Բարձրակարգ սպորավոր բույսեր դրանց կառուցվածքը, բազմացումը ։
Մամուռները բազմանում են սեռական և անսեռ ճանապարհներով։
Սեռական բազմացման օրգանները իգական արքեգոնիումներն ու արական անթերիդիումներն են, անսեռ բազմացմանը՝ սպորոգոնիումները։ Մամուռների զարգացման ցիկլը ուղեկցվում է հապլոիդ գամետոֆիտի վրա դիպլոիդ սպորոֆիտի առանձնացմամբ, դրա հետևանքով սեռական և անսեռ սերունդները զարգանում են միևնույն բույսի վրա։ Գամետոֆիտը, բացի սեռական բազմացումից, կատարում է վեգետատիվ ֆունկցիա (ֆոտոսինթեզ, հանքային սննդառություն և այլն)։ Սպորոֆիտն ավելի պարզ է, քան մյուս բարձրակարգ բույսերինը, և երբեք ինքնուրույն օրգանիզմ չի առաջացնում։

Ածականի համեմատության աստիճանը արտահայտում է որակական ածականի ցույց տված հատկության չափը, թե ինչ չափով է դրսևորվում տվյալ հատկանիշն առարկայի մեջ՝ այլ առարկայի նույն հատկանիշի համեմատությամբ կամ հարաբերությամբ, օրինակ` մեծ-ավելի մեծ-ամենամեծ և այլն:

Հայերենում, ինչպես նաև շատ օտար լեզուներում ածականն ունի համեմատության երեք աստիճան՝ դրական, բաղդատական (հարաբերական) ու գերադրական։

Դրական աստիճանն ածականի ուղիղ ձևն է և արտահայտում է բացարձակ հատկանիշ, հատկանիշ առանց համեմատության:

Բաղդատական աստիճանը ցույց է տալիս հատկանիշի առավել կամ պակաս դրսևորումը առարկայի կամ առարկաների մեջ՝ այլ առարկայի կամ առարկաների նույն հատկանիշի համեմատությամբ։ Օրինակ՝ Երևանը մեծ քաղաք է։ Մոսկվան ավելի մեծ քաղաք է։

Բաղդատական աստիճանը կազմվում է ածականի դրական աստիճանին (ուղիղ ձևին) ավելացնելով ավելի, պակաս, նվազ, քիչ, մի փոքր, մի քիչ:

Գերադրական աստիճանը ցույց է տալիս, որ տվյալ առարկայի կամ առարկաների մեջ հատկանիշը դրսևորվում է ամենաբարձր չափով։

Գերադրական աստիճանը կազմվում է տարբեր կերպ՝

• ամենա- նախածանցով (օրինակ` ամենակարճ). այս ածանցով (ի տարբերություն       -(ա)գույն վերջածանցի) գերադրական կարելի է կազմել որակական բոլոր ածականներով,
• — (ա) գույն վերջածանցով (օրինակ` լավագույն),
• ամենից, բոլորից  բառերի միջոցով, որոնք ավելանում են  ածականի ուղիղ ձևին:

Առաջադրանքներ

1.Տեքստի ածականներն, ըստ անհրաժեշտության, դարձրո՛ւ բաղդատական կամ գերադրական աստիճանի (օգտվի՛ր ավելի առավել, պակաս,նվազ, ամենից բառերից ու ամենա-, (ա) գույն մասնիկներից):

Գիտությանը հայտնի շնաձկների 250 տեսակներից խոշորը ամենախոշորը կետաշնաձուկն է, որը կարող է մինչև 15 մ երկարություն ունենալ: Սպիտակ, վիթխարի շնաձուկը ավելի փոքր է, կարող է ունենալ մինչև 11 մ երկարություն: Բայց դրա փոխարեն նա ավելի սարսափելի է: Երրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ շնաձկների դեմ պայքարի առավել արդյունավետ միջոցներ բացահայտելու համար քիմիական ավելի քան 70 միացություն փորձարկվեց: Ամենա արդյունավետը քացախաթթվային  պղինձ պարունակող միացությունն էր. դրանով թունավորված շնաձուկն ավելի պակաս էր հետաքրքրվում կերով: Բայց ատլանտյան շնաձկների վրա փոձարկված միջոցները ավելի արդյունավետ եղան խաղաղօվկիանոսյան տեսակների դեմ օգտագործելիս (շնաձկների մի քանի տեսակների վրա դրանք ընդհանրապես ոչ մի ազդեցություն չունեցան):

2. Տեքստի ածականներն ըստ անհրաժեշտության դարձրո՛ւ բաղդատական կամ գերադրական աստիճանի: Ընդգծի՛ր այն ածականները, որոնք համեմատության աստիճան չեն կարող ունենալ:

Էլեկտրական օձաձուկը էլեկտրականության կենդանի կրողներից հայտնին է, բայց կան էլի 500 ձկնատեսակներ, որոնք ունեն այդ հատկությունը, թեև զգալի չափով: Էլեկտրական պարպման միջոցով այդ ձկները խլացնում են որսը և  ահաբեկում վտանգավոր գիշատիչներին: Էլեկտրական պարպման հարվածային  ուժը կախված է օձաձկան չափերից: Երկարը հարավամերիկյան օձաձկներն են, որոնք ունեն գրեթե երեք մետրանոց երկարություն:

3․ Կազմի՛ր նախադասություններ՝ ածականներն օգտագործելով․

Բաղդատական աստիճանով  (ավելի, պակաս, նվազ, քիչ, մի փոքր, մի քիչ բառերի միջոցով):

Գերադրական աստիճանով (ամենա- նախածանցով, -(ա)գույն վերջածանցով, ամենից, բոլորից  բառերի միջոցով)։

4․ Փորձի´ր բացատրել, թե ի´նչ են ցույց տալիս գործիական հոլովով դրված ընդգծված գոյականները:

Ծերուկը երկաթե ձողով գրում էր կավե սալիկի վրա:

Արտում մի մարդ կար, որ խոտ էր քաղում մանգաղով:

Բահով էր փորել այդ հսկա փոսը:

Այն նկարը կարծես թութակի պոչով է նկարել:

Ուզում ես այս ամուր պատը փոքր քլունգով քանդե՞լ:

Տաբատի վրայի բիծը սպունգով ու օճառով մաքրեց:
Բառերը ցույց են տալիս, թե ինչով է կատարվում գործը։

5․ Փորձի´ր բացատրել, թե ի՞չ են ցույց տալիս տրական հոլովով դրված ընդգծված գոյականները:

Վերջապես մոտենում ենք տաճարին:

Զանազան ուտեստներով զարդարված սկուտեղը մատուցեց հյուրին:

Աթոռներ չկային. Սեղանը մոտեցրեց բազմոցին:    

Շատ տարիներ հետո  հասավ փնտրած ամրոցին:

Ձեռքի բաժակը տվեց հորը:

Ուզում էր լարի ծայրը հասցնել սյունին:
Ցույց է տալիս, թե ում կամ ինչին է մոտենում առարկան։

6․ Կետերի փոխարեն գրի՛ր մ կամ ն և բառարանով ստուգի՛ր:

Անպաճույճ, ամբարտակ, անփարատ, ամբասիր, անբերան, ամպրոպ, համբերություն, հանպատրաստից, ամփառունակ, անպատեհ, անբարոյական:

7․Տրված բառերը տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն՝ համապատասխանեցնելով նախադասություններին:

Խռպոտ, դժոխք, գործընկեր, ոգևորվել, զառիվայր, անկոտրում, ընդհատել, միանգամայն:

Տոթ էր, աղմուկ ու խառնաշփոթ. կարծես դժոխք լիներ:

Գլորվում էր զառիվայր լանջով:

Ձայնն էլ խզված էր ու խռպոտ:

Առանց ընդհատելու լսեցին նրա ամբողջ ելույթը ու հետո նստեցին մտամոլոր:

Դու միանգամայն անտեղյակ ես, դրա համար էլ խոսքդ չեն լսում ու աղմկում են:

Անկոտրում ոգի ունի, հեշտ չէ նրան ծնկի բերել:

Միանգամից ոգևորվում է ու կպչում գործի:

Ամփոփում
5-7 մախադասությամբ ամփոփել դասը.

Բացատրել Մշակույթ հասկացությունը: Մարդկանց ստեղծած և իմաստավորած բոլոր նյութական, մտավոր և հոգևոր իրողությունների համախումբը մեկ բառով անվանում ենք մշակույթ։

Շարունակել
•Նյութական մշակույթի իրողություններ են, օրինակ, աշխատանքային գործիքները,

•Մտավոր մշակույթի իրողությունների օրինակներ են գիտական գիտելիքները,

•Հոգևոր մշակույթի օրինակներ են ընկերասիրությունը, ազնվությունը։

Հայոց գրերի անհրաժեշտությունը

Այսօր մենք արեցինք քիմիական փորձ, որը կոչվում էր «Փարավոնի օձ»։ Փորձի համար մեզ պետք եկավ Կալցիումի գլիկոնատ և չոր սպիրտ։ Առաջին հերթին այրեցինք սպիրտը, հետո դրա վրա դրեցինք կալցիումի գլիկոնատը։ Դրանից հետո սպիրտայրոցով վառեցինք չոր սպիրտը և ստացվեց քիմիական ռեակցիան, որի ընթացքում կալցիումի գլիկոնատը այրվեց և նրա միջից դուրս եկան օձանման պատկերներ։

 Դասի հղում՝

1․ Բնակչության վերարտադրության վրա ի՞նչ գործոններ են ազդում։ Որպես կանոն, բնակչության կրթական և մշակույթային մակարդակի բարձրացման քաղաքային բնակչության թվի ավելացման, տնտեսության մեջ կանաց ակտիվ ներգրավման, բնակչության ծերացման, երեխաների կրթության և դաստիարակության վրա կատարվող ծախսերի աճին զուգընթաց ծնելիությունը նվազում է: Այսինքն քաղաքներում ապրող, բարձր կրթական ու մշակույթային մակարդակ ունեցող,աշխատող և ուշ ամուսնացող կանանց ընտանիքներում երեխաների թիվն ավելի փոքր է, քան գյուղական վայրերում ապրող չքավոր ու ցածր կրթական մակարդակ ունեցող և վաղ ամուսնացող կանանց ընտանիքներում: Այսպիսով, բնակչության վերարտադրության վրա ազդում են ինչպես բնական-կենսաբանական, այնպես էլ տնտեսական, մշակութային, հոգեբանական գործոնները: Թեեւ ծնունդը և մահը իրենց էությամբ կենսաբանական գործընթացներ են, սակայն դրանց վրա որոշիչ ազդեցություն են թողնում հասարակական գործոններն ու պայմանները:

2․ Զարդացած և զարգացող երկրներում ի՞նչ ժողովրդագրական քաղաքականություն են իրականացնում։ Բնակչության վերարտադրության առաջին տիպի երկրներում գերակշռում է բնակչության բնական աճի բարձրացմանն ուղղված քաղաքականությունը։ Պետությունը խրախուսում է բազմազավակությունը, նշանակում է նպաստներ, տալիս է տարբեր արտոնություններ։ Բնակչության վերարտադրության երկրորդ տիպի երկրների մեծ մասը վերջին տասնամյակներին սկսել է իրականացնել բնակչության բնական աճի կրճատմանն ուղղված ժողովրդագրական քաղաքականություն։ Առավել մեծ ջանքեր են գործադրել բնակչության թվով աշխարհի երկու ամենախոշոր երկրները՝ Չինաստանը եւ Հնդկաստանը։ Չինաստանի ժողովրդագրական քաղաքականության հիմնական կարգախոսն է` «Մեկ ընտանիք, մեկ երեխա»: Այդ քաղաքականության իրականացումն արդեն տվել է մեծ արդյունք: Վերջին քառասուն տարում Չինաստանի բնակչության բնական աճի ցուցանիշը 2,8 %-ից նվազել է մինչեւ 0,4 %, այսինքն` յոթ անգամ

3․ Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել 15 պետություններ, որոնք պատկանում են վերարտադրության առաջին տիպին։

4․ Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել 15 պետություն, որոնք պատկանում են վերարտադրության երկրորդ տիպին։

5․ Նշված երկրները դասավորել ըստ վերարտադրության առաջին և երկրորդ տիպի․

Կանադա, Բրազիլիա, Նիգերիա, Սուդան, Ֆրանսիա, Իսպանիա, Սինգապուր, Չիլի, Ավստրիա, Չինաստան, Մեծ Բրիտանիա, Մեքսիկա, Արգենտինա, Հունաստան, Իտալիա, Լյուքսենբուրգ, Ղազախստան, Նորվեգիա, Գերմանիա, Հնդկաստան, Չադ, Պակիստան, Մոնղոլիա, Բելառուս, Բոլիվիա, Ավստրալիա։
Առաջին տիպի
Ֆրանսիա, Ճապոնիա, Պորտուգալիա, Բելգիա, Ռուսաստան, Գերմանիա, Կանադա, Իտալիա, Չինաստան, Մալթա, Ուկրաինա, Նոր Զելանդիա, Իսպանիա Հունաստան:
Երկրորդ տիպի
Նիգերիա, Հնդկաստան, Սաուդյան Արաբիա, Ալժիր, Արգենտինա, Քենիա, Սիրիա, Կամերում, Պակիստան:

Сложно рассуждать о таком понятии как счастье. Для каждого человека слово счастье имеет свое особое значение, связанное с тем, как складывается его жизнь. Что такое счастье и как его достичь? Заключается ли оно в ощущении легкости, радости, покоя или счастье измеряется достижениями человека? Каждый сам для себя определяет это, и это единственный универсальный рецепт того, как стать счастливым.

Нельзя считать себя одиноким, если ваше отсутствие заметит хотя бы один человек. Или даже кот, или собака. Одиночество — это когда никто не заметит, что вас давно не видно. И страница в соцсети закрыта или ничего на ней не появляется давно. Все остальное — это не одиночество, а временные проблемы с общением.

Нельзя считать себя бедным, если есть деньги на еду и жильё. Даже если занимать приходится — но ведь есть где занять! Это не бедность, а временные материальные затруднения, которые пройдут, конечно.

И называть себя больным не стоит — больным был Чехов в последний месяц жизни. И то, поехал в Италию отдыхать. Не хотел считать себя больным. Больной — это, так сказать, постоянное состояние. И в советские годы велено было в санатории и больнице называть всех: «выздоравливающие». Товарищи выздоравливающие, пора на прогулку! Или на процедуры.

И говорить: «меня никто не любит!», — не надо. Ведь это не так! Скорее всего, не любит какой-то конкретный человек, а остальные очень даже любят! Нет причин для отчаяния, пока нас хоть кто-то любит и скучает по нам. И бежит навстречу, улыбаясь. Или виляет хвостом. Или трется об ноги и мурлычет… И есть, чем пообедать вместе; а все остальное потихоньку наладится. Временные затруднения пройдут — на то они и временные…

В рамках проекта,,книга и ее история,, прочитать текст про важность книги, выполнить перевод текста.

Есть мнение. что в современном мире книга утратила свое былое значение. Зачем нужно читать книги, если у нас есть кино, телевидение и интернет? Действительно на первый взгляд сложно не согласиться и подумать, что книги давно ушли в прошлое. Однако, рассуждая таким образом, люди часто не понимают всю силу чтения литературы.

Книга развивает наш мозг. Подобно тому как спортсмены, чтобы нарастить мышечную массу тягают гантели, книги позволяют прокачивать свой интеллект. Это происходит из-за того, что чтение позволяет увеличивать словарный запас и улучшает воображение, а это способствует увеличению нейронных связей в головном мозге.

Польза чтения книг состоит в улучшении концентрации внимания на какой либо деятельности. Сегодня большинство людей имеют проблемы с концентрацией, а книги могут избавить вас от этой проблемы.

Конечно же книга — это разговор. Разговор с величайшими людьми когда либо жившими на этой планете. Они уже давно умерли, но у нас есть уникальная возможность поговорить с ними, прочтя их труды. И именно поговорить, ведь при чтении внутри человека всегда идет внутренний диалог с автором. В этом диалоге читатель может не соглашаться с какой то позицией, а автор стараться его переубедить.

Чтение — это отличный отдых. Книга позволит отвлечься от повседневных проблем и перенестись в воображаемый мир. Известный факт — чтение позволяет избавляться от стресса и способствует успокоению нервной системы человека.

Книга дарит нам неоценимый опыт. Если это нехудожественная литература такая как учебник, то из нее можно почерпнуть информацию и повысить свою эрудированность. Если литература художественная, вы сможете извлечь из нее опыт о характерах людей, поглубже окунуться в психологию человеческих взаимоотношений. Это в дальнейшем поможет при принятии жизненных решений и в понимании людей вокруг себя.

Как мы видим у книг есть масса незаменимых качеств. Закончить хотелось бы словами Вольтера: «Читая в первый раз хорошую книгу, мы испытываем тоже чувство, как при приобретении нового друга. Вновь прочитать уже читанную книгу — значит вновь увидеть старого друга.»
Работа над проектом ,,книга и ее история,,

Պտերներ, դրանց կառուցվածքը
2․ Ներկայացնել սպորավորնների դասը։

Սպորավոր բույսեր, գլխավորապես սպորներով բազմացող և տարածվող բույսեր։ Սպորավոր բույսերի մեծամասնությունը սպորի վիճակում է դիմանում արտաքին անբարենպաստ պայմաններին ( սպորները ծառայում են միայն այդ նպատակին)։ Որոշ սպորավոր բույսեր (օրինակ բազմաթիվ քարաքոսեր) հազվադեպ են սպոր առաջացնում և բազմանում են հիմնականում մարմնի առանձին հատվածների անջատման միջոցով։

Երբեմն սպորավոր բույսերը բաժանում են ստորակարգերի (ջրիմուռներ, բակտերիաներ, սնկեր, քարաքոսեր) և բարձրակարգերի (պտերներ, ձիաձետներ, գետնամուշկեր, որոշ բրածո բույսեր ևն)։Սպորավոր բույսերի հակադրում են սերմնավոր բույսերին, որոնք բազմանում և տարածվում են սերմերով։ Սակայն սերմնավոր բույսերի փոշեհատիկները (առէջքներում) և սաղմնային պարկերը (սերմնաբողբոջներում)հոմոլոգ են բարձրակարգ սպորավոր բույսերի սպորներին, չնայած կատարում են այլ ֆունկցիաներ և անմիջականորեն չեն ծառայում բազմացման ու տարածման համար։

3․Պտերների բազմացում։

Պտերները բազմանում են սպորերով: Ամռանը, հասուն պտերի՝ սպրորոֆիտի, ներքևի մասում առաջանում են բուրգիկիներ՝ սպորանգիումներ, որոնց մեջ առաջանում են սպորերը: Հասուն սպորերը ընկնում են սպորանգիումների միջից: Բարենպաստ պայմաններում սպորերի վրա առաջանում է կանաչ թիթեղիկ: Դա կոչվում է նախածիլ: Նրա արմատները ռեզոիդներ են: Նա ունակ է կատարել ֆոտոսինթեզ և աճում է ինքնուրույն: Նրա վրա առաջանում են իգական և արական սեռական  բջիջներ: Սպերմատոզիտները միաձուլվում են ձվաբջջի հետ, որի արդյունքում առաջանում է զիգոտ: Զիգոտից առաջանում է սաղմը, որը սնվում  սրտաձև թիթեղիկի օրգանական նյութերով և աճում է: Աճում է այնքան,  մինչև առաջանում է փոքրիկ կանաչ տերև: Այդ ընթացքը կատարվում է շատ դանդաղ և անցնում են շատ տարիներ մինչև առաջանում է պտերի արդեն հասուն տերևները:

4․Համացանցում կատարել ուսումնասիրություններ և դուրս բերել հետաքրքիր փաստեր պտերնների մասին։

1. Պտերն ավելի բարձր սպորային բույսեր են, որոնց կյանքի ցիկլում գերակշռում է դիպլոիդ սպորոֆիտը։ Նրանց սեռական փուլը գամետոֆիտ է, որը փոքր օրգանիզմ է՝ սպորների բողբոջումից հետո առաջացող գոյացություն, որի վրա հասունանում են կա՛մ արական, կա՛մ իգական սեռական բջիջները։
2. Այս բույսերի մարմնում պայմանականորեն առանձնանում են տերևները (կեղևները), ցողունները և կոճղարմատները։ Վայը իրականում ընձյուղների համակարգ է, որոնք կարող են լինել տարբեր ձևերի՝ նման են փետուրներին, թեւերին, զգեստի եղջյուրներին, եղջերուների եղջյուրներին, թռչնի պոչին: Պտերների գեղեցկության մրցույթում, որն անցկացվել է անցյալ դարում, հաղթեց Ֆրինգեդ Շչիտովը։
3. Սրանք շատ հին բույսեր են, նրանք շատ ավելի հին են, քան ծաղկող բույսերը։ Նրանք հայտնվել են Երկրի վրա պալեոզոյան դարաշրջանի կեսերին Դևոնյան ժամանակաշրջանում, մոտավորապես 365 միլիոն տարի առաջ: Հինավուրց հսկա մամուռների և ձիու պոչերի հետ միասին նրանք ձևավորեցին ածխածնի շրջանի անտառները: Այն ժամանակ Երկրի վրա գտնվող մայրցամաքները գտնվում էին այլ կերպ, քան այժմ: Այնտեղ, որտեղ այս բույսերից առաջացան տորֆի, իսկ հետո՝ ածուխի հանքավայրերը, գերակշռում էր արևադարձային խոնավ կլիման, և այս տարածքը գտնվում էր հասարակածին մոտ:
4. Պտերի սպորները հասունանում են սորիում (սպորանգիա), որը գտնվում է սպորակիր տերևների ստորին մասում։ Սպորները մանրադիտակային բջիջներ են, որոնք տեղափոխվում են քամու կողմից, հաճախ մեծ հեռավորությունների վրա, բողբոջում են, դրանք առաջացնում են պտերների սեռական փուլը` աճը: Բայց նրանք անպայման պետք է խոնավ հողի մեջ կամ ջրի մեջ մտնեն, նրանց սեռական վերարտադրությունն անհնար է առանց խոնավության:
5. Սա բարձրագույն սպորների գերակշռող խումբն է, նրանք աճում են աշխարհի բոլոր մասերում և նույնիսկ Արկտիկայի կղզիներում: Այնուամենայնիվ, նրանց տեսակների մեծ մասը հանդիպում է անընդհատ խոնավ անտառներում, բայց որոշ տեսակներ ապրում են ժայռերի վրա, բարձր լեռներում և նույնիսկ անապատներում: Ընդհանուր առմամբ մոլորակի վրա կա այս բույսերի 10000 տեսակ։
6. Նրանց խիտ տերևները լավ պաշտպանված են չորանալուց։ Կպչուն եղջյուրը, որն աճում է Կոլորադոյի անապատում, կարողանում է կպչուն նյութ արտազատել, որը պաշտպանում է ընձյուղների մակերեսը չորանալուց։
7. «Fern» բառը ծագել է հին սլավոնականից՝ «սավառնել»:
8. Այս օրգանիզմները արտազատում են հատուկ նյութեր, որոնք արգելակում են այլ օրգանիզմների, այդ թվում՝ բույսերի կենսագործունեությունը։
9. Որոշ պտերներ ապրում են ջրի մեջ՝ Մարսիլիա, Սալվինիա լողացող: Azolla տեսակները նման են բադերի: Նրանք արագորեն աճում են արևադարձային ջրային մարմինների մակերեսին:
10. Արևադարձային պտերների շատ տեսակներ հարմարվել են կյանքին ծառերի բների և ճյուղերի վրա: Բնադրելով Կոստենեցում, տերևների վարդազարդը կազմում է մինչև 2 մետր տրամագծով կարասի նման մի բան։ Այն կուտակում է վերևից ընկած տերևների մասեր, թռչունների փետուրներ, բույսերի ճյուղեր և թեփուկներ, որդեր և այլ օրգանիզմներ։ Փտելով՝ նրանք կազմում են հանքային նյութեր, որոնց մեջ պտերը թողնում է իր կոճղարմատները։
11. Ամենամեծ տերևները աճում են Շիզեևների ընտանիքի ներկայացուցիչների մոտ: Նրանց երկարությունը 30 մետր է։
12. Ծառանման ներկայացուցիչներ աճում են արևադարձային գոտիներում, որոնց բները մարդիկ օգտագործում են որպես շինանյութ։ Հավայան կղզիներում աճող սև ծառի պտերն ունի ամենահաստ բունը՝ իրեն մոտ գտնվող բոլոր տեսակներից: Նրա շրջագիծը 50 սանտիմետր է, իսկ բարձրությունը՝ 20 մետր։
13. Պտերն ունակ է հեռացնել ճառագայթումը, դա ապացուցել են ճապոնացի հետազոտողները։ Ուստի այս բույսը շատ հաճախ առկա է Արևելքի երկրների բնակիչների սննդակարգում։
14. Այս բույսերից մի քանիսը թունավոր են։ Վահանաձև գեղձից պատրաստվում են հակահելմինտիկ դեղագործական պատրաստուկներ։

Այսօր մենք արեցինք քիմիական փորձ, որը կոչվում էր «Փարավոնի օձ»։ Փորձի համար մեզ պետք եկավ Կալցիումի գլիկոնատ և չոր սպիրտ։ Առաջին հերթին այրեցինք սպիրտը, հետո դրա վրա դրեցինք կալցիումի գլիկոնատը։ Դրանից հետո սպիրտայրոցով վառեցինք չոր սպիրտը և ստացվեց քիմիական ռեակցիան, որի ընթացքում կալցիումի գլիկոնատը այրվեց և նրա միջից դուրս եկան օձանման պատկերներ։