Օրինաչափություններ

Խնդիր 1:Գտնել օրինաչափությունը և շարունակել հաջորդականությունը․1,1,2,3,5,8,13,21

Խնդիր 2:Գտնել օրինաչափությունները լրացնել բաց թողնված թվերը․

ա)127 (230 ) 103

227 (340 ) 113

բ)    333 ( 3 )  3

55  ( 2 )   5

Խնդիր 3: Ի՞նչ թվանշանով է վերջանում 50-ից մեծ բոլոր երկնիշ թվերի գումարը:
0-ով

Խնդիր 4: Հանդիսատեսները կինոդահլիճից կարող են դուրս գալ նեղ և լայն դռներով: Եթե բացեն միայն նեղ դռները, ապա բոլոր հանդիսատեսները դուրս կգան 15 րոպեում, իսկ եթե բացեն միայն լայն դռները, ապա բոլոր հանդիսատեսները դուրս կգան 10 րոպեում: Պարզել, թե որքա՞ն ժամանակում դուրս կգան բոլոր հանդիսատեսները, եթե բացեն բոլոր դռները միասին:
1/15+1/10=5/30=1/6
6 րոպեում

Խնդիր 5: Ի՞նչ թվանշանով է վերջանում  արտադրյալը․
ա․ 15x25x15x25x15x25x15x25x15=5
բ․16x26x36x46x56x66x76x86x96=6
գ․ 1x2x3x4x5x….x98x99x100=0

Համատեղ աշխատանք

Խնդիր 1:Առաջին վարպետը աշխատանքը կատարում է 15 օրում,իսկ երկրորդը 30 օրում:Քանի՞ օրում կվերջացնեն նույն աշխատանքը,եթե աշխատեն միասին:
1/15+1/30=2/30+1/30=3/30
30/3=10

Խնդիր 2:Երկու գյուղացի բերքը կարող են հավաքել 16 օրում:Քանի՞ օրում կարող են հավաքել նրանցից յուրաքանչյուրը,եթե գյուղացիներից մեկը երկու անգամ դանդաղ է աշխատում մյուսից:
1/16+1/8=1/16+2/16=3/16
16*3=48

Խնդիր 3: Անուշիկը ու Լիլիթը միասին պիցան կարող են պատրաստել 60րոպեում: 20 ր համատեղ աշխատանքից հետո Լիլիթը գնաց տուն և Անուշիկը ևս  30րոպե աշխատելուց հետո ավարտեց աշխատանքը: Քանի՞ ժամում կպատրաստեր Անուշիկը,եթե աշխատեր միայնակ:
6/6-4/6=2/6
6/6:2/6=3
6*3=18

Եկե՛ք վերհիշենք

Խոսքում գոյական, ածական, թվական անունները չկրկնելու համար հաճախ դրանք փոխարինվում են անվան դեր կատարող բառերով, այսինքն՝ դերանուններով։ Այլ կերպ ասած՝ դերանուն են կոչվում այն բառերը, որոնք մատնացույց են անում առարկա, հատկանիշ, քանակ կամ որակ՝ առանց դրանք անվանելու։ Դերանունները հանդես են գալիս իրենց ութ տեսակներով, դրանք են` անձնական, ցուցական, փոխադարձ, հարցական, հարաբերական, անորոշ, որոշյալ և ժխտական:

Անձնական դերանունները մատնացույց են անում խոսող, խոսակից կամ մի երրորդ անձ` առանց դրանց անվանելու։

Անձնական դերանուններն են՝ ես, ինքս, մենք, ինքներս, դու, ինքդ, դուք, ինքներդ, նա, ինքը, նրանք, իրենք:

Առաջադրանքներ

1.Տրված դերանուններով (սեռական հոլով) նախադասություններ կազմի՛ր և լրացրո՛ւ նախադասությունը:

