Տարբերակ։

1. y=2x+2
(4;10)
(6;14)
(3;8)

2. x=14
y=7

3. x=-5
y=-1

4. x=7
y=3

Մարդու կյանք հնարավոր է միայն այլ մարդկանց հետ համատեղ: Այդ առումով մարդկանց համատեղ կյանքը՝ համակեցությունը, այլընտրանք չունի: Յուրաքանչյուր մարդ, նման լինելով մյուսներին, նաև տարբերվում է իր բնավորությամբ, խառնվածքով, տեսակետներով: Քանի որ ժամանակակից հասարակությունում մարդիկ ավելի ազատ են, ապա այդ տարբերություններն ավելի ակնհայտ են դառնում:
Մարդկանց միջև հաղորդակցությունը կարող է լինել հաճելի կամ տհաճ, ձանձրալի կամ հետաքրքիր: Մեզանից յուրաքանչյուրն ունի բազմաթիվ անձնական շփումներ, որը կարող են լինել տհաճ, ձանձրալի կամ հետաքրքիր: Միմյանց նկատմամբ հետաքրքրության հիմքում ընկած է մեր նախասիրությունների, հայացքների, պահանջմունքների և այլ հատկանիշների ընդհանրությունը:
Համագործակցության կարևոր արդյունքը անձի զարգացումն ու անհատականության ձևվավորումն է: Համագործակցությունը զարգացնում է արդյունավետ փոխահարաբերվելու կարողություններ, որոնց ունեն բոլորը ունեն: Դրանք նպաստում են ուրիշնրի կարծիքը լսելուն և ահրգելուն, տարաձայությունները խաղաղ կարգավորել կարողանալուն, փոխօգնությանն ու հանդուրժողականությանը: Համագործակցությունը նպաստում է նաև անձի հակումների բացահայտմանը և մասնագիտական կողմնորոշմանը, ցանկալի աշխատանք գտնելուն, աշխատանքային խնդիրներ լուծելուն և ընդհանրապես մասնագիտական հաջողություններին:

Վանո Սմբատի Սիրադեղյան (անձնագրով՝ Վանիկ Սիրադեղյան, նոյեմբերի 13, 1946, Կոթիգեղ, Նոյեմբերյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ — հոկտեմբերի 15, 2021), Հայաստանի պետական, կուսակցական գործիչ, գրող, հրապարակախոս։ Հայաստանի անկախության առաջին տասնամյակում զբաղեցրել է Հայաստանի պետական առանցքային պաշտոններ։ 1990-ական թվականներին եղել է Հայաստանի իշխանության եկած Հայոց Համազգային շարժման (ՀՀՇ) առաջնորդներից։

Վանո Սիրադեղյանը Հայաստանի պատմության մեջ մտել է որպես հակասական կերպար. ոմանց համար նա տարբեր հանցագործություններ կատարած անձ էր, մյուսների համար՝ փայլուն քաղաքական վերլուծաբան և Հայաստանի լավագույն արձակագիր։ Նրա անունը կապվում է մի շարք քաղաքական սպանություննների, հետապնդումների, պետական միջոցները յուրացնելու, պաշտոնական դիրքը չարաշահելու հետ։ Մինչև մահը գտնվել է միջազգային հետախուզման մեջ։

 Մակբայը՝ որպես խոսքի մաս

Լեզվում կան բառեր, որոնք արտահայտում են գործողության
հատկանիշներ, օրինակ՝ հերոսաբար կռվել, դանդաղորեն քայլել, լիովին վստա-
հել, անմիջապես օգնել, չափազանց դժվար։ Գործողության  հատ-
կանիշներ ցույց տվող բառերը միավորվում են մակբայ խոսքի մասի մեջ։

Մակբայները լինում են տեղի, ձևի, չափ ու քանակի, ժամանակի։

Տեղի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման տեղը, օրինակ՝
ամենուրեք, դեմ դիմաց, հեռու, մեջտեղ, գյուղեգյուղ, դռնեդուռ։

Ձևի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման ձևը, օրինակ՝
արագ, բարեկամաբար, դանդաղ, կամաց, հերոսաբար, միաձայն, լրջորեն, հա-
զիվհազ, հապճեպ, հոտնկայս, ներքուստ, արտաքուստ։

Չափ ու քանակի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման
չափը, հատկանիշի դրսևորման աստիճանը, օրինակ՝ ամբողջովին, հաճախ, լիո-
վին, գրեթե, մոտավորապես, բազմիցս, մասամբ, չափազանց, փոքր-ինչ, իսպառ,
քառակի։

Ժամանակի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման ժամա-
նակը, օրինակ՝ այժմ, այլևս, այսուհետև, արդեն, նախօրոք, վաղ, վաղուց, ուշ,
օրեցօր, առայժմ, միշտ, հիմա, հավիտյան։

