Ex. 1

Ex. 2

Ex. 3

1. Արտաքին նախադրյալներ.
Օսմանյան կայսրության անկումը. Օսմանյան կայսրության թուլացումը հնարավորություն ստեղծեց տարբեր ազգայնական շարժումների համար, ներառյալ հայ ազատագրական պայքարը, թափ հավաքելու և ինքնորոշվելու համար:
Եվրոպական ազգայնականության ազդեցությունը. 19-րդ դարում Եվրոպայում ազգայնականության վերելքը ոգեշնչել է հայ մտավորականներին և ակտիվիստներին, ովքեր նայել են ազգի կառուցման եվրոպական մոդելներին և փորձել նմանատիպ սկզբունքներ կիրառել սեփական գործի համար:

Ներքին նախադրյալներ.
Հայկական ազգային ինքնություն. Հայ ժողովուրդն ուներ երկար պատմություն և հստակ մշակութային ինքնություն, ինչը նպաստեց ինքնակառավարման և իր լեզվի, մշակույթի և ժառանգության պահպանման նրա ցանկությանը:
Հայ Լուսավորություն (Զարթոնք). Հայ Լուսավորությունը մշակութային և մտավոր շարժում էր, որն առաջացավ 18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի սկզբին։ Այն նպատակ ուներ վերակենդանացնել հայկական ազգային գիտակցությունը, խթանել կրթությունը և զարգացնել հայության մեջ ազգային միասնության զգացումը:

Հայ ազատագրական պայքարի հայտնի գործիչներ.
Արամ Մանուկյան (1879-1919). Հայ ազգային շարժման նշանավոր առաջնորդ Մանուկյանը վճռորոշ դեր է խաղացել Հայոց ցեղասպանության ժամանակ Վանի հայկական դիմադրության ժամանակ։ Հետագայում դարձել է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հայաբնակ շրջանների մարզպետը։
Հովհաննես Քաջազնունի (1868-1938). Քաջազնունին Հայ Հեղափոխական Դաշնակցութեան հիմնադիրներից էր եւ 1918 թուականին եղել է Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան վարչապետը: Նա կենսական դեր է ունեցել Հայաստանի անկախութեան քարոզչության գործում:
Անդրանիկ Օզանյան (1865-1947). Նա ղեկավարել է պարտիզանական պատերազմը օսմանյան ուժերի դեմ և վճռորոշ դեր է խաղացել Հայոց ցեղասպանության ժամանակ հայ բնակչության պաշտպանության գործում:
Գարեգին Նժդեհ (1886-1955). Նժդեհը հայ զորահրամանատար էր և ազգային հերոս, ով կռվել էր Հայաստանի անկախության համար: Զգալի դեր է խաղացել տարբեր հակամարտությունների ժամանակ հայկական ինքնապաշտպանական ստորաբաժանումների կազմակերպման գործում և հանդես եկել անկախ հայկական պետության ստեղծման օգտին։

2.
Հակոբ Դ Ջուղայեցի — Հակոբ Դ Ջուղայեցին ունեցել է Արևմուտքի օգնությամբ Հայաստանը պարսկական լծից ազատագրելու քաղաքական մեծ ծրագիր: Հուսալով Հռոմի պապի հետ համաձայնության եզրեր գտնել համաքրիստոնեական գաղափարախոսության շրջանակներում`   ձգտել է պապի հովանավորությամբ անցկացնել ներքին բարեկարգություններ: Այդ նպատակով Ալեքսանդր VII պապին հղել է Հայ եկեղեցու հավատո խոստովանության ուղերձը, թղթակցել Կղեմես X պապի հետ: 
Իսրայել Օրի — Իսրայել Օրին հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ է, դիվանագետ: Նրա անվամբ է պայմանավորված XVII դարի վերջի և XVIII դարի սկզբի հայ ազգային-ազատագրական շարժման զարթոնքը: Հայաստանի ազատագրության ծրագիրը կապել է Ռուսաստանի հետ: Հայ ժողովրդի անվտանգությունն ապահովելու նպատակով նա առաջադրել է Ռուսաստանի և Հռոմեական սրբազան կայսրության հակաթուրքական դաշինքի գաղափարը, սերտ կապեր հաստատել նաև Մոսկվայում ապաստանած Իմերեթի  Արչիլ II թագավորի, հետագայում՝ նաև այսրկովկասյան այլ գործիչների հետ: Ծրագիրը ռուսական կառավարությանը ներկայացվել է 1701 թ-ի հուլիսի 25-ին, իսկ հոկտեմբերին Պետրոս Մեծն ընդունել է Իսրայել Օրուն և Մինաս վարդապետին: 1703 թ-ին Իսրայել Օրու նախաձեռնությամբ կազմվել և ռուսական կառավարությանն է ներկայացվել Հայաստանի քարտեզը:

