը սկսեցին ավելի մեծ չափով բնակություն հաստատել Փոքր Ասիայում։
  • Իկոնիայի սուլթանություն
    XI դարի վերջում Փոքր Ասիայում ձևավորվեց Ռումի կամ Իկոնիայի սուլթանությունը։ Նրա մայրաքաղաքը Կոնիան էր։ Սուլթանությունը դարձավ տարածաշրջանի կարևոր թուրքական պետություններից մեկը, սակայն XIII դարում մոնղոլների հարձակումներից հետո թուլացավ և աստիճանաբար բաժանվեց փոքր իշխանությունների։
  • Օսմանյակ կայսրության հիմնումը
    XIII դարի վերջում այդ փոքր իշխանություններից մեկը ղեկավարում էր Օսման բեյը։ Նրա իշխանությունը հետագայում դարձավ Օսմանյան պետության հիմքը։ Օսմանյանները ընդարձակվեցին Փոքր Ասիայում և Եվրոպայում։ 1453 թ․ Մեհմեդ II-ը գրավեց Կոստանդնուպոլիսը և այն դարձրեց կայսրության մայրաքաղաք։
  • Օսմանյան կայսրությունը 15-16-րդ դարերում
    XV–XVI դարերում Օսմանյան կայսրությունը մեծ հզորության հասավ։ Այն գրավեց Բալկանների, Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի մեծ տարածքներ։ Սուլթան Սուլեյման I-ի օրոք կայսրությունը հասավ իր հզորության գագաթնակետին։ Օսմանյան պետությունը դարձավ խոշոր ռազմական, քաղաքական և առևտրական տերություն։
  • Կործանումը։
    Հետագա դարերում կայսրությունը աստիճանաբար թուլացավ։ XIX դարում այն կորցրեց բազմաթիվ տարածքներ և ավելի մեծ կախվածության մեջ ընկավ եվրոպական տերություններից։ Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրությունը պարտվեց։ 1922 թ․ վերացվեց սուլթանությունը, իսկ 1923 թ․ ստեղծվեց Թուրքիայի Հանրապետությունը։ Այսպիսով, Օսմանյան կայսրությունը վերջնականապես դադարեց գոյություն ունենալ։

Իրավունքը և ազատությունները Հայաստանի Հանրապետությունում։

On By elenchukIn Իրավունք 11Թողնել մեկնաբանություն

1․ ՀՀ Սահմանադրության համապատասխան հոդվածները: ՀՀ Սահմանադրության 57-րդ հոդվածը սահմանում է աշխատանքի ընտրության ազատության իրավունքը։ Յուրաքանչյուր մարդ իրավունք ունի ազատ ընտրելու իր աշխատանքը և զբաղմունքը։ Արգելվում է հարկադիր աշխատանքը, բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի։

2․ Արդյո՞ք այդ հոդվածները ներկայումս լիարժեք իրացվում են։. Կարծում եմ՝ այս իրավունքը Հայաստանում ընդհանուր առմամբ իրականացվում է, քանի որ մարդիկ կարող են ազատ ընտրել իրենց մասնագիտությունն ու աշխատանքը։ Սակայն այն միշտ լիարժեք չի իրացվում։ Օրինակ՝ կարող են լինել գործազրկություն, ցածր աշխատավարձեր, աշխատանքի պայմանների խնդիրներ կամ մասնագիտությամբ աշխատանք գտնելու դժվարություններ։ Այսպիսով, իրավունքը օրենքով պաշտպանված է, բայց գործնականում դեռ կան խնդիրներ, որոնք խանգարում են դրա լիարժեք իրականացմանը։

