Առաջադրանք 1

1.Տրդատ Առաջինի գահակալումը
Հռանդեայի պայմանագրի համաձայն՝ 65թ․ Տրդատը մեծ շքախմբով
մեկնում է Հռոմ։ Նա ներկայանում է Ներոնին, որպես հաղթող և սուրը իր վրայից չի հանում։ Դա ընդունված արարողակարգ էր կայսերական պալատում։ Տրդատն ու Ներոնը ժամանում են Հռոմ, որտեղ Տրդատը մեծ հանդիսավորությամբ թագադրվում է, որպես Հայաստանի թագավոր։

Ներկայացնել հայ-պարթևական հարաբերությունները ընդդեմ Հռոմի:
Այդ ժամանակ գոյություն ուներ Հայ-պարթևական դաշինք, որը պայքարում էր Հռոմի դեմ։ Այդ դաշինքի ուժերի օգնությամբ Տրդատ Արշակունին 54թ․ կրկին փորձում է գահակալել Արտաշատում։

Հռանդեայի ճակատամարտի  հետևանքները:
62թ․ Արածանիի ափին՝ Հռանդեա վայրում մեծ ճակատամարտ է տեղի ունենում, որի ժամանակ Հռոմի լեգեոնները մեծ պարտություն են կրում Հայ-պարթևական զորքերի կողմից։ Ի նշան պարտության Հռոմի զինվորները ծնկաչոք անցնում են Հայ-պարթևական զորքի նիզակների՝ <<լծի>> տակով։ Ներկայացրու Տրդատի  թագադրման պատմությունը, որը Հռոմի համար մեծ խայտառակություն էր։

Ներկայացրու Տրդատի  թագադրման պատմությունը:

Աղբյուրը՝ Հայոց պատմություն/էջ 118-122/, Տրդատ Առաջին

Առաջադրանք 2

Մեծ Հայքը I դարի վերջից, մինչև IIIդարի սկիզբը
Տրդատ I-ին հաջորդած Սանատրուկ II-ը (88-110թթ) գերազանց տիրապետում էր ռազմարվեստին։ Նրա օրոք Արածանիի ափին՝ Մշո դաշտում կառուցվեց Մծուրքը։ Վաղարշ I Արշակունու օրոք (117-140թթ․) Արարատյան դաշտում գտնվող Վարդգեսավան գյուղաքաղաքը դարձավ մեծ քաղաք և կոչվեց Վաղարշապետ։ Այդ ժամանակ հաստատվեց Արշակունիների ժառանգական իշխանությունը՝ այսինքն թագը հորից անցնում է որդուն։

Ներկայացրեք Հայաստանում տիրող իրավիճակը Տրդատ Առաջինից հետո:
Տրդատ Առաջինից հետո Հայաստանում գահակալում էր Սանատրուկ արքան: Սանատրուկ արքան հրամայում է սրի քաշել բոլոր նորադարձներին, իսկ Սանդուխտին բանտարկել: Սանատրուկը տարբեր միջոցներով փորձում է քրիստոնեությունից հրաժարեցնել Սանդուխտին, սակայն վերջինիս համոզելու եկած իշխանն ու նրա ուղեկիցները, անգամ բանտապահները նույնպես քրիստոնեություն են ընդունում: Արքան հրամայում է սպանել շատերին, սակայն Սանդուխտն անհողդողդ է մնում:

Ներկայացրու Վաղարշ Առաջինի հիմնած քաղաքի մասին հետաքրիր տեղեկություններ:
Վաղարշ Առաջին գահակալման տարիներն ընթացել են խաղաղությամբ և շինարարական աշխատանքներով։ Ըստ Մովսես Խորենացու, Վաղարշը վերակառուցել է հին Վարդգեսավանը և իր անունով կոչել Վաղարշապատ քաղաքը (այժմ՝ Էջմիածին)։ Խորենացին Վաղարշ Ա-ին է վերագրում Բասեն գավառի Վաղարշավան քաղաքի հիմնադրումը։ Վաղարշ Ա-ին գահընկեց է արել Հռոմի Անտոնինոս Պիոս կայսրը՝ Մեծ Հայքի թագավոր կարգելով Սոհեմոսին:

Պատմել Խոսրով Առաջինի օրոք հայ-հռոմեկան հակամարտության մասին:

Աղբյուրները՝ Հայոց պատմություն, /էջ 123-125/

Բնական համակեցություններ
Գրականության հղումը Էջ 143, 144

Հարցեր՝

1. Ի՞նչ բնական համակեցություն գիտեք:
Բնական — բնության կողմից հավասարակշռված համակեցություններ:
Արհեստական — մարդու կողմից կառավարվող համակեցություններ` այգի, դաշտ, ֆերմա, ջերմոց, ձկնաբուծարան և այլն:

2. Ինչու՞ են բույսերին համարում արտադրողներ:
Արտադրողներ: Կանաչ բույսերի կողմից սինթեզվող օրգանական նյութերը սննդային շղթայի հիմքն են: Առանց ֆոտոսինթեզի քայքայվում են բոլոր տեսակի համակեցությունները:

3. Թվարկե՛ք էկոհամակարգի երեք հիմնական բաղադրիչներ:
Յուրաքանչյուր էկոլոգիական համակարգ կամ կենսացենոզ կազմված է երեք տեսակի օրգանիզմներից.

1. արտադրողներ

2. սպառողներ

3. քայքայողներ

Կենդանի օրգանիզմների կենսամիջավայրեր
Գրականության հղումը Էջ 140, 141

Հարցեր՝

1. Որո՞նք են կենդանի օրգանիզմների կենսամիջավայրը:
   Ցանկացած կենսամիջավայրում կենդանի օրգա նիզմները գրավում են իրենց կենսագործունեության համար նպաստավոր վայրեր։ Օրինակ` անտառներում աճում են հապա լասենին, մոռենին, հովտաշուշանը, պտերները։ Մարգագետիններում աճում են սիզախո տը, մարգագետնային տերեփուկը։ Գետի խեցգետինը հանդիպում է միայն գետերի և լճերի մաքուր ջրերում, որոնք ունեն տղ մոտ հատակ և քարքարոտ ափեր։ Շնաձկներն ապրում են ծովերի խորքում, տափա կաձկները` ծովի հատակին։
   
2. Ո՞րն է կոչվում օրգանիզմի բնակության վայր:
   Կենսամիջավայրի այն որոշակի տարածքը, որտեղ բնակ վում է այս կամ այն կենդանի օրգանիզմը, կոչվում է բնակության վայր։
   
3. Էկոլոգիական ի՞նչ գործոններ գիտեք:
   Տարբերում են էկոլոգիական գործոնների երեք խումբ` անկենդան բնության գործոններ, կենդանի բնության գործոններ, մարդկային գործոններ։
   
4. Ինչպե՞ս է խոնավությունը ազդում կենդանի օրգանիզմների վրա:
   Թռչունները, ծառերը, և կենդանիները հարմարեցված են ձմեռվա համար: Թռչունները չվում են ավելի տաք երկրներ կամ փետուրների ավելի հաստ շերտ ունենում, ծառերը քուն են մտնում, ինչպես շատ կենդանիներ:
   
5. Ի՞նչ նշանակություն ունի լույսը կենդանի օրգանիզմների համար:
   
   

 Տեքստը պատմի՛ր՝ 

ա) ռեստորանում աշխատող ամստերդամցի դպրոցականի անունից,

բ) ռեստորանի հաճախորդ դպրոցականի անունից,

գ) քո անունից (վերաբերմունք արտահայտելով):  

Ամստերդամն աշխարհի միակ քաղաքն է երևի, որտեղ մանկական ռեստորան կա: Ռեստորանում միայն երեխաներն են աշխատում, և հաճախորդներն էլ միայն երեխաներ են. ո՛չ մի մեծահասակ: Այդ ռեստորանն աշխատում է միայն շաբաթ և կիրակի օրերին, որովհետև այնտեղ աշխատող երեխաները մյուս օրերին դպրոց են գնում:

ռեստորանում աշխատող ամստերդամցի դպրոցականի անունից,

Մեր աշխարհը՝ Ամստերդամնը աշխարհի միակ քաղաքն է, որտեղ մանկական ռեստորան կա: Ռեստորանում միայն մենք ենք աշխատում և հաճախորդներն էլ միայն երեխաներ են. ո՜չ մի մեծահասակ: Մեր ռեստորանն աշխատում է միայն շաբաթ և կիրակի օրերին, որովհետև մենք մյուս օրերին դպրոց ենք գնում:

ռեստորանի հաճախորդ դպրոցականի անունից
Ամստերդամը միակ աշխարհն է, որտեղ մանկական ռեստորան կա, աշխատում են միայն երեխաներ: Ես գնում եմ անյտեղ քանի, որ ես հաճախորդ եմ և երեխա, մեծահասակներին չի թույլատրվում, այդ ռեստորանը աշխատում է միայն շաբաթ և կիրակի օրերին, որովհետև մենք մյուս օրերին դպրոց ենք գնում:

քո անունից (վերաբերմունք արտահայտելով)

Ամստերդամ աշխարհում մի ռեստորան կա, այնտեղ միայն երեխաներ են աշխատում և երեխաներ հաճախորդներ կան, մեծահասակներին չի թույլատրվում: Ռեստորանն աշխատում է շաբաթ և կիրակի օրերին:

2. Տեքստը կարդա´ և փոխադրի´ր նկարագրված բույսի մոտ պատահաբար հայտնված մի թռչնակի անունից: Տեքստը փոքրիկ պատմվածքի վերածիր՝ նկարագրելով թռչնակին, նրա խոհերը, անհանգստությունները, զարմանքը, երկխոսությունները ծաղկի հետ և այլն:

Պարագվայում մի բույս կա, որր կարող է հազալ ու փռշտալ: Բավական է, որ բույսի տերևներին մի քիչ փոշի նստի, և  տերևը նախ գունաթափվում է, ապա՝ կարմրում, հետո սկսում է ցնցվել և փռշտոց  հիշեցնող ձայներ հանել: Եթե փոշին շատ է լինում, բույսը հազից ասես խեղդվում է, և ձայնը մի քանի քայլ հեռվում հազիվ է  լսվում: Ի վերջո, նրա բոլոր ծակոտիներից մանր շիթերով ջուր է դուրս ցայտում, որն այնքան է թրջում տերևները, մինչև որ փոշուց մաքրվում են:

Արծիվը մի անգամ նստեց ծառին և սկսեց մտածել՝ Ես լսել եմ, որ Պարագվայում մի բույս կա, որը կարող է հազալ և փռշտալ: Բավական է, որ բույսի տերևներին մի քիչ փոշի նստի, և  տերևը նախ գունաթափվում է, ապա՝ կարմրում, հետո սկսում է ցնցվել և փռշտոց  հիշեցնող ձայներ հանել: Եթե փոշին շատ է լինում, բույսը հազից ասես խեղդվում է, և ձայնը մի քանի քայլ հեռվում հազիվ է  լսվում: Ի վերջո, նրա բոլոր ծակոտիներից մանր շիթերով ջուր է դուրս ցայտում, որն այնքան է թրջում տերևները, մինչև որ փոշուց մաքրվում են:

 Էքզյուպերի «Փոքր քայլերի արվեստը»

Ամենա դուր եկած հատվածը՝
Տուր ինձ ոչ թե այն, ինչ ես խնդրում եմ ինձ համար, այլ այն, ինչն իսկապես անհրաժեշտ է ինձ: Եվ խնդրում եմ նորից` սովորեցրու ինձ փոքրիկ քայլերի արվեստը:

13. Продолжите предложения.
Переулки обычнo короткие и узкие.
Проспектами стали называть в середине которых есть полоса зелёных насаждений и пешеходные дорожки.
Бульвары – это улицы, широкие и прямые улицы.
Слова для справок: широкие и прямые улицы; короткие и узкие; в
середине которых есть полоса зелёных насаждений и пешеходные
дорожки.

4. Подберите к данным существительным соответствующие прилага-
тельные.
Москва, деньки, звонки, листва, двор, переулок, бульвар, сад.
Красиво Москва, хорошие деньки, частые звонки, красиво листва, маленький двор, большой переулок, не большой бульвар, зелёный сад.

6. Перепишите, вставля предлоги.

1. Одна из старинных московских улиц в центре города носит
   название Армянский переулок.
   2 Дети играют во дворе и на бульваре, в переулке и в саду, в каждом тротуаре у прохожих на виду.
   3. Эту улицу назвали Ереванской в 1965 году в честь столицы Армении.
   
   

7. Обратите внимание на то, как изменяются глаголы мочь и хотеть в
настоящем времени. Составьте с ними несколько предложений.

8. Заполните пропуски глаголом хотеть в настоящем времени.

1. Я … научиться играть в шахматы. 2. Кто …, тот добьётся. 3. Сколько
   … радуйся, скачи на все лады. 4. Мы не … войны. 5. Все дети … мира. 6.
   Ты не … пойти с нами?

1. Հաշվիր:
   2.7:3=0,9
   
   2. Հաշվիր և գրիր պատասխանը:

0.35:7=0,05

3. Հաշվիր:
2050.8 :100 =20,508

4. Կատարիր 26.03:100 բաժանումը:

Ընտրիր ճիշտ պատասխանը:

5. Հաշվիր:

0.76:100=0.76

6. Կատարիր բաժանումը:

837.2:13=0,644

7. Կատարիր բաժանումը:
0.0868:62=0,014

8. Կատարիր 1.13:100 բաժանումը:

Ընտրիր ճիշտ պատասխանը:

9. Տրված թիվը բաժանիր 1000-ի:
13440 :1000=13.44

գրքից առաջադրանք
1174. Կատարե՛ք բաժանում.
ա) 8,368 ։ 2=0,4184,
բ) 17,024 ։ 4=0,4256,
գ) 0,0225 ։ 15=0,015,
դ) 10,5 ։ 7=0,015,
ե) 6,25 ։ 125=0,05,
զ) 10,08 ։ 24=4,5,
է) 11,223 : 3=3,741,
ը) 374,17 : 31=1,207,
թ) 13,041 : 23=0,567: