Իներցիայի երևույթը

Դասարաանում քննարկվող հարցեր․

1․Ինչպե՞ս է շարժվում մարմինը,եթե նրա վրա այլ մարմիններ չեն ազդում
Եթե մարմի վրա աայլ մարմիներ չեն ազդում ապա այն պապանում է դադարի կամ ուղգիծ հավասարաչափ վիճակ:

2․Ո՞ր երևույթն  է կոչվում իներցիա
Այլ մարմիների ազդեցության բացակայության մարմնի դադարի կամ ուղղագիծ հավասարաչափ շարժման վիճակը պապանելու երևույթը կոչվում է իներցիա:

3․Ինչու՞ է վտանգավոր թռչել շարժվող ավտոբուսից
Շարժվող ավտոբուսը երբ արգելակում է շփման ազդեծությամցբ ուղեվորի ոտքերը հատակի հետ կանգ են առնում մարմինը շարունակում է իներցայով առաջ շարժվել:

4․Շրջապատից մեկուսացված մարմինը կփոխի՞ իր արագությունը,թե՞ ոչ:
Կգտնվի դադարի կամ ուղագիծ հավասարաչափ շարժման մեջ:

Անահատական նախագիծ

Նախագծի վերնագիրը՝ Ուսումնասիրում եմ Եգիպտոսը
ժամանակահատված շուրջտարյա

Մասնակից՝
Էլեն Շահվերդյան

Նպատակը՝ Իմանալ պատմությունը Եգիպտոսի, ամրապնդել գիտելիքներ երկրների մասին։
Ընթացքը՝ Համացանցից գտնում եմ հետքրքիր տեղեկություններ Եգիպտոսի մասին տարբեր կայքերից հավաքում եմ տեղեկություններ և պատրաստում նյութ։
Արդյունքը՝ Ուսումնասիրում եմ Եգիպտոսը

Ուսումնասիրում եմ Եգիպտոսը

Ժամանակակից Եգիպտոսի պատմությունն սկսվում է 642 թ-ից, երբ այն գրավեցին արաբները:

Հին Եգիպտոսն աշխարհի հնագույն քաղաքակրթության կենտրոններից էր: Ունի մոտ 5 հզ. տարվա պատմություն: Եղել է Հին աշխարհի ամենահարուստ և ամենահզոր պետություններից մեկը: Բնիկները եղել են վայելչակազմ, թխամորթ, սևահեր ու սևաչ ղպտիները, որոնք նստակեցության են անցել դեռևս մ.թ.ա. V–IV հազարամյակներում և հիմնականում զբաղվել են երկրագործությամբ ու անասնապահությամբ:

 Դեռևս մ.թ.ա. IV հազարամյակում Եգիպտոսում սկսվել է պղնձի մշակումը. հայտնագործվել է բրուտագործական բոլորակը, զարգացել են խեցեգործությունն ու ջուլհակությունը, արտադրվել է հախճապակի: Ղպտիները II հազարամյակից ճանաչել են բրոնզը, ավելի ուշ՝ երկաթը: Ոսկուց և արծաթից պատրաստել են զարդեր, որոնք արվեստի գլուխգործոցներ են: Բավական զարգացած են եղել աստղագիտությունն ու մաթեմատիկան: Առաջին օրացույցները ստեղծվել են Հին Եգիպտոսում, նրանք ունեցել են նաև արեգակնային և ջրային ժամացույցներ: Հին Եգիպտոսում է հայտնագործվել պապիրուսը (որի ցողունների երկայնական շերտերից պատրաստել են գրելու նյութ): Հին Եգիպտոսում որպես շինանյութ ծառայել են կավով շրջածեփված եղեգը և Նեղոսի տիղմից ու ծղոտի համապատասխան խառնուրդից պատրաստված, ամրությամբ աչքի ընկնող հում աղյուսը: Քարից կառուցվել են միայն տաճարներն ու թագավորական բուրգերը: Վերջիններս ծառայել են որպես թագավորների՝ փարավոնների դամբարաններ: Դամբարաններում թաղված գանձերը հետագայում դրանց թալանման պատճառ են դարձել: Սակայն 1922 թ-ին հայտնաբերվել է Թութանհամոն փարավոնի դամբարանը անխաթար վիճակում, որտեղ հրաշալի պահպանված էին պապիրուսի վրա հիերոգլիֆներով գրված արձանագրությունների փաթեթներ, գանձեր, տարբեր իրեր: Այդ արձանագրություններն ու որմնապատկերները մեծապես օգնեցին գիտնականներին՝ ամբողջական պատկերացում կազմելու Հին Եգիպտոսի կյանքի մասին: Եգիպտացիները հաճախ են պատկերել իրենց արևի աստված Ռային, մեռյալների աստված Օսիրիսին և բազմաթիվ այլ աստված-աստվածուհիների:

Հին եգիպտացիները հավատացել են նաև սֆինքսներին՝ փարավոնի գլխով ու առյուծի մարմնով արարածներին, որոնցից ամենահայտնին՝ Մեծ սֆինքսը, պահպանվել է Գիզեում` Քեփրեն փարավոնի բուրգի դիմաց:

Հին եգիպտական պետության զարգացումը տևել է մոտ 2500 տարի, մինչև այն ժամանակ, երբ մ.թ.ա. 525 թ-ին այն գրավել են օտարները՝ երկաթե զենքերով զինված բանակով: Իսկ ավելի ուշ, երբ մ.թ.ա. 30 թ-ին մահացել է Եգիպտոսի Կլեոպատրա թագուհին, երկիրը դարձել է Հռոմեական կայսրության մաս և անկում ապրել:

Եգիպտոսի վիթխարի բուրգերը մարդկանց ապշեցրել են իրենց կառուցման արվեստով ու ճարտարագիտական մտքի թռիչքով: Եվ ի զուր չէ, որ համարվում են Հին աշխարհի յոթ հրաշալիքներից մեկը: Եգիպտացիները հավատացել են անդրշիրիմյան կյանքին և մահացած փարավոնի մումիայի հետ թաղել են նաև սնունդ, կահույք ու տարբեր հարստություններ:

XVI դարի սկզբներին Եգիպտոսն ընկել է Օսմանյան կայսրության տիրապետության տակ: Ավելի ուշ՝ XIX դարում Եգիպտոսին տիրել են անգլիացիները, իսկ արդեն 1922 թ-ին Եգիպտոսը հռչակվել է անկախ թագավորություն: 1953 թ-ից այն հանրապետություն է՝ նախագահի գլխավորությամբ:

Եգիպտոսը մեկ անգամ չէ, որ ենթարկվել է Եվրոպայի հզոր երկրների (Անգլիայի ու Ֆրանսիայի) և Իսրայելի հարձակումներին: 1967 թ-ին Իսրայելը գրավել է Եգիպտոսին պատկանող Սինայի թերակղզին, որը վերադարձվեց 1982 թ-ին: Միայն 1974թ-ին իսրայելական զորքերը հեռացան Սուեզի ջրանցքի արևելյան ափից: Այդ ջրանցքով կարելի է նավարկել Միջերկրականից դեպի Կարմիր ծով: 

Ներկայիս Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետությունը բնակչությամբ երկրորդն է Աֆրիկայում՝ Նիգերիայից հետո:

Բնակչության մեծ մասն ազգությամբ արաբ է, դավանանքով՝ մահմեդական:

Եգիպտոսի ողջ տարածքով հարավից-հյուսիս հոսում է Նեղոս գետը և թափվում Միջերկրական ծով: Նեղոսի հովիտը մարդկային քաղաքակրթության զարգացման կենտրոններից է, որովհետև ծածկված է բերրի հողերով և խիստ տարբերվում է երկրի հիմնական տարածքը կազմող անապատային և կիսաանապատային լանդշաֆտներից: 

Ամեն տարի հուլիսին Նեղոսը վարարում է և ողողում հսկայական տարածքներ, իսկ ջրի մակարդակն իջնելուց հետո դաշտերը ծածկվում են արգասաբեր տիղմով: Այդ պատճառով էլ երկրի բնակչությունը և տնտեսական կյանքը վաղ ժամանակներից ի վեր կենտրոնացած են Նեղոսի հովտում. այստեղ մշակում են աշխարհի ամենաորակյալ՝ երկարաթել բամբակենին: Այն Եգիպտոսի գլխավոր հարստությունն է: Այստեղ մշակում են նաև բրինձ, եգիպտացորեն, շաքարեղեգ, մրգերի գրեթե բոլոր տեսակները: Հին եգիպտացիներն առաջինն են օգտագործել գութանն ու դրանով ապահովել բարձր բերք: 

Նեղոսի վրա կառուցված է Ասուանի ամբարտակը:

Մայրաքաղաք Կահիրեն ժամանակակից քաղաք է՝ իր բազմաթիվ գործարաններով ու ֆաբրիկաներով, այն Աֆրիկայի ամենամեծ քաղաքն է (բնակչությունը` 7 մլն): Այստեղ արտադրում են ոչ միայն սննդամթերք ու գործվածքներ, այլև ավտոմեքենաներ, տրակտորներ, երկաթուղային վագոններ, ձուլում են պողպատ, թուջ: 

Հայերը Եգիպտոսում

Եգիպտոսում հայերը հաստատվել են դեռևս մեր թվականությունից շատ առաջ: 1947–48 թթ-ին ավելի քան 3,5 հզ. եգիպտահայեր ներգաղթել են Հայաստան: Այժմ Եգիպտոսում ապրում է 6 հզ. հայ, որոնք կենտրոնացած են Կահիրեում և Ալեքսանդրիայում: Նրանք միշտ էլ գնահատելի դեր են կատարել Եգիպտոսի քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և մշակութային կյանքում:

Եգիպտահայ համայնքի կյանքում նշանակալի ավանդ ունի Նուբարյան գերդաստանը (Նուբար փաշա Նուբարյան, Պողոս Փաշա Նուբարյան):

Նուբար փաշա Նուբարյանը զբաղվել է Եգիպտոսի հայ գաղութի հարցերով, մշակել օրենսդրական բարեփոխումներ, նպաստել և դրամական միջոցներ է տրամադրել հայ պարբերականների հրատարակման, դպրոցների հիմնադրման համար, վարել բարձր պաշտոններ (Արտաքին գործերի նախարար, վարչապետ):

Ալեքսանդրիայում կանգնեցված է Նուբար փաշայի արձանը (1904 թ.). նրա անունով կոչվել են փողոցներ Կահիրեում և Ալեքսանդրիայում:

Պողոս փաշա Նուբարյանի նախաձեռնությամբ հիմնվել է Հայկական բարեգործական ընդհանուր միությունը (1906 թ.) բացվել բազմաթիվ մշակութային կենտրոններ, հրատարակվել պարբերականներ, ֆինանսավորել է օտար երկրներից հայրենադարձող հայերի համար Երևանի մոտակայքում ավանի կառուցումը, որը նրա անունով կոչվել է Նուբարաշեն:

Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու Եգիպտոսի թեմը կազմավորվել է 1825 թ-ին (առաջնորդանիստը Կահիրեի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին է): Ներկայումս գործում են հայկական 6 եկեղեցի, ազգային 3 վարժարան, մշակութային, բարեգործական և մարզական միություններ:

Русский задание

Глаголы совершенного и несовершенного вида в русском языке.

В русском языке существует два вида глаголов – несовершенный и совершенный вид глаголов.

Глаголы совершенного вида (СВ) обозначают завершенное, доведенное до результата действие, состояние или процесс (вышел, построил, влюбился, продумал).

Глаголы несовершенного вида (НСВ) обозначают незавершенное, не доведенное до результата, продолжающееся действие, состояние или процесс (бежать, играть, чувствовать, размышлять).

Самый простой способ определить вида глагола – это поставить к инфинитиву глагола два вопроса:

  • Что делать? (обедать, читать, верить, штопать) – несовершенный вид глагола;
  • Что сделать? (позавтракать, написать, переехать, убедить) – совершенный вид глагола.

Кроме того, глаголы совершенного и несовершенного вида различаются по количеству спрягаемых личных форм и грамматической сочетаемости:

  • Глаголы НСВ имеют все личные формы прошедшего, настоящего и будущего времени (работал, работаю, буду работать), тогда у как глаголов СВ нет форм настоящего времени (прочел, прочту).
  • У глаголов СВ форма будущего времени простая (позвоню, спрошу), у глаголов НСВ составная (буду читать, будем строить).
  • Глаголы СВ не сочетаются с глаголами продолжать, начинать и аналогичными, тогда как глаголы НСВ сочетаются (начинает работать, продолжает опрашивать).

Задание: пройти тест на Совершенный и Несовершенный вид глаголов

Задание 1   . Прочитайте предложения и объясните употребление   выделенных глаголов. Напишите видовые пары.

1. В международной олимпиаде приняли участие иностранные  студенты с разных факультетов. А Вы принимали участие  в международных конференциях? – Да, принимал

2. Молодой специалист быстро  обнаружил компьютерный вирус   Раньше обнаруживали этот вирус?  – Да, обнаруживали.

3. В этой лаборатории провели эксперимент  студенты медицинского факультета. Раньше они проводили этот эксперимент? – Да, проводили.

4. Школьник из Сибири победил  на олимпиаде по математике.. Раньше он побеждал на подобных олимпиадах? – Да, побеждал.

5. В университете он выучил испанский язык. Раньше он учил  испанский язык? – Да, учил.

6. Мы спустились с горы поздно вечером. Раньше вы спускались с этой горы? – Да, спускались.
Совершенный-приняли, обнаружил, провели, победил, выучил, спустились.
Несовершенный-принимал, принимали, обнаруживали, обнаруживали, проводили, проводили, побеждал, побеждал, учил, учил, спускались, спускались.

Задание  2.

А)Продолжите предложения по образцу. Объясните употребление глаголов НСВ и СВ.

Образец:  Артём пишет контрольную работу а я уже …..  .

Артём пишет контрольную работу, а я уже написал.

1. Антон ещё одевается, а Дмитрий  уже….
Антон ещё одевается, а Дмитрий  уже оделся.

2. Он принимает лекарство, а я уже …..    .
Он принимает лекарство, а я уже принял.

3. Дима ложится спать, а Карлос уже ….  .
Дима ложится спать, а Карлос уже лег спать.

4. Ему удаляют зуб, а моему другу уже …..  .
Ему удаляют зуб, а моему другу уже удалили. 

5. Эту собаку лечат ,  а эту кошку уже …..  . она здорова
Эту собаку лечат ,  а эту кошку уже вылечили, она здорова.

6. Они отказываются от  этого предложения , а я уже …..  .
Они отказываются от  этого предложения , а я уже отказался. 

7. Мальчик поправляется и скоро пойдёт в школу, а девочка уже  …… и уже ходит в школу.
Мальчик поправляется и скоро пойдёт в школу, а девочка уже поправилось и уже ходит в школу. 

8. Они выражают своё отношение к этой проблеме, а мы уже ….. .
Они выражают своё отношение к этой проблеме, а мы уже выразили.

9. Мои  жалуются на плохое обслуживание, а я уже …..    .
Мои  жалуются на плохое обслуживание, а я уже пожаловался.

10. Он открывает свою фирму, а моя знакомая уже …..
Он открывает свою фирму, а моя знакомая уже открыла.

11, Девушка спускается по лестнице, а мы уже …..    .
Девушка спускается по лестнице, а мы уже спустились . 

12. Этот студент защищает  диплом,  а моя знакомая уже …..
 Этот студент защищает  диплом,  а моя знакомая уже защитила . 

13. Он берёт в деканате допуск, а я уже …..   .
Он берёт в деканате допуск, а я уже взял. 

14. Они обсуждают серьёзную проблему, а мы уже  ….    её.
Они обсуждают серьёзную проблему, а мы уже обсудили её.

Б) Составьте диалоги по образцу:

—  Ты составлял  план этого текста?

— Я уже составил.

  1. Ты объявлял о своём решении?
    — Я уже объявил.
  2. Ты узнавал, когда будет зачёт?
    —– Я уже узнал.
  3. Он передавал мне привет?
    Он уже передал.
  4. Она собирала свои вещи?
    Она уже собирала.
  5. Он отвечал на письмо мамы?
    Он уже ответил.
  6. Они  делали домашнее задание?
    Они уже сделали.
  7. Он  добивался своей цели??
    Он уже добился.
  8.  Они разрешали въезд в страну?
    Они уже разрешили.
  9. Они запрещали выезд из страны?
    Они уже запретили.

Задание  3  Ответьте на вопросы, используя следующие ответы.

                          Я готовился к экзамену

                          Я подготовился к экзамену

  1. Почему Вы не пришли на концерт индийских студентов?
    Я готовился к экзамену.
  2. Вы играли в футбол вчера ?
    Нет, я готовился к экзамену.
  3. Вы можете пойти со мной в театр завтра вечером?
    Нет, я готовлюсь к экзамену.
  4. Что Вы делали вчера?
    Я готовился к экзамену.
  5. Вы свободны  сейчас?
    Нет, я готовлюсь к экзамену.
  6. Вы сдадите экзамен завтра?
    Да, я подготовился к экзамену.

Задание 4 .Напишите предложения, выбрав  нужный глагол. Объясните свой выбор.

1.  После окончания магистратуры молодая девушка сдала экзамены в аспирантуру.  
2. Из-за плохой погоды  лётчик прекратил полёт.
3. Для примера преподаватель отобрал несколько  вариантов ответа.
4. Во время каникул студенты отдохнули дома.
5. Туристы осматривали достопримечательности города целую неделю .
6. Ежегодно выпускники школ собирались на выпускной вечер.
7. Эта женщина воспитала троих детей.  
8. Девушка выросла, и теперь сможет  работать на этом заводе .
9 Моя подруга постарела и я не узнал её сразу.

Արևորդի միջազգային բնապահպանական փառատոն

Այս փառատոնին ներկայացված են ֆիլմեր աշխարհի տարբեր ծայրերից։ Ֆիլմերը բնապահպանական մի շարք խնդիրների մասին է։ Փառատոնի նպատակն է աշխարհին իրազեկել բնապահպանական խնդիրների մասին և դրանց տալ լուծումներ։

Պտերանմանների կառուցվածքը, կենսապայմանները և բազմազանությունը

Պտերանմանների կառուցվածքը, կենսապայմանները և բազմազանությունը

Սպորավոր բույսերի շարքում մամուռներին հաջորդող բարձրակարգ բույսերի բաժինը ներկայացնում են պտերանմանները, որոնք ընդգրկում են մոտ 10.000 տեսակ:Պտերանմաններին են պատկանում պտերներըձիաձետերը և գետնամուշկերը:

37.jpg

Պտերանմաններն, ի տարբերություն մամուռների, լավ զարգացած, կատարյալ ցամաքային բույսեր են: Պտերանմաններին բնորոշ են հիմնական բուսական հյուսվածքները և լավ մասնագիտացված մարմինըՊտերանմաններին բնորոշ է արմատային համակարգ, ունեն լավ արտահայտված ցողուն և զարգացած տերևներ, նման են ծաղկավոր բույսերին, սակայն ծաղիկ չունեն:

Մոտ 300−350 միլիոն տարի առաջ պտերները հասնում էին 40 մ բարձրության և զբաղեցնում էին մեծ տարածություններ: Դրանք ծառանման պտերանմաններն էին, որոնցից կազմված անտառները զբաղեցնում էին ողջ երկրագունդը և հանդիսանում ֆոտոսինթեզող հիմնական ավտոտրոֆ օրգանիզմները: Պտերանմաններից կազմված վաղ անտառներում բնակվում էին հսկա միջատները և գիգանտ սողունները, օրինակ՝ դինոզավրերը: Ներկայումս ծառանման ձևերը պահպանվել են միայն Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում, նրանց բարձրությունը հասնում է 20 մ-ի:

T04UAXBQNsM.jpg

Պտերներ: Ժամանակակից պտերները հիմնականում բազմամյա խոտաբույսեր են: Նրանք աճում են խոնավ, ստվերոտ վայրերում, գետերի և առուների եզրերին:

Ցողունը հողում վեր է ածվում կոճղարմատի, որից զարգանում են հավելյալ արմատները և տերևները: Պտերների կոճղարմատը թունավոր է և հանդիսանում է հումք որոշ դեղատեսակների համար:

Պտերների տերևները կրկնակի փետրաձև են, կանաչ, մինչև մեկ մետր երկարություն ունեցող: Պտերների ներկայացուցիչներից են՝ ադիանտումը, իժալեզուն, ձարխոտը:

Հայաստանի Հանրապետությունում տարածված է սովորական վահանապտերը, իսկ պտերանմանների որոշ տեսակներ գրանցված են «Կարմիր գրքում»: Վահանապտերի տերևները լայնորեն կիրառվում են ծաղկեփնջերի զարդարման մեջ:

85511000_fern.jpg

Վահանապտեր: Տերևները մասնակցում են ոչ միայն ֆոտոսինթեզի, այլև բազմացման գործընթացին: Վահանապտերի երիտասարդ տերևները խխունջանման պարուրված են: Աճում են գագաթով և աստիճանաբար ապապարուրվում:

Հասուն տերևացողունավոր պտերը հանդիսանում է անսեռ սերունդ կամ սպորոֆիտ:

Հասուն պտերի տերևի ստորին մակերեսին նկատվում են գորշ թմբիկներ: Դրանք պտերի անսեռ բազմացման օրգաններն են` սպորանգիումները, որտեղ զարգանում են սպորները:

41.jpg

Տերևաթիթեղի ստորին հատվածի սպորանգիումների պատռվելով` սպորները ընկնում են հողի մեջ և ծլում:

Յուրաքանչյուր սպոր իրենից ներկայացնում է ծլման պատրաստ մեկ բջիջ` սննդանյութերի անհրաժեշտ պաշարով:

Սպորից հողում առաջանում է 1−2 սմ տրամագծով կանաչ, սրտաձև թիթեղիկ, որը ռիզոիդներով ամրանում է հողին: Նախածիլի ստորին մասում գտնվող սեռական օրգաններում զարգանում են գամետները:

Կանաչ նախածիլը պտերի սեռական սերունդն է կամ գամետոֆիտը:

Արական սեռական օրգանները կոչվում են անթերիդիումներ: (♂)

Իգական սեռական օրգանները կոչվում են արքեգոնիումներ: (♀)

papor.jpg

Ջրի միջոցով (♂) գամետները լողում են դեպի իգականները: Արդյունքում նախածիլում կատարվում է բեղմնավորումզիգոտից զարգանում է սաղմ, որից առաջանում է մանր տերևներով երիտասարդ պտեր: Մի քանի տարի անց պարբերական աճի շնորհիվ պտերը վերածվում է հասուն բույսի:

Ուշադրություն

Անսեռ և սեռական սերունդների հերթափոխումով բազմացումը հատուկ է նաև ձիաձետերին և գետնամուշկերին:

Ձիաձետեր: Ձիաձետերը բազմամյա խոտաբույսեր են, որոնք նման են փոքր, կանաչ եղևնիների: Ապրում են հիմնականում խոնավ վայրերում և նախընտրում են թթվային հողերը, ունեն կոշտ ցողուն և լավ զարգացած ստորգետնյա ընձյուղներ՝ կոճղարմատներ, որոնցից դուրս են գալիս հավելյալ արմատներ:

42.jpg

Ձիաձետերի ընձյուղը հատվածավորված է, այսինքն՝ կազմված է հանգույցներից և միջհանգուցային հատվածներից: Մանր թեփուկային տերևները ցողունի վրա դասավորված են օղակաձև: Ֆոտոսինթեզը կատարվում է ձիաձետերի ցողուններում և ընձյուղներում, իսկ պաշարանյութերը կուտակվում են կոճղարմատներում:

Գարնանը կոճղարմատներից զարգանում են գարնանային ընձյուղներ, որոնց գագաթին գտնվում են սպորակիր հասկիկները` սպորանգիումներով:

Գետնամուշկեր: Գետնամուշկերը բազմամյա խոտաբույսեր են: Նրանք ունեն կանգուն կամ հողի վրա տարածվող ցողուններ, որոնք ծածկված են մանր և խիտ տերևներով:

Սողացող ցողուններից աճում են կարճ վերգետնյա ընձյուղներ, որոնց վրա գտնվում են սպորակիր հասկիկներ` լցված մանր դեղին սպորներով: Սպորներից զարգանում է հոլաձև նախածիլը: Գետնամուշկերը ամրանում են հողին արմատներով, հողի վրա տարածվող ցողուններից աճում են նաև հավելյալ արմատներ: Գետնամուշկերը և ձիաձետերը պտերների նման կարող են բազմանալ նաև կոճղարմատներով:

11.jpg

Ուշադրություն

Սպորավորների սեռական սերնդում գամետների միաձուլումը ջրի միջոցով վկայում է բազմաբջիջ ջրիմուռների և սպորավորների ազգակցական կապի մասին:

Պտերները դրանց կառուցվածքը

բազմացումը-ռուսերեն լեզվով
Կնայեք պապոռոտնիկի կյանքի փուլը, անիմացիայի տեսքով:
Պապոռոտնիկների բազմացումը՝
Պապոռոտնիկները բազմանում են սպորների շնորհիվ: Ամառը,  բույսի մեծ  տեսակի» տերևի ներքևում առաջանում են փոքր շականակագույն տուբերկուլներ: Տուբերկուլների մեջ գտնվում են սպորանգիաները, որոնց մեջ բազմանում են  սպորները:
Հասունացած սպորները ընկնում են սպորանգիանների միջից և տարածվում  են քամու շնորհիվ:
Հայտնվելով սպորները բարենպաստ պայմաններում, այն սկսում է աճել և առաջանում է փոքրիկ, մի քանի միլիմետրանոց կանաչ սկավառակ: Այդ սկավառակը կոչվում է Սածիլ:
Սրտաձև միանում է հողին, գոյատևում  է ինքնուրյուն
00:56

Գործնական քերականություն

1. Պարզի՛ր, թե քերականական ո՛ր հատկանիշի  հիման վրա է կազմվել
 յուրաքանչյուր խումբը (խմբի բոլոր բաոերն ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշ 
ունեն):

Ա. Ուրարտու, Արա Գեղեցիկ, Արագած, Արգիշտի, Նեղոս, Վահան Տերյան, «Անուշ», Ռուսաստանի Դաշնություն: Հատուկ

Բ. Մանկություն, միամտություն, ուրախություն, սուգ, վիշտ, ահ, 
հնարավորություն: Վերացական

Գ. Հայր, մայր, մարդ, կին, ընկեր, եղբայր, հոգեբան, ուսանողուհի,
 դերասանուհի, անձնավորություն: Անձ

2․Դո՛ւրս գրիր գոյականները՝ նշելով տեսակը, թիվը, հոլովը, առումը։

Աշուն

Աշնան օրերն են հասել,

Իջել է ամպը սարին,

Եւ հրաժեշտ է ասել,

Կռունկը մեր աշխարհին:

Բարդին էլ չի սոսափում

Արագիլի թեւի տակ,

Դեղին թերթեր է թափում

Առվակի մեջ կապուտակ:

Կարմիր խարույկ է կարծես

Ծեր տանձենին անտառի,

Թվում է, թե մոտ վազես,

Ձեռք ու ոտքդ կվառի…

Քամին շատ էր թափառել,

Պարապ-սարապ թեւը կախ,

Բայց արդեն գործ է ճարել,

Տեսեք ինչքան է ուրախ:

Համո Սահյան

3․ Հետևյալ թվականները տառերով գրի՛ր․

654-Վեց հարյուր հիթսունչորս

659-վեց հարյուր հիթսունիննը

5478-հինգ հազար չորս հարյուր յոթանասունութ

3546-երեք հազարա հինգ հարյուր քառասունվեց

12893-տասներկու հազար ութ հարյուր ինըսուներեք

75648-յոթանասունհինգ հազար վեց հարյուր քառասունութ

489523-չոր հարյուր ութսունինը հազար հինգ հարյուր քսաներեք

146782-հարյուր քառասունվեց հազար յոթ հարյուր ութսուներկու։

4․ Ստեղծագործական աշխատանք՝ ազատ թեմայով։