Ձայնավորների ուղղագրությունը

On By elenchukIn Հայոց լեզու քերականություն 11Թողնել մեկնաբանություն

Գրության և արտասանության միջև կարող են լինել որոշ տարբերություններ,
օրինակ՝ գրվում է վարդ, արտասանվում է վարթ, դարբին-ը՝ արտասանվում է
դարփին և այլն։ Ճիշտ գրելու և ճիշտ խոսելու համար կան կանոններ։
Ուղղագրությունը ճիշտ գրելու կանոնների համակարգն է, իսկ ուղղախոսությունը՝
ճիշտ խոսելու, գրվածը ճիշտ կարդալու կանոնների համակարգը։
Բառերի մի մասը գրության և արտասանության տարբերություն չունի՝ տուն,
ծառ, կատու և այլն։ Ուղղագրական դժվարություն են առաջացնում այն բառերը,
որոնց գրությունը տարբեր է արտասանությունից։ Երբեմն էլ հանդիպում են
ուղղագրական սխալներ, որոնք ոչ ճիշտ արտասանության կամ այլ հնչյունների
(նախորդող կամ հաջորդող) արտասանական ազդեցության հետևանք են։ Դրանք
հիմնականում վերաբերում են մ-ն, ժ-շ, զ-ս բաղաձայններին։

Ժամանակակից հայերենում ա, ի, ու ձայնավորների գրությունն ու արտասանությունը
հիմնականում համապատասխանում են, ուստի ուղղագրական դժվարություններ
չեն առաջանում, օրինակ՝ այգի, իմաստ, ուրախ և այլն։ Ուղղագրական
դժվարություններն առնչվում են է, ը, օ ձայնավորների գրությանը։


1. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով է կամ ե։
Այգեէտ, այժմեական, անէական, անպատեհ, առէջ, առօրեական,
անվրեպ, գոմեշ, գրեթե, դողէրոցք, ելևէջ, երբևէ, երբևիցե,
էլեկտրաէներգիա, էմալե, ինչևէ, ինչևիցե, լայնէկրան, խեցի, կրետ,
հէկ, հապճեպ, հիպոթեզ, հյուլե, հնէաբան, մանանեխ, մանրէ,
միջօրեական, որևէ, որևիցե, պոեմ, սեթևեթել, վայրէջք, տիեզերք,
տոթակեզ, տրիոլետ, քրիստոնեական։

2. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով օ կամ ո։
Ականջօղ, ամանորյա, ամենօրյա, անօգնական, անոթևան, անորոշ,
ապօրինի, արծաթազօծ, բացօթյա, բնօրրան, գազօջախ, գիշերուզօր,
գիշերօթիկ, զորք, լավորակ, կեսօր, հանապազորդ, հանապազօրյա,
հոգս, հօդս ցնդել, հոտնկայս, մեղմօրոր, մեղմորեն, միօրինակ,
նախօրոք, ոսկեզօծ, ջրօրհնեք, վաղորդայն, վաղօրոք, տասնօրյակ,
տարորոշել, տափօղակ, օրըստօրե, օրորել։

3. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ը տառը։
Ակնդետ, ակնթարթ, անակնկալ, անընդհատ, առընթեր,
առնչվել, գույնզգույն, դասընթաց, դասընկեր, երկընտրանք,
ինքնըստինքյան, լուսնկա, խոչընդոտ, կորնթարդ, համընկնել,
հյուրընկալ, ձեռնտու, ճեպընթաց, մերթընդմերթ, նորընտիր,
որոտընդոստ, սրընթաց, ունկնդիր։

Ցուցչային ֆունկցիա

On By elenchukIn Մաթեմատիկա 11Թողնել մեկնաբանություն

1. Ո՞ր ֆունկցիան է կոչվում ցուցչային ֆունկցիա: Ցուցչային ֆունկցիա է կոչվում y=a^x տեսքի ֆունկցիան, որտեղ a>0, a\neq1։

2. Ո՞րն է ցուցչային ֆունկցիայի որոշման տիրույթը: Բոլոր իրական թվերը։

3. Ո՞ր քառորդներում է ցուցչային ֆունկցիայի գրաֆիկը: I և II քառորդներում։

4. Ե՞րբ է ցուցչային ֆունկցիան աճող և ե՞րբ՝ նվազող: Եթե a>1, աճող է, իսկ եթե 0<a<1, նվազող է։

5. Ո՞րն է ցուցչային ֆունկցիայի արժեքների բազմությունը: Բոլոր դրական թվերը։

6. Կառուցել y = 2x և y = (1/2)x ֆունկցիաների գրաֆիկները: y=2^x գրաֆիկը աճող է և անցնում է (0;1) կետով։
y=(\frac12)^x գրաֆիկը նվազող է և նույնպես անցնում է (0;1) կետով։

