CINDERELLA

NARRATOR: In a beautiful palace, surrounded by a beautiful garden, there lived the King and Queen with her only daughter. One day the Queen said.

QUEEN: Oh, look at our beautiful daughter!.

KING: She looks just like you. Her hair is like gold, and her eyes like a blue lake.

NARRATOR: But one day the Queen got sick and she died. After a few months the King married a new woman, cruel and proud, and who had two ugly daughters, whose names were Latisha and Nicole. One day the King suffered a terrible accident, and died. And so the little princess knew that she would never be happy again. One day her stepmother was in the garden and said.

STEPMOTHER: Little girl, come here!. I see that you are having a good time!. Very well, beautiful, this is over now!. I need maids, everything is very expensive, so I have decided that from now on you will serve me, Latisha and Nicole. Go inside the palace and put on a maid dress, and start cleaning every chimney, all of them are very dirty.When you finish come to me again, you need to do more things!.  Go now, get to work!.

NARRATOR: So the princess cleaned every chimney in the palace, and when she finished she went back to her stepmother.

STEPMOTHER: Good, good, so you have finished. I see what you have been doing, you have ash even in your nose!.

LATISHA: Ha, ha, ha, ha this is funny!. Cinderella, Cinderella, that is how we will call you.

NICOLE: Cinderella, ha, ha, ha, ha.

STEPMOTHER: Shhh, quiet!. Cinderella, is a perfect name for a maid. Since today is prince`s Rupert ball, you are going to iron our dresses. We have been invited, and you too, but don`t dream about going, you have a lot of things to do. You need to polish all the silverware, comb our hair, and help us get dressed…. quick…. Latisha and Nicole you have to look very pretty, they say that the prince is looking for a wife… you… Cinderella… get to work!.

CINDERELLA: Yes, mam.

NARRATOR: The little princess ironed the dresses and then she helped them get dressed.

STEPMOTHER: Cinderella, give me my necklace!… No, not that one, the one that has diamonds, I look better with it…. Perfect!

CINDERELLA: Yes, mam.

NICOLE: Cinderella, bring me my shoes and comb my hair!.

LATISHA: Cinderella, bring me my hat!.

STEPMOTHER: Cinderella, bring me my purse, the white one, not the blue one!.

CINDERELLA: Yes, mam.

STEPMOTHER: Hurry up, we can`t be late for the ball.

CINDERELLA: Here`s your mirror, Nicole. And here`s your purse Latisha.

NARRATOR: Cinderella did everything she was told to do. Finally, they left in a beautiful pink carriage, and Cinderella sat down in the floor watching them leave, while crying sadly.

CINDERELLA: Oh, I wish I could go, too.

NARRATOR: Then she heard a sweet voice.

FAIRY GODMOTHER: Good evening.

CINDERELLA: Who are you?.

FAIRY GODMOTHER: I am your Fairy Godmother, and I have come today because I think that you need my help.

CINDERELLA:  Oh, Fairy Godmother.

FAIRY GODMOTHER: I can`t stand seeing you so sad and so unfairly treated. Let`s see what my magic wand can do today!. Magic wand, I want the most beautiful dress in the world, the most precious jewelry, a coach, six horses, a coachman, and a groom.  Oh and a pair of glass slippers.

NARRATOR: Suddenly a white sparkling dust covered Cinderella from head to toe, and when it disappeared, she looked wonderful.

CINDERELLA: Oh, Fairy Godmother, how beautiful dress! And how lovely glass slippers!.

FAIRY GODMOTHER: Now, you are ready for the ball.  But there is one thing you must know. The magic will last only till the last stroke of midnight. At twelve o´clock everything will disappear, except for the glass slippers, which I give them to you, so try to be at home by that time.

CINDERELLA: Oh, I will remember that.  Thank you so much. You make me very happy.

FAIRY GODMOTHER: Now, go to the ball, and have fun.  And remember… at twelve.

NARRATOR: And  the Fairy Godmother disappeared. Then Cinderella went inside the carriage. The carriage was going so fast that it seemed to go flying. When she arrived to the palace, she entered the ball room, and everybody turned around to look at her.

MAIDEN 1: Who is she?.

MAIDEN 2: I don`t know.

NARRATOR: Even the King and Queen couldn`t stop looking at her.

KING: Who is she?.

QUEEN: She`s so beautiful!.

NARRATOR: The prince looked at her astonished by her beauty, and immediately he fell in love with her. Then he asked her to dance.

PRINCE: Would you like to dance?.

CINDERELLA: Oh, yes, your highness.

NARRATOR: While they were dancing, her stepmother and stepsisters kept looking at the couple.

STEPMOTHER: Who is she?.

LATISHA: I have never seen her before.

NICOLE: Look at him!. He looks happy!.

NARRATOR: Meanwhile, the prince told Cinderella.

PRINCE: Thank you for the dance.

CINDERELLA: You are welcome, your highness.

NARRATOR: Then she heard the clock.

CINDERELLA: I must go.

PRINCE: But, you have just arrived.

CINDERELLA: Good bye!. I must go!.

NARRATOR: And she started running.

PRINCE: No!. Stop!.

NARRATOR: While Cinderella was still running the magic disappeared, and her dress turned to rags and the coach, horses, coachman, and groom disappeared. The prince followed her, until he lost her.

PRINCE: I lost her!.   How will I see her again if I don`t even know her name.

NARRATOR: Then he saw something in the floor.

PRINCE: What is this?. Oh, it`s one of her glass slippers. I will look for her throughout the kingdom.

NARRATOR: And he did. He tried the shoe in every maiden there was in the kingdom. Some of them fit into the shoe, but they didn`t have the other one. Then one day he arrived to Cinderella`s palace. As soon as he arrived Latasha and Nicole tried on the shoe, but their feet were very big, so it was useless.

PRINCE: Are there other young maidens here?.

STEPMOTHER: No.

NARRATOR: As the prince was getting ready to leave, one of his servants saw that Cinderella was watching them behind the stairs.

SERVANT: Come here, young girl, and try on this shoe.

LATISHA: But… she can`t… she didn`t even go to the ball.

NICOLE: Besides, she is our maid. The prince would not want her.

SERVANT: Come here, girl, try it on.

NARRATOR: Then Cinderella tried on the shoe, which fit her perfectly.

PRINCE: You will be my bride!. Let`s go to my palace.

CINDERELLA: Oh, yes, your highness.

NARRATOR: They went to the palace where they got married, and were happy for many, many, many years.

THE END

Մաթեմատիկայի տնային

727, 728, 729, 730, 731, 732, 733, 734, 735, 736։

727. Աստղանիշի փոխարեն տեղադրե՛ք > կամ < նշաններից որևէ մեկն այնպես, որ ստացվի ճիշտ անհավասարություն.
ա) 5 · 7 > –1,
բ) –4 < 2 · 3,
գ) 0 < (–3) · (–4),
դ) (–5) · 2 > 0,
ե) (–1) · (–4) > –1,
զ) 5 · 7 < (–4) · (–9)։

728. Կատարե՛ք գործողությունները.
ա) (–2) · (|–4| – |–8|)=8
բ) ((–3) · (–7) – (–2) · |–4|) · (–6)=-174
գ) (|–21|+|+4|) ։ (–5)=-5
դ) (|–9|+|–1|) ։ (18–(–|6|))=5/12:

729. Ինչքանո՞վ պետք է փոքրացնել կոտորակի համարիչը, որպեսզի
ստացվի 1/3.
ա) 9/24=1-ով
բ) 85/33=74-ով
գ) 37/9=34-ով
դ) 56/18=50-ով
ե) 17/6=15-ով
զ) 200/69=177-ով

730. Ո՞ր թվանշանով է վերջանում 5-ի բաժանվող զույգ թիվը։

731. Տրված է երկու կոտորակ։ Առաջին կոտորակի համարիչը 6 անգամ
մեծ է երկրորդ կոտորակի համարիչից, իսկ հայտարարը 5 անգամ
փոքր է երկրորդ կոտորակի հայտարարից։ Ինչի՞ է հավասար
առաջին և երկրորդ կոտորակների հարաբերությունը։ 30

732. Նկարում պատկերված է 4 սմ2
մակերես ունեցող ABCD քառակուսին (տե՛ս նկ. 84)։ Ինչի՞ է հավասար BDFG քառակուսու մակերեսը։ 8 սմ2

733. Թվի կեսի կեսը հավասար է 1/2-ի։
Գտե՛ք այդ թիվը։ 2

734. Նետում են երկու խաղոսկր։
Որքա՞ն է այն բանի հավանականությունը, որ միավորների գումարը հավասար կլինի 5-ի։ 1/9

735. Առաջին փականագործին 120
մանրակ պատրաստելու համար
պետք է 3 ժամ, իսկ երկրորդին՝ երկու անգամ ավելի։ Ինչքա՞ն
ժամանակում փականագործները, աշխատելով միասին,
կպատրաստեն 600 մանրակ։ 10 ժ

736. Քաղաքից միաժամանակ միևնույն ուղղությամբ մեկնեցին երկու
մեքենաներ։ Առաջինի արագությունը 60 կմ/ժ է, երկրորդինը՝
75 կմ/ժ։ Քանի՞ ժամ անց նրանց հեռավորությունը կգերազանցի
90 կմ-ը։ 6 ժ

Գործնական Քերականություն

1․ Կետերը փոխարինի՛ր ր կամ ռ տառով (հարկ եղած դեպքում օգտվի՛ր ուղղագրական բառարանից):

Արծիվ, առյուծ, հուռթի, մրմուռ, մարմար, մռմռոց, փրփրել, բարբառել, արհամարհել, բարձ, պառկել:

2․Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված հոմանիշներից ամենահարմարը:

Ջուրը շատ սառն (սառն, ցուրտ, պաղ) էր, ճիշտ օրվա նման:

Ալեկոծված (սիրտը շուռ եկած, տակն ու վրա եղած, ալեկոծված, հուզված, վրդովված) ծովը ծեծում էր ափերը:

Ինչո՞ւ ես այդպես անշարժ (աներեր, հաստատուն, անսասան, անշարժ, անդրդվելի, անխախտ) նստել՝ փայտ կուլ տվածի նման:

Մարդն այնպես արագ (շուտափույթ, արագ, շուտ, հապճեպ) էր քայլում, կարծես կարևոր մի բանից ուշանում էր:

Փոքրիկը մի քիչ ոտքը կախ գցեց, հետո խիզախեց (համարձակվեց, սիրտ առավ, խիզախեց, հանդգնեց) ու մոտ եկավ:

Ի վերջո այնպիսի մի տաճար կերտեց (շինեց, կառուցեց, կերտեց), որ բոլորին զարմացրեց իր արվեստով։

3․ Տրված բառերն ըստ հոմանիշության բաժանի՛ր հինգ խմբի (կարող ես օգտվել բառարանից)։

Շրջել-թեքել
Խորհրդածել-մտածել
Կողոպտել-խլել
Խենթանալ-գժվել
Արտասվել-լավ
Մտածել-մտորել
Գողանալ-թալանել
Ցնորվել-ցնդել
Շրջագայել-ճանապարհորդել
Հափշտակել-խլել
Մտմտալ-խորհեյ
Թալանել-գողանալ
Խելագարվել-խենթանալ
Խորհել-մտածել
Հեկեկալ-վշտանալ
Ցնդել-ոչնչանալ
Հեծկլտալ-Հեկեկալ
Ողբալ-կականել
Հիմարանալ-ապուշանալ
Գռփել-խլել
Թափառել-շրջել
Լալ-արտասվել
Պտտել-շրջվել

4․ Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բառերից մեկով:

Նրա ստեղծած զարդանկար հնագույն արվեստն է հիշեցնում: (Նկարազարդ, զարդանկար)

Ծննդյան օրը փոքրիկին նկարազարդ մի գիրք նվիրեցին: (Նկարազարդ, զարդանկար)

Հագին նախշազարդ կտորից սովորական զգեստ էր, որ նրան շատ էր սազում: (Զարդանախշ, նախշազարդ)

Տաճարի զարդանախշը արտացոլված է մեր երկրի բնությունը: (Զարդանախշ, նախշազարդ)

Նրա գրամեքենա ամբողջ ցերեկը չխկչխկում էր: (Մեքենագիր, գրամեքենա)

Ինձ մեքենագիր էջեր տվեց ու խնդրեց, որ անպայման կարդամ: (Մեքենագիր, գրամեքենա)

5.Բաղադրյալ բառեր կազմիր այնպե՛ս, որ տրված բառերի առաջին բաղադրիչները լինեն վերջում: Ի՞նչ է փոխվում:

Օրինակ՝

բռնակալ — լիաբուռ:

Գրական-ամսագիր
Շնչասպառ-անշունչ
Քնել-անքուն
Ջրկիր-ցեխաջուր
Գլխարկ-անգլուխ
Խմբավար-երգչախումբ

Որոնք են ջերմային էներգիայի աղբյուրները

Ջերմային երևույթի ժամանակ մարմինները ստանում կամ տալիս են որոշակի քանակությամբ էներգիա՝ ջերմություն:
Բուսական և կենդանական աշխարհի կյանքի անհրաժեշտ պայմաններից է՝ ջերմությունը: Ջերմության գլխավոր աղբյուրն Արեգակն է: Արեգակի ջերմային էներգիան տեղափոխվում է ճառագայթմամբ: Երկիրն ու Արեգակն իրարից անջատված են դատարկ տարածությամբ, սակայն դա չի խանգարում, որ Արեգակի ջերմությունը հասնի Երկիր:

Տարբեր նպատակներով ջերմություն ստանալու համար օգտագործում են այնպիսի վառելանյութեր, ինչպիսիք են նավթը, բնական գազը, փայտը, քարածուխը, տորֆը և այլն: Ջերմային էներգիայի աղբյուրներն առաջացել են հազարամյակների ընթացքում մեռած կենդանի օրգանիզմների և նրանց արգասիքների քայքայումից: Պաշարները գտնվում են Երկրի ընդերքում, և բնականաբար սահմանափակ են: Ջերմային էներգիայի այս աղբյուրներից օգտվելիս դրանց այրման ընթացքում առաջանում են վնասակար գազեր, մոխիր, մուր, որոնք, անցնելով մթնոլորտ, աղտոտում են այն և վտանգ հանդիսանում կենդանի օրգանիզմների համար: Վառելանյութերից բնապահպանական առումով համեմատաբար մաքուր է բնական գազը: Բնական գազը օգտագործվում է տարբեր նպատակներով՝ բնակարանների տաքացման, գազօջախների, ավտոմեքենաների, ջերմաէլեկտրակայանների աշխատանքի համար:
Վառելիքային հանածոներից են նավթը, քարածուխը, այրվող գազը, տորֆը: Սրանք այն օգտակար հանածոներն են, որոնցից ջերմություն և էլեկտրաէներգիա են ստանում: Առանց վառելիքի չեն կարող աշխատել ավտո­մեքենաները, տրակտորները, ինքնաթիռները: Վառելիքից ստացված էլեկտրաէներգիայի շնորհիվ աշխատում են գործարաններն ու ֆաբրիկաները:  Վառելիքով ձմռանը տաքացվում են մեր բնակարանները:
Էներգիայի և մասնավորապես ջերմային էներգիայի պահանջները բավարարելու համար օգտագործվում է, այսպես կոչված, միջուկային վառելիքը: Օրինակ՝ Հայկական ատոմակայանն աշխատում է այդպիսի վառելիքով: Այն արտադրում է էլէկտրական էներգիա, որի մի մասը կենցաղում օգտագործվում է ջերմային էներգիա ստանալու համար: Ջերմային էներգիայի մեծ աղբյուր կա նաև Երկրի խորքերում: Որոշ չափով կարողանում են օգտագործել Երկրի ընդերքի այն տաք տարածքների ջերմային էներգիան, որոնք մոտ են մակերևույթին: Դրանք տաք աղբյուրները և գեյզերներն են:

Հարցեր

  1. Վառելանյութերի ի՞նչ տեսակներ գիտեք: Նավթ, բնական գազ, փայտ, քարածուխ, տորֆ:
  2. Ինչու՞ է կյանքի համար անհրաժեշտ ջերմային էներգիան: Ջերմային էներգիան կյանքի գոյության ամենակարևորն պայմաններից մեկն է: Առանց ջերմային էներգիայի գոյություն չէին ունենա կենդանիները, բույսերը, ինչպես նաև մարդիկ:
  3. Տեսանյութ պատրաստիր և պատմիր ջերմային էներգիայի աղբյուրների կամ վառելանյութերի մասին:

Մաթեմատիկայի տնային

Ո՞ր կետն է գտնվում զրոյից ավելի հեռու՝ A(−7), թե B(6):

  • A
  • B
  • հնարավոր չէ պարզել

    2.
М_I_01_z№7.png          M                         F                           P

Կապույտ կետի կոորդինատը −4-ն է, իսկ կանաչ կետինը՝ +4-ը: Որոշիր հետևյալ կետերի կոորդինատները:  
1) M կետի կոորդինատը -8-ն է: 
2) F կետի կոորդինատը -3-ն է: 
3) P կետի կոորդինատը +2-ն է: 

3. Գտիր L(4) կետի նկատմամբ P(−51) կետին համաչափ կետի կոորդինատը: 
Պատասխան՝  55 միավոր հատված:

4. Ընտրիր −8 թվի հակադիր թիվը: 

  • 8
  • −9
  • 89
  • −89
  • 98
  • −98

5. −405, 412, −406, 420 թվերից որի՞ հակադիր թիվն է ամենամեծը:Տեղադրիր հակադիր թվերից ամենամեծը: 
Պատասխան՝ 420

6. Գտիր արտահայտության արժեքը:  
13 + (−89)=-76

7. 2+a>2 անհավասարությունը: ճիշտ է սխալ է, եթե a<0

8. -185-ը և 185-ը հակադիր թվեր են: 
Դրանց գումարը հավասար է՝ 0-ի: 
Դրանց տարբերությունը հավասար է՝ 0-ի

9. Հաշվիր արտահայտության արժեքը (առաջին պատուհանում տեղադրիր + կամ  − նշանը): 5⋅(−1)⋅(−2)⋅(−5) =+50

10. Լուծիր հետևյալ հավասարումը: |x|:(−70)=24−34 Առաջինը տեղադրիր փոքր արմատը: 
Պատասխան՝ x1=x2=
1 x=+700
2 x=-10

11. Հաշվիր արտահայտության արժեքը: 5−9+2−9−8 =+1

12. Կիրառելով բազմապատկման բաշխական օրենքը` 6−6⋅22 արտահայտությունը ներկայացրու արտադրյալի տեսքով: 
Պատասխան՝ 6−6⋅22=⋅(1−22) 
2. Հաշվիր ստացված արտահայտության արժեքը: 
Պատասխան՝ 
126×1=126
126×22=2772
2772-126=2646

Պատմություն

Առաջադրանք 1

Հայոց թագավորությունները Ք.Ա. III դարում:

Հայոց հին վեպերը

«Վիպասանք» վիպաշարը

ՏԻԳՐԱՆ ՄԵԾ

Տիգրանը հայոց թագավորներից ամենահզորն էր, ամենախոհեմը և ամենաքաջը։ Նա պարսից Կյուրոս Մեծ թագավորի աջակիցն էր մարաց իշխանությունը տապալելիս։ Նա հնազանդեցնում ու նվաճում է հույներին, ընդարձակում Հայոց աշխարհի սահմանները։

Իր բացառիկ արիությամբ ու քաջությամբ նա բարձրացնում է հայոց ազգի հարգն ու պատիվը, և հայոց ազգը, որ մինչև այդ օտարների լծի տակ էր հեծում, դարձնում է օտարների վրա գերիշխող ու հարկապահանջ։ Նա լիացնում է Հայոց աշխարհը ոսկով ու արծաթով, թանկարժեք քարերով, շքեղ ու գունագեղ զգեստներով։ Նրա օրոք հայոց հետևակ մարտիկները դառնում են ձիավորներ, պարսավորները՝ դիպուկ աղեղնավորներ, մահակավորները զինավառվում են սուսերներով ու տեգավոր նիզակներով, անզրահ մարտիկները վահանավորվում են ու զրահավորվում։ Եվ երբ բոլոր այդ զորատեսակները ի մի էին հավաքվում, ապա նրանց շքեղ զինավառության, շողշողուն զենք ու զրահի գեթ փայլը բավական էր թշնամուն ընդմիշտ վանելու և հալածելու համար։

Նա խաղաղություն, շենություն, լիություն բերեց Հայոց աշխարհին։

Տիգրանը խարտյաշ, գանգրահեր տղամարդ էր՝ գունեղ երեսով, մեղմահայաց, թիկնեղ ու վայելչակազմ, ուտել-խմելու մեջ պարկեշտ էր ու չափավոր, խրախճանքների մեջ՝ օրինավոր, վարքուբարքով՝ ժուժկալ։

Իբրև թագավոր՝ արդարամիտ էր, արդարադատ, հավասարակշռված, ոչ լավագույններին էր նախանձում, ոչ էլ նվաստներին արհամարհում, միշտ ձգտում էր բոլորի վրա տարածել իր խնամքն ու հովանավորությունը։

—————————

* Այս շարքն ամբողջապես շարադրված է ըստ Մ. Խորենացու «Հայոց պատմության»։ «Վիպասանքը» կամ «Երգք վիպասանացը» հայ հնագույն և առաջին առասպելաբանական վեպն է, հյուսված հայոց Տիգրան, Երվանդ, Արտաշես, Արտավազդ, Տրդատ անուններով տարբեր թագավորների արարքների շուրջը՝ առասպելաբանական մոտիվներով հարակցված կամ գունավորված։

Տիգրան և Աժդահակ

Աժդահակը1 Մարաստանի թագավորն էր և Տիգրանի դաշնակիցը։ Բայց Տիգրանը միաժամանակ դաշնակիցն էր Մարաստանի թշնամի պարսից Կյուրոս թագավորի։ Այս դաշնակցությունը շատ էր մտահոգում և անհանգստացնում Աժդահակին։ Նա ամեն անգամ հիշելով Կյուրոսի և Տիգրանի դաշնակցությունը, անհանգստանում էր, մնում էր անքուն և հաճախ իր խորհրդականներին հարց էր տալիս, թե ի՞նչ հնարներ ու միջոցներ կարելի է գտնել՝ քանդել տալու սիրո կապը պարսիկի և բազմաբյուր զորք ունեցող հայ Տիգրանի միջև։

Այս տևական մտատանջություններից ու կասկածներից ալեկոծված, մի գիշեր Աժդահակը այնպիսի երազ է տեսնում, որ ոչ արթուն ժամանակ էր աչքով տեսել և ոչ էլ երբևէ ականջով լսել։

Աժդահակը այդ երազից սարսափահար, քնից վեր է թռչում և կեսգիշերին, չսպասելով լուսանալուն, շտապ կանչում է իր խորհրդակիցներին։ Երբ խորհրդակիցները հավաքվում են, Աժդահակը տրտում ու մտահոգ, հայացքը գետնին հառած, խոր թառանչ է արձակում։ Խորհրդակիցները հարցնում են պատճառը, իսկ նա ժամերով լռում է և, ի վերջո, հեծկլտանքով նրանց պատմում իր տեսած ահավոր երազը։

— Իմ սիրելիներ,— ասում է նա,— երազումս ես մի անծանոթ երկրում էի, մի բարձրաբերձ լեռան մոտ, որի գագաթը թվում էր պատած սարսափելի սառնամանիքով։ Կարծես մեկը ասելիս լիներ, թե դա Հայկազանց երկիրն է։
Երբ ես երկար նայում էի այդ լեռանը, հանկարծ մի ծիրանազգեստ կին երևաց՝ ծածկված երկնագույն քողով, բարձր լեռան գագաթին նստած։ Կինը բարձրահասակ էր, խոշոր աչքերով, կարմիր այտերով և ծննդաբերության ցավերով էր բռնված։

Ես հիացմունքով ու ակնապիշ երկար ժամանակ նայում էի այդ կնոջը։ Հանկարծ կինը ազատվեց և բերեց երեք զավակ, երեքն էլ հասակով ու տեսքով՝ կատարյալ դյուցազաններ։ Առաջինը առյուծի վրա նստած սլացավ դեպի արևմուտք, երկրորդը՝ ընձի վրա հեծած, դիմեց հյուսիս, իսկ երրորդը վիթխարի վիշապ սանձած՝ բուռն թափով հարձակվեց մեր տերության վրա։

Այս խառն երազների մեջ մեկ էլ ինձ թվաց, թե ես կանգնած եմ իմ ապարանքի տանիքին, ուր ցայտում էին բազմաթիվ գունագեղ շատրվաններ. այնտեղ էին կանգնած նաև մեզ պսակող աստվածները՝ իրենց հրաշալի տեսքով, և ես, ձեզ հետ միասին, նրանց պատվում էի զոհերով և խնկով։ Այդ պահին հանկարծ վեր նայեցի և տեսա այն վիշապ հեծած մարդուն, որ արծվի նման վայր սլանալով հարձակվեց մեզ վրա և մոտենալով, ուզում էր կործանել մեր աստվածներին։ Այդ պահին ես կռվի մեջ մտա և այդ սքանչելի դյուցազնի հարձակումն ինձ վրա ընդունեցի։ Նախ նիզակների տեգերով սկսեցինք միմյանց մարմինները խոցել և արյան վտակներ հոսեցնել, որի հետևանքով ապարանքի արեգակնատիպ երեսը դարձավ արյան ծով։ Հետո երկար ժամանակ կռվեցինք այլ զենքերով։

Բայց զուր եմ խոսքս այսքան երկարացնում, որովհետև կռիվը վերջացավ իմ կործանումով։ Տագնապալի հուզմունքից սաստիկ քրտնել էի, քունս փախավ, և թվում էր, թե այլևս կենդանի չեմ։ Կարծում եմ, որ այս երազս ուրիշ բան չի նշանակում, քան այն, որ Հայկազյան Տիգրանի կողմից մեզ վրա անակնկալ հարձակում է սպասվում։ Ուստի խնդրում եմ ձեզ, աստվածների օգնությամբ, խոսքով ու գործով, բարի խորհրդով մեզ աջակից ու օգնական լինել։

Խորհրդակիցները բազմաթիվ օգտակար մտքեր ու խորհուրդներ են առաջարկում Աժդահակին. նա շնորհակալությամբ ընդունում է, ապա դիմելով նրանց ասում.

— Ո՛վ սիրելիներ, ձեզանից բազում հանճարեղ և իմաստուն խորհուրդներ լսելուց հետո կասեմ և իմը, որը աստվածների օգնությունից հետո, կարծում եմ, լավագույնն է և օգտակարը։ Թշնամիներից

————————-

1 Աժդահակը իրանական առասպելաբանության չար վիշապն է՝ Աժի Դահական։ Աժի նշանակում է իժ, օձ, վիշապ, որի դեմ կռվում է ամպրոպի աստված Թրայետաոնան։ «Շահ-Նամեում» Աժի Դահական հանդես է գալիս իբրև օտար բռնակալ թագավոր՝ Զոհակ անունով, որի դեմ կռվում, հաղթում և որին շղթայում է Հրուդենը։ Այս առասպելական վիշապ Աժի Դահական հայոց հին վեպում դարձել է Մարաստանի թագավոր, որին հաղթում և սպանում է Տիգրանը։

զգուշանալու, նրանց մտադրությունը գուշակելու և նրանց կործանելու համար առհասարակ լավագույն ձևը սիրո միջոցով դավելն է։ Եվ քանի որ այդ միջոցն այժմ անհնարին է գործադրել գանձերով կամ կեղծ ու պատիր խոսքերով, ապա, կարծում եմ, որ Տիգրանի դեմ որոգայթ լարելու ամենահարմար ձևը նրա քրոջը՝ գեղեցկագույն և խոհեմ Տիգրանուհուն, կնության առնելն է։ Մեր խնամիական կապերը նախ լայն հնարավորություն կընձեռեն ազատ ու համարձակ երթևեկության, ապա և Տիգրանի մտերիմներին գանձերով ու պատվի խոստումներով կաշառելու, որպեսզի նրանք կամ թաքուն սպանեն Տիգրանին, կամ էլ նրան լքելով մատնեն մեր ձեռը, իբրև մի անզոր տղայի։

Բարեկամներն այս խորհուրդը իմաստուն համարելով, անցնում են գործի։ Աժդահակը իր խորհրդակիցներից մեկին մեծ գանձ է տալիս և ուղարկում Տիգրանի մոտ հետևյալ նամակով.

«Քո եղբայրությունը գիտե, որ աշխարհում ոչ մի բան այնքան օգտակար չէ, քան աստվածների պարգևած սերն ու միաբանությունը, մանավանդ իմաստունների և հզորների միջև։ Այդ դեպքում դրսից խռովություններ չեն ծագի, ծագելու դեպքում էլ՝ իսկույն կընկճվեն, իսկ ներքին խռովությունները կհալածվեն, որովհետև դրսից նպաստող չի լինի։ Բարեկամությամբ պայմանավորված այս շահավետ օգուտը նկատի առնելով, ուզում եմ առավել խոր ու հաստատուն դարձնել սերը մեր միջև, որպեսզի երկուսս էլ ապահով զգալով՝ հաստատուն և ամբողջական պահենք մեր տերությունները։ Այդպես էլ կլինի, եթե դու ինձ կնության տաս քո քրոջը՝ Հայոց մեծ օրիորդ Տիգրանուհուն։ Եվ եթե համաձայնես, ապա նա կդառնա թագուհիների թագուհի։ Ողջ եղիր, մեր թագակից և սիրելի եղրայր»։

Պատգամավորը գալիս է Տիգրանի մոտ, հանձնում նամակը։ Տիգրանը համաձայնում է իր գեղեցիկ քրոջը՝ Տիգրանուհուն, կնության տալ Աժդահակին։ Տիգրանն անտեղյակ իր դեմ նյութվող խարդավանքին, քրոջն արքայավայել ուղարկում է Մարաստան։ Աժդահակն ամուսնանում է Տիգրանուհու հետ և նրան իր կանանց մեջ առաջինն է դարձնում։ Պատճառը ոչ միայն իր նենգ մտադրությունն էր, այլև Տիգրանուհու անչափ գեղեցկությունը։

Աժդահակը Տիգրանուհուն տիկնության կարգի մեջ է հաստատում և իր թագավորության մեջ ամեն ինչ կատարում նրա կամքով ու ցանկությամր, հրամայում է անգամ, որ բոլորը Տիգրանուհու հրամանին ենթարկվեն և ամեն ինչ կատարեն նրա ուզածի պես։

Աժդահակն այնուհետև սկսում է մեղմ շողոքորթությամբ Տիգրանուհուն տրամադրել եղրոր դեմ։

— Դու տեղյակ չես, — ասում է Աժդահակը,— որ քո եղրայր Տիգրանը կնոջ՝ Զարուհու դրդմամբ, նախանձում է քեզ Արյաց1 տիկին դառնալուդ համար։ Այս նախանձի հետևանքը կլինի իմ մահը, որից հետո Զարուհին ինքը կդառնա Արյաց վրա տիկին և աստվածուհիների տեղը կգրավի։ Այժմ ամեն ինչ քեզնից է կախված, կա՛մ պիտի լինես եղբայրասեր և հանձն առնես մեր խայտառակ կործանումը Արյաց առաջ, կամ քո բարին գիտակցելով, մի օգտակար խորհուրդ խորհես մեր ապագայի մասին:

Աժդահակի այս նենգ խոսքերի տակ թաքնված էր նաև մի սպառնալից ակնարկ, որ եթե Տիգրանուհին իր կամքի համաձայն չգործի, ապա նա կսպանվի։ Իսկ խորագետ Տիգրանուհին լավ կռահելով ամուսնու դավադիր մտադրությունը, մեղմ ու սիրալիր խոսքերով հանգստացնում է Աժդահակին, միաժամանակ մտերիմների միջոցով շտապ հայտնում եղբորը նրա դեմ նյութվող դավաճանության մասին։

Աժդահակն այնուհետև անցնում է իր խարդավանքի իրագործմանը։ Նա պատգամավորներ է առաքում Տիգրանի մոտ, առաջարկելով բարեկամական տեսակցություն՝ իրենց երկու պետությունների սահմանագլխին։ Այդ անձնական հանդիպումը Աժդահակը պատճառաբանում էր խիստ գաղտնի և կարևոր գործի անհրաժեշտությամբ, որն իբրև թե հնարավոր չէր հայտնել նամակով կամ պատվիրակների միջոցով։

Տիգրանը նախապես տեղյակ լինելով Աժդահակի նենգ դիտավորությանը, նամակով բացահայտ գրում է նրա հոգում թաքցրած խարդախ խորհուրդների մասին։ Երբ այս ձևով ամեն ինչ րացահայտվում

—————————-

1 Արիներ կամ արիացիներ էին կոչվում վաղնջական իմաստով՝ հնդկական և իրանական ցեղերը միասին վերցրած, առավել ուշ առումով՝ իրանական ցեղերը միայն։ Քանի որ մարերը (մեդացիները) ևս իրանական ցեղեր էին, ուստի այստեղ այդ վերջին առումով է գործածված։ Հետևաբար Արյաց տիկին, նշանակում է իրանական (այդ թվում նաև մարական) տիկին, այսինքն` մարաց թագուհի։

է, Աժդահակի համար այլևս անհնար է դառնում որևէ խորամանկությամբ կամ պատրվակով իր չար խորհուրդը քողարկել։ Եվ երկու տերությունների միջև ծայր է առնում լարված թշնամություն։

Տիգրանը սկսում է նախապատրաստվել պատերազմի։ Նա Կապադովկիայի սահմաններից, Վրաց և Աղվանից աշխարհներից, Մեծ ու Փոքր Հայքից հավաքում է իր ընտիր զորագնդերը և իր ամբողջ զորությամբ, սքանչելի զինավառված՝ դիմում մեդացոց կողմերը։

Ահագնացող վտանգը հարկադրում է Աժդահակին ևս զորքերի մեծ բազմությամբ ելնել պատերազմի Հայկազունի Տիգրանի դեմ։ Բայց Տիգրանը քրոջ Մարաստանում գտնվելու աատճառով պատերազմն առայժմ չի սկսում։ Այս լարված հակառակությունը տևում է մոտ հինգ ամիս, այդ ընթացքում Տիգրանին հաջողվում է իր սիրելի քրոջը՝ Տիգրանուհուն, հնարամտությամբ փրկել և ազատել Աժդահակի ձեռից։ Երբ այդ բանը հաջողվում է, Տիգրանը սկսում է պատերազմը։
Կռիվը տևում է բավական երկար, որովհետև քաջերը քաջերի հանդիպելով՝ մեկը մյուսին դյուրությամր թիկունք չէր դարձնում։ Կռվին վերջ է տրվում միայն այն ժամանակ, երբ քաջամարտիկ նիզակավոր Տիգրանը դեմ առ դեմ հանդիպում է Աժդահակին։ Տիգրանն իր երկար նիզակով այնպես է հարվածում Աժդահակի կրծքին, որ երկաթե ամուր զրահը ջրի պես ճեղքելով, նրան շամփրում է նիզակի լայնաթև տեգին, և երբ նիզակը դուրս է քաշում՝ Աժդահակի թոքի կեսը մնում է զենքի ծայրին։

Կռիվն ավարտվում է Տիգրանի փառահեղ հաղթանակով։ Կռվից հետո Տիգրանը Տիգրանուհուն մեծ բազմությամբ և արքայավայել ուղարկում է իր անունով կառուցած Տիգրանակերտ քաղաքը և հրամայում շրջակա գավառները դնել քրոջ ծառայության տակ։

Հետագայում Տիգրանուհու սերնդից է սկիզբ առնում այս կողմերում հայտնի «Ոստան ազատության» կոչված արքայազարմ ազնվական դասակարգը։
Իսկ Աժդահակի առաջին կնոջը՝ Անույշին, և Աժդահակից սերված բազմաթիվ պատանիների ու աղջիկների, գերիների բազմությամբ հանդերձ, ավելի քան տասը հազար մարդ, Տիգրանը Մարաստանից բերում, բնակեցնում է Մասիսի արևելյան փեշերին՝ մինչև Գողթն գավառի սահմանները, Նախճավանի ամրոցի դիմաց։ Այդ բնակավայրերն են Տամբատ, Ոսկիողա, Դաժգույնք և Երասխի ափին գտնվող այլ դաստակերտներ, որոնցից մեկն էլ Վրանջունիքն է։

Տիգրանը մարացիներին է թողնում նաև գետի մյուս ափին գտնվող Խրամ, Ջուղա և Խորշակունիք ավանները և մինչև Նախճավանի ամրոցն հասնող ամրողջ դաշտը։ Անույշին, իր զավակներով հանդերձ, Տիգրանը խաղաղ բնակեցնում է Մասիս լեռան փեշի երկրաշարժից առաջացած փլվածքի վերջում և նրանց տրամադրում սպասավորներ։

Առաջադրանք, 6-րդ դասարան, դեկտեմբերի 6-12

Առաջադրանք 1

Առաջադրանք 1

Դասարանական

Աքեմենյան Իրանը/Պատասխանել հարցերին/
1. Որտե՞ղ էր տեղակայված Էլամը: Ո՞րն էր այդ պետության մայրաքաղաքը: Էլամը տեղակայված էր իրանական սարահարթի հարավում, այն ստեղծվել է Ք.ա. XXII դարում։ Էլամի մայրաքաղաքը Շոշն էր։

2. Արիական ցեղերը որտեղի՞ց են ներթափանցեկ Իրան: Ի՞նչ է նշանակում արիացի: Արիական ցեղերը Իրան ներթափանցել են Հայկական լեռնաշխարհից։ Արիացի նշանակում է ազնվազարմ։

3. Որտե՞ղ էին ապրում մարական ցեղերը: Մարերը ե՞րբ ստեղծեցին միավորված պետություն: Մարական ցեղերը ապրում էին Իրանի հյուսիսում։ Մարերը պետություն ստեղծեցին Ք.ա. VIII դարում։

4. Պարսիկների առաջնորդը Կյուրոսը ե՞րբ նվաճեց Մարաստանը: Պարսիկների առաջնորդ Կյուրոսը մարերի երկիրը գրավեց Ք.ա. 550 թվականին։

5. Ի՞նչ նպատակ էր դրել իր առջև Կյուրոսը: Թվարկե՛ք նրա նվաճեց երկրները: Կյուրոսը իր առջև դրել էր նպատակ նվաճել Առաջավոր Ասիան։ Նա նվաճեց Բաբելոնը և Լիդիայի թագավորությունը, իսկ նրա որդին` Եգիպտոսը։

6. Ո՞ր երկրներն ապստամբեցին Դարեհ 1-ի դեմ: Բաբելոնը, Մարաստանը և Էլամը ապստամբեցին Դարեհ I-ի դեմ։

7. Թվարկե՛ք Դարեհ 1-ի իրականացրած վերափոխումները: Ի՞նչ նշանակություն ունեցան դրանք:Դարեհը մի շարք բարեփոխումներ կատարեց: Նա իր տերությունը բաժանեց մարզերի՝ սատրապությունների։ Դրանցում նա կառավարիչներ նշանակեց իր ազգականներին և մերձավորներին, որոշ երկրներում՝ նաև տեղական արքայատոհմերի ներկայացուցիչների: Բոլոր մարզերի համար սահմանվեցին հարկեր:

8. Ո՞ւմ օրոք է կառուցվել Արքայական ճանապարհ, որքա՞ն էր երկարությունը: Քարտեզի վրա ցույց տվեք այդ ճանապարհը, այն անցնու՞մ էր Հայարստանի տարածքով:

Դարեհ I-ի օրոք կառուցվեց Արքայական ճանապարհը` 2500կմ։


9. Բնութագրե՛ք Աքեմենյան տերությունը:


Հայկազունիների նոր թագավորությունը, Ք. ա. VII-VI դարերում

Ներկայացրու Ք.ա. 6-2-րդ դարերում Հայաստանում նշանակալից իրադարձությունները,  ժամանակագրությունը:
6-րդ դար

Ք․ ա․ 580-570-ական թթ. թագավորում էր Երվանդ I Սակավակյացը։

Ք․ ա․570-525-ական թթ. թագավորում է Տիգրան I Երվանդյանը։

Նա Ք․ ա․ 550 թ. աջակցել է պարսից արքա Կյուրոս Մեծին, Մարաստանը տապալելու գործում, որովհետև այն բազմիցս արշավել էր Հայաստանի դեմ։

Մինչև Ք․ ա․ 522 թ. Հայաստանը արտոնյալ դիրք ուներ Կյուրոս Մեծի տերության մեջ։

Գրավոր ներկայացնել տաս նոր հասկացություններ, փորձել տալ դրանց բացատրությունը:

Հետևակ-հետիոտն զորք

Աշխարհակալ-մեծ թագավոր, տիրակալ

Արտոնյալ-մեծ իրավունքներ ունեցող

Կապադովկիա-հին երկիր Փոքր Ասիայում

Մարաստան-հին երկիր Իրանի հյուսիսում

Աքեմենյան տերություն-հին պարսկական տերություն

Աղվանք-հին երկրամաս Հայաստանից արևելք, այսօրվա Ադրբեջանի տարածքում

Աշակերտել-աշակերտ լինել

Բնութագրել Տիգրան Երվանդյանին:
Տիգրան I Երվանդյանին թագավորել է 570-525 թթ.: Նա հիշատակվում է որպես իմաստուն և տաղանդավոր։ Մովսես Խորենացու կարծիքով Տիգրանը Հայկից և Արամից հետո ամենաքաջ թագավորներից է։

Հայաստանը Աքեմենյան տերության կազմում

Վերլուծել  Բեհիսթունյան արձանագրությունը:

Բեհիսթունյան արձանագրությունները մեզ թողել է Դարեհ I-ը, որտեղ գրված է եռալեզու արձանագրություններ: Այդ արձանագրության մեջ պարսկերեն լեզվով Հայաստանը կոչվում է Արմենիա, էլամերեն լեզվով Հարմինույա, իսկ բաբելերեն լեզվով Ուրարտու:

Եթե Դարեհ I-ը մյուս երկրները կարողանում էր նվաճել առանց դժվարության, ապա դեպի Հայաստան պահանջվեց հինգ արշավանք: Եվ հինգերորդ արշավանքից հետո հայերն ընդունեցին Դարեհի գերիշխանությունը:

Առաջադրանք 2

Հայկազունի Երվանդականների թագավորության վերականգնումը

Պատմել մ.թ.ա. IV-II դարերում տեղի ունեցող կարևոր իրադարձությունների մասին: Բալկանյան թերակղզում Ք․ա  336 թվականին գահ բարձրացավ քսանամյա Ալեքսանդրը։ Ալեքսանդրը Ք․ա 334 թվականին պատերազմ սկսեց Աքեմենյան տերության դեմ։ Նրանց վճռական ճակատամարտը տեղի ունեցավ 331 թվականին Գավգամելայի մոտ։ Դարեհ III պարտվեց և դիմեց փախուստի։ Շուտով նա սպանվեց, իսկ Աքեմենյան տերությունը կործանվեց։ Պատերազմից հետո ստեղծված հարմար իրավիճակում ճանաչվեց Հայաստանի անկախությունը։ Երվանդ III-ը հռչակվեց թագավոր Մեծ Հայքում, իսկ Միթրաուստեսը Փոքր Հայքում այսպես վերականգնվեց Հայկազուն-Երվանդականների թագավորությունը։ 

Թվարկել  Ալեքսանդր Մակեդոնացու Հայաստան չարշավելու պատճառները: Ալեքսանդրի զորաբանակներից մեկը Մենոն ուղարկեց Բարձր Հայքի ոսկու հանքերը, բայց հայերը նրա բանակը ոչնչացնում էին, իսկ զորավարին խեղդամահ անում։ Դրանից հետո Ալեքսանդրը Հայաստան զորք ուղարկելու փորձ չձեռնարկեց։

Աղբյուրներ

Երվանդունիներ

Հայկազուն Երվանդունիների թագավորություն

Երվանդունիներ

Լրացուցիչ

Համեմատել «Գիլգամեշ» էպոսը և «Ալեքսանդրի վեպը

ա.ներկայացնել առանձին-առանձին

բ.համեմատել, համադրել, գտնել ընդհանրություններ

Ալեքսանդրի վեպում նա ձգտում էր անմահության, որի համար ճանապարհ է բռնում դեպի Հայոց աշխարհ, որտեղ ակունքն է Եփրատի ու Տիգրիսի։ 

Գիլգամեշ էպոսում  ևս հերոսը ձգտում էր անմահության, նա ճանապարհ էր բռնել դեպի Արատտա այսինքն դեպի Հայաստան ։

Մաթեմատիկայի տնային

Առաջադրանքներ 335, 336, 338, 339, 342, 346, 353։

335. Խաղոսկրը գցել են 17 անգամ։ 1, 2, 3, 5, 6 թվերը բացվել են համապատասխանաբար 3, 2, 4, 4, 1 անգամ։ Ինչի՞ է հավասար 4 բացվելու հաճախականությունը։
3+2+4+4+1=14
17-14=3

336. 334-րդ խնդրի պայմաններում ինչի՞ են հավասար A (ընկել է
«զինանիշ») և B (ընկել է «թիվ») պատահույթների տեղի ունենալու
հարաբերական հաճախականությունները։
7/15
8/15

338. Դուք վերցնում եք մի թերթիկ 150 համարակալված թերթիկների
տրցակից։ Ինչի՞ է հավասար այն բանի հավանականությունը, որ
վերցված թերթիկի համարը կլինի 99։
1/150

339. Հայտնի է, որ 100 լամպից 5-ը խոտան են լինում։ Որքա՞ն է խոտան
լամպ գնելու հավանականությունը։
100:5=20
1/20

342. Զամբյուղում կա 2 կանաչ և 3 կարմիր խնձոր։ Զամբյուղից մեկ
պատահական խնձոր են վերցնում։ Ի՞նչ հավանականություն կա,
որ այդ խնձորը՝ ա) կարմիր է, բ) կանաչ է, գ) դեղին է։
ա) կարմիր է,
3/5
բ) կանաչ է,
2/5
գ) դեղին է։
0

346. Աղյուսակում ներկայացված են էլեկտրական ջրատաքացուցիչում
ջրի տաքանալու տվյալները.
Ջերմաստիճանը 15 30 45 60 80 100 95 90 85
Ժամանակը՝ րոպեներով 0 1 2 3 4 5 6 7 8
Կազմե՛ք ջրի ջերմության փոփոխության գրաֆիկը և պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին.
ա) Ո՞ր պահին է անջատվել ջրատաքացուցիչը։
5-րդ րոպեին
բ) Որքա՞ն է եղել ջրի առավելագույն ջերմաստիճանը։
100
գ) Որքա՞ն է եղել ջրի նվազագույն ջերմաստիճանը։
15
դ) Որքանո՞վ է փոխվել ջրի ջերմաստիճանը առաջին 5 րոպեի
ընթացքում և վերջին 3 րոպեի ընթացքում։
85-ով 10-ով

353. Մի արկղում 20 1/2 կգ-ով ավելի դեղձ է եղել, քան մյուսում։ Առաջին
արկղից 10 1/4 կգ դեղձ դրել են երկրորդի մեջ։ Ո՞ր արկղում ավելի
շատ դեղձ կա և որքանո՞վ ավելի։
Քանակությունները հավասար են։