Որոշ մակբայներ բազմիմաստ են և տարբեր նախադասություններում կարող
են արտահայտել տարբեր իմաստներ։ Սրանք կոչվում են ընդհանրական մակբայներ,
օրինակ՝ Շուտ-շուտ այցելում է (չափ). Շուտ-շուտ ուտում էր (ձև)։ Սրանց
տեսակը որոշվում է ըստ տվյալ կիրառության։

Յուրաքանչյուր շարքում գտի՛ր մակբայը։
1. արագորեն, դեպի, փայտե, անշուշտ
2. ապա, մասին, լիովին, անշուշտ
3. եթե, որտեղ, ամենուր
4. մյուս, բոլոր, ուր, հապճեպ
5. երբ, բայց, նախօրոք, յուրաքանչյուր
6. միաձայն, ձայնավոր, հնչյուն, շառաչ
7. ինչ-ինչ, փոքր-ինչ, ինչ, որտեղ
8. սա, բոլոր, մասամբ, յուրաքանչյուր

Կազմի՛ր նախադասություններ՝ գործածելով տրված մակբայները։
Հերոսաբար, մասամբ, փոքր-ինչ, ամենուրեք, լիովին։
Նա հերոսաբար հաղթեց թուրքին։
Ես մասամբ եմ սովորել։
Ես փոքր-ինչ լարվում եմ։
Ամենուրեք այդ երգն եմ լսում։
Ես լիովին հասկացա։

Ընդգծի՛ր  երեք  տեղի մակբայ:

ա.  ամենուր, գլխովին, առայժմ, դեմառդեմ, դռնեդուռ, արագ-արագ
բ. հեռու, միանգամայն, կրկին, տեղից տեղ, վերուստ, հիմա, ամենուր
գ. միշտ, մեջտեղ, ընդառաջ, փոխնիփոխ, թեթևակի, վեր
դ. տեղ-տեղ, զույգ-զույգ, դեսուդեն, շատ-շատ, ուշ, այլուր

Ընդգծի՛ր ժամանակի երեք մակբայ

ա. ավելի, ուշ, ապա, ձեռաց, այլևս, գյուղեգյուղ
բ. վերջապես, ձեռքից ձեռք, օրեցօր, կամացուկ, այժմ, լիովին
գ. ի վերջո, հազիվհազ, մոտավորապես, դեռևս, մասնակիորեն, առմիշտ

Ընդգծի՛ր ձևի երեք մակբայ

ա. դանդաղ, փոքրիշատե, հավետ, հանկարծ, ուշիուշով, ամենուրեք
բ.  հետզհետե, իսպառ, նախ, մեկ-մեկ, դեմ հանդիման, հազիվ

Ընդգծի՛ր չափի երեք մակբայ:

ա. օրավուր, ամենևին, հազիվ, դեմուդեմ, հապճեպ, ընդամենը
բ. սրտանց, կրկին, ընդմիշտ, դարձյալ, գրեթե, վար

       Առաջադրանքները՝ Կարինե Պետրոսյանի

Եթե Հենդոն երկու տարի էլ նստի նույն դասարանում, համադասարանցիներին հորեղբայր կգա։ Հիմա էլ գալիս է, բայց՝ կրտսեր հորեղբայր։ Այնպես որ, պարտուսը Հենդոյից սարքել է վեցերորդցու կենդանի հուշարձան։

Երբ ժողկրթբաժնից գալիս են դասալսման, Հենդոյին քշում են դպրոցի այգի՝ ծառ էտելու, ձյուն կուտակելու, ոռոգելու… նայած քառորդին։ Հենդոյի գոյությունը գաղտնիք չէ շրջկենտրոնի համար, բայց դպրոցի ղեկավարությունը տեսուչների հետ Հենդոյի հանդիպումը համարում է անցանկալի։ Մի փոքրիկ դասասենյակում երկու անգործ մարդու գոյությունը չափից է ավելի։ Եվ, իսկապես, դասարան մտած միամիտ մեկը առաջին պահ Հենդոյին դաս լսող կկարծի․ նստում է վերջին նստարանին, պատուհանի մոտ, երեխաներից մի գլուխ բարձր ու ձանձրույթով լի։