Իմ, քո, նրա, իր, մեր, ձեր:
Սեռական հոլովը ցույց է տալիս այն անձը կամ առարկան, որն:
Ես ասացի, որ այդ գիրքը իմն է։
Ես գիրքը դրեցի քո պայուսակում։
Այս պայուսակում դրված է նրա գիրքը։
Իր գիրքը դրեց սեղանին։
Նա մեր գիրքը դրեց սեղանին։
Ձեր պայուսակը այստեղ է։

2. Ընդգծված գոյականները և հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, մենք, դուք դերանունների համապատասխան ձևերով :

Եղբոր  խաղալիքն էր ջարդել:
Իմ խաղալիքն էր ջարդել։
Քո խաղալիքն էր ջարդել։
Մեր խաղալիքն էր ջարդել։
Ձեր խաղալիքն էր ջարդել։

Ընկերոջ  ճառելն առաջին անգամ էր տեսնում:
Իմ ճառելն առաջին անգամ էր տեսնում։
Քո ճառելն առաջին անգամ էր տեսնում։
Մեր ճառելն առաջին անգամ էր տեսնում։
Ձեր ճառելն առաջին անգամ էր տեսնում։

Հանուն ընկերոջ ամբողջ ամառը մնաց շոգ քաղաքում:
Հանուն մեր ընկերոջ ամբողջ ամառը մնաց շոգ քաղաքում։
Հանուն քո ընկերոջ ամբողջ ամառը մնաց շոգ քաղաքում։
Հանուն մեր ընկերոջ ամբողջ ամառը մնաց շոգ քաղաքում։
Հանուն ձեր ընկերոջ ամբողջ ամառը մնաց շոգ քաղաքում։

Ո՞ւմ պարտեզն է օր օրի կանաչում ու գեղեցկանում:
Մեր պարտեզն է օր օրի կանաչում ու գեղեցկանում։
Քո պարտեզն է օր օրի կանաչում ու գեղեցկանում։
Մեր պարտեզն է օր օրի կանաչում ու գեղեցկանում։
Ձեր պարտեզն է օր օրի կանչում ու գեղեցկանում։

Հանձնաժողովն ո՞ւմ տվեց մրցանակը:
Հանձնաժողովը մեզ տվեց մրցանակը։
Հանձնաժողովը քեզ տվեց մրցանակը։
Հանձնաժողովը մեզ տվեց մրցանակը։
Հանձնաժողովը ձեզ տվեց մրցանակը։

 3.Դերանունների տրված զույգերի մեջ առանձնացրո՛ւ տրական հոլովով դրվածները: Խմբավորի՛ր բառազույգերի մյուս անդամները և դրանք անվանի՛ր:

Իմ-սեռական 
ինձ-տրական

քո-սեռական
քեզ-տրական

նրա-սեռական
նրան-տրական

իր-սեռական
իրեն-տրական

մեր-սեռական 
մեզ-տրական

ձեր-սեռական 
ձեզ-տրական։

4.Հոլովման աղյուսակում գրի՛ր տրված դերաննուների համապատասխան ձևերը  և պատասխանի՛ր հարցերին:

Ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք, ո՞վ:

Ուղղական (ո՞վ)-ես,դու,նա,ինքը,մենք,դուք,նրանք։
Սեռական (ո՞ւմ)-իմ,քո,նրա,իր,մեր,ձեր,նրանց։
Տրական (ո՞ւմ)-ինձ,քեզ,նրան,իրեն,մեզ,ձեզ,նրանց։
Բացառական(ումի՞ց)-ինձնից՝ինձանից,քեզանից՝քեզանից,նրանից,իրենից,մեզանից,ձեզանից,նրանցից։
Գործիական (ումո՞վ)-ինձնով,քեզանով,նրանով,իրենով,մեզանով,ձեզանով,նրանցով։
Ներգոյական- (ո՞ւմ մեջ)-իմ մեջ,քեզ մեջ,նրա մեջ՝նրանում,իր մեջ,մեր մեջ,ձեր մեջ,նրանց մեջ։

Ո՞ր դերանունների սեռական և տրական հոլովներն են համընկնում:
Ումը և նրանք

Դերանուններից որո՞նց հոլովներն են նմանվում գոյականի համապատասխան ձևերին:
բացառական, գործիական, ներգոյական

Դերանուն

Խոսքում գոյական, ածական, թվական անունները չկրկնելու համար հաճախ դրանք փոխարինվում են անվան դեր կատարող բառերով, այսինքն՝ դերանուններով։ Այլ կերպ ասած՝ դերանուն են կոչվում այն բառերը, որոնք մատնացույց են անում առարկա, հատկանիշ, քանակ կամ որակ՝ առանց դրանք անվանելու։ Դերանունները հանդես են գալիս իրենց ութ տեսակներով, դրանք են` անձնական, ցուցական, փոխադարձ, հարցական, հարաբերական, անորոշ, որոշյալ և ժխտական:

Առաջադրանքներ

1. Փակագծում տրված գոյականներն ու բայերը համաձայնեցրո՛ւ ընդգծված դերանունների հետ:

Ոչ ոք չիմացավ, թե որտեղի՛ց  հայտնվեց:

Ոչ մեկը չփորձեց հակաճառել, նա այնքա˜ն բարկացած էր:

Բոլոր ճանապարհորդներին մի տեղ տարան :

Բոլորը հրավիրվել էին կիրակի օրվա հավաքին:

Կարծես թե ամբողջ քաղաքը հրապարակ լցվեց:

Ամբողջը դարձավ կրակի բաժին:

2. Փորձի՛ր պատասխանել:

ա) ով ե՛րբ է ասում «ես», երբ իր մասին է խոսում

բ) ով ո՛ւմ է ասում «դու», երբ ինքն իր մասին է խոսում

գ) ո՛ւմ մասին է ասում «նա»: Երբ խոսում է դիմացինի մասին

3. Հարցերին պատասխանի՛ր:

Ո՞ր առարկային ենք ասում «սա», որին՝ «դա», որին՝  «նա»:
Սա-Առարկա, որը գտնվում է ինձ մոտ։
դա-որը գտնվում է երկրորդ անձի մոտ։
նա-Որը գտնվում է երրորդ անձի մոտ։

Ո՞ր բաժակի մասին ենք ասում՝ «այս բաժակը», որի մասին՝ «այդ բաժակը», որի մասին՝ «այն բաժակը»:

4. Գտի՛ր տրված բառերի բոլոր նմանությունները (ձևի, իմաստի):

ա) Ես, սա, այս:

բ) Դու, դա, այդ:

գ) Նա, այն:

5. Կետերի փոխարեն գրի՛ր փակագծում տրված մենք անձնական դերանվան համապատասխան ձևերը:

Մեր քաղաքում հիմա շատ բան է փոխվել:
Երկար ժամանակ նա պատմում էր, թե որտե՛ղ է եղել և ինչե՛ր է տեսել:

Հիմա նա մեզնից հեռու է հազարավոր կիլոմետրերով:
Գրում է, թե նրանցով է ապրում ու նրանց սպասելով է անցկացնում ժամանակը:
Մի  քանի տարի նրանց տանը ապրեց:
Տատս ինձանից բողոքում է, բայց առանց ինձ էլ չի դիմանում:

6. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք անձնական դերանունների համապատասխան ձևերով:

Ո՞վ եկավ: նրա

Ո՞ւմ  պայուսակը: քո
Մոտենալ ո՞ւմ : ձեզ
Հեռանալ ումի՞ց: նրանից
Հիանալ ումո՞վ: նրանով