1. Զինված պայքարը օտար տիրապետությունների, մասնավորապես՝ Օսմանյան կայսրության և հետագայում Խորհրդային Միության դեմ, տեղի ունեցավ Սյունիքի (հայտնի է նաև Զանգեզուրի) և Արցախի (հայտնի է նաև որպես Լեռնային Ղարաբաղ) շրջաններում՝ տարբեր պատմական, աշխարհագրական և ժողովրդագրական գործոնների պատճառով։ . Այս շրջաններն ունեին զգալի հայ բնակչություն և երկարամյա կապ հայ մշակույթի ու պատմության հետ՝ դրանք դարձնելով դիմադրության կարևոր կենտրոններ։ Բացի այդ, նրանց լեռնային տեղանքը բնական առավելություններ էր տալիս պարտիզանական պատերազմի և պաշտպանության համար:

2. Արցախում ստեղծված հայկական ինքնավարությունը սովորաբար կոչվում է Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ (ԼՂԻՄ): «Լեռնային Ղարաբաղ»՝ արտացոլելով տարածաշրջանի լեռնային տեղանքը։ «Ինքնավար մարզը» նշանակում է ինքնակառավարվող վարչական բաժանում ավելի մեծ քաղաքական միավորի, տվյալ դեպքում՝ Ադրբեջանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության կազմում, որը Խորհրդային Միության կազմում էր։

3. Հայ ազատագրական շարժման գործում 18-րդ դարի կեսերից առաջնորդությունն անցնում է գաղութահայ կենտրոններին։ Նրանցից առանձնահատուկ տեղ ուներ հնդկահայ գաղութը։ Էմինը ծնվել է 1726 թվականին Պարսկաստանում, Համադան քաղաքում։ Նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Հնդկաստան, Կալկաթա քաղաք։ Էմինը երազում էր տիրապետել ռազմական արվեստին և զենքի ուժով ազատագրել հայրենիքը։ Հոր կամքին հակառակ ուզում էր դառնալ վաճառական։ 1751 թվականին մեկնում է Անգլիա և ընդունվում Վուլվիչի թագավորական ակադեմիան։ 1759 թվականին Էմինը գալիս է Հայաստան։ Հնդկաստանի Մադրաս քաղաքում Շահամիր Շահամիրյանի գլխավորությամբ մի խումբ հայրենասերներպստեղծեցին խմբակներ։ Նրանք հիմնավոր գործունեություն ծավալեցին Հայաստանի ազատագրումը նախապատրաստելու ուղղությամբ։ 1771 թվականին Շահամիր Շահամիրյանի ջանքերով Մադրասում հիմնվեց հայկական տպարան, Մովսես Բաղրամյանի «Նոր տետրակ, որ կոչի յորդորակ»։

4. 18-րդ դարի 60-ական թվականներից Հայաստանի ազատագրության համար գործունեություն է սկսում ռուսաստանահայ գաղութը։ Հայ ազատագրական շարժման նշանավոր դեմքերից էին Հովսեփ Արքեպիսկոպոս Արղությանը և Հովհաննես Լազարյանը։

1. Ռուսաստանը գրավեց Անդրկովկասը ռուս-պարսկական պատերազմի ընթացքում։

2. Արևելյան Հայաստանի խանական կարգերի տապալումից հետո անհրաժեշտ էր ստեղծել նոր իշխանություն։ Ռուսաստանի հովանու ներքո կազմվեցին նախագծեր։ Ըստ կանոնադրության՝Ռուսաստանում ստեղծվելու էր հայկական 6 թեմ։ Անշուշտ կանոնադրությունը պարունակում էր նաև հայության համար դրական կետեր։

3. 19-րդ դարի առաջին կեսին ռուս-պարսկական պատերազմի ժամանակ Ֆրանսիայի դրդմամբ Օսմանյան կայսրությունը դեկտեմբերին պատերազմ սկսեց Ռուսաստանի դեմ։

1. Լազարյան ճեմարանը գտնվում էր Ռուսաստանում, Մոսկվայում։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզու վանական և Կոստանդնուպոլսի Սկյուտար թաղամասի դպրոցները։ Աղաբաբյան դպրոցը Աստրախանում, Ռափայելյան դպրոցը Վենետիկում և այլն։ Հայ մշակույթը մայր հայրենիքում ստեղծված քաղաքական ծանր պատճառով, հիմնականում զարգանում էին օրեցօր ստվարացող հայկական գաղթավայրերում։ Դրանք գտնվում էին Հնդկաստանում, Ռուսաստանում, Իրանում և այլ վայրերում։

2. Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում Մխիթար Սեբաստացու կողմից հիմնվեց Մխիթարյան միաբանությունը։ Բացվեցին դպրոցներ, մատենադարաններ, տպարաններ և այլն։ Միաբանությունը դարձավ հայ գիտության խոշորագույն կենտրոններից։ 18-րդ դարում Մխիթարյանները հրատարակել էին 100 անուն գիրք։

Առաջադրանք 1

Առաջադրանք 1

Արևմտահայերի կոտորածները և ինքնապաշտպանական կռիվները 1890-ական թվականները

• Վերլուծիր 1895թ. «Մայիսյան բարենորոգումներ»  և նրա հետևանքները:
  «Մայիսյան Բարենորոգումներ» 1895: Օսմանյան կայսրության հայաբնակ վայրերում վարչական, դատական և այլ վերափոխումների ծրագիր: Բեռլինի դաշանագրի 61-րդ հոդվածի  համաձայն կազմել էին Կ. Պոլսում Մեծ Բրիտանիայի, Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի դեսպանները և ներկայացրել սուլթանի կառավարությանը 1895-ի մայիսի 11-ին (այստեղից էլ «մայիսյան» անվանումը): Նախագիծը ներկայացվեց եվրոպական հասարակական կարծիքի ճնշման տակ, Արևմտյան Հայաստանում սկսած ազատագրական շարժման դեմ թուրքական կառավարության գործադրած հալածանքների պայմաններում:
  
• Համեմատել Զեյթունի հերոսամարտը, Վանի ինքնապաշտպանությունը, հետևանքները:
  Զեյթունի 1817 ապստամբությունը հայերի պատասխանն էր Համիդյան կոտորածներին։ Հայերի ինքնապաշտպանական ուժը կոտրելու համար իշխանությունները կարևորում էին նաև այս տարածաշրջանի հպատակեցումը։ Այդ հանգամանքը հասկանալով՝ հայ ազգային ուժերը, մասնավորապես հնչակյանները միջոցներ ձեռնարկեցին լեռնագավառն ամրացնելու ուղղությամբ։ 1895 թվականի ամռանը Զեյթուն տեղափոխվեցին հնչակյան Գարուն Աղասին (Կարապետ Թուր-Սարգսյան), մշեցի հայդուկ Մխո Շահենը (Մխիթար Սեֆերյան) և ուրիշներ։ Ապստամբության փաստական ղեկավար դարձավ Նազարեթ Չավուշը։
  
• Ցանոթացիր այս հղմանը «Ցեղասպանություն»  տերմինը,     ինչ փոփոխություններ կկատարեիր, հիմնավորիր կամ հերքիր, որ 21-րդ դարում ցեղասպանություն չի կատարվում:
  Իմ կարծիքով, ոչինչ պետք չի փոփոխել այստեղ։ 21-րդ դարում ցեղասպանություններ չեն լինում, բայց դրանց փոխարեն տեղի են ունենում ահաբեկչություններ, պատերազմներ, որոնք խլում են բազմաթիվ խաղաղ բնակչության կյանքեր։
  
• Փորձիր վերհանել քո նախնիների պատմությունը.արդյոք դու էլ մազապուրծ փախած հայի ժառանգ ես, թե ոչ, եթե այո , ապա հարցումների արդյունքում հավաքագրի այդ պատումը՝ նկարներով, հնամյա իրերի լուսանկարներով:
  
• Արդի և ապագա ինչ մոտեցում ես առաջարկում սահմանակից պետության/Թուրքիայի/, քո հասակակիցների  հետ:

Առաջադրանք 2

Ազատագրական պայքարը Արևմտյան Հայաստանում

• Պատմել   20-րդ դարի սկզբին արևմտահայության նկատմամբ սուլթանական վարչակարգի վարած քաղաքականության մասին:
  Նոր մարտավարության ընդհունումը
  XX-րդ դարասկզբի Աբդուր-Համիդյան վարչակարգը ուժեղացրեց ճնշումները հայերի նկատմամբ և ՀՅԴ-ն և հնչակյանները սկսեցին նախապատրաստել ապստամբություն։
  Սուրբ Առաքելոց վանքի կռիվը
  1901թ․ Անդրանիկը հայդուկների հետ միասին Սուրբ Առաքելոց վանքը վերածում են ինքնապաշտպանական ամրոցին։Թուրքական զորքը շրջապատում է վանքը, սկսվում է կռիվը անհամեմատ ուժերի տարբերությամբ։ Սկսվում են բանակցությունները, հայերը պահանջում են ազատագրել բանտարկյալներին, հեռացնել քուրդ-ավազակախմբերին և վերադարձնել հայերին խլված հողերը, սակայն պայմանները չեն բավարարում և կռիվը վերսկսվում է մինչև վերջանում է հայերի զենքը և նրանք սպիտակ սավաններով փաթաթված հեռանում են թուրքերով շրջապատված վանքից։
  Սասունի ապստամբությունը
  Թուրքերը տեղեկանալով, որ Սասունը պատրաստվոմ է ապստամբոթյան 10000-նոց զորք են ուղարկում այնտեղ պայքարը գլխավորում է Անդրանիկը։Թուրքերը հարցակվում են միաժամանակ հարավային և հյուսիսային կողմերից։ Մարտերը շարնակվում են ապրիլի մեկից մինջև մայիսի կեսերը և ավարտվում են հայերի պարտությամբ, սակայն դրա շնորհիվ Սուլթանը հրաժարվեց Հայերի բնաջնջման ծրագրից։Դրանից հետո հայությանը չվտանգելու համար հայդուկային շարժումը ավարտվեց
  
• Ներկայացնել հայ ազատագրական շարժման ղեկավարների ընտրած մարտավարությունը:
• Համեմատել Մշո Ս.Առաքելոց վանքի կռիվը և 1904թ. Սասունի ապստամբությունը/ ընթացքը, ավարտը/:
  
• Հիմնավորեք կամ հերքեք այն տեսակետը, որ 20-րդ դարի սկզբին  հայդուկային շարժումը  իրեն սպառել էր:
• «Հայ կանայք/ կամ  հայ կինը/ 19-րդ դարավերջի , 20-րդ դարասկազբի հերոսամարտի տարիներին:»
• Խաչիկ Դաշտենց «Ռանչպարների կանչը»/ մեկ շաբաթվա ընթացքում կարդալ ընտրելի հատվածը,ամփոփել 15նախադասությամբ/

Օ’ Հենրի «Քանի դեռ սպասում է ավտոմեքենան»

1. Կարդացե՛քպատմվածքը: Դո՛ւրս գրեք ձեզ անծանոթ բառերն ու բառարանի օգնությամբ բացատրել: (Արդի հայերենի բացատրական բառարան)
2. Դո՛ւրս գրեք այն հատվածները, որտեղ աղջիկը ուզում է ցույց տալ, որ ինքը հարուստ միջավայրից է։
   — Պարոն Փարքենսթեքեր, որովհետև ուզում էի գոնե կյանքում մեկ անգամ զրուցել իսկական մարդու հետ, մարդ, որը չի կուրացել ոսկու անարգ փայլից ու չի փչացել կարծեցյալ բարձր հասարակական դիրքից։ Ես գիտեմ, չեք հավատա, բայց մինչև կոկորդս կուշտ եմ թե՛ այդ հարստությունից՝ ամենուր դրամ, դրամ, և թե՛ բոլոր ինձ շրջապատողներից՝ ամենուրեք փոքրիկ, պարող խաղատիկնիկներ։ Հոգնել եմ ամեն տեսակ զվարճություններից, թանկարժեք զարդերից, ճամփորդություններից, բարձր հասարակությունից, շքեղությունից։
   
3. Դո՛ւրս գրեք այն հատվածները, որտեղ տղան ցանկանում է ցույց տալ, որ ինքն աղքատ է։
   — Ահա թե ինչ,— անկեղծորեն զարմացավ երիտասարդը։— Իսկապես, որ բարձր հասարակության նեղ շրջանակների բոլոր այդ զվարճությունները հայտնի չեն սովորական մահկանացուներին։
   
4. Դո՛ւրս գրեք այն հատվածը, որտեղ երևում է, թե ով է աղջիկը։
   Կրկնում եմ, նա մոխրագույն զգեստով էր, որի պարզությունը քողարկում էր ոճի ու կտրվածքի անթերիությունը։ Նրա գլխանոցը երիզված էր նուրբ ու թափանցիկ շղարշով, որի ներքո շողշողում էր աղջկա մեղմիկ, կուսական գեղեցկությամբ օժտված դեմքը։ Արդեն երրորդ օրը, նույն ժամին նա գալիս էր այդ մտերմիկ անկյունը։ Մի երիտասարդ գիտեր այդ մասին։ Նա թափառում էր մոտակայքում՝ հույսը դնելով մեծն պաշտամունքին՝ երջանկությանը մատուցված զոհաբերությունների վրա։ Նրա բարեպաշտությունը փոխհատուցվեց, քանի որ թերթելիս գիրքն աղջկա ձեռքից սահեց ու ընկավ նստարանից երկու քայլ այն կողմ։
   
5. Դուրս գրեք այն հատվածը, որտեղ երևում է, թե ով է տղան։
   Երիտասարդը հապշտապ դեպի գիրքը նետվեց և բարձրացնելով գետնից՝ տվեց աղջկան։ Զբոսայգիներին և հասարակական այլ վայրերին բնորոշ նրա այս վարվելաձևը նրբակրթության և հույսի միախառնում էր՝ հագեցված շրջիկ ոստիկանի հանդեպ չափավոր հարգանքով։
   
6. Տեղեկություններ հավաքեք հեղինակի մասին։
   Օ՛ Հենրի
   Դպրոցից հետո դեղագործություն է սովորել, աշխատել հորեղբոր դեղատանը, այնուհետև մեկնել Տեխաս, որտեղ Օսթին քաղաքի բանկերից մեկում աշխատել է որպես գանձապահ ու հաշվետար: Առաջին գրական փորձերը կատարել է 1880-ական թթ. սկզբներին:
   Օսթինում 1894թ. Փորթերն սկսել է հրատարակել «Ռոլինգ սթոուն» հումորային շաբաթաթերթը, որն ամբողջությամբ կազմված էր իր ակնարկներից, կատակներից, բանաստեղծություններից և նկարներից: Մի տարի անց շաբաթաթերթը փակվել է, Փորթերին ազատել են աշխատանքից և հայտնաբերված պակասորդի պատճառով ենթարկել դատական պատասխանատվության:
   Զեղծարարության մեջ մեղադրվելուց հետո նա դիմել է փախուստի և մոտ կես տարի թաքնվել Հոնդուրասում, այնուհետև Հարավային Ամերիկայում: Վերադառնալով ԱՄՆ՝ դատապարտվել է և բանտարկվել Օհայո նահանգի Կոլումբուս քաղաքի բանտում, որտեղ անց է կացրել 3 տարի (1898-1901թթ.):
   
7. Ի՞նչ է նովելը։
   Նովելը փոքրածավալ, արձակ ստեղծագործություն է: Ծավալով ու բնույթով շատ մոտ է պատմվածքին, հաճախ նույնիսկ դժվար է լինում դրանք իրարից տարբերելը, բայց տարբերություններ կան:
   Նովելի հիմքում սովորաբար ընկած է լինում առօրյա փորձի տեսակետից անհավանական, երբեմն անեկդոտանման որևէ պատմություն, որի մեջ  գրողը խտացնում է անսպասելի բովանդակություն:Նովելում գործողությունները զարգանում են արագ ու սրընթաց: Հեղինակը խուսափում է ընդարձակ նկարագրություններից, մի կողմ է թողնում պատմության մանրամասները՝ ծանրանալով միայն հանգուցային պահերի վրա:
   Նովելիի փոքր ծավալը արտակարգ հագեցած է հերոսների ներաշխարհի հոգեբանական վերլուծություններով: Դա գրողից պահանջում է արտահայտչական հատուկ հնարանքներ, հատուկ լեզու: Նովելագրի խոսքը սեղմ է, բառերը ընտրովի են, դարձվածքներն այնքան խիտ են, որ հաճախ թևավոր խոսքի նշանակություն ունեն:

Ինքնաստուգում

1) Ո՞րն է նյութի քանակի միավորը

Ա) լիտր

Բ)կգ

Գ)մոլ

2)Տարրը գտնվում է երրորդ պարբերության 5-րդ խմբի գլխավոր ենթախմբում։Ո՞րն է այդ տարրը

Ա)ազոտ

Բ) ֆոսֆոր

Գ) այլումին

Դ) Արսեն 

3)Ո՞րն է ածխաթթու գազի բանաձևը
CO₂

4)Որու՞մ է պղնձի զանգվածային բաժինը ամենամեծը 

Ա)Cu0

Բ)CuCl2

Գ)Cu20

Դ)CuSO4

5)Սահմանել քիմիական երևույթ հասկացությունը։ Առաջարկել առնվազն երկու օրինակ։
Այն երևույթները, որոնց ընթացքում նյութերը փոխարկվում են մեկը մյուսի, կոչվում են քիմիական երևույթներ:Օրինակ կաթի թթվելը կամ լուցկու այրումը:

6) Ի՞նչ սկզբունքով են կազմվում քիմիական տարրերի նշանները։ Բերել օրինակներ։
Քիմիական տարրերի նշանները նշվում են իրենց լատիներեն անվան առաջին մեծատառ սկզբնատառով: Օրինակ Calcium — Ca

7)Գրել։ Կերակրի աղի և շաքարի քիմիական բանաձևը։
Կերակրի աղի քիմիական բանաձևն է NaCl
Շաքարի քիմիական բանաձևն է C₁₂H₂₂O₁₁

8)Ո՞ր հարկում և ո՞ր բնակարանում է ապրում ածխածին տարրը։
2րդ հարկում, 4րդ բնակարանում

9)Որքա՞ն է պրոտոնի լիցքը 

Ա) 0

Բ)+1

Գ)-1

Դ) Z

2)Ո՞ր օրենքի սահմանումն է «քիմիական ռեակցիայում ընդհանուր զանգվածը հավասար է ռեակցիայի հետևանք ընդհանուր զանգվածին».

1. Ավոգադրոյի օրենք
2. բաղադրության հաստատունության օրենք
3. զանգվածի պահպանման օրենք

3)Ինչպե՞ս է կոչվում այն թիվը, որը դրվում է ռեակցիայի հավասարման մեր քիմիական բանաձևերից առաջ,

1. ինդեքս

2.զանգված

3. գործակից
4. հարաբերական մոլեկուլային զանգված

4)Հետևյալ ռեակցիաներից ո՞րն է միացման ռեակցիաի հավասարում,

1. Pb+S PbS
2. 2HgO= 2Hg + O2

3, CaCOg = CaO + CO,

5)Հետևյալ քիմիական հավասարման մեջ ո՞ր նյութն է ծածկագրված հարցական նշանի տակ,

2Mg + ? = 2MgO
2Mg +O₂= 2MgO

1. Տեղադրեք գործակիցները, նշե՛ք յուրաքանչյուր ռեակցիայի տեսակն ըստ մոլեկուլների թվի փոփոխության և ջերմէֆեկտի.

ш) H2 + O2 → H2O + 484 42

p) CaCO3 → CaO + CO2 — 177 42

q) Fe + O2→ Fe3O4 +1117 42

n) HgO Hg + O2 — 182 42

2. Առաջարկեք այնպիսի քիմիական ռեակցիայի օրինակ, որն ընթանում է տաքացման պայմաններում:
   Օրինակ՝ լուցկու կամ մագնեզիումի այրումը:
   
3. Առաջարկեք քիմիական ռեակցիաների 3 օրինակ, որոնք ընթանում են սենյակային ջերմաստիճանում։
   Օրինակ՝ կաթի թթվելը, հացի բորբոսնելը, ձվի նեխելը:
   
4. Ի՞նչ միավորներով է արտահայտվում քիմիական ռեակցիայի ջերմէֆեկտը:
   Ջերմէֆեկտը արտահայտվում է կջ-ներով կամ կկալ-ներով:
   
5. Ո՞ր պնդումն է ճիշտ քիմիական ռեակցիային ուղեկցող ջերմային էներգիայի վերաբերյալ.

ա) միայն անջատվում է

բ) միայն կլանվում է

գ) հաստատուն մեծություն է

դ) կարող է և՛ անջատվել, և՛ կլանվել

1. Անվանե՛ք որեւէ մարմին, որը կարելի է պատրաստել տարբեր նյութերից:
   Սեղան, աթոռ, հեռախոս։
   
2. Ապակուց պատրաստված բաժակը նյո՞ւթ է, թե՞ մարմին:
   Մարմին է, որը պատրաստված է նյութից։
   
3. Հետեւյալ շարքից առանձնացրե՛ք մարմինների եւ նյութերի անունները՝
   ջերմաչափ, ջուր, պարաֆին, մոմ, պղինձ, մատանի, պոլիէթիլեն,
   ապարանջան, արծաթ, սեղան, փայտ, դանակ, երկաթ, ալյումին:
   Մարմիններ-Ջերմաչափ, մոմ, մատանի, ապարանջամ, սեղան, դանակ։
   Նյութեր-Ջուր, պարաֆին, մոմ, պղինձ, պոլիէթիլեն, արծաթ, փայտը, երկաթ, ալյումին։
   Մոմը և նյութ է և մարմին։
   
4. Լրացրե՛ք բաց թողած նյութերի անունները.
   ա) Ալյումինի լար բ) մետաղյա պատառաքաղ գ) ռեզինե գնդակ դ) ապակե բաժակ ե) փայտե քանոն զ) բյուրեղապյակա սեղան
   
5. Բերված երեւույթներից ընտրե՛ք քիմիական ռեակցիաները: Ի՞նչ հատկանիշներից ելնելով կարող եք ասել, որ ընտրվածները քիմիական ռեակցիաներ են.
   ա) կաղամբի թթվելը,
   բ) սառույցի հալվելը,
   գ) արեւի լուսարձակելը,
   դ) եր­ կաթե ձողի ժանգոտվելը,
   ե) ջրի եռալը,
   զ) շաքարի լուծվելը ջրում:

1. Բերե՛ք հեղուկ և պինդ մետաղական պարզ նյութերի օրինակներ:
   I, Cl, Au, Br, Hg,
   
2. Բերե՛ք գազային, հեղուկ և պինդ ոչ մետաղական պարզ նյութերի օրինակներ:
   Rn, Xe, Ar, Kr, Ne, He

3. Պարբերական աղյուսակից դո՛ւրս գրեք բոլոր այն տարրերի քիմիական նշանները, որոնց լարիներեն անվանումների սկզբնարառը H է: Գրե՛ք նաև` այդ տարրերի հայերեն անվանումներն ու հարաբերական ատոմային զանգվածները։
H-ջրածին, 1
Hg-սնդիկ, 200
Hf-հաֆնիում, 178
Hs-հասիում, 265
He-հելիում, 4

4. Պարբերական աղյուսակի կարճ (առաջին երեք) պարբերություններից դո՛ւրս գրեք բոլոր այն տարրերի քիմիական նշանները, որոնց հայերեն անվանումների սկզբնարառն Ա է: Գրե՛ք նաև` այդ տարրերի հարաբերական ատոմային զանգվածները։

5.Հետևյալ քիմիական տարրերից երկու սյունակով դո՛ւր գրեք մետաղներն ու ոչ մետաղները.

ծծումբ, երկաթ, ալյումին, ջրածին, նատրիում, սնդիկ,ֆոսֆոր, բրոմ։