…Ահա թիթեռը վայրէջքի գնաց, և երփներանգ այդ շարժումը թարմություն էր ձանձրույթի գորշ ֆոնի վրա։ Թիթեռը իջավ ծաղկաթերթի ուղիղ եզրին, թևերը ծալելու էր՝ թերթիկը հակվեց։ Թիթեռը թևին տվեց ելավ, իջավ նորից, թերթիկը հակվեց, թիթեռը ելավ… Թիթեռի հիմար համառությունը Հենդոյին կալավ։ Իսկ դասասենյակի պատուհանները գարնան դեմ փակ են։ Ապակաց դենը երևացող թիթեռի ջանքը թվաց անիրական։ Ինչ որ իմաստ կար այդ խազի մեջ, որ չէր թափանցում ապակուց։ Ուժեղ բութ մատով Հենդոն առանցքի վրա պտտեց փեղկի վրա ծռած տասանոց մեխը և (իհարկե, փեղկը լրիվ հագած չէր շրջանակին) չորս մատով քաշեց տակից։ Անմեղ հայացքը գրատախտակին հառած՝ Հենդոն ուժ տվեց դաստակին (նա ուժեղ էր և դիմագծերը կարող էին չմասնակցել մարմնի ջանքին), ու այն պահին, երբ անճոռնի փեղկը ճռնչալու էր, ազատ ձեռքով կավիճը պստլիկ մի կտոր շպրտեց երկրորդ նստարանին նստած տղայի ծոծրակին։ Անակնկալից տղան ճչաց, աղմուկով վեր թռավ տեղից… Այդ աղմուկի տակ Հենդոն լուսամուտի ծածկող փեղկը մյուսից անջատեց։ Տղան, անշուշտ, զգաց Հենդոյի ուժը, բայց մեկ որ վեր էր թռել` կպավ ետևի նստածին։ Հենդոն քիչ֊քիչ բացում էր լուսամուտը։ Նրա թոքերը թարմ օդի համին ընկան և Հենդոն ակամա չափը անցկացրեց։ Ուսուցչուհին գրատախտակից շուռ եկել, սաստել էր դասարանը, բայց չէր կենտրոնանում, էլի ինչ֊որ բան տեղը չէր։ Մեկ էլ զգաց, որ դրսի շունչը խուժել է դասասենյակ։

— Ծածկիր, այ տղա։

Հենդոն ծածկում է դժկամությամբ և երկու րոպե նստում է հուսահատ֊զգաստ։ Իսկ շրթունքները շարժվում են, հայացքը սահում է դասարանով մեկ։ Հենդոն համրում է 22 համադասարանցիներին։ Այդ կենտրոնացած տեսքով նա նման է արտեզրին կանգնած պատանի հորթարածի։ Նա այս տարվա հորթերի հետ կզբաղվի այնքան ժամանակ, մինչև սրանք փոխադրվեն հաջորդ դասարան, հետո կընդունի հինգերորդից եկած կաթնակերներին։
Այսպես, Հենդոն, ծնողները, ուսուցիչները, ժողկրթբաժինը, լուսավորության մինիստրությունը վերջապես՝ սպասում են, որ Հենդոյի պարտադիր ուսուցման տարիքը անցնի։ Իսկ մինչ այդ Հենդոն կնստի֊կլսի—չի լսի՝ կընդարմանա։ Եթե եղանակը անձրևային է, գլուխը բռունցքներին դրած ննջում է քնաբեր դասաժխորի տակ (դիվոտում է միայն ուսուցչի գոռոցից), եթե արև է կամ պարզկա ցուրտ է, հինգ֊տասը րոպեն մեկ ոտքի է կանգնում ճմլկտալու և զորեղ հոդերը ճարճատում են… Կանայք ապշանքով կամ զզվանքով մտքներում հաշվում են հոդերի համազարկը, տղամարդիկ պարզապես հրավիրում են դուրս։ Հենդոն դռնից դուրս է գալիս, կանգնում է պատուհանի տակ և դա նշանակում է, որ ուսումնառությունն այսօր ավարտվեց, պայուսակը պիտի նետվի դուրս։ Հորթերը իրար են անցնում։ Թե՛ վախենում են ուսուցչի զայրալից ուշադրությունից, թե՛ ուրախ են, որ գործ բացվեց և պահը որսում, պայուսակը նետում են դուրս։ Այդ պայուսակից երեք հատ լիներ, կարելի կլիներ․ «Պարտուսը Հայաստանում» թանգարանի հիմքը դնել։ Հենդոն օդում չանչում է պայուսակը, ինչ մեջը մնաց՝ դրա տերն է և ծանրումեծ գնում է դպրոցի բակով։ Պայուսակը՝ երախը բաց, կախած ունի միջնամատի ծայրագույն հոդից, իբր՝ հետս է, բայց իմը չէ, իբր՝ զզվում ենք սատկած կատվից, բայց աղջիկ չենք, որ չկարենանք պոչը բռնած տանենք թաղենք… Վերջին հաշվով՝ կրում եմ մորս խաթեր։

— Հենրիխ, եկ գրատախտակի մոտ։

Հազվադեպ կանչ է։ Սա նշանակում է, որ հայկական դպրոցի ռուսերենի գերմանուհի ուսուցչուհին էլի տխուր է, ընկճվածությունից նրան գուցե Հենդոյի անբիծ ուղեղը հանի։ Հենդոն ռանդած, լաքած տախտակ է, դու կավիճով վրան գրում անցնում ես առաջ, այնտեղ տառերը փոշիանում թափվում են ցած։ Ոչ գիր, ոչ էլ միտք է հանդուրժում… Իսկ գուցեև կավիճն է, պարզապես, հում կիր, որովհետև ահա Հենդոն տեղից ժպտալով եկավ կանգնեց և նրա ժպիտը բթամիտի չէ, այլ բացահայտ քամահրական։ Նա այնպես վերջնական է արհամարհում գիտելիքը, ասես մի անգամ արդեն տիրապետել է։