First Aid

On By elenchukIn English (Essays), English 11Թողնել մեկնաբանություն

I have never had to give first aid to someone. I have also never needed first aid myself. But I think it is important to know what to do when someone needs help. If someone is stung by a wasp, I would first take them away from the wasp. I would put something cold on the place where they were stung. This can help with the pain and swelling. If the person cannot breathe well or their face starts to swell, I would call an ambulance quickly. If someone drinks too much alcohol and loses consciousness, I would call an ambulance. I would check if they are breathing and stay with them. If they are breathing normally, I would put them on their side. I would not give them food or water, and I would not leave them alone. If someone takes too many painkillers by accident, I would call an ambulance or a doctor immediately. I would not make the person vomit. I would keep the medicine package because the doctors need to know what medicine and how many tablets the person took. I think first aid is very important because we never know when someone may need our help. Knowing a few simple things can help us stay calm and help another person.

Ստեղծագործական աշխատանք

On By elenchukIn Հայոց լեզու քերականություն 11Թողնել մեկնաբանություն

Շարադրանքը պետք է կազմված լինի 5-6 նախադասություններից և պարունակի 50-60 բառ

1. ծփալ, վարագույր, մշուշ, գիշեր, բարձրանալ, ջերմություն, ջինջ, անկենդան, նշմարել, հանդարտ:

Երեկոյան օդում զգացվում էր ցերեկվա ջերմությունը։ Երբ եկավ գիշեր, ճանապարհին սկսեց բարձրանալ խիտ մշուշ։ Այն ծածկեց տարածքը, ինչպես մեծ վարագույր։ Ջինջ երկնքում դժվար էր նշմարել աստղերը։ Շուրջբոլորը հանդարտ էր, իսկ բնությունը թվում էր անկենդան։ Միայն լճի մակերեսն էր թեթևակի ծփում։

2. հովիտ, մասրենի, ծաղկաբաժակ, կայծակ, ձի, արձակել, ոտնաձայն, վառվել, վտանգավոր, թաքնվել:

Սարերի միջև գտնվում է մի լայնարձակ հովիտ, որտեղ աճում է վայրի մասրենի։ Այս բույսի յուրաքանչյուր ծաղկաբաժակ ունի վառ գույն։ Հանկարծ երկնքում որոտաց կայծակ, որից վառվել էր չոր խոտը։ Այս վտանգավոր իրավիճակում տարածքում գտնվող ձին սկսեց արձակել տագնապալի հնչյուններ։ Լսվեց մարդկանց արագ ոտնաձայն, որոնք փորձում էին թաքնվել ապահով տեղում։

3. ճամփորդել, խավարչտին, մտավախություն, սարսափազդու, պահվածք, սառնարյուն, հայթայթել, շրշյուն, խարույկ, հետք:

Խավարչտին տարածքով ճամփորդելը կարող է առաջացնել մտավախություն յուրաքանչյուրի մոտ։ Սարսափազդու իրավիճակներում անհրաժեշտ է պահպանել սառնարյուն պահվածք։ Մարդիկ պետք է արագ հայթայթեն չոր փայտեր, որպեսզի վառվի խարույկ։ Հանկարծ մոտակա թփերից լսվեց թեթև շրշյուն։ Ուսումնասիրելով տարածքը՝ նրանք նկատեցին անհայտ կենդանու հետք։

4. լեռնաշղթա, կապտել, ոստյուն, մութ, թավ, արծաթահնչյուն, ճանապաչհ, ադամանդ, ձիավոր, աղմկել:

Մեր առջև տարածվում էր բարձր լեռնաշղթա։ Երեկոյան մթության մեջ սարերի գագաթները սկսեցին կապտել։ Թավ անտառի միջով ձգվող ճանապարհը մութ էր և դժվարանցանելի։ Հեռվից լսվում էր, թե ինչպես են աղմկում արծաթահնչյուն աղբյուրները։ Հանկարծ արագ ոստյուն կատարեց մի ձիավոր, որի հագուստի վրա փայլում էր ադամանդ։

5. քամի, քարավան, մթին, անհատակ, որոտալ, ապառաժ, ձյունածածկ, գագաթ, դեմ հանդիման, զարկվել:

