youtube.com/watch

Վահան Տերյանը XX դարասկզբի արևելահայ պոեզիայի նոր սերնդի առաջնորդն է: Գրական ուղին սկսելով որպես սիմվոլիստ գրող՝ այնուհետև ստեղծել է հոգեբանական ռեալիզմի իր ոճը:

Վահան Տերյանը (Տեր-Գրիգորյան) ծնվել է 1885 թվականի հունվարի 28-ին (փետրվարի 9) Ջավախքի Գանձա գյուղում: Նախնական կրթությունն ստացել է իր ծննդավայրի ծխական, ապա Ախալքալաքի քաղաքային դպրոցում: Սովորել է նաև Թիֆլիսի պետական գիմնազիայում: 1899 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանի երրորդ դասարանը:

1906 թվականին ավարտելով ճեմարանը՝ ուսումնառությունը շարունակել է Մոսկվայի համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետում: 1913-1917թթ. սովորել է նաև Պետերբուրգի համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետում:

Ապրելով բուռն ու անհանգիստ կյանքով լեցուն մեծ քաղաքներում՝ Տերյանն այրվում էր ժամանակի հասարակության ճակատագրով, արձագանքում այստեղ խմորվող ու հորձանք տվող սոցիալական, քաղաքական իրադարձություններին: 

Նրան թվում էր, թե Ռուսաստանում կատարված հեղափոխությունը կարող է փրկել իր ժողովրդին ֆիզիկական բնաջնջումից, սոցիալական անարդարություններից և իր կյանքի վերջին ճիգերով նվիրվում է հեղափոխության արգասիք նոր իրականությանը: Ֆիզիկապես հյուծված ու անբուժելի հիվանդությամբ տառապող բանաստեղծն իրականացնում է ազգային հարցերին վերաբերող պետական կարևոր հանձնարարություններ:

Նման մի հանձնարարությամբ 