Հենրիխ անունը Հենդոյի վրա մոգական ազդեցություն ունի, այլապես նա մեկ անգամ ասելով չէր գա կանգնի․ կճմլկտար, ձեռքը թափ կտար, չլսելու կտար… Բայց Հենրիխը նրան կտրում է դասարանից ու առանձնացնում մի բոլորովին ուրիշ, ոչ ամենքին հայտնի կողմից։ Բացի այդ, սիրում է ուսուցչուհու առոգանությունը, թերաթուխ լավաշի գույնի մաշկը, աղջնակի քիթուբերանը, տիկնիկի ծամերի նման փափուկ ծամերը։

— Հենրիխ, ասա րոդերը։

— Հաջա՞ն…

— Րոդերը, խնտրեմ։

Դասարանը թամաշի ակնկալիքով սսկվում է։ Հենդոն իբր մտասուզվեց։ Ձախ ձեռը կանթեց գոտկատեղին, աջ ափը խփեց ճակատին ու այդպես պահեց։ Գործողությունը լրիվացնելու համար մնում էր ափը զգույշ շուռ տար, տեսներ ճանճին կպա՞վ թե չէ։ Ուսուցչուհին մտացրիվ նայում է նրան և Հենդոն դասարանին նայելու փոխարեն նայում է առաստաղին։ Առաստաղին նայելով՝ գուցե թե մի բան սովորես եկեղեցում, բայց Հենդոյի կանգնած տեղից հարյուր կիլոմետր շառավղով չկա մի եկեղեցի, նույնիսկ հասարակ մատուռ չկա, որի որմին հայերեն մի տառ մնացած լինի։ Ինչը չեն ավերել թշնամիները, խնամքով քերել են «բարեկամները»։

Դասարանից մի օգնական շշուկ է գալիս, որից Հենդոն մի բառ է որսում․

— Սրեդնի,— ու շիտակ նայում է ուսուցչուհուն։

— Ետո՞…

— Սրեդնիիիի…

— Նու չտո՝ սրեդնի,— ջղայնությունը սիրում է ջղային լեզու։

— Սրեդնի Ազիա…

— Վա՜խ,— նվաղեց դասարանի գերազանցիկը և դասարանը ձեռից գնաց։ Ինքնատիրապետման ջանքից ուսուցչուհու բերանը ծամածռվեց, դեմքը կարմրեց, պարանոցի երակները ուռան ու… նա էլ պայթեց։ Դասարանը կապը կտրեց։ Խռխռում են, վրնջում են, թառաչում են, դոփդոփում են, գալարվում են, առիթ էր եկել՝ մեկը հասցրեց մյուսի ծոծրակին, մեկը կողքինի թանաքամանի մեջ գրպանից հանած ավազ լցրեց, ոտքի վրա հռհոացողի տակը ինչ֊որ սուր բան դրին, սա նստեց ու ոռնոցով թռավ, իսկ ուսուցչուհու ծիծաղը վերածվել էր հիստերիայի։

— Նստե՞մ,— անմեղ հարցրեց Հենդոն։

Չասացին՝ նստի։ Հենդոն նստելուց կշտացած էր ու այնքան էլ դեմ չէր կանգնելուն, բայց դասարանը ձեռից գնում էր։ Եվ Հենդոյի դեմքը խոժոռվեց։ Հետո սպառնաց՝ ափի կողով կոկորդը սղոցելով։ Նրա վիզը կտրելու բան էր և այդ շարժումը տպավորություն թողեց։

Դասարանը տաշտը լցրած ջրի նման ճողփալով հանդարտվում էր։

— Օ՜յ, նե մադու,— ուսուցչուհին վերագտել էր խոսելու ընդունակությունը։

Ուրեմն նրան դաս են հարցնում՝ խնդալով լիցքաթափվելու, բոռալով հանդարտվելու կամ դասաժամը ձգելու համար և ապերախտներից մեկնումեկի մտքով չի անցնում հատուցել գոնե «միջակով»։ Քառորդը փակվում է, և դասղեկը անարտահայտիչ կարդում է․

— Սեյրանյան Հենրիկ․ հայոց լեզու՝ երկու, հայ գրականություն՝ երկու, հանրահաշիվ՝ երկու… աշխարհագրություն՝ երկու… վարք՝ երկու…

Տանը նույն ոգով կարդում է հայրը, և մայրը արձագանքում է ամեն առարկային․

— Երկրաչափություն՝ երկու…

— Վա՜շ։

— Պատմություն…

— Վա՜խ։

— Ռուսաց լեզու…

— Վա՜շ, անլեզու տղես։

— Բուսաբանություն…

— Վա՜խ, բանվոր տղես։

— Անգլերեն…

— Վա՜շ, ռանչպար տղես…

— Աշխատանք՝ հինգ։

— Ա՜խ, մեռնեմ տուն պահող տղիս։

Հենդոն իրոք ոսկի ձեռքեր ունի։ Անհնար է մարզելով ու վարժելով այդպիսի ձեռքեր ունենալ, անհնար է նման ձեռք ստանալ որևէ եղանակով, դա, ոսկու նման, պիտի լինի ու գտնվի բնության մեջ։

Հենդոյին տեսնել է պետք փայտի գործ անելիս։ Իր գնդլիկ մատներով մանր֊մանր, ճշգրիտ, կլանված աշխատում է դպրոցի արհեստանոցում, և փայտերը կցմցելով զանգին սպասող ու իր դանդաղկոտությունը ծաղրող փինաչիներին մի պատասխան ունի․

— Իմս մեկ է, հըմը բեկ է։

Զգում ես, որ մարդը հյուսն է ծնվել, որ փայտի զգացողությունը հետն է աշխարհ բերել։

Հենդոն շինում է աթոռը և փորձել֊ցուցադրելու մի եղանակ ունի, աթոռը դնում է հատակին, ինքը դազգահից ցատկում է վրան։ Եվ միայն հատակի տախտակներն են իրար գալիս։ Իսկ իր գնահատանքին ներկայացրած աթոռները փորձարկում է անհամեմատ ներողամիտ՝ բռունցքով իջնում է նստատեղին — դիմացավ՝ լավ, չդիմացավ՝ սարքի նորից։

Ժամանակը եկավ և Հենդոյի կարիքը զգացին։ Դպրոցի կահույքը շերտ֊շերտ ներկի տակ փտել էր։ Մատակարարները առաջարկել էին` կամ֊երրորդով պատրաստի գույք, կամ լրիվի հաշվով` փայտանյութ։ Անտառից հեռու, աչքերից հեռու տեղ` ամենքն էլ փայտեղենի կարիք ունեին ու որոշվեց` տախտակ ու գերան։ Կկցմցեն ներքին ուժերով։ Իհարկե, նկատի ունեին նաև Հենդոյին։ Հենդոն ոգևորությամբ հանձն առավ դասասենյակում արվելիք գործը։ Դասերից հետո մնում, աշխատում էր։ Եվ ամեն առավոտ կաթնակերներից մեկը իր ճոճվող նստարանի կայունությունը զգալով, իր փեղկի բացվել֊փակվելը տեսնելով` ղժժում էին հրճվանքից։ Հենդոյի համար այդ անասնական հրճվանքն էլ մեծ պարգև էր, բայց գործի դիմաց, համենայն դեպս, նստարանի տիրոջ ճակատին մի կենտ կտոց էր տրաքացնում։

— Որ ձրիակերությունից հանկարծ չուռեք,— բացատրում էր։

Այդ չարաբաստիկ քառորդը արագ անցավ։ Դասղեկը ըստ ցուցակի կարդաց Հենդոյի անունը։ Հենդոն, կիսանստած, խուլ ականջ էր դնում միապաղաղ «երկու»֊ներին, մեկ էլ…

— Ի՞նչ,— հարցրեց Հենդոն։

— Աշխատանք՝ երկու,— մեքենայորեն կարդաց դասղեկը։

— Ո՞նց թե,— չհասկացավ Հենդոն։

Դասղեկը բարձրացրեց գլուխը, հետո նայեց թերթիկին, կասկածեց, բայց սաստող ձայնով կրկնեց՝

— Երկու։ Դասարանը ապշած էր։

— Հա֊ա՞,— անարդարությունը Հենդոյին թաղել էր։— Ուրեմն՝ երկու…֊ Եվ անդյուրաշարժ, բարեհոգի, ժպտերես Հենդոն այլայլված դուրս թռավ տեղից՝ ձեռքի հետ փեղկը պոկելով, հեսա մյուս ձեռքով պոկեց մյուս փեղկը, միասին խփեց հատակին,— առեք ձեզ՝ երկու,— առաջ գնաց, աքացիով տեղահան արեց երկու նստարան (երեխաները ճղճղացին), երկու շարքի փեղկերը պոկռտելով գնաց դեպի ուսուցչուհին, ուսուցչուհին վեր թռավ տեղից։ Հենդոն իր նորոգած աթոռը փշրեց հատակին,— առեք ձեզ՝ երկու,— նայեց շուրջը՝ ջարդելու էլի բաներ կային, բայց արհամարհական ձեռքը թափ տվեց, դռան մոտ էր, բայց իր արարքին վճռական իմաստ տալու համար գնաց դեպի լուսամուտը, մի վերջին անգամ կտացրեց դասարանի գերազանցիկի շեկլիկ գլխին ու դուրս թռավ պատուհանից։ Պայուսակը նրա ետևից նետող չեղավ։ Նա չսպասեց էլ։

Խազ-գիծ
Ռանդել-Ռանդայով տախտակի մակերեսը տաշել ու ողորկել:
Կիր-(քիմիական) Կրաքարի այրումից ստացվող նյութ, որն օգտագործվում է շաղախի մեջ:
Քամահրական-Քամահրանք արտահայտող՝ պարունակող:

1. Старейшая винодельческая страна в мире
   По крайней мере, так утверждают археологи. В 2011 году в пещере села Арени была обнаружена старейшая мастерская по производству вина.
   
