Առաջադրանքներ կրկնողության համար

Խնդիր 1. Վերարկուի գինը 24,000 դրամ էր։ Սեզոնային զեղչի ընթացքում նրա գինը նվազեց 15%-ով։ Մեկ ամիս անց նոր գինը բարձրացավ 10%-ով։ Որքա՞ն դարձավ վերարկուի գինը երկրորդ փոփոխությունից հետո։ 24 000×15%=3600 դրամ 24 000−3600=20 400 դրամ 20 400×10%=2040 դրամ 20 400+2040=22 440 դրամ

Խնդիր 2. Աշխատակցի ամսական աշխատավարձը 300,000 դրամ է։ Դրանից 20%-ըպահվում է որպես եկամտային հարկ, իսկ մնացած գումարի 10%-ը նա խնայում է բանկային հաշվում։ Որքա՞ն գումար է աշխատակիցը խնայում ամեն ամիս։ 300 000×20%=60 000 դրամ 300 000−60 000=240 000 դրամ 240 000×10%=24 000 դրամ

Խնդիր 3. 400 գրամ 20%-անոց աղի լուծույթին ավելացրին 100 գրամ մաքուր ջուր և 50 գրամ մաքուր աղ։ Քանի՞ տոկոսանոց աղի լուծույթ ստացվեց արդյունքում։ 400×20%=80 գ աղ 400+100+50=550 գ լուծույթ 80+50=130 գ աղ 130÷550×100%=23,64%

Խնդիր 4. Դպրոցում սովորում է 800 աշակերտ, որոնցից 45%-ը տղաներ են։ Տղաների 20%-ը և աղջիկների 25%-ը հաճախում են սպորտային խմբակներ։ Ընդհանուր առմամբ քանի՞ աշակերտ է հաճախում սպորտային խմբակներ։ 800×45%=360 տղա 800−360=440 աղջիկ 360×20%=72 տղա 440×25%=110 աղջիկ 72+110=182 աշակերտ

Խնդիր 5. Եթե մտապահված թվի 35%-ին ավելացնենք 42, կստանանք այդ նույն թվի 70%-ը։ Ո՞րն է մտապահված թիվը։ 70%−35%=35%. 42÷35×100=120 Պատասխան՝ 120։

Քննարկման ընթացքում խոսելու ենք կլիմայի փոփոխության, շրջակա միջավայրի պահպանության և պետությունների համագործակցության մասին։ Ես կարծում եմ, որ COP17-ի նման միջազգային համաժողովները կարևոր են, որովհետև կլիմայի փոփոխությունը միայն մեկ երկրի խնդիր չէ։ Բոլոր երկրները պետք է միասին աշխատեն՝ նվազեցնելու աղտոտվածությունը, պահպանելու բնությունը և ավելի անվտանգ ապագա ստեղծելու համար։ Նախապատրաստական աշխատանքների ընթացքում մենք ուսումնասիրում ենք տարբեր տեսակետներ և փորձում հասկանալ, թե ինչ կարող են անել պետությունները և մարդիկ շրջակա միջավայրի պահպանության համար։ Կլոր սեղանի ժամանակ կկարողանանք ներկայացնել մեր կարծիքները, լսել մյուսների տեսակետները և միասին քննարկել հնարավոր լուծումները։

1․ Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին ՀՀ Օրենքի 1-ին և 2-րդ հոդվածները։ Հոդված 1․ Օրենքի կարգավորման առարկան և գործողության ոլորտը։ Օրենքը կարգավորում է նորմատիվ իրավական ակտերի ընդունման, հրապարակման, ուժի մեջ մտնելու, փոփոխման և կիրառման հետ կապված հարցերը։

Հոդված 2․ Օրենքում օգտագործվող հիմնական հասկացությունները։ Հոդվածը բացատրում է հիմնական հասկացությունները։ Օրինակ՝ նորմատիվ իրավական ակտը գրավոր իրավական ակտ է, որը սահմանում է պարտադիր վարքագծի կանոններ անորոշ թվով անձանց համար։

2․ Հանդես գալ որևէ հրատապ խնդրի լուծմանն ուղղված օրենսդրական նախաձեռնությամբ: Ես առաջարկում եմ ընդունել օրենք, ըստ որի՝ բոլոր դպրոցներում պետք է տեղադրվեն առանձին աղբամաններ՝ թղթի, պլաստիկի և սովորական աղբի համար։ Դպրոցները պետք է սովորեցնեն աշակերտներին ճիշտ տեսակավորել աղբը։ Այս նախաձեռնության նպատակն է նվազեցնել շրջակա միջավայրի աղտոտումը, մաքուր պահել դպրոցների տարածքները և աշակերտների մեջ ձևավորել պատասխանատու վերաբերմունք բնության նկատմամբ։ Օրենքի ընդունման դեպքում մեր շրջակա միջավայրը կլինի ավելի մաքուր, իսկ մարդիկ ավելի ուշադիր կլինեն բնության հանդեպ։

Բնածին միջավայրի վրա մարդածին փոփոխությունները շատ խորն են ու բազմաբնույթ, իսկ հաճախ` նաև վտանգավոր: Բնական միջավայրի մարդածին փոփոխությունների բոլոր հետևանքներն չէ, որ նկատելի են անզեն աչքով: Դրանցից շատերը բացահայտված և ուսումնասիրված չեն նույնիսկ գիտության կողմից: Բացահայտված չեն, օրինակ, գյուղատնտեսական վնասատուների դեմ թունաքիմիկատների օգտագործման, ճահիճների չորացման և շատ այլ միջոցառումների էկոլոգիական բոլոր հետևանքները: Երբ 20-րդ դարում ակընհայտ դարձավ բնական միջավայրի մարդածին փոփոխությունների վտանգը, մարդիկ սկսեցին այդ փոփոխությունների հատուկ դիտարկումներ կազմակերպել: Սկզբում դա արվում էր առանձին պետությունների կողմից, իսկ 1970-ական թվականներից սկսած` նաև միջազգային մակարդակով: Ձևավորվեց դիտարկումներ կատարելու և դրանց արդյունքներն ուսումնասիրելու մի ամբողջական համակարգ, որը ներկայումս գործում է աշխարհի երկրների մեծ մասում: Հատուկ դիտարկումների միջոցով տվյալներ են հավաքում բնական միջավայրի վիճակի, դրանում ընթացող մարդածին փոփոխությունների, բոլոր տեսակի աղտոտիչների, դրանց քանակի ու որակի մասին: Ամեն մի երկրի ներսում կատարված դիտարկումների տվյալները հավաքում են հատուկ գիտական կենտրոններում: Այդ տվյալները գիտական վերլուծության են ենթարկվում և հիմք են ծառայում բնական միջավայրի վիճակը գնահատելու, վերահսկելու, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նաև փոփոխությունները կառավարելու և աղետներն ու արտակարգ վտանգները կանխելու համար: Վերհիշյալ գործընթացների ամբողջությունը միասին կոչվում է մոնիթորինգ: Բնական միջավայրի մոնիթորինգը մի համակարգ է, որի գլխավոր խնդիրը բնական միջավայրի վիճակի և դրա մարդածին փոփոխությունների դիտարկումը, գնահատումը ու վերահսկում է` ռացիոնալ բնօգտագործում և բնապահպանություն ապահովելու նպատակով:  Այժմ գործում են բնօգտագործման ու բնապահպանական ազգային ու միջազգային, պետական և ոչ պետական մեծաթիվ կազմակերպություններ, որոնք մշակել և իրականացնում են բազմաթիվ ծրագրեր: Առավել կարևոր է Միավորաված ազգերի կազմակերպության (ՄԱԿ) Շրջակա միջավայրի ծրագիր (ՅՈՒՆԵՊ) կոչվող կազմակերպությունը: Դա միջկառավարական ծրագիր է, որը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբելայի որոշմամբ գործում է 1973 թվից: Այդ ծրագրի շրջանակներում ստեղծվել է շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի համամոլորակային համակարգ, որին մասնակցում է աշխարհի 60 երկիր: ՅՈՒՆԵՊ-ի հետազոտությունների ու վերահսկողության գլխավոր ոլորտը առավել սուր էկոլոգիական ճգնաժամներն են, ինչպիսիք են մեր մոլորակի անապատացումը, անտառազրկումը, հողերի նվազումն ու բերրիության անկումը, խմելու ջրի հիմնախնդիրը: ՅՈՒՆԵՊ-ի շտաբ-բնակարանը գտնվում է Քենիայի մայրաքաղաք Նայրոբիում: Հատուկ նշանակություն է տրվում երկրագնդի բնական ոլորտներից յուրաքանչյուրի` մթնոլորտի, կենսոլորտի, ջրոլորտի, քարոլորտի ներսում, ինչպես նաև դրանց միջև կատարվող նյութափոխանակության և այլ երևույթների պատճառահետևանքային կապերի բացահայտմանը, բազմակողմանի ուսումնասիրմանն ու հսկմանը: Ներկայումս համեմատաբար լավ է կազմակերպված ջրոլորտի և մթնոլորտի մոնիթորինգը: Շատ ավելի վաղ, քան ձևավորվել էր մոնիթորինգի համակարգը, աշխարհի շատ երկրներում գործում էին հատուկ կայաններ ու դիտարկման կետեր, որոնք գրանցում էին մթնոլորտի ու ջրային ավազանների վիճակը, դրանցում ընթացող բնական երևույթները: Այդ տվյալները օգտագործվում էին գյուղատնտեսական աշխատանքների անվտանգության ապահովման համար:

Լևոն Խեչոյան «Ամբոխը»

Ստեղծագործությունը պատմում է Մորիկ անունով սպիտակ շան մասին, որը շատ հավատարիմ, ուժեղ և հպարտ էր։ Նրա տերը՝ Ջհուդ Մուկուչը, տեղափոխվում էր քաղաք, բայց չէր ցանկանում շանը ուրիշին թողնել։ Այդ պատճառով որոշում են Մորիկին սպանել։ Գյուղացիները հավաքվում են և հետևում, թե ինչպես է շունը փորձում փրկվել։ Մորիկը կարողանում է հաղթել իրեն հետապնդող շներին, բայց վերջում Պոչատ Զալիկի օգնությամբ նրանք հարձակվում են նրա վրա և սպանում։ Ինձ համար Մորիկը պարզապես շուն չէ։ Նա խորհրդանշում է հավատարմությունը, արժանապատվությունն ու ազատությունը։ Չնայած վտանգին՝ նա շարունակում է առաջ վազել և չի հանձնվում։ Ամենացավալին այն է, որ նրա տերը, որը պետք է պաշտպաներ իրեն, ինքն է խոչընդոտում նրա վերադարձին։ Ջհուդ Մուկուչը փորձում է արդարացնել իր արարքը, բայց նրա խոսքերին ոչ ոք չի հավատում։ Ինձ թվում է՝ նա ինքն էլ չի ցանկանում կորցնել Մորիկին, սակայն իր որոշումը փոխելու համարձակություն չունի։ Ստեղծագործության մեջ կարևոր է նաև ամբոխի պահվածքը։ Մարդիկ հետևում են Մորիկի տառապանքին, բայց ոչ ոք չի փորձում իսկապես փրկել նրան։ Նրանք պարզապես դիտում են կատարվածը։ Սա ցույց է տալիս, թե ինչպես մարդիկ երբեմն անտարբեր են դառնում ուրիշի ցավի հանդեպ։ Վերջում սպիտակ բալենիների չծաղկելը և ջրահարսների հեռանալը կարծես ցույց են տալիս, որ Մորիկի հետ աշխարհից անհետանում է նաև գեղեցկությունն ու հրաշքը։ Նրա մահը ոչ միայն մեկ շան կորուստ է, այլև բարության և մաքրության կորստի խորհրդանիշ։

Հոկտեմբերի 5-16
Քննարկում՝ «COP17-ը՝ մեկ սեղանի շուրջ»
COP17 համաշխարհային նշանակության միջազգային համաժողովի շրջանակում հասարակագիտական մասնախումբը նախատեսում է հասարակագիտական կլոր սեղան, որին նախապատրաստվում ենք քաղաքագիտության պարապմունքների ընթացքում.
Ձևաչափը՝ «COP17-ը՝ մեկ սեղանի շուրջ»

Առաջադրանք
Քննարկման արդյունքները և նախապատրաստական աշխատանքները հրապարակել բլոգում /բլոգային աշխատանք/․ Հոկտեմբերի 5-16-ը մենք քաղաքագիտության պարապմունքների ընթացքում պատրաստվում ենք «COP17-ը՝ մեկ սեղանի շուրջ» քննարկմանը։ Քննարկման ընթացքում խոսելու ենք կլիմայի փոփոխության, շրջակա միջավայրի պահպանության և պետությունների համագործակցության մասին։ Ես կարծում եմ, որ COP17-ի նման միջազգային համաժողովները կարևոր են, որովհետև կլիմայի փոփոխությունը միայն մեկ երկրի խնդիր չէ։ Բոլոր երկրները պետք է միասին աշխատեն՝ նվազեցնելու աղտոտվածությունը, պահպանելու բնությունը և ավելի անվտանգ ապագա ստեղծելու համար։ Նախապատրաստական աշխատանքների ընթացքում մենք ուսումնասիրում ենք տարբեր տեսակետներ և փորձում հասկանալ, թե ինչ կարող են անել պետությունները և մարդիկ շրջակա միջավայրի պահպանության համար։ Կլոր սեղանի ժամանակ կկարողանանք ներկայացնել մեր կարծիքները, լսել մյուսների տեսակետները և միասին քննարկել հնարավոր լուծումները։

Մարդկային հասարակության զարգացումը անհնար է պատկերացնել առանց բնության տված բարիքների օգտագործման: Ներկայիս պայմաններում մարդության առջև ծառացած կարևորագույն խնդիրներից է կազմակերպել բնության ռացիոնալ օգտագործում: Երկարատև ուսումնասիրություններից հետո գիտնականները փորձել են սահմանել,  թե ինչ սկզունքների պետք է բարավարի բնօգտագործումը որպեսզի համարվի ռացիոնալ: Այսպես ասած մշակվել են ռացիոնալ բնօգտագործման սկզբունքներ, դրանք են

1.Համակարգված մոտեցման սկզբունք. նախատեսում է արտադրական միջավայրի վրա ազդեցության և համապատասխան հակազդեցության համալիր և բազամակողմանի գնահատում: Համակարգված մոտեցման տեսանկյունից ոչ մի բնական ռեսուրս մյուսից անկախ չի կարող օգտագործվել կամ պահպանվել: Օրինակ, հողի բերքատվության բարձրացումը ոռոգման համակարգի կիրառման կիրառմամբ կարող է հանգեցնել ջրային ռեսուրսների քանակի կրճատմանը, որն անհրաժեշտ է նախատեսել և կանխել, իսկ դեպի գետեր կատարվող արտանետումների դեպքում պետք է հաշվի առնել ոչ միայն ազդեցությունը բուսական ու կենդանական աշխարհի վրա, այլ գետի ողջ հունի վրա: 

2.Բնօգտագործման օպտիմալացման սկզբունք. նախատեսվում է բնական ռեսուրսների և բնական համակարգերի օգտագործման օգտագործման դեպքում առավել նպատակահարմար որոշման կայացում, որի հիմքը էկոլոգիական և տնտեսության տարբեր ճյուղերի զարգացման միարժամանակյա կանխատեսումն է: Օրինակ, օգտակար հանածոների բաց հանքային եղանակով մշակումն ունի մի շարք տնտեսական առավելություններ փակ եղանակի նկատմամբ, սակայն բաց եղանակով շահագործումը հանգեցնում էհողային ծածկույթի կորուստի: 

3. Ռեսուրսախնայողության սկզբունքը հիմնված է արտադրության գործընթացում առաջացող թափոնների նվազեցման, այսինքն` միևնույն քանակությքն հումքի ավելի ամբողջական օգտագործման վրա և ենթադրում է արտադրանքի աճ ոչ թե բնական ռեսուրսների նոր զանգվածների օգտագործման, այլ գոյություն ունեցողների ավելի լիարժեք օգտագործման հաշվին, ինչն իրագործվում է ռեսուրսախնայողական և տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման ճանապարհով: 

4. Տարածաշրջանային սկզբունքը նախատեսում է բնօգտագործման իրականացում որոշակի տարածաշրջանում` հաշվի առնելով վերջինիս բնական և տնտեսական պայմանները, ինչպես նաև կոնկրետ տարածաշրջանի զարգացման հեռանկարները:

5.Բնության և արտադրության հարաբերությունների ներդաշնակության սկզբունքն իրենից ենթադրում է որևէ արտադրություն և նրա հետ փոխազդեցության մեջ գտնվող բնական միջավայր, որը մի կողմից` ապահովում է բարձր արտադրողական ցուցանիշներ, մյուս կողմից` ազդեցության գոտում վերահսկում է բնական միջավայրի իրավաճակը, ապահովելով նրա ինքնավերականգնումը: Այսինքն սա այն իրավիճակն է երբ բգնությունը և արտադրությանը հանդես են գալիս որպես մեկ ամբողջական համակարգ:                                                                                     Վտանգավոր իրավիճակների ժամանակին և ճշգրիտ հայտնաբերումը ձեռք է բերվում դիտարկումների միջոցով, որի ընթացքում պարբերաբար տեղեկատվություն է հավաքվում շրջակա միջավայրի վիճակի և փոփոխության վերաբերյալ, ինչը առաջ է եկել մարդու գործունեության պատճառով: Շրջակա միջավայր մանրամասն մանրամասն վերահսկումը հնարավորություն է տալիս կանխատեսել իրավիճակի զարգացումը:

Առաջադրանքներ դասարանում

34. 65π սմ², 90π սմ²
35. 27π սմ², այո
36. 2√7 սմ, 2√7 սմ

Տանը

38. 18π սմ²
39. 1050π սմ²
40. 3π սմ² < 9 սմ²