Լեռներում ուժգին փչում էր սառը քամի։ Մթին ու անհատակ ձորի կողքով դանդաղ առաջ էր շարժվում քարավանը։ Երկնքում սկսեց ահեղ որոտալ ամպրոպը։ Ճանապարհին կանգնած էր հսկայական ապառաժ, իսկ հեռվում երևում էր ձյունածածկ գագաթ։ Ճամփորդները հայտնվեցին դժվարությունների դեմ հանդիման, երբ ուժեղ կայծակը պետք է զարկ էր ժայռին։

6. հաղթանակ, հերոսանալ, պաշտպանել, չընկճվել, սահման, խաղաղ, շքանշան, հուշարձան, մարտական, գրավյալ:

Զինվորները պատրաստ էին հերոսանալ և պաշտպանել հայրենի սահմանը։ Դժվարին պահերին կարևոր էր չընկճվել և ցուցաբերել մարտական ոգի։ Երկար պայքարից հետո ձեռք բերվեց ցանկալի հաղթանակ, և երկրում հաստատվեց խաղաղ կյանք։ Վերադարձված գրավյալ տարածքներում կանգնեցվեց նոր հուշարձան։ Լավագույն ծառայության համար զինվորին հանձնեցին պատվավոր շքանշան։

7. հյուրախաղ, աշխարհահռչակ, դահլիճ, վարագույր, բուռն, մնջախաղ, ներկայացնել, հմայել, շրջագայել, վերջին:

Աշխարհահռչակ թատերախումբը որոշել էր շրջագայել տարբեր քաղաքներով։ Նրանց հերթական հյուրախաղը տեղի ունեցավ մեր քաղաքի թատրոնում։ Մեծ դահլիճը լեփ-լեցուն էր, երբ բացվեց վարագույրը։ Դերասանները պետք է ներկայացնեին հետաքրքիր մնջախաղ, որը կարող էր հմայել բոլորին։ Միջոցառման վերջին րոպեներին հանդիսատեսը պարգևեց բուռն ծափահարություններ։

8. հնագետ, փլատակ, հնագույն, կործանվել, հայտնվել, քարաբեկոր, վեմ, սաղավարտ, սկահակ, մանրակրկիտ:

Փորձառու հնագետը սկսեց մանրակրկիտ ուսումնասիրել պատմական տարածքը։ Նրա առջև բացվել էր հնագույն քաղաքի փլատակը, որը կործանվել էր երկրաշարժից։ Հողաշերտի տակից սկսեց հայտնվել մի քարաբեկոր, որի կողքին դրված էր մեծ վեմ։ Պեղումների ընթացքում գտնվեց նաև հին սաղավարտ և կավե սկահակ։

Բառակազմություն

On By elenchukIn Հայոց լեզու 11Թողնել մեկնաբանություն
  1. Գտնե՛լ մեկ արմատ և երկու ածանց ունեցող բառերը (բառի մեջ կարող է լինել նաև հոդակապ)։ 
    Լուսանկարչական, տեսականորեն, գրահրատարակչական, հացթուխ,
    ծովեզրյա, դարբնություն, բարեհամբույր, ատաղձագործ, մանրանկարչություն,
    հրուշակագործ, վերաբաշխում, գիտականորեն, անօգնական, բազմություն,
    տգիտություն:

    2. Գտնե՛լ մեկ արմատից և մեկ ածանցից կազմված բառերը:
    Հայեցակարգ, մետաղյա, բացառիկ, ասեղնագործություն, հաշվեկշիռ,
    որսորդ, պողպատե, ձուլակաղապար, հնություն, ժամանակահատված,
    արժեիջեցում, նվիրում, միջազգային, գունեղ, իրականություն, ընդհանրացում,
    հարթակ, խտրականություն, մեղմորեն, միջնակարգ, շարժուն, ներգաղթյալ,
    մենաշնորհ, միջուկ, բուսականություն։

     3. Առանձին սյունակներով դուրս գրե՛լ նախածանց,
    վերջածանց, ինչպես նաև թե՛ նախածանց, թե՛ վերջածանց ունեցող բառերը։
    Անհայտ, խնձորենի, անմտություն, հակաթույն, մթերային, տգեղ,
    վերահաշվում, անհոգաբար, կաղնուտ, անհավատալի, միլիոնավոր, չկամ,
    ցուցանակ, արտապատկեր, ենթավարպետ, գերադաս, կղզյակ, հարակից,
    հայրական, ներգրավում, տրամագծորեն, անհարմար, ապաշնորհ, դժգոհություն,
    հավաքածու, լսարան, համատեղություն, ծիծաղելի, անթիվ, մորթեղեն, միտք։

    Նախածանց-Անհայտ, հակաթույն, տգեղ, չկամ, արտապատկեր, ենթավարպետ, գերադաս, անհարմար, ապաշնորհ, անթիվ։
    Վերջածանց-Խնձորենի, մթերային, կաղնուտ, միլիոնավոր, ցուցանակ, կղզյակ, հարակից, հայրական, ներգրավում, տրամագծորեն, հավաքածու, լսարան, ծիծաղելի, մորթեղեն։
    Ե՛վ նախածանց և՛ վերջածանց-Անմտություն, վերահաշվում, անհավատալի, դժգոհություն, համատեղություն։

Մարդու առողջությունն և շրջակա միջավայրը

On By elenchukIn Էկոլոգիա 11Թողնել մեկնաբանություն

Մենք ապրում ենք մի միջավայրում, որտեղ կան և՛ լավ, և՛ վատ կողմեր։ Հայաստանում կան շատ գեղեցիկ և մաքուր բնության տարածքներ, լեռներ, անտառներ ու գետեր, բայց հատկապես քաղաքներում նկատելի են օդի աղտոտվածությունը, մեքենաների շատությունը, աղբը, աղմուկը և կանաչ տարածքների պակասը։ Իմ կարծիքով՝ մեր շրջակա միջավայրի վիճակը կարելի է գնահատել որպես միջին․ այն ամբողջությամբ վատ չէ, բայց կան խնդիրներ, որոնց պետք է ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել։ Շրջակա միջավայրը մեծ ազդեցություն ունի մարդու առողջության վրա։ Օրինակ՝ օդի աղտոտվածությունը և փոշին կարող են առաջացնել հազ, գլխացավ, հոգնածություն և շնչառական դժվարություններ։ Մեքենաների արտանետումները հատկապես զգացվում են քաղաքներում։ Աղմուկը նույնպես կարող է մարդու մոտ առաջացնել լարվածություն և հոգնածություն։ Հայաստանում տարածված են սրտանոթային հիվանդությունները, քաղցկեղը, շաքարային դիաբետը և շնչառական հիվանդությունները։ Իհարկե, դրանց առաջացման պատճառը միայն շրջակա միջավայրը չէ․ կարևոր են նաև ժառանգականությունը, սնունդը, ապրելակերպը և ֆիզիկական ակտիվությունը։ Սակայն աղտոտված օդը, ջուրը և այլ վնասակար գործոններ կարող են մեծացնել որոշ հիվանդությունների առաջացման կամ խորացման վտանգը։ Կարծում եմ՝ շրջակա միջավայրի վերահսկողությունը պետք է ավելի արդյունավետ լինի։ Պետք է պարբերաբար ստուգել օդի և ջրի որակը, վերահսկել գործարանների ու մեքենաների արտանետումները, կանխել աղբի անկանոն թափումը և հետևել բնապահպանական օրենքների պահպանմանը։ Կարևոր է նաև ավելացնել կանաչ տարածքները և ծառերի քանակը։ Այս գործում մեծ դեր ունի հասարակությունը։ Եթե մարդիկ տեսնում են աղբի կուտակում կամ բնության աղտոտում, պետք է անտարբեր չլինեն և տեղեկացնեն համապատասխան մարմիններին։ Կարելի է կազմակերպել նաև ծառատունկներ, տարածքների մաքրման աշխատանքներ և բնապահպանական միջոցառումներ։ Դպրոցներում նույնպես պետք է ավելի շատ խոսել բնության պահպանության մասին, որպեսզի մարդիկ փոքր տարիքից հասկանան իրենց պատասխանատվությունը։ Այս թեմայի համար կարելի է պատրաստել փոքրիկ հոլովակ՝ օգտագործելով միայն մեր սեփական նկարած լուսանկարներն ու տեսանյութերը։ Հոլովակը կարելի է սկսել աղտոտված փողոցների, աղբի և մեքենաների շատության կադրերով։ Հետո ցույց տալ, թե ինչպես են մարդիկ մաքրում տարածքը, ծառ տնկում, խնամում բույսերը և պահպանում բնությունը։ Վերջում կարելի է ցույց տալ մաքուր ու գեղեցիկ բնություն և գրել․ «Բնությունը մեր տունն է։ Եթե ուզում ենք մաքուր և առողջ ապրել, պետք է սկսենք հենց մեզանից»։ Իմ կարծիքով՝ բնությունը պահպանելու համար պարտադիր չէ մեծ բան անել․ նույնիսկ փոքր քայլերը, եթե դրանք անում են շատ մարդիկ, կարող են մեծ փոփոխություն բերել։

Պետական համակարգ և իրավունքի պաշտպանության մեխանիզմներ

On By elenchukIn Քաղաքագիտություն 11Թողնել մեկնաբանություն

Սեպտեմբերի 22-25
Պատրաստվե՛ք դաս—քննարկման՝
Թեմա 1․ Պետական համակարգ և իրավունքի պաշտպանության մեխանիզմներ․
1․1/ Իրավունքի ճյուղեր․
գ/ Ընտանեկան իրավունք
դ/ Աշխատանքային իրավունք
Էլ․ դասագիրք՝ Հասարակագիտություն-11, էջ 17-24․
ՀՀ Սահմանադրություն
ՀՀ Աշխատանքային օրենսգիրք
ՀՀ Ընտանեկան օրենսգիրք

Առաջադրանք
1. Օգտվելով ՀՀ Ընտանեկան օրենսգրքից՝ վեր հանեք ծնողների և երեխայի կարևորագույն իրավունքներն ու պարտականությունները: Ընտանիքում և՛ ծնողները, և՛ երեխաներն ունեն իրենց իրավունքներն ու պարտականությունները։ Ծնողները հավասար իրավունքներ և պարտականություններ ունեն իրենց երեխաների նկատմամբ։ Նրանք պարտավոր են հոգ տանել երեխայի առողջության, կրթության, դաստիարակության և լիարժեք զարգացման մասին։ Ծնողները նաև պետք է պաշտպանեն երեխայի իրավունքներն ու օրինական շահերը և չօգտագործեն իրենց իրավունքները երեխային վնաս պատճառելու համար։ Օրենքը արգելում է երեխայի նկատմամբ ֆիզիկական կամ հոգեբանական բռնությունը, վիրավորանքը և նվաստացնող վերաբերմունքը։ Երեխան, իր հերթին, իրավունք ունի ընտանիքում ապրելու և դաստիարակվելու, ծնողների հոգատարությանը արժանանալու, կրթություն ստանալու և լիարժեք զարգանալու։ Նա իրավունք ունի շփվելու իր ծնողների, տատիկ-պապիկների, եղբայրների, քույրերի և այլ ազգականների հետ։ Երեխան նաև իրավունք ունի արտահայտելու իր կարծիքը իրեն վերաբերող հարցերի ժամանակ և պաշտպանվելու իր իրավունքների խախտումներից։


2. Օգտվելով ՀՀ Սահմանադրությունից և Աշխատանքային օրենսգրքից՝ մեկնաբանեք, թե ինչ է նշանակում աշխատանքի ազատ ընտրության իրավունք /բլոգային աշխատանք/. Աշխատանքը մարդու կյանքի կարևոր մասն է, քանի որ դրա միջոցով մարդը ոչ միայն գումար է վաստակում, այլև զարգացնում է իր կարողությունները և իր տեղն է գտնում հասարակության մեջ։ ՀՀ Սահմանադրությունը յուրաքանչյուր մարդու տալիս է աշխատանքի ազատ ընտրության իրավունք։ Այսինքն՝ մարդն ինքն է որոշում՝ ինչ մասնագիտություն ընտրել, ինչ աշխատանքով զբաղվել և որտեղ աշխատել։ Աշխատանքային օրենսգիրքն ավելի մանրամասն է բացատրում այս իրավունքը։ Այն նշում է, որ յուրաքանչյուր մարդ իրավունք ունի ազատորեն ընտրելու աշխատանքը, մասնագիտությունը և գործունեության տեսակը։ Միևնույն ժամանակ, մարդուն չի կարելի ստիպել աշխատել իր կամքին հակառակ։ Օրենքով արգելվում է հարկադիր աշխատանքը և աշխատողների նկատմամբ բռնությունը։