Սովորել `Մոլեկուլ։ Քիմիական բանաձև։

Էջ` 66-70

Պատասխանել հարցերին `

1. Սահմանե՛ք քիմիական բանաձև հասկացությունը:
   Քիմիական բանաձևը նյութի բաղադրության պայմանական գրառումն է քիմիական
   տարրերի նշանների և ինդեքսների միջոցով:
2. Ի՞նչ է ինդեքսը, և ե՞րբ է այն օգտագործվում:
   Գործածում են այն ժամանակ, երբ ուզում են թվել թե քանի ատոմ կա այդ մոլեկուլի մեջ։
   Թիվը, որը բանաձևում գրվում է քիմիական նշանից ներքև և աջ, անվանվում է ինդեքս:
   Ի՞նչ տեղեկություն է ՙՙհաղորդում՚՚ քիմիական բանաձևը նյութի վերաբերյալ:
3. Կարդացե՛ք քիմիական բանաձևերն ու շարադրե՛ք դրանցից ստացված տեղեկությունները.
   ա. CuO=Պղնձի օքսիդ
   բ. NaOH=Նատրիումի հիդրօքսիդ 
   գ. LiH=Լիթիումի հիդրիդ
   դ. SiO₂=Սիլիցիումի երկօքսիդ

Текст для чтения и обсуждения

ИЗ ПИСЬМА ЧАРЛИ ЧАПЛИНА ДОЧЕРИ ДЖЕРАЛЬДИНЕ

Как далеко ты от меня! Там, в сказочном Париже, танцуешь на величественной театральной сцене на Елисейских полях. Я хорошо знаю это, и все же мне кажется, что в ночной тишине я слышу твои шаги, вижу твои глаза, которые блестят, словно звезды на зимнем небе. Сегодня твой черед. Танцуй! Я танцевал в широких рваных штанах, а ты танцуешь в шелковом наряде принцессы. Эти танцы и гром аплодисментов порой будут возносить тебя на небеса. Лети! Лети туда! Но спускайся и на землю! Ты должна видеть жизнь людей, жизнь тех уличных танцовщиков, которые пляшут, дрожа от холода и голода. Я был таким, как они, Джеральдина.

После твоего имени – Джеральдина – следует моя фамилия – Чаплин. С этой фамилией более сорока лет я смешил людей на земле. Но плакал я больше, нежели они смеялись.

Джеральдина, в мире, в котором ты живешь, существуют не одни только танцы и музыка!

В полночь, когда ты выходишь из огромного зала, ты можешь забыть богатых поклонников, но не забывай спросить у шофера такси, который повезет тебя домой, о его жене. И если она беременна, если у них нет денег на пеленки для будущего ребенка, положи деньги ему в карман. Но всем другим плати строго по счету. Время от времени езди в метро или на автобусе, ходи пешком и осматривай город. Приглядывайся к людям! Смотри на вдов и сирот! И хотя бы один раз в день говори себе: «Я такая же, как они».

Я хочу, чтобы ты никогда не знала бедности. С этим письмом посылаю тебе чековую книжку, чтобы ты могла тратить сколько пожелаешь. Но когда истратишь два франка, не забудь напомнить себе, что третья монета – не твоя. Она должна принадлежать незнакомому человеку, который в ней нуждается. А такого ты легко сможешь найти. Стоит только захотеть увидеть этих незнакомых бедняков, и ты встретишь их повсюду.

… Не продавай своего сердца за золото и драгоценности. Знай, что самый огромный бриллиант – это солнце. К счастью, оно сверкает для всех. А когда придет время, и ты полюбишь, то люби этого человека всем сердцем.

Чарли уже постарел, Джеральдина. Рано или поздно вместо белого платья для сцены тебе придется надеть траур, чтобы прийти к моей могиле. Сейчас я не хочу расстраивать тебя. Только время от времени всматривайся в зеркало – там ты увидишь мои черты. В твоих жилах течет моя кровь. Даже тогда, когда кровь в моих жилах остынет, я хочу, чтобы ты не забыла своего отца Чарли.

Я не был ангелом, но всегда стремился быть человеком. Постарайся и ты.

__________________

всматривайся – внимательно смотри

в жилах течет кровь (идиома), здесь: ты — моя дочь

кровь остынет в жилах(идиома), здесь: когда умру

Вопросы к тексту

• Какого Чарли Чаплина знаем мы по фильмам, а в каком обличии он предстает в своем письме дочери?
  По фильмам мы знаем смешного, неуклюжего бродягу, который смешил весь мир, а по письму к дочери мы узнаем доброго, заботливого, великодушного отца, который дает правильные советы дочери.
  
• Всегда ли гром аплодисментов может заменить человеку любовь и тепло?
  Нет. Актер может быть счастлив на сцене и несчастен в семье.
  
• К чему призывает Чаплин свою дочь?
  Быть доброй, видеть вокруг себя людей, помогать тем, кто нуждается, уважать родителей.
  
• Что значат деньги для Чаплина? Что он считает важнее денег?
  Для него деньги это средство для жизни. Важнее денег отношение к людям, доброе сердце, а самый дорогой бриллиант это солнце.
  
• Как вы можете описать Джеральдину? И ее отношение к отцу?
  Джеральдина знаменитая балерина и любящая дочь.

Առաջադրանքներ` 66, 67, 69, 70։

66.

ա) 180^o — 111^o =69^o
բ) 180^o — 90^o =90^o
գ) 180^o — 15^o =165^o

67.

Ուղիղ

69.

Այո

70․

ա) 70^o և 110^o
բ) 150^o և 30^o
գ) 113^o 39 և 66^o 21
դ) 135^o և 45^o
ե) 100^o և 80^o

        Դասի հղում 

1. Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել ռասսաների տարածման շրջանները։
2.  Գրել հետևյալ երկրներում գերիշխող դավանանքը՝ նշելով նաև համաշխարհային կրոնի ուղղությունը. Արգենտինա, Իսրայել, Ճապոնիա, Չինաստան, Ռուսաստան, Ֆրանսիա, Կանադա, ԱՄՆ, Իրան, Սաուդյան Արաբիա, Ալժիր, Նիգեր, Վիետնամ, Նիդերլանդներ, Կազախստան, Ուկրաինա, Թուրքիա, Ուրուգվայ, Վրաստան, Բրազիլիա, Ավստրալիա, Մոնղոլիա, Հունաստան, Լեհանստան, Հս. Կորեա, Հայսատան:
   Արգենտինա –քրիստոնեություն
   Իսրայել –բուդդայականություն
   Ճապոնիա–բուդդայականություն
   Չինաստան –բուդդայականություն
   Ռուսաստան –քրիստոնեություն
   Ֆրանսիա –քրիստոնեություն
   Կանադա –բուդայականություն
   ԱՄՆ –քրիստոնեություն
   Իրան –մահմեդականություն
   Ս․ Արաբիա –մահմեդականություն
   Ալժիր –մահմեդականություն
   Նիգեր –քրիստոնեություն
   Վիետնամ –բուդդայականություն
   Նիդերլանդներ –քրիստոնեություն
   Ղազախստան –մահմեդականություն
   Ուկրաինա –քրիստոնեություն
   Թուրքիա –մահմեդականություն
   Ուրուգվայ – բուդայականություն
   Վրաստան –քրիստոնեություն
   Բրազիլիա –քրիստոնեություն
   Ավստրալիա –քրիստոնեություն
   Մոնղոլիա –բուդդայականություն
   Հունաստան –քրիստոնեություն
   Լեհանստան – բուդդայականություն
   Հյուսիսային Կորեա –բուդդայականություն
   Հայաստան –քրիստոնեություն
   
3. Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել 5 բազմազգ (պոլիեթնիկ) և 5 միազգ  (մոնոէթնիկ) երկիր:
   
   

ՀԱՐցեՐ եվ ԱռԱջԱԴՐԱՆքՆեՐ
1. Ի՞նչ է ռասան։ Որո՞նք են ռասայական հատկանիշները։
Մարդիկ իրարից տարբերվում են իրենց արտաքին՝ ռասայական հատկանիշներով, որոնք փոխանցվում են ժառանգաբար։ Այդ հատկանիշների շարքում գլխավոր են մաշկի գույնը, գանգի կառուցվածքը, մազերի գանգրությունը, աչքերի բացվածքը, շուրթերի ձևը և այլն։

2. Թվարկե՛ք չորս մեծ ռասաները։ Քարտեզի վրա ցո՛ւյց տվեք դրանց տարածման հիմնական
շրջանները։
Եվրոպեոիդ, մոնղոլոիդ, նեգրոիդ և ավստրալոիդ։

3. Ի՞նչ է ազգը։ Ինչպե՞ս է որոշվում անձի ազգային պատկանելությունը։ Ի՞նչ գիտեք ազգերի
ձուլման մասին:
Յուրաքանչյուր ազգ որոշակի տարածքի վրա պատմականորեն ձեւավորված և վերոհիշյալ հատկանիշներով օժտված մարդկանց կայուն խումբ է։ թվաքանակով, լեզվով, մշակույթով, սովորույթներով, ազգային ինքնագիտակցությամբ:

4. Նշե՛ք աշխարհի խոշորագույն լեզվաընտանիքները, լեզվախմբերը եւ ժողովուրդները։
Բացատրե՛ք հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի լայն տարածման պատճառները։
Աշխարհում 15 խոշոր լեզվաընտանիք կա: Ամենատարածվածը հնդեվրոպականն է: Նրա կազմի մեջ մտնող լեզուներով խոսում է բնակչության կեսը:

5. Նշե՛ք համաշխարհային կրոններն ու դրանց տարածման շրջանները։ Ցո՛ւյց տվեք դրանք
քարտեզի վրա։
Աշխարհի ժողովուրդները դավանում են տարբեր կրոններ։ Սակայն ամենամեծաքանակ հետևորդներն ունեն երեքը՝ քրիստոնեությունը, իսլամ և բուդդիզմը։ Դրանք համարվում են համաշխարհային կրոններ։

I have many acquaintances, but few friends, I value sincerity and friendliness. Since all my friends have different personalities, I interact with them according to their personality

Արշակ Երկրորդ, Պապ թագավոր

	Արշակ Երկրորդ	Պապ թագավոր	Եզրակացություն
Կառավարման թվականները	350-368	370-374
Ներքին քաղաքականությունը	Արշակ երկրորդը ստեղծեց Կոգովիտում Արշակավան քաղաքը, Արշակավանում թույլատրեց ապրել բոլոր ցանկացողներին։	Բանակը հասցնում է 100 հազարի։ Պապ թագավորը նաև փակել է տալիս աղխատանոցները և ստիպում բոլորին աշխատել։	Այս երկու թագավորներն էլ իմ կարծիքով հայրենասեր էին։ Երկուսնել վարում էին անկախ քաղաքականություն առաջնորդվելով երկրի շահերով։
Արտաքին քաղաքականությունը	Առաջին ժողովի ժամանակ որոշումներին համաձայն կառուցվում են վանքեր, դպրոցներ, աղքատանոցներ։	Վերականգնում է երկրի սահմանները Ուրմիայից հարավ ընկած Գանձակ շահաստանով, իսկ հյուսիսում Մեծ Հայքի և վիրքի միջև կոուր գետով։
Ժամանակագրություն
Ճակատամարի նկարագրություն	359 թ․ հռոմեա-պարսկական պատերազմը։	371 թ․ տեղի ունեցավ Ձիրավի ճակատամարտը։

Առաջադրանքներ` 86, 87, 88֊ա,բ,գ,դ, 89, 90։

86.

ա) Ոչ
բ) ոչ
գ) ոչ
դ) ոչ
ե) ոչ
զ) ոչ
է) ոչ

87.

ա) 2b+3ac 2և3 գործակից 3 աստիճան
բ) -5a²-3b=-5 3 գործակից 3 աստիճան
գ) -3x=-3 գործակից 1 աստիճան
դ) 6a³=6 գործակից 3 աստիճան

88.

ա)  13a²b= 3 աստիճան
բ) 0
գ) 3ax²-4a²x-5a²x²=10աստիճան
դ) 8n³+5p²n³=8աստիճան

89.

ա) 15a³
բ) 10x⁴y²
գ) -16xy⁴
դ) 16x-5y⁵+3xy+7x²

90.

ա) C=a
բ) C=7x D=4y
գ) C=8a D=-7b
դ) C=10 D=14