   2. Это были первые люди, принявшие христианство.
   Хотя христианство распространилось в ныне несуществующем Армянском царстве вскоре после смерти Иисуса, оно не было принято в качестве государственной религии до IV века. Это произошло раньше, чем в любой другой стране мира.
   
   3. На земле много церквей.
   От тысячелетних монастырей до полуразрушенных соборов Армения полна мест христианской веры, поэтому неслучайно ее называют «страной церквей». Невозможно выделить лучший храм страны, но один из наших любимых – Татевский монастырь 9 века, чудесное сооружение среди неописуемо красивой природы.
   
   4. Шахматы входят в число школьных предметов
   Возможно, это объясняет, почему армяне так сильны в этой области. Мужская сборная выиграла чемпионат Европы (1999), командный чемпионат мира (2011), шахматную олимпиаду (2006, 2008, 2012), а женская — чемпионат Европы (2003).
   
   5. 1,5 миллиона армян погибли во время Геноцида армян.
   В 1915 году правительство Османской империи организовало систематическое истребление 1,5 миллиона армян, известное как Геноцид армян. Турция, правопреемница Османской империи, отрицает факт геноцида, но правительства 28 стран, включая Великобританию, Россию и Францию, признают это геноцидом.
   
   6. За границей живет больше армян, чем в Армении.
   События 1915 года вынудили миллионы армян мигрировать за границу, где они основали влиятельные общины в США, России и Франции.
   
   7. Армяне думают, что знают, где находится Ноев ковчег
   В Армении верят, что Ноев ковчег находится на вершине горы Арарат.
   
   8. Национальный символ страны – Турция.
   Заснеженная гора Арарат является национальным символом Армении и многими армянами считается священной горой. Сейчас он находится в географической зоне Турции.
   
   9. Здесь находится одна из старейших столиц в мире.
   Ереван, столица Армении, является одним из старейших населенных городов мира, основанным за 29 лет до Рима.
   
   10. Столица известна как «Розовый город».
   Ереван розовый из-за камня вулканического происхождения такого цвета, из которого построено большинство зданий города.
   
   11. В Армении находится самая длинная в мире канатная дорога
   Знаменитая канатная дорога Татева занесена в Книгу рекордов Гиннеса как самая длинная (5752 м).
   
   12. Страна фактически находится в состоянии войны
   Отношения между Арменией и соседним Азербайджаном были напряженными в течение многих лет, и страны фактически находятся в состоянии войны.
   
   13. Здесь можно покататься на лыжах
   Цахкадзор – главное место катания на лыжах в Армении.
   
   14. Здесь находится самое большое озеро Кавказа
   Озеро Севан обладает неописуемой красотой, особенно если смотреть со стороны Севанского монастыря.
   
   
   

Պատմվածքում, պատմում է տղայի մասին ով ապրում է սահմանակից մի գյուղում, նա ունենում է սիրած աղջիկ։ Եվ մի անգամ իր սիրած աղջկան նեղացնում են և նա գնում է, որպեսզի պաշտպանի սիրած աղջկան։ Նրանք վիճում են տղան իրականում լինում է հավասարակշռված, զուսպ, ընթերցասեր և նա չէր կարող խփել առաջինը։ Նա վիճում է իր սիրած աղջկա համար իրեն խփում են, իսկ հետո նա տեսնում է իր ընկերոջը նա չէր ուզում ծեծ ուտեր իր ընկերոջ ներկայությամբ։ Նա նաև տեսնում է իր սիրած աղջկա աչքերը, արյունը տալիս է գլխին և նա խփում է։ Իմ կարծիքով տղան ճիշտ էր անում բնականաբար, որ վիճում էր իր սիրած աղջկա համար, բայց ես իրականում չեմ հասկացել այս պատմվածքի ասելիքը, բայց ինձ թվում է իմաստալից է։ Ինձ թվում է տղայի ընկերը, ընկեր կոչվելու իրավունք չունի, քանի որ իր ներկայությամբ, իր ընկերոջը խփում են, իսկ նա ոչինչ չի անում։

1. Կոմո լիճ

Իտալական այս ամենագեղեցիկ լճի տարածքը 146 քառակուսի կիլոմետր է։ Բայց այն հայտնի է ոչ միայն իր չափսերով, այլև անհավանական ռոմանտիկ մթնոլորտով, զարմանալի գեղեցիկ բնապատկերներով և շքեղ վիլլաներով։ Հենց Կոմո լճի ափին է, որ ամբողջ աշխարհի հարուստները ձգտում են տուն գնել, որպեսզի իրենց օրերն անցկացնեն բաց պատշգամբում նստած, մի բաժակ գինիով և վայելեն հիասքանչ տեսարանը:

2. Սուրբ Մարկոսի տաճար (Վենետիկ)

Արևմտյան Եվրոպայում բյուզանդական հիասքանչ ճարտարապետության այս հազվագյուտ նմուշը գտնվում է համանուն հրապարակում։ Այն հայտնի է իր խճանկարներով և բազմաթիվ արվեստի գործերով։ Կաթոլիկները հակված են այցելել Սուրբ Մարկոսի մասունքների պահման վայրը, մյուս զբոսաշրջիկներին գրավում է տաճարի հնագույն պատմությունը և հիանալի ակուստիկան, ինչի շնորհիվ այստեղ բազմաթիվ երաժիշտներ են ելույթ ունենում։
Արևմտյան Եվրոպայում բյուզանդական հիասքանչ ճարտարապետության այս հազվագյուտ նմուշը գտնվում է համանուն հրապարակում։ Այն հայտնի է իր խճանկարներով և բազմաթիվ արվեստի գործերով։ Կաթոլիկները հակված են այցելել Սուրբ Մարկոսի մասունքների պահման վայրը, մյուս զբոսաշրջիկներին գրավում է տաճարի հնագույն պատմությունը և հիանալի ակուստիկան, ինչի շնորհիվ այստեղ բազմաթիվ երաժիշտներ են ելույթ ունենում։

3. Կորտինա դ’Ամպեցո

Շատ գեղեցիկ ավան, որը գտնվում է Դոլոմիտյան Ալպերում: Մշտական բնակչությունը չի գերազանցում 6 հազարը, իսկ զբոսաշրջային սեզոնին այն ավելանում է ավելի քան հինգ անգամ։ Գեղեցիկ տեսարանները, գլխապտույտ սարերն ու լեռնադահուկային լանջերը, սպասարկման բարձր մակարդակը գրավում են հյուրերի ամբողջ աշխարհից:


4. Վեզուվի հրաբուխ

Մայրցամաքային Եվրոպայի ամենավտանգավոր հրաբուխը, որի կողքին, չնայած դրան, գտնվում է երկրի ամենամեծ քաղաքներից մեկը՝ Նեապոլը։ Վեզուվը վերջին անգամ ժայթքել է ավելի քան 60 տարի առաջ, ուստի այժմ զբոսաշրջիկները կարող են բարձրանալ նրա գագաթը, հիանալ ամենագեղեցիկ տեսարաններով և պատկերացնել, թե որքան ահեղ կարող է լինել լեռը:
Մայրցամաքային Եվրոպայի ամենավտանգավոր հրաբուխը, որի կողքին, չնայած դրան, գտնվում է երկրի ամենամեծ քաղաքներից մեկը՝ Նեապոլը։ Վեզուվը վերջին անգամ ժայթքել է ավելի քան 60 տարի առաջ, ուստի այժմ զբոսաշրջիկները կարող են բարձրանալ նրա գագաթը, հիանալ ամենագեղեցիկ տեսարաններով և պատկերացնել, թե որքան ահեղ կարող է լինել լեռը:

5. Հռոմի պանթեոն

Անտիկ ժամանակների շինարարական տեխնոլոգիաների իսկական նվաճում է հոյակապ տաճարը, որը դարձավ հնագույն ճարտարապետության օրինակ և բազմաթիվ ընդօրինակումների աղբյուր։ Պանթեոնը, բարեբախտաբար, հիանալի պահպանված է, ուստի բոլորը կարող են այցելել։ Դա լավագույնս արվում է կեսօրին, երբ բնական լույսի սյունը ճեղքում է տանիքի անցքը:
Անտիկ ժամանակների շինարարական տեխնոլոգիաների իսկական նվաճում է հոյակապ տաճարը, որը դարձավ հնագույն ճարտարապետության օրինակ և բազմաթիվ ընդօրինակումների աղբյուր։ Պանթեոնը, բարեբախտաբար, հիանալի պահպանված է, ուստի բոլորը կարող են այցելել։ Դա լավագույնս արվում է կեսօրին, երբ բնական լույսի սյունը ճեղքում է տանիքի անցքը:

6. Պոզիտանո 

Հմայիչ գյուղ (իտալերեն՝ կոմունա), որը գտնվում է տաք ծովի ափին։ Հենց Պոզիտանոն է ընտրել Սոֆի Լորենը որպես բնակության վայր, և դերասանուհու բարձր ճաշակը կասկածի տեղիք չի տալիս։ Նեղ փողոցներ, բազմերանգ տներ, որոնք բառացիորեն մագլցում են զառիթափ լանջերը. վայրն, իսկապես, հմայիչ է:
Հմայիչ գյուղ (իտալերեն՝ կոմունա), որը գտնվում է տաք ծովի ափին։ Հենց Պոզիտանոն է ընտրել Սոֆի Լորենը որպես բնակության վայր, և դերասանուհու բարձր ճաշակը կասկածի տեղիք չի տալիս։ Նեղ փողոցներ, բազմերանգ տներ, որոնք բառացիորեն մագլցում են զառիթափ լանջերը. վայրն, իսկապես, հմայիչ է:

7. Ադրիանոսի վիլլան Տիվոլիում

Սա պարզապես վիլլա չէ, այն կայսերական կեցավայրի մի ամբողջ համալիր է, որը գտնվում է Հռոմի մոտ։ Այստեղ պահպանվել են բաղնիքները, ստրուկների համար նախատեսված տարածքը և հսկա գավիթը, մեծ ատրիումը, իսկ բակում կա գեղեցիկ այգի և ձկներով լճակ։ Ադրիանոսի վիլլայում կան նաև հունական թատրոն, Ապոլոնի տաճարը, հռոմեական և հունական գրադարաններ։
Սա պարզապես վիլլա չէ, այն կայսերական կեցավայրի մի ամբողջ համալիր է, որը գտնվում է Հռոմի մոտ։ Այստեղ պահպանվել են բաղնիքները, ստրուկների համար նախատեսված տարածքը և հսկա գավիթը, մեծ ատրիումը, իսկ բակում կա գեղեցիկ այգի և ձկներով լճակ։ Ադրիանոսի վիլլայում կան նաև հունական թատրոն, Ապոլոնի տաճարը, հռոմեական և հունական գրադարաններ։

8. Մեծ ջրանցք (Վենետիկ)

Եթե քաղաքների մեծ մասում կենտրոնական փողոցները որպես հիմնական տրանսպորտային զարկերակ են, ապա Վենետիկում՝ մոլորակի ամենաջրային բնակավայրում, այն, իհարկե, ջրանցքն է։ Ավելի շուտ՝ Մեծ ջրանցքը։ Վենետիկի ամենագեղեցիկ շենքերի մեծ մասը կենտրոնացած է նրա ափերին, ուստի քաղաքի բնակիչներն ավանդաբար այն անվանում են «Ջրանցք-պալատ»։
Եթե քաղաքների մեծ մասում կենտրոնական փողոցները որպես հիմնական տրանսպորտային զարկերակ են, ապա Վենետիկում՝ մոլորակի ամենաջրային բնակավայրում, այն, իհարկե, ջրանցքն է։ Ավելի շուտ՝ Մեծ ջրանցքը։ Վենետիկի ամենագեղեցիկ շենքերի մեծ մասը կենտրոնացած է նրա ափերին, ուստի քաղաքի բնակիչներն ավանդաբար այն անվանում են «Ջրանցք-պալատ»։

9. Հռոմի Կոլիզեում

Դե, ո՞վ չգիտի Կոլիզեումի մասին։ Սա Հռոմի այցեքարտն է, շենք, որը ծանոթ է նույնիսկ նրանց, ովքեր երբեք չեն լքել իրենց հայրենի քաղաքը: Այսօր Կոլիզեումը, անշուշտ, կրում է ժամանակի նշանները և կարիք ունի վերակառուցման։ Այնուամենայնիվ, այցելությունն այս պատմական հուշարձան ներառված է բոլոր զբոսաշրջիկների պարտադիր ծրագրում և անջնջելի տպավորություն է թողնում։
Դե, ո՞վ չգիտի Կոլիզեումի մասին։ Սա Հռոմի այցեքարտն է, շենք, որը ծանոթ է նույնիսկ նրանց, ովքեր երբեք չեն լքել իրենց հայրենի քաղաքը: Այսօր Կոլիզեումը, անշուշտ, կրում է ժամանակի նշանները և կարիք ունի վերակառուցման։ Այնուամենայնիվ, այցելությունն այս պատմական հուշարձան ներառված է բոլոր զբոսաշրջիկների պարտադիր ծրագրում և անջնջելի տպավորություն է թողնում։

10. Castel del Monte ամրոց

Աշխարհի ամենահայտնի միջնադարյան ամրոցը, պատրաստի դեկորացիա ասպետների և գեղեցիկ տիկնանց մասին ֆիլմեր նկարահանելու համար։ Կաստել դել Մոնտեի խիստ ութանկյուն ձևն ու հզոր աշտարակներն անմիջապես ուշադրություն են գրավում։ Հատկանշական է, որ ամրոցի երկրորդ հարկը, բացվածքների յուրահատուկ դասավորության շնորհիվ, արևային ժամացույց է։

Դասի հղում։

Այլ հղում՝ 1․ 2․

1. Բնութագրեք Հարավային Եվրոպայի աշխարհագրական դիրը, ինչպե՞ս է այն փոխվել ժամանակի ընթացքում:
   Հարավային Եվրոպան հաճախ անվանում են Միջերկրական Եվրոպա, քանի աշխարհագրական հարմար դիրքի շնորհիվ երկրների մեծ մասը մուտք ունի դեպի Միջերկրական ծով: Ժամանակի ընթացքում աշխարհագրական դիրքը փոփոխվել է, սակայն կլիման միշտ եղել է բարենպաստ:
   
2. Որո՞նք են Հարավային Եվրոպայի երկրների տնտեսոությունների զարգացած ճյուղերը
   Զարգացած է բուսաբուծությունը, զբոսաշրջությունը, գյուղատնտեսությունը: Հարավային Եվրոպան աշխարհի զբոսաշրջության և հանգստի խոշոր շրջաններից է: Իսկ բուսաբուծության և գյուղատնտեսության համար կան նպաստավոր պայմաններ:
   
3. Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել Հարավային Եվրոպայի երկրները: