Я нашел ее посреди дня, когда решил поплавать. Лето, жаркий день, мне надо было хоть как-то освежится. Просто поплавать, ничего более. Сначала не решался нырять, ибо кто знает, что там может быть… Всякие акулы и прочие опасные существа. Поплавал немного, ничего необычного и интересного особо-то и не было. Уже захотелось выйти из воды, ведь на поверхности воды я ничего нового не смог бы увидеть, даже при сильном желании, но все же вернулся назад, переодолев страх погрузился под воду, как будто зная, что увижу там это. С некой опаской, но с интересом я изучал то самое дно океана, о которой так много читал, но первый раз решил изучить сам. Это было в разы лучше, чем пролистывать картинки в книге.

Множество видов рыб, водоросли и другие морские существа хоть и пугали до ужаса, но были такими красивыми, что я даже на миг перестал жалеть о том, что нырнул. Я изучал все и вся, и если бы у меня в руках оказалась тетрадь, я бы написал целую книгу про красоту океана!

Вдруг, среди рыб, на самом дне, я увидел кое-что белое. Мне стало интересно, что же это такое, но какая-то сторона меня боялась подойти. Все же, спустя короткое время борьбы с собой, любопытность победила страх и я двинулся ближе. Подойдя совсем близко к таинственной вещи, я увидел то, что ожидал увидеть меньше всего… Это была ракушка. Большая и красивая ракушка. Я взял ее в руки, сначала осмотрел, а потом начал медленно ее открывать. Внутри ракушки оказался жемчуг. Большой, совсем не такой, какой я видел в книгах…

Я был несказанно рад такой находке и решил сохранить ее в память о таком маленьком, но прекрасном путешествии. Он до сих пор хранится у меня в маленьком ящике. Я каждый день открываю ее и вспоминаю тот день, когда я просто решил поплавать.

1. Ներկայացնել բակտերիաներ թեման, նրանց կառուցվածքը և տարածվածությունը։ Բակտերիաների կառուցվածքը համարժեք է բջջի կառուցվածքին։ Բակտերիաների տարածվածությունը ազդում է երեխաների վարքի վրա։
   
   2. Ներկայացնել օգտակար և վնասակար բակտերիաները։
   վնասակար բակտերիաներ- Հիվանդածին բակտերիաները թափանցում են մարդու օրգանիզմ և հանդիսանում մի շարք հիվանդությունների հարուցիչներ: Այդպիսի հիվանդություններ են թոքախտ, խոլերան, թոքերի բորբոքում
   
   օգտակար-Մաշկին քսվող օգտակար բակտերիաները կարող են մեղմացնել էկզեման, ակները, վարդագույն ուգրիները և մաշկի այլ հիվանդություններ:
   
   3. Կենցաղում ինչպես են օգտագործում օգտակար բակտերիաները։
   Որոշ բակտերիաներ օգտագործվում են կեղտաջրերի մաքրման և ֆիլտրման գործընթացում: Այնուհանդերձ բակտերիաների մեկ այլ խումբ վնասակար է մարդու համար: Այդ բակտերիաները վնասում են մարդու գործունեությանը` քայքայելով կենցաղային պիտանի նյութերը և առաջացնում հիվանդություններ:
   
   4. Ներկայացնել սնկեր թեման։
   Աշխարհում կա ավելի քան 2 միլիոն տեսակի սունկ, որոնցից դասակարգված են միայն մոտ 80 հազարը:
   Սնկերի շատ տեսակներ գիշատիչներ են: Գիշատիչ սնկերը հատուկ հարմարություններ ունեն, որոնց միջոցով միջաներ են որսում: Կան նաև տեսակներ, որոնք փոշոտելով իրենց սպորները և ներթափանցելով զոհի մեջ, աճում են նրա մեջ:
   Սնկերը բույսեր չեն, ինչպես երկար ժամանակ ընդունված էր դրանք կոչել, քանի որ չունեն քլորոֆիլ: Սնկերը նաև կենդանիներ չեն, քանի որ չունեն ստամոքս:
   
   5. Օգդակար և վնասակար բորբոսասնկեր։
   Կան օգտակար բորբոսասնկեր,որոնց կարգի մեջ է մտնում բորբոսասնկով պանիրը։
   
   6. Կենցաղում ինչպես են օգտագործում բորբոսասնկերը։

Խնդիր 1: Դասարանում աղջիկների քանակը 24-ով ավելի է, քան տղաների քանակը: Գտնել դասարանի աշակերտների քանակը, եթե հայտնի է, որ դասարանում աղջիկները երեք անգամ ավելի շատ են տղաներից:
x-աղջիկներ
y-տղաներ
x=y+24
x=3y
3y=y+24
2y=24
y=12
12+24+12=48
Պատ․՝ 48 աշակերտ

Խնդիր 2:Երեք դարակներում միասին կա 800 գիրք: Հայտնի է, որ երկրորդ դարակում կա երկու անգամ ավելի շատ գիրք, քան առաջինում, իսկ երրորդում 150-ով ավելի, քան երկրորդում: Պարզել, թե քանի՞ գիրք կա դարակներից յուրաքանչյուրում:
x-1
y-2
z-3
{x+y+z=800
{y=2x
{z=y+150
x+2x+y+150=800
3x+y+150=800
3x+y=800-150
3x+y=650
3x+2x=5x=650
5x=650
x=130
y=2x=2*130=260
z=y+150=260+150=410
130+260+410=800
(130;260;410)
Պատ․՝130,260,410

Խնդիր 3:Թատրոնում կա 525 մարդ, ընդ որում տղամարդիկ երեխաներից 2 անգամ շատ են, իսկ կանայք տղամարդկանցից 10-ով ավելի են: Պարզել, թե քանի՞ երեխա կա թատրոնում:
x-տղամարդիկ
y-կանայք
z-երեխաներ
{ x+y+z=525
{ x=2z
{ z=x+10
(525-10)/5=103
103*2=206
525-206-103=216
x=206
y=216
z=103
103+261+206=525
Պատ՝․ 103,206,216

Խնդիր 4:Ծովային կրիան կոկորդիլոսից 3 անգամ քիչ ապրեց, իսկ կետից 2 անգամ շատ ապրեց: Պարզել, թե որքա՞ն ապրեց ծովային կրիան, եթե կոկորդիլոսը կետից 250 տարի շատ ապրեց:
x- ծովային կրիա (2 մաս)
y- կետ (1 մաս)
z- կոկորդիլոս (6 մաս)
{ z=3x
{ x=2y
{ z=y+250
x=?
3x+2y+y+250=3x+3y+250
250/(9-4)=250/5=50
y=50
x=50*2=100
z=100+250=350
Պատ՝․ 50,100,350 (ծովային կրիան 100 տարի ապրեց)

Խնդիր 5: 180 լուցկու հատիկը բաժանել երեք խմբի այնպես, որ առաջինը 40-ով, իսկ երկրորդը 20-ով մեծ լինի երրորդից:
180-(40+20)=120
120/3=40
40+20=60
40+40=80
80+40+60=180
Պատ․՝ I-80,II-60,III-40

Խնդիր 6: Հասմիկն Աշոտից 3 անգամ ավելի շատ մատիտ ունի։ Գտնել, թե քանի՞ մատիտ ունեն նրանք միասին, եթե Աշոտի մատիտները քիչ են Հասմիկի մատիտներից 8-ով։
8/2=4
4*4=16

Խնդիր 7: Առաջին պահեստում երկու անգամ ավելի շատ քարածուխ կա, քան երկրորդ պահեստում: Երբ առաջին պահեստ բերեցին 50տ, իսկ երկրորդ պահեստ 125տ քարածուխ, ապա երկու պահեստներում եղած քարածուխերի քանակը հավասարվեց: Պարզել, թե քանի՞ տ քարածուխ դարձավ երկու պահեստներում միասին:
125-50=75տ
75*2=150տ
Պատ՝․ 150տ

Խնդիր 8: Արմենն ու Վազգենը ունեն խնձորներ, ընդ որում Արմենի խնձորների քանակը Վազգենի խնձորների քանակի եռապատիկից 5 հատով պակաս է: Պարզել, թե քանի՞ խնձոր ունեն երկուսով միասին, եթե Արմենը Վազգենից 13 հատով ավել խնձոր ունի:
13+5=18
18/2=9
13+9=22
Պատ՝․ 22
Պատ՝․ միասին 24

Խնդիր 9: 33 մ երկարությամբ պարանը տրոհել երկու պարանների այնպես, որ կարճ կտորում եղած դեցիմետրերի քանակը հավասար լինի երկար կտորում եղած մետրերի քանակին։
1 մետր — 10 դեցիմետր
33մ = 330 դեցիմետր
Քանի,որ 1 մետրը հավասար է 10 դեցիմետր,ուստի հավասար լինելու համար պետք է 33-ը տրոհել 30 մետրի ու 30 դեցիմետրի, 30 մետրը կմնա նույնը,իսկ 30 դեցիմետրը կլինի 3 մետր,ուստի 30մ+30դ =30մ+3մ=33 մետր․
Պատ՝․ 30 մետր և 30 դեցիմետր

Խնդիր 10: Հոր տարիքը հավասար է որդու և աղջկա տարիքների գումարին: Որդու տարիքը երկու անգամ մեծ է քրոջ տարիքից և 20 տարով փոքր է հոր տարիքից: Քանի՞ տարեկան է որդին:

Կանաչ մամուռները և նրանց կենսապայմանները

Բարձրակարգ բույսերը ցամաքը գրաված բուսական օրգանիզմներն են:

Այս բույսերը ժամանակի ընթացքում լավագույնս հարմարվել են ցամաքային կենսակերպին և աստիճանաբար կատարելագործվել:

Ուշադրություն

Հարմարման շնորհիվ բարձրակարգ բույսերը պարբերաբար կատարելագործվել են՝ մամուռներից հասնելով մինչև ծածկասերմ բույսեր:

Արդյունքում նրանք ձեռք են բերել հետևյալ հիմնական հատկանիշները.

1. Իսկական հյուսվածքների առկայություն,

2. Օրգանիզմի տարբերակում և օրգանների մասնագիտացում,

3. Ֆոտոսինթեզի հատուկ օրգաններ՝ տերևներ,

4. Քլորոֆիլ պարունակող զարգացած պլաստիդներ,

5. Զարգացած արմատային համակարգ,

6. Բազմացման կատարելագործված մեխանիզմներ:

Բարձրակարգ բույսերը բաժանվում են երկու հիմնական խմբի՝

• Սպորավոր բույսեր
• Սերմնավոր բույսեր

Սպորավոր բույսերը ցամաքային բարձրակարգ բույսեր են, որոնք բազմանում են սպորներով:

Ներկայացուցիչներն են՝ մամուռները, պտերանմանները, ձիաձետերը, գետնամուշկերը:

Մամուռները պատկանում են բարձրակարգ բույսերի առաջին բաժնին: Նրանք ավելի բարդ են կազմավորված, քան ջրիմուռները, սակայն պարզունակ են մնացյալ սպորավորների և սերմնավոր բույսերի համեմատ:

Կանաչ մամուռները տարածված են խոնավ անտառների կիսաստվերոտ, ստվերախիտ մասերում, որտեղ առաջացնում են համատարած փափուկ ծածկոց: Աճում են նաև մարգագետիններում, ճահիճներում, տունդրաներում, կարող են հանդիպել նաև քարերի ու ժայռերի վրա:

Մամուռները իսկական ցամաքային բույսեր են, որոնց նախնիները, առաջին անգամ դուրս գալով ջրից, բնակեցրին ցամաքը: Մամուռները ֆոտոսինթեզ կատարող ոչ մեծ բույսեր են, որոնք ունեն վեգետատիվ օրգաններ` ցողուն և տերև, իսկ ձևավորված արմատներ չունեն, դրանց փոխարինում են ռիզոիդները:

Ուշադրություն

Ռիզոիդների առկայությունը մամուռների կառուցվածքում փաստում է նրանց և բազմաբջիջ ջրիմուռների ազգակցական կապի մասին:

Եթե ջրիմուռները բազմանում են կա՛մ անսեռ, կա՛մ սեռական եղանակով, ապա մամուռները բազմանում են և՛ անսեռ, և՛ սեռական ճանապարհով միաժամանակ: 

Սպորավորների բազմացման այս եղանակը կոչվում է սեռական և անսեռ սերունդների հերթափոխություն:

Մամուռներն ունեն լայն բազմազանություն և հաջորդում են ծաղկավոր բույսերին` ներկայացուցիչների թվով: Ներկայումս գիտությանը հայտնի է մամուռների գրեթե 25 հազար տեսակ:

Մամուռներից են կկվավուշը, տորֆամամուռը, մարշանցիան, թելամամուռը:

Խոնավությամբ հարուստ վայրերում աճում է կանաչ մամուռ կկվավուշը, որը նպաստում է մթնոլորտում խոնավության պահպանմանը, միաժամանակ այլ մամուռների հետ միասին կարող է դառնալ ճահճացման պատճառ: Կկվավուշը մամուռների ամենատարածված ներկայացուցիչներից մեկն է: Ունի մոտ 20−30 սմ երկարությամբ, կանաչաշագանակագույն, չճյուղավորված և ուղղաձիգ ցողուն: Ցողունը ծածկված է խիտ, նեղ, կանաչ տերևներով:

Կկվավուշը հողին ամրանում է ճյուղավորված ռիզոիդներով, որոնցով կլանում է ջուր և հանքային նյութեր, իսկ կանաչ տերևներով իրականացնում է ֆոտոսինթեզ:

Կկվավուշը պահանջկոտ բույս չէ, այն դիմանում է ուժեղ ցրտին և շոգին, հիմնականում տարածված է խոնավ անտառներում և ճահճուտներում:

Կկվավուշի մոտ ամռանը առանձին ցողունների կարմրագորշ գագաթին նկատելի են երկարավուն պարկիկանման օրգաններ, որոնք լցված են արական գամետներով` սպերմատոզոիդներով ♂:

Կկվավուշի այդ բույսը կոչվում է արական` ♂: Վառ գունավորում չունեցող մյուս ցողունների գագաթին ձևավորվում են սափորաձև օրգաններ, որոնք լցված են իգական գամետներով` ձևաբջիջներով`♀: Կկվավուշի այդ բույսը կոչվում է իգական` ♀

Կկվավուշի արական և իգական բույսերը կոչվում են սեռական սերունդ կամ գամետոֆիտ:

Անձրևաջրի կաթիլի միջոցով շարժուն սպերմատոզոիդները արական բույսից լողում են դեպի իգական բույսի գամետները: Կատարվում է բեղմնավորում: Բեղմնավորումից ձևավորվում է զիգոտ, որից հաջորդ տարում նույն իգական բույսի գագաթին զարգանում է երկար շագանակագույն, ցողունանման ոտիկը և սպորներով լցված տուփիկը: Տուփիկում գտնվում է սպորներով լցված սպորանգիումը:

Կկվավուշի իգական բույսի երկար ոտիկի վրա գտնվող տուփիկը հիշեցնում է նստած կկվի, որտեղից և բույսը ստացել է իր անվանումը:

Կկվավուշի ոտիկը և տուփիկը կոչվում են անսեռ սերունդ կամ սպորոֆիտ:

Չոր եղանակին սպորները թափվում են տուփիկից և քամու միջոցով տարածվում: Ընկնելով խոնավ հողի վրա՝ դրանք ծլում են և առաջացնում նուրբ, կանաչ, ճյուղավորված թելիկներ, որոնցից զարգանում են մամուռի ♂ և ♀ բույսերը:

Մամուռների սպորից առաջացած կանաչ թելերը նման են թելանման ջրիմուռներին, որը վկայում է մամուռների և ջրիմուռների ազգակցական կապի մասին:

1. Գտիր8−(−9.1) արտահայտության արժեքը:
   Պատասխան՝ 171/1
   
   2. Կարդա՛ 4.6−2.4 արտահայտությունը և գտի՛ր դրա արժեքը: Տրված արտահայտության մեջ տրված է թվերի տարբերությունը
   Պատասխան՝ 2.2
   
   3. Հաշվիր(2/1/3+5/1/5)÷113 արտահայտության արժեքը:
   Պատասխան՝ 1/15
   
   4. Առավել ռացիոնալ եղանակով հաշվիր 42.4⋅1/2−2.4⋅1/2 արտահայտության արժեքը:
   Պատասխան՝ 81/1
   
   5. Գտիր 6a+7b, 3a−4b հանրահաշվական արտահայտության արժեքը, եթե a= 7.5, b=2.5
   Պատասխան՝ 5
   
   6. x2+5 արտահայտությունը x փոփոխականի ո՞ր արժեքի դեպքում իմաստ ունի:
2. Ընտրի՛ր ճիշտ տարբերակը:
3. x փոփոխականի ցանկացած արժեքի դեպքում, բացի x=0 արժեքից:
4. x փոփոխականի ցանկացած արժեքի դեպքում:
5. x փոփոխականի ցանկացած արժեքի դեպքում, բացի x=−5 արժեքից:
6. x փոփոխականի ցանկացած արժեքի դեպքում, բացի x=5 արժեքից:
   
   7. Արդյո՞ք իմաստ ունի հետևյալ կոտորակը՝ 3.2⋅1.5
   10+1,6:(3/5⋅0,4−0,4)
   Պատասխան՝ կոտորակը իմաստ չունիկոտորակը իմաստ ունի
   Գտի՛ր տրված կոտորակի արժեքը, եթե այն իմաստ ունի:
   Եթե կոտորակն իմաստ չունի, ապա որպես պատասխան գրի՛ր «ոչ»:
   Պատասխան՝ 
   
   8. 4⋅15+36:3−2 արտահայտության մեջ փակագծերը տեղադրի՛ր այնպես, որ արտահայտության արժեքը լինի ամենափոքրը:
   Բազմապատկման նշանի փոխարեն օգտագործիր * նշանը:
   Պատասխան՝ (3×15+36)x3-2

Մամուռները բաժանվում են երեք դասի՝ Անթոցերոտայիններ, Լյարդամամուռներ Տերևացողունայիններ կամ իսկական մամուռներ:Հայտնի է մոտ 27000 տեսակներ:Իսկ Հայաստանում գրանցված է 430 տեսակ:Մամուռի բարձրուցյունը կարող է հասնել մինչև մեկ մետր:Ամենատարածված տեսակներն են՝ տորտուլա գյուղականը ,գրիմիա օվալաձևը, թելամամուռ արծաթափայլը, թելամամուռ ճմաձևը , հոմալոտեցիում Ֆիլիպեն, մարշանցիա բազմաձևը և այլն։ Հանդիպում են բոլոր լեռն, գոտիներում և բուս, համակեցություններում։ Բազմանում են սեռական և անսեռ ճանապարհներով։Սեռական բազմացման օրգանները իգական արքեգոնիումներն ու արական անթերիդիումներն են, անսեռ բազմացմանը՝ սպորոգոնիումները։ Մամուռների զարգացման ցիկլը ուղեկցվում է հապլոիդ գամետոֆիտի վրա դիպլոիդ սպորոֆիտի առանձնացմամբ, դրա հետևանքով սեռական և անսեռ սերունդները զարգանում են միևնույն բույսի վրա։ Գամետոֆիտը, բացի սեռական բազմացումից, կատարում է վեգետատիվ ֆունկցիա (ֆոտոսինթեզ, հանքային սննդառություն և այլն)։ Սպորոֆիտն ավելի պարզ է, քան մյուս բարձրակարգ բույսերինը, և երբեք ինքնուրույն օրգանիզմ չի առաջացնում։

Բարձրակարգ սպորավոր բույսեր դրանց կառուցվածքը, բազմացումը ։
Մամուռները բազմանում են սեռական և անսեռ ճանապարհներով։
Սեռական բազմացման օրգանները իգական արքեգոնիումներն ու արական անթերիդիումներն են, անսեռ բազմացմանը՝ սպորոգոնիումները։ Մամուռների զարգացման ցիկլը ուղեկցվում է հապլոիդ գամետոֆիտի վրա դիպլոիդ սպորոֆիտի առանձնացմամբ, դրա հետևանքով սեռական և անսեռ սերունդները զարգանում են միևնույն բույսի վրա։ Գամետոֆիտը, բացի սեռական բազմացումից, կատարում է վեգետատիվ ֆունկցիա (ֆոտոսինթեզ, հանքային սննդառություն և այլն)։ Սպորոֆիտն ավելի պարզ է, քան մյուս բարձրակարգ բույսերինը, և երբեք ինքնուրույն օրգանիզմ չի առաջացնում։

Ածականի համեմատության աստիճանը արտահայտում է որակական ածականի ցույց տված հատկության չափը, թե ինչ չափով է դրսևորվում տվյալ հատկանիշն առարկայի մեջ՝ այլ առարկայի նույն հատկանիշի համեմատությամբ կամ հարաբերությամբ, օրինակ` մեծ-ավելի մեծ-ամենամեծ և այլն:

Հայերենում, ինչպես նաև շատ օտար լեզուներում ածականն ունի համեմատության երեք աստիճան՝ դրական, բաղդատական (հարաբերական) ու գերադրական։

Դրական աստիճանն ածականի ուղիղ ձևն է և արտահայտում է բացարձակ հատկանիշ, հատկանիշ առանց համեմատության:

Բաղդատական աստիճանը ցույց է տալիս հատկանիշի առավել կամ պակաս դրսևորումը առարկայի կամ առարկաների մեջ՝ այլ առարկայի կամ առարկաների նույն հատկանիշի համեմատությամբ։ Օրինակ՝ Երևանը մեծ քաղաք է։ Մոսկվան ավելի մեծ քաղաք է։

Բաղդատական աստիճանը կազմվում է ածականի դրական աստիճանին (ուղիղ ձևին) ավելացնելով ավելի, պակաս, նվազ, քիչ, մի փոքր, մի քիչ:

Գերադրական աստիճանը ցույց է տալիս, որ տվյալ առարկայի կամ առարկաների մեջ հատկանիշը դրսևորվում է ամենաբարձր չափով։

Գերադրական աստիճանը կազմվում է տարբեր կերպ՝

• ամենա- նախածանցով (օրինակ` ամենակարճ). այս ածանցով (ի տարբերություն       -(ա)գույն վերջածանցի) գերադրական կարելի է կազմել որակական բոլոր ածականներով,
• — (ա) գույն վերջածանցով (օրինակ` լավագույն),
• ամենից, բոլորից  բառերի միջոցով, որոնք ավելանում են  ածականի ուղիղ ձևին:

Առաջադրանքներ

1.Տեքստի ածականներն, ըստ անհրաժեշտության, դարձրո՛ւ բաղդատական կամ գերադրական աստիճանի (օգտվի՛ր ավելի առավել, պակաս,նվազ, ամենից բառերից ու ամենա-, (ա) գույն մասնիկներից):

Գիտությանը հայտնի շնաձկների 250 տեսակներից խոշորը ամենախոշորը կետաշնաձուկն է, որը կարող է մինչև 15 մ երկարություն ունենալ: Սպիտակ, վիթխարի շնաձուկը ավելի փոքր է, կարող է ունենալ մինչև 11 մ երկարություն: Բայց դրա փոխարեն նա ավելի սարսափելի է: Երրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ շնաձկների դեմ պայքարի առավել արդյունավետ միջոցներ բացահայտելու համար քիմիական ավելի քան 70 միացություն փորձարկվեց: Ամենա արդյունավետը քացախաթթվային  պղինձ պարունակող միացությունն էր. դրանով թունավորված շնաձուկն ավելի պակաս էր հետաքրքրվում կերով: Բայց ատլանտյան շնաձկների վրա փոձարկված միջոցները ավելի արդյունավետ եղան խաղաղօվկիանոսյան տեսակների դեմ օգտագործելիս (շնաձկների մի քանի տեսակների վրա դրանք ընդհանրապես ոչ մի ազդեցություն չունեցան):

2. Տեքստի ածականներն ըստ անհրաժեշտության դարձրո՛ւ բաղդատական կամ գերադրական աստիճանի: Ընդգծի՛ր այն ածականները, որոնք համեմատության աստիճան չեն կարող ունենալ:

Էլեկտրական օձաձուկը էլեկտրականության կենդանի կրողներից հայտնին է, բայց կան էլի 500 ձկնատեսակներ, որոնք ունեն այդ հատկությունը, թեև զգալի չափով: Էլեկտրական պարպման միջոցով այդ ձկները խլացնում են որսը և  ահաբեկում վտանգավոր գիշատիչներին: Էլեկտրական պարպման հարվածային  ուժը կախված է օձաձկան չափերից: Երկարը հարավամերիկյան օձաձկներն են, որոնք ունեն գրեթե երեք մետրանոց երկարություն:

3․ Կազմի՛ր նախադասություններ՝ ածականներն օգտագործելով․

Բաղդատական աստիճանով  (ավելի, պակաս, նվազ, քիչ, մի փոքր, մի քիչ բառերի միջոցով):

Գերադրական աստիճանով (ամենա- նախածանցով, -(ա)գույն վերջածանցով, ամենից, բոլորից  բառերի միջոցով)։

4․ Փորձի´ր բացատրել, թե ի´նչ են ցույց տալիս գործիական հոլովով դրված ընդգծված գոյականները:

Ծերուկը երկաթե ձողով գրում էր կավե սալիկի վրա:

Արտում մի մարդ կար, որ խոտ էր քաղում մանգաղով:

Բահով էր փորել այդ հսկա փոսը:

Այն նկարը կարծես թութակի պոչով է նկարել:

Ուզում ես այս ամուր պատը փոքր քլունգով քանդե՞լ:

Տաբատի վրայի բիծը սպունգով ու օճառով մաքրեց:
Բառերը ցույց են տալիս, թե ինչով է կատարվում գործը։

5․ Փորձի´ր բացատրել, թե ի՞չ են ցույց տալիս տրական հոլովով դրված ընդգծված գոյականները:

Վերջապես մոտենում ենք տաճարին:

Զանազան ուտեստներով զարդարված սկուտեղը մատուցեց հյուրին:

Աթոռներ չկային. Սեղանը մոտեցրեց բազմոցին:    

Շատ տարիներ հետո  հասավ փնտրած ամրոցին:

Ձեռքի բաժակը տվեց հորը:

Ուզում էր լարի ծայրը հասցնել սյունին:
Ցույց է տալիս, թե ում կամ ինչին է մոտենում առարկան։

6․ Կետերի փոխարեն գրի՛ր մ կամ ն և բառարանով ստուգի՛ր:

Անպաճույճ, ամբարտակ, անփարատ, ամբասիր, անբերան, ամպրոպ, համբերություն, հանպատրաստից, ամփառունակ, անպատեհ, անբարոյական:

7․Տրված բառերը տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն՝ համապատասխանեցնելով նախադասություններին:

Խռպոտ, դժոխք, գործընկեր, ոգևորվել, զառիվայր, անկոտրում, ընդհատել, միանգամայն:

Տոթ էր, աղմուկ ու խառնաշփոթ. կարծես դժոխք լիներ:

Գլորվում էր զառիվայր լանջով:

Ձայնն էլ խզված էր ու խռպոտ:

Առանց ընդհատելու լսեցին նրա ամբողջ ելույթը ու հետո նստեցին մտամոլոր:

Դու միանգամայն անտեղյակ ես, դրա համար էլ խոսքդ չեն լսում ու աղմկում են:

Անկոտրում ոգի ունի, հեշտ չէ նրան ծնկի բերել:

Միանգամից ոգևորվում է ու կպչում գործի:

Ամփոփում
5-7 մախադասությամբ ամփոփել դասը.

Բացատրել Մշակույթ հասկացությունը: Մարդկանց ստեղծած և իմաստավորած բոլոր նյութական, մտավոր և հոգևոր իրողությունների համախումբը մեկ բառով անվանում ենք մշակույթ։

Շարունակել
•Նյութական մշակույթի իրողություններ են, օրինակ, աշխատանքային գործիքները,

•Մտավոր մշակույթի իրողությունների օրինակներ են գիտական գիտելիքները,

•Հոգևոր մշակույթի օրինակներ են ընկերասիրությունը, ազնվությունը։

Հայոց գրերի անհրաժեշտությունը

Այսօր մենք արեցինք քիմիական փորձ, որը կոչվում էր «Փարավոնի օձ»։ Փորձի համար մեզ պետք եկավ Կալցիումի գլիկոնատ և չոր սպիրտ։ Առաջին հերթին այրեցինք սպիրտը, հետո դրա վրա դրեցինք կալցիումի գլիկոնատը։ Դրանից հետո սպիրտայրոցով վառեցինք չոր սպիրտը և ստացվեց քիմիական ռեակցիան, որի ընթացքում կալցիումի գլիկոնատը այրվեց և նրա միջից դուրս եկան օձանման պատկերներ։