121. կատարե՛ք գործողությունները.
Ա) (22 + 163) ⋅ 117=21645
(98 + 15) ⋅ 13=1469
(294 – 180) ⋅ 77=8778
Բ) (58 + 151) ⋅ 19=3971
¹) (524 – 53) ⋅ 38=17898
(714 – 393) ⋅ 123=39483
126. Գրապահարանի երկու դարակներում կա 102 գիրք: Եթե առաջին դարակից 12 գիրք հանենք, ապա դարակներում միևնույն քանակով գրքեր կլինեն: Քանի՞ գիրք կա դարակներից ամեն մեկում:
102-12=90
90:2=45 Գիրք
Մարդկության զարգացման պատմությունր ցույց է տալիս, որ դարեր շարունակ մարդը ձգտել է ճանաչել բնությունը, առավել խոր գիտելիքներ ձեռք բերել բնության մարմինների և երևույթների մասին:
Բնության տարբեր մարմինների հատկությունների, բնական երևույթների իմացությունը մարդուն հնարավորություն է տալիս ճիշտ կողմնորոշվելու առօրյա կյանքում, խուսափելու հնարավոր վտանգներից, ստեղծելու նյութական բարիքներ, ավելի բարեկեցիկ և հարմարավետ դարձնելու իր կյանքը:
Կենդանի և անկենդան բնությունը կարելի է ուսումնասիրել տարբեր եղանակներով կամ, ինչպես ընդունված է ասել, տարբեր մեթոդներով, որոնցից են դիտումը, փորձը և չափումները:
Դիտումների միջոցով մենք մեր զգայարանների շնորհիվ բնական պայմաններում ծանոթանում ենք տարբեր երևույթների, պարզում տարբեր մարմինների հատկություններր: Դիտումներր մեզ թույլ են տալիս որոշակի նախնական պատկերացումներ կազմել այս կամ այն երևույթի մասին, նկատել որոշ օրինաչափություններ։
Բնության երևույթներն ուսումնասիրում են գիտնականներր: Սակայն մի շարք երևույթներ կարող եք ուսումնասիրել նաև դուք՝ կատարելով պարզագույն դիտումներ: Դիտման միջոցով կարող եք պարզել, որ մարմիններր տաքանալիս ընդարձակվում են, որ տարբեր նյութեր տարբեր չափով են ջերմություն հաղորդում, որ բույսերն առանց ջրի չորանում են, որ գետերը սովորաբար վարարում են գարնանը և այլն:
Բնության մասին ավելի խոր գիտելիքներ կարելի է ձեռք բերել փորձերի միջոցով: Փորձի ընթացքում հեռազոտողը ոչ միայն պարզապես դիտում է ուսումնասիրվող երևույթր, այլև կարողանում է միջամտել տեղի ունեցող փոփոխություններին, կառավարել դրանք: Առավել հավաստի տեղեկություններ ստանալու համար փորձերը կրկնվում են մի քանի անգամ:
Օրինակ՝ եթե դուք ցանկանում եք պարզել, թե որ ջերմաստիճանում է եռում ջուրր, ուսուցչի օգնությամբ կարող եք կատարել հետևյալ փորձր: Անոթի մեջ լցրեք ջուր և սկսեք տաքացնել: Փորձի րնթացքում հետևեք ջրի մեջ իջեցված ջերմաչափի ցուցմունքին ։
Երբ ջուրն սկսի եռալ, գրանցեք ջերմաչափի ցուցմունքր: Դա կլինի ջրի եռման ջերմաստիճանը: Ձեր մեջ կարող է հարց առաջանալ՝ իսկ գուցե ավելի փոքր քանակությամբ ջուրն ավելի ցա՞ծր ջերմաստիճանում է եռում: Ձեր այդ ենթադրությունր դարձյալ կարող եք ստուգել փորձով: Կպարզվի, որ ջրի եռման ջերմաստիճանր կախված չէ ջրի քանակից: Ինչ քանակությամբ ջուր էլ վերցնեք, կեռա միևնույն ջերմաստիճանում:
Փորձերի միջոցով ուսումնասիրում են ոչ միայն անկենդան, այլև՝ կենդանի մարմինների հատկություններր: Օրինակ՝ փորձերով կարելի է պարզել որոշ նյութերի օգտակար ազդեցությունր բույսերի աճի վրա կամ ստուգել սննդում թունավոր նյութերի առկայությունր և դրանց վնասակար ազդեցությունր մարդու առողջության վրա:
Դիտումներր և փորձերը լրացվում են չափումներով և քանական հաշվարկներով: Ոչ մի լուրջ հետազոտություն չի իրականացվում առանց չափումների: Դուք արդեն ծանոթ եք, թե ինչպես են չափում հեռավորությունը, մարմնի զանգվածը, ժամանակը: Չափման շնորհիվ որոշվում է չափվող մեծության թվային արժեքը՝ համապատասխան միավորով արտահայտված, օրինակ՝ երկարությունը՝ մետրերով, ժամանակը՝ վայրկյաններով, զանգվածը՝ կիլոգրամներով և այլն:
Հարցեր և առաջադրանքներ
Բնությունն ամբողջ նյութական աշխարհն է: Այն բաղկացած է կենդանի և անկենդան բաղադրիչներից: Բույսերը և բոլոր կենդանի օրգանիզմները՝ ներառյալ մարդը, կենդանի բնության մարմիններ են: Արեգակը, մոլորակները, աստղերը, քարը, գրիչը, քանոնը և այլն անկենդան բնության մարմիններ են։
Ի տարբերություն մյուս կենդանիների՝ մարդն օժտված է բանականությամբ և բնության բարիքները կարողանում է տնօրինել ըստ իր նպատակների։ Այդ պատճառով բնության վերաբերյալ գիտելիքները մեծ դեր ունեն մարդու կյանքում’ առաջին հերթին բնությունը պահպանելու նպատակով: Բնությունը ուսումնասիրվում է տարբեր գիտությունների կողմից: Բնությունն ուսումնասիրող գիտությունների խումբը կոչվում է բնագիտություն:
Բնության մեջ մշտապես կատարվում են բազմապիսի փոփոխություններ: Երկնքում իր դիրքն է փոխում Լուսինը, կայծակն է փայլատակում, անձրև է տեղում, երբեմն անձրևից հետո ծիածանն է հայտնվում, հատակին թափված ջուրն է գոլորշանում, ժանգոտում է երկաթե մեխը: Այս փոփոխությունները բնության երևույթներ են:
Բնության յուրաքանչյուր երևույթ ունի իր առաջացման պատճառները և առաջացնում է իր հետևանքները: Օրինակ’ ցերեկվա և գիշերվա հերթափոխության պատճառը Երկրի պտույտն է իր առանցքի շուրջ, իսկ տարվա եղանակների փոփոխությունները հետևանք են Արեգակի նկատմամբ Երկրի դիրքի փոփոխության: Մարմինների ցած ընկնելու պատճառը Երկրի ձգողությունն է: Քամու առաջացման պատճառներից է օդի անհավասարաչափ տաքացումը: Օդի ջերմաստիճանի իջնելու պատճառով ձմռանը ջուրը սառչում է: Գարնանը ձնհալը օդի ջերմաստիճանի բարձրանալու հետևանք է: Այս օրինակները միաժամանակ հաստատում են, որ բնության երևույթները փոխադարձաբար կապված են:
Ուսումնասիրելով «Բնագիտություն» առարկան՝ դուք պատկերացում կկազմեք բնության զանազան երևույթների և դրանց առաջացման պատճառների մասին, կարևոր տեղեկություններ կստանաք Տիեզերքի, Երկրի կառուցվածքի, բուսական և կենդանական աշխարհների, մթնոլորտի, ջրոլորտի և այլնի վերաբերյալ:
Առաջադրանք
1. Ո՞ր թիվն է համապատասխանում 6 հազարյակ+7հարյուրյակ+9 տասնյակ+1միավոր կարգային գումարելիների գումարին:
1) 6701 2) 691 3) 916 4) 6791
2.Ինչպե՞ս կփոփոխվի 476 եռանիշ թիվը,եթե նրան ձախից կցագրենք 2:
1) 2 անգամ կմեծանա 2) 2000-ով կմեծանա 3) 2000-ով կփոքրանա 4) կմնա նույնը
3.Ինչպե՞ս կփոխվի տարբերությունը,եթե և’ նվազելին, և’ հանելին մեծացնենք 6-ով:
1) կփոքրանա 6 անգամ 2) կմեծանա 6-ով 3) կմնա նույնը 4) կփոքրանա 6-ով
4.Վանդակի փոխարեն դի’ր այն թիվը,որի դեպքում կստանաս ճիշտ հավասարություն:
(4613+□):3-467=1133
1) 178 2) 987 3) 187 4) 718
5.Ո՞ր շարքում են թվերը դասավորված նվազման կարգով:
1) 12; 153; 87; 826; 124
2) 987 ; 100003; 851; 9613; 43
3) 826; 12; 87; 452; 648
4) 826; 153; 87; 12; 11
6.Գտի’ր այն թիվը,որի մեկ իններորդը 73 է:
1) 720 2) 657 3) 653 4) 567
7.Արտահայտի’ր ցենտներով`30տ 6ց:
1) 30006ց 2) 36ց 3) 306ց 4) 363ց
8.Արտահայտի’ր րոպեներով` 3ժ 5ր:
1) 168ր 2) 158ր 3) 185ր 4) 158ր
9.Քառակուսու պարագիծը 164 սմ է,գտի’ր նրա կողմը:
1) 46սմ 2) 41սմ 3) 14սմ 4) 40սմ
30տ 6ց: 1) 30006ց+ 2) 36ց 3) 306ց 4) 363ց 8.Արտահայտի'ր րոպեներով 3ժ 5ր:9.Քառակուսու պարագիծը 164 սմ է,գտի’ր նրա կողմը:
1) 46սմ 2) 41սմ+ 3) 14սմ 4) 40սմ
Մի ընտանիքում կույր մարդ կար, որին տալիս էին ամենաընտիր կերակուրը, հագուստը, անկողինը՝ ամեն, ամեն ինչ, բայց գիշեր-ցերեկ թնկթնկում էր ու դժգոհում, որ իր հետ շատ տմարդի են վարվում։
Ընտանիքի մյուս անդամները, եթե ջուր էին խմում, ապա կույրին կաթ էին տալիս, յուրաքանչյուրը բավարարվում էր մի աման ապուրով, բայց կույրին երեքն էին տալիս։
Նրանք կես նկանակ հաց էին ուտում, իսկ կույրը՝ երեք։
Բայց միևնույն էր, նա ողբում էր շարունակ և անիծում իր բախտը։
Եվ կույրի ծնողները, չդիմանալով նրա թնկթնկոցին, շատ բարկանում և մորթում են իրենց միակ գառը, խորովում են և սկուտեղով մատուցում։
Կույրը հոտոտում է, հետո շոշափելով ուզում է չափը իմանալ։ Վերջապես սկսում է ուտել։
Առաջին պատառը կուլ տալիս ասում է.
-Եթե էսքանը ինձ եք տալիս, հիմա ո՞ վ գիտի՝ ամեն մեկիդ մի ոչխար է հասել։
Առաջադրանքներ․
1. Ընթերցի՛ր առակը և մեկնաբանի՛ր:
2․ Բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր կանաչ գույնով ընդգծված բառերի իմաստները, մտապահիր։
Թնկնթում-արտասվել
տմարդի-Մարդուն ոչ վայել
նկանակ -կլոր հաց՝ բլիթ
սկուտեղ-Բոլորաձև կամ երկարավուն մեծ ու խոր աման՝ ուտելիք մատուցելու համար, մատուցարան:
3. Բնագրից օգտվելով՝ բնութագրի՛ր առակի գլխավոր հերոսին:
չբավարարվող
անմարդկային
անշնորհակալ
4. Առակի ասելիքը բնորոշող առած-ասացվածքներ գտի՛ր:
Ալյուր էլ չե ցորենես տալի:
Напишите, что вы поняли из прочитанного? Я понял, что им нужна волшебная палочка.
Опишите главных героев? Главным героем был Незнайка, который хотел найти ведьму для волшебной палочки.
Что в сказке удивило вас? Показалось необычным? Рассмешило вас?. А что, по-твоему, считается хорошим поступком? Если я, например, утром встану и умоюсь холодной водой с мылом — это будет хороший поступок. Эта часть была очень интересной и забавной.
Расскажите, кто больше всего вам понравился в сказке? Мне понравилось Незнайка
я прочитал Незнайка в Солнечном городе.
Առաջադրանքներ․
Էլեն Շահվերդյան 