Գենոտիպը օրգանիզմի բոլոր գեների ամբողջությունն է։ Այն ձևավորվում է ծնողներից ստացած ժառանգական նյութի հիման վրա և փոխանցվում է սերունդներին։ Գեները գործում են ոչ թե առանձին, այլ փոխազդում են միմյանց հետ։ Այդ պատճառով գենոտիպը համարվում է ամբողջական համակարգ։ Օրգանիզմի հատկանիշները կախված են ինչպես գենոտիպից, այնպես էլ շրջակա միջավայրի ազդեցությունից։
Պետական համակարգ և իրավունքի պաշտպանության մեխանիզմներ
Սեպտեմբերի 28-հոկտեմբերի 2
Պատրաստվե՛ք դաս—քննարկման՝
Թեմա 1․ Պետական համակարգ և իրավունքի պաշտպանության մեխանիզմներ․
1․1/ Իրավունքի ճյուղեր․
ե/ Վարչական իրավունք
զ/ Քրեական իրավունք
Էլ․ դասագիրք՝ Հասարակագիտություն-11, էջ 24-34
ՀՀ Սահմանադրություն
Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ Օրենսգիրք
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Առաջադրանք
1. Բերե՛ք օրինակներ, որոնցում առկա են անձ-պետություն վարչաիրավական հարաբերություններ: Անձ-պետություն վարչաիրավական հարաբերություններ են առաջանում այն ժամանակ, երբ քաղաքացին և պետական մարմինը փոխհարաբերության մեջ են մտնում։ Օրինակ՝ քաղաքացին անձնագիր է ստանում պետական մարմնից, վարորդական իրավունք է ստանում, դիմում է պետական մարմնին որևէ ծառայություն ստանալու համար, վճարում է վարչական տուգանք կամ բողոքարկում է պետական մարմնի որոշումը։
2. Ինչո՞վ են տարբերվում զանցանքները հանցանքներից /բլոգային աշխատանք/. Զանցանքը և հանցանքը երկուսն էլ օրենքի խախտումներ են, սակայն դրանք տարբերվում են իրենց վտանգավորության աստիճանով և պատասխանատվությամբ։ Հանցանքը հասարակության համար ավելի վտանգավոր արարք է, որը նախատեսված է քրեական օրենսգրքով և դրա համար կարող է սահմանվել քրեական պատիժ, օրինակ՝ ազատազրկում։ Զանցանքը համեմատաբար ավելի քիչ վտանգավոր իրավախախտում է, որը սովորաբար առաջացնում է վարչական պատասխանատվություն, օրինակ՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումը։
Բնական ռեսուրսներ և բնական պայմաններ
Բնական ռեսուրսներ: Ռեսուրսը ինչ-որ բանի հնարավորություն, պաշար, նախադրյալ է: Ընդհանրապես ռեսուրս է նաև այն ամենը, ինչը մարդկանց անհրաժեշտ նյութական ու հոգևոր բարիքների ստացման աղբյուր և նախադրյալ է: Այդպիսի աղբյուր ու նախադրյալ են մեզ շրջապատող բնության բազմաթիվ նյութեր ու երևույթներ` օգտակար հանածոները, անտառի հարստությունները, վարելահողն ու մարգագետինը, գետերն ու լճերը, քամին ու անձրևը, արևի լույսն ու ջերմությունը: Բնական ռեսուրսները բնական միջավայրի այն նյութերն ու երևույթներն են, որոնք օգտագործվում են կամ կարող են օգտագործվել որպես աշխատանքի առարկա ու գործիք և սպառման առարկա: Գոյություն ունի բնականա ռեսուրսների մի քանի դասակարգում: Դրանցից յուրաքանչյուրի հիմքում ընկած են բնական ռեսուրսների տարբեր հատկանիշներ: Բնական ռեսուրս հասկացությունը պատմական կատեգորիա է: Դա նշանակում է, որ ներկայումս օգտագործման ենթակա բնության տարրերն ու երևույթները միշտ չէ, որ ռեսուրս են եղել: Դրանք այդպիսիք դարձել են մարդկային հասարակության պատմական զարգացման շնորհիվ: Սկզբնական շրջանում մարդու համար ռեսուրս են ծառայել բնության պատրաստի բարիքները` հատապտուղները, որսի կենդանիները, ավելի ուշ` մետաղային հանքատեսակները, քարածուխը, նավթը, գետերի անկման էներգիան: Այդ երևույթը հատկապես ինտենսիվ է զարգացել վերջին հարյուրամյակների ընթացքում: Երկաթի դարում մարդը կարողանում էր բնությունից կորզել և օգտագործել ընդամենը մի քանի քիմիական տարր, 18-րդ դարում ` 30, 19-րդ դարում` 50, իսկ ներկայումս արդեն ավելի քան 90: Գիտության ու տեխնիկայի զարգացման շնորհիվ արագորեն ավելանում է ոչ միայն օգտագործվող բնական ռեսուրսների տեսականին, այլև նույն ռեսուրսի օգտագորխման բնագավառները և ծավալը: Հատկապես արագ է աճում հանքատեսակների և Համաշխարհային օվկիանոսի ձկնային ռեսուրսների օգտագործումը: Լայն տարածում ունի բնական ռեսուրսների դասակարգումն ըստ սպառման հնարավորության: Տարբերվում են` սպառվող ռեսուրսներ և չսպառվող ռեսուրսներ: Չսպառվող ռեսուրսներ են, օրինակ, արեգակնային էներգիան, ծովային ալեկոծությունների, տեղատվության ու մակընթացության, քամու էներգիան: Մնացած բոլոր ռեսուրսները սպառվող են: Բայց դրանց մեջ տարբերում են այնպիսիները, որոնք որոշակի ժամանակաընթացքում վերականգնվում են, և այնպիսիները, որոնք չեն վերականգնվում և օգտագործելու դեպքում կարող են սպառվել ամբողջովին, օրինակ` օգտակար հանածոները: Վերականգնվող ռեսուրսներ են, օրինակ, բույսերը, կենդանիները, գետերի ու լճերի ջրային պաշարները: Դրանք այն ռեսուրսներն են, որոնք գոյանում են նյութի շրջապտույտի շնորհիվ և ունեն ցիկլային զարգացում: Բուսական ու կենդանական ռեսուրսները վերականգնվում են նյութի կենսաբանական շրջապտույտի, իսկ ջրային ռեսուրսները` ջրի շրջապտույտի շնորհիվ: Կարևոր նշանակություն ունի բնական ռեսուրսների դասակարգումն ըստ ծագման: Առանձնացնում են ռեսուրսների հետևյալ խմբերը`
· Հանքային (հանածո)
· Ջրային
· Հողային
· Կենսաբանական
· Կլիմայական
Այդ ռեսուրսները տարբերվում են ոչ միայն ծագումով: Դրանք տարբերվում են նաև գլխավոր ֆիզիկաքիմիական հատկանիշներով և այն դերով ու տեղով, որ ունեն աշխարհագրական միջավայրում ու մարդու կյանքում: Երկրի վրա ռեսուրսները տեղաբաշխված են խիստ անհավասարաչափ և տարբեր վայրերում տարբեր արժեք ունեն: Կարևոր է գիտենալ նաև բնական ռեսուրսների դասակարգումն ըստ օգտագործման եղանակի: Առանձնացվում է երկու խումբ. Առաջին` ռեսուրսներ, որոնք օգտագործվում են որպես արտադրամիջոց,
Երկրորդ` ռեսուրսներ, որոնք օգտագործվում են որպես սպառման առարկա:
Նախորդ դասակարգման բոլոր խմբերը կարող են ծառայել կամ ուղղակիորեն որպես արտադրամիջոց, այսինքն` աշխատանքի առարկա ու գործիք, կամ էլ որպես դրանց ստացման աղբյուրներ: Անհամեմատ սահմանափակ են երկրորդ խմբի մեջ մտնող ռեսուրսները: Դրանք հիմնականում սննդի մեջ օգտագործվող ռեսուրսներն են` խմելու ջուրը, ձկները, որսի մսատու կենդանիները, սնկերը, վայրի հատապտուղները, ուտելու բույսերը, հանքային ջուրը: Մի ուրիշ դասակարգման համաձայն` բնական ռեսուրսները բաժանվում են փոխարինելիի և անփոխարինելիի: Օրինակ` մարդկանց, կենդանիների ու բույսերի շնչառության համար անփոխարինելի է մթնոլորտի թթվածինը, խմելու համար` քաղցրահամ ջուրը: Բայց բավական շատ են բնական ռեսուրսների այն տեսակները, որոնք կարելի է փոխարինել այլ բնական ռեսուրսներով կամ արհեստական նյութերով: Գիտության ու տեխնիկայի զարգացման հետ դրանց թիվը մեծանում է: Փոխարինելի ռեսուրսներից են մետաղը, փայտանյութը, բնական կաշին ու մորթին, բնական թելերը: Բնական պայմաններ: Բնութանյան տարրը ռեսուրս է, եթե մասնակցում է կամ կարող է մասնակցել արտադրության պրոցեսին որպես աշխատանքի առարկա ու գործիք կամ սպառման առարկա: Շատ են այն դեպքերը, որբ բնության տարրը կամ հատկանիշը չմասնակցելով արտադրության պորցեսին` մեծապես ազդում է, կամ կարող է ազդել հասարակական կյանքի զարգացման վրա: Այդ դեպքում այն հանդես է գալիս որպես պայման: Օրինակ` մթնոլորտային ճնշումը, խոնավությունը, Երկրի ձգողականության ուժը, երաշտը, եղանակը, սառնամանիքը, տեղանքի բացարձակ բարձրությունը: Բնական ռեսուրսի և բնական պայմանի միջև անանցանելի սահման գոյություն չունի, այդ սահմանը պայմանական է: Բնական միջավայրի նույն տարրը միաժամանակ կարող է լինել թե’ ռեսուրս և թե’ պայման: Օրինակ` բնատարածքը, որն իր վրա է կրում մարդուն, ինչպես նաև այն ամենը, ինչ ստեղծված ` մարդու և բնության կողմից: Բնատարածքը հատուկ տեսակի բնական ռեսուրս է, առանց որի մարդկային հասարակությունը գոյություն ունենալ չի կարող: Բայց բնատարածքը նաև բնական պայման է: Պայման է, որովհետև կախված որակից` այն տարբեր ազդեցություն է ունենում արտադրության վրա: Շատ կարևոր է` այն լեռնո՞տ է, թե՞ հարթավայրային, լանջերը զառիթա՞փ են, թե՞ մեղմաթեք, ինչպիսի՞ն է բացարձակ բարձրությունը, լանջերի կողմնադրությունը, ինչպիսի՞ն է բնական լանդշաֆտը: ՄԻաժամանակ և’ բնական ռեսուրս, և’ բնական պայման են նաև կլիման, մանրէները, մթնոլորտի ու ջրավազանների ջուրը և այլն: Եթե խոսքը բնության առանձին տարրի մասին է, ապա բարդ խնդիր չէ ամեն մի կոնկրետ դեպքում պարզել դրա ռեսուրս կամ պայման լինելը: Բայց ինչպե՞ս վարվել, երբ խոսքը ոչ թե առանձին տարրի, այլ տարբեր բնական տարրերի ամբողջության, դրանց համալիրի մասին է: Ի՞նչ պետք է հասկանալ, երբ, օրինակ, ասում ենք` Սևանի ավազանի բնական պայմանները ռացիոնալ չեն օգտագործվում կամ Արալի լճի բնական պայմանները խիստ վատացել են: Ո՞րն է տարածքի, երկրահամակարգի բնական պայմաններ հասկացության բովանդակությունը: Բնական պայմանները տվյալ տարածքի բնական ռեսուրսների, աշխարհագրական դիրքի և բնական միջավայրի մյուս տարրերի ամբողջությունն են, որոնք ի մի վերցված` կարող են նպաստել հասարակական զարգացմանը կամ խոչընդոտել այն: Տվյալ տարածքի բնական պայմանների խոր իմացությունը ռացիոնալ բնօգտագործման և արդյունավետ բնապահպանության անհրաժեշտ նախադրյալն է:
Պտտական պատկերներ։Կոն
23. cos45=2\արմատ2=2\N N=արմատ2 tg45=1=h\2 h=2
24. r=4, n=8, h=8
25. r=9 n=tg45=1=n\18 n=18 h=ctg45=h\18=18 h=18
26. Կոն
Պատմության 11-րդ դասարանի առաջադրանքներ․ սեպտեմբերի 28-հեկտեմբերի 4
Ներկայացրե՛ք Օսմանյան կայսրության պատմությունը (ամփոփ) հետևյալ կետերով․
- Սելջուկ-թյուրքերի արշավանքերը Արևմուտք
XI դարում սելջուկ-թյուրքերը Կենտրոնական Ասիայից շարժվեցին դեպի Արևմուտք և հասան Փոքր Ասիա։ 1071 թ․ Մանազկերտի ճակատամարտում սելջուկները հաղթեցին Բյուզանդական կայսրությանը, ինչի հետևանքով թուրքական ցեղերը սկսեցին ավելի մեծ չափով բնակություն հաստատել Փոքր Ասիայում։ - Իկոնիայի սուլթանություն
XI դարի վերջում Փոքր Ասիայում ձևավորվեց Ռումի կամ Իկոնիայի սուլթանությունը։ Նրա մայրաքաղաքը Կոնիան էր։ Սուլթանությունը դարձավ տարածաշրջանի կարևոր թուրքական պետություններից մեկը, սակայն XIII դարում մոնղոլների հարձակումներից հետո թուլացավ և աստիճանաբար բաժանվեց փոքր իշխանությունների։ - Օսմանյակ կայսրության հիմնումը
XIII դարի վերջում այդ փոքր իշխանություններից մեկը ղեկավարում էր Օսման բեյը։ Նրա իշխանությունը հետագայում դարձավ Օսմանյան պետության հիմքը։ Օսմանյանները ընդարձակվեցին Փոքր Ասիայում և Եվրոպայում։ 1453 թ․ Մեհմեդ II-ը գրավեց Կոստանդնուպոլիսը և այն դարձրեց կայսրության մայրաքաղաք։ - Օսմանյան կայսրությունը 15-16-րդ դարերում
XV–XVI դարերում Օսմանյան կայսրությունը մեծ հզորության հասավ։ Այն գրավեց Բալկանների, Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի մեծ տարածքներ։ Սուլթան Սուլեյման I-ի օրոք կայսրությունը հասավ իր հզորության գագաթնակետին։ Օսմանյան պետությունը դարձավ խոշոր ռազմական, քաղաքական և առևտրական տերություն։ - Կործանումը։
Հետագա դարերում կայսրությունը աստիճանաբար թուլացավ։ XIX դարում այն կորցրեց բազմաթիվ տարածքներ և ավելի մեծ կախվածության մեջ ընկավ եվրոպական տերություններից։ Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրությունը պարտվեց։ 1922 թ․ վերացվեց սուլթանությունը, իսկ 1923 թ․ ստեղծվեց Թուրքիայի Հանրապետությունը։ Այսպիսով, Օսմանյան կայսրությունը վերջնականապես դադարեց գոյություն ունենալ։
Իրավունքը և ազատությունները Հայաստանի Հանրապետությունում։
1․ ՀՀ Սահմանադրության համապատասխան հոդվածները: ՀՀ Սահմանադրության 57-րդ հոդվածը սահմանում է աշխատանքի ընտրության ազատության իրավունքը։ Յուրաքանչյուր մարդ իրավունք ունի ազատ ընտրելու իր աշխատանքը և զբաղմունքը։ Արգելվում է հարկադիր աշխատանքը, բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի։
2․ Արդյո՞ք այդ հոդվածները ներկայումս լիարժեք իրացվում են։. Կարծում եմ՝ այս իրավունքը Հայաստանում ընդհանուր առմամբ իրականացվում է, քանի որ մարդիկ կարող են ազատ ընտրել իրենց մասնագիտությունն ու աշխատանքը։ Սակայն այն միշտ լիարժեք չի իրացվում։ Օրինակ՝ կարող են լինել գործազրկություն, ցածր աշխատավարձեր, աշխատանքի պայմանների խնդիրներ կամ մասնագիտությամբ աշխատանք գտնելու դժվարություններ։ Այսպիսով, իրավունքը օրենքով պաշտպանված է, բայց գործնականում դեռ կան խնդիրներ, որոնք խանգարում են դրա լիարժեք իրականացմանը։
Ձայնավորների ուղղագրությունը
Գրության և արտասանության միջև կարող են լինել որոշ տարբերություններ,
օրինակ՝ գրվում է վարդ, արտասանվում է վարթ, դարբին-ը՝ արտասանվում է
դարփին և այլն։ Ճիշտ գրելու և ճիշտ խոսելու համար կան կանոններ։
Ուղղագրությունը ճիշտ գրելու կանոնների համակարգն է, իսկ ուղղախոսությունը՝
ճիշտ խոսելու, գրվածը ճիշտ կարդալու կանոնների համակարգը։
Բառերի մի մասը գրության և արտասանության տարբերություն չունի՝ տուն,
ծառ, կատու և այլն։ Ուղղագրական դժվարություն են առաջացնում այն բառերը,
որոնց գրությունը տարբեր է արտասանությունից։ Երբեմն էլ հանդիպում են
ուղղագրական սխալներ, որոնք ոչ ճիշտ արտասանության կամ այլ հնչյունների
(նախորդող կամ հաջորդող) արտասանական ազդեցության հետևանք են։ Դրանք
հիմնականում վերաբերում են մ-ն, ժ-շ, զ-ս բաղաձայններին։
Ժամանակակից հայերենում ա, ի, ու ձայնավորների գրությունն ու արտասանությունը
հիմնականում համապատասխանում են, ուստի ուղղագրական դժվարություններ
չեն առաջանում, օրինակ՝ այգի, իմաստ, ուրախ և այլն։ Ուղղագրական
դժվարություններն առնչվում են է, ը, օ ձայնավորների գրությանը։
1. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով է կամ ե։
Այգեէտ, այժմեական, անէական, անպատեհ, առէջ, առօրեական,
անվրեպ, գոմեշ, գրեթե, դողէրոցք, ելևէջ, երբևէ, երբևիցե,
էլեկտրաէներգիա, էմալե, ինչևէ, ինչևիցե, լայնէկրան, խեցի, կրետ,
հէկ, հապճեպ, հիպոթեզ, հյուլե, հնէաբան, մանանեխ, մանրէ,
միջօրեական, որևէ, որևիցե, պոեմ, սեթևեթել, վայրէջք, տիեզերք,
տոթակեզ, տրիոլետ, քրիստոնեական։
2. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով օ կամ ո։
Ականջօղ, ամանորյա, ամենօրյա, անօգնական, անոթևան, անորոշ,
ապօրինի, արծաթազօծ, բացօթյա, բնօրրան, գազօջախ, գիշերուզօր,
գիշերօթիկ, զորք, լավորակ, կեսօր, հանապազորդ, հանապազօրյա,
հոգս, հօդս ցնդել, հոտնկայս, մեղմօրոր, մեղմորեն, միօրինակ,
նախօրոք, ոսկեզօծ, ջրօրհնեք, վաղորդայն, վաղօրոք, տասնօրյակ,
տարորոշել, տափօղակ, օրըստօրե, օրորել։
3. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ը տառը։
Ակնդետ, ակնթարթ, անակնկալ, անընդհատ, առընթեր,
առնչվել, գույնզգույն, դասընթաց, դասընկեր, երկընտրանք,
ինքնըստինքյան, լուսնկա, խոչընդոտ, կորնթարդ, համընկնել,
հյուրընկալ, ձեռնտու, ճեպընթաց, մերթընդմերթ, նորընտիր,
որոտընդոստ, սրընթաց, ունկնդիր։
Ցուցչային ֆունկցիա
1. Ո՞ր ֆունկցիան է կոչվում ցուցչային ֆունկցիա: Ցուցչային ֆունկցիա է կոչվում y=a^x տեսքի ֆունկցիան, որտեղ a>0, a\neq1։
2. Ո՞րն է ցուցչային ֆունկցիայի որոշման տիրույթը: Բոլոր իրական թվերը։
3. Ո՞ր քառորդներում է ցուցչային ֆունկցիայի գրաֆիկը: I և II քառորդներում։
4. Ե՞րբ է ցուցչային ֆունկցիան աճող և ե՞րբ՝ նվազող: Եթե a>1, աճող է, իսկ եթե 0<a<1, նվազող է։
5. Ո՞րն է ցուցչային ֆունկցիայի արժեքների բազմությունը: Բոլոր դրական թվերը։
6. Կառուցել y = 2x և y = (1/2)x ֆունկցիաների գրաֆիկները: y=2^x գրաֆիկը աճող է և անցնում է (0;1) կետով։
y=(\frac12)^x գրաֆիկը նվազող է և նույնպես անցնում է (0;1) կետով։
First Aid
I have never had to give first aid to someone. I have also never needed first aid myself. But I think it is important to know what to do when someone needs help. If someone is stung by a wasp, I would first take them away from the wasp. I would put something cold on the place where they were stung. This can help with the pain and swelling. If the person cannot breathe well or their face starts to swell, I would call an ambulance quickly. If someone drinks too much alcohol and loses consciousness, I would call an ambulance. I would check if they are breathing and stay with them. If they are breathing normally, I would put them on their side. I would not give them food or water, and I would not leave them alone. If someone takes too many painkillers by accident, I would call an ambulance or a doctor immediately. I would not make the person vomit. I would keep the medicine package because the doctors need to know what medicine and how many tablets the person took. I think first aid is very important because we never know when someone may need our help. Knowing a few simple things can help us stay calm and help another person.
Ստեղծագործական աշխատանք
Շարադրանքը պետք է կազմված լինի 5-6 նախադասություններից և պարունակի 50-60 բառ
1. ծփալ, վարագույր, մշուշ, գիշեր, բարձրանալ, ջերմություն, ջինջ, անկենդան, նշմարել, հանդարտ:
Երեկոյան օդում զգացվում էր ցերեկվա ջերմությունը։ Երբ եկավ գիշեր, ճանապարհին սկսեց բարձրանալ խիտ մշուշ։ Այն ծածկեց տարածքը, ինչպես մեծ վարագույր։ Ջինջ երկնքում դժվար էր նշմարել աստղերը։ Շուրջբոլորը հանդարտ էր, իսկ բնությունը թվում էր անկենդան։ Միայն լճի մակերեսն էր թեթևակի ծփում։
2. հովիտ, մասրենի, ծաղկաբաժակ, կայծակ, ձի, արձակել, ոտնաձայն, վառվել, վտանգավոր, թաքնվել:
Սարերի միջև գտնվում է մի լայնարձակ հովիտ, որտեղ աճում է վայրի մասրենի։ Այս բույսի յուրաքանչյուր ծաղկաբաժակ ունի վառ գույն։ Հանկարծ երկնքում որոտաց կայծակ, որից վառվել էր չոր խոտը։ Այս վտանգավոր իրավիճակում տարածքում գտնվող ձին սկսեց արձակել տագնապալի հնչյուններ։ Լսվեց մարդկանց արագ ոտնաձայն, որոնք փորձում էին թաքնվել ապահով տեղում։
3. ճամփորդել, խավարչտին, մտավախություն, սարսափազդու, պահվածք, սառնարյուն, հայթայթել, շրշյուն, խարույկ, հետք:
Խավարչտին տարածքով ճամփորդելը կարող է առաջացնել մտավախություն յուրաքանչյուրի մոտ։ Սարսափազդու իրավիճակներում անհրաժեշտ է պահպանել սառնարյուն պահվածք։ Մարդիկ պետք է արագ հայթայթեն չոր փայտեր, որպեսզի վառվի խարույկ։ Հանկարծ մոտակա թփերից լսվեց թեթև շրշյուն։ Ուսումնասիրելով տարածքը՝ նրանք նկատեցին անհայտ կենդանու հետք։
4. լեռնաշղթա, կապտել, ոստյուն, մութ, թավ, արծաթահնչյուն, ճանապաչհ, ադամանդ, ձիավոր, աղմկել:
Մեր առջև տարածվում էր բարձր լեռնաշղթա։ Երեկոյան մթության մեջ սարերի գագաթները սկսեցին կապտել։ Թավ անտառի միջով ձգվող ճանապարհը մութ էր և դժվարանցանելի։ Հեռվից լսվում էր, թե ինչպես են աղմկում արծաթահնչյուն աղբյուրները։ Հանկարծ արագ ոստյուն կատարեց մի ձիավոր, որի հագուստի վրա փայլում էր ադամանդ։
5. քամի, քարավան, մթին, անհատակ, որոտալ, ապառաժ, ձյունածածկ, գագաթ, դեմ հանդիման, զարկվել:
Լեռներում ուժգին փչում էր սառը քամի։ Մթին ու անհատակ ձորի կողքով դանդաղ առաջ էր շարժվում քարավանը։ Երկնքում սկսեց ահեղ որոտալ ամպրոպը։ Ճանապարհին կանգնած էր հսկայական ապառաժ, իսկ հեռվում երևում էր ձյունածածկ գագաթ։ Ճամփորդները հայտնվեցին դժվարությունների դեմ հանդիման, երբ ուժեղ կայծակը պետք է զարկ էր ժայռին։
6. հաղթանակ, հերոսանալ, պաշտպանել, չընկճվել, սահման, խաղաղ, շքանշան, հուշարձան, մարտական, գրավյալ:
Զինվորները պատրաստ էին հերոսանալ և պաշտպանել հայրենի սահմանը։ Դժվարին պահերին կարևոր էր չընկճվել և ցուցաբերել մարտական ոգի։ Երկար պայքարից հետո ձեռք բերվեց ցանկալի հաղթանակ, և երկրում հաստատվեց խաղաղ կյանք։ Վերադարձված գրավյալ տարածքներում կանգնեցվեց նոր հուշարձան։ Լավագույն ծառայության համար զինվորին հանձնեցին պատվավոր շքանշան։
7. հյուրախաղ, աշխարհահռչակ, դահլիճ, վարագույր, բուռն, մնջախաղ, ներկայացնել, հմայել, շրջագայել, վերջին:
Աշխարհահռչակ թատերախումբը որոշել էր շրջագայել տարբեր քաղաքներով։ Նրանց հերթական հյուրախաղը տեղի ունեցավ մեր քաղաքի թատրոնում։ Մեծ դահլիճը լեփ-լեցուն էր, երբ բացվեց վարագույրը։ Դերասանները պետք է ներկայացնեին հետաքրքիր մնջախաղ, որը կարող էր հմայել բոլորին։ Միջոցառման վերջին րոպեներին հանդիսատեսը պարգևեց բուռն ծափահարություններ։
8. հնագետ, փլատակ, հնագույն, կործանվել, հայտնվել, քարաբեկոր, վեմ, սաղավարտ, սկահակ, մանրակրկիտ:
Փորձառու հնագետը սկսեց մանրակրկիտ ուսումնասիրել պատմական տարածքը։ Նրա առջև բացվել էր հնագույն քաղաքի փլատակը, որը կործանվել էր երկրաշարժից։ Հողաշերտի տակից սկսեց հայտնվել մի քարաբեկոր, որի կողքին դրված էր մեծ վեմ։ Պեղումների ընթացքում գտնվեց նաև հին սաղավարտ և կավե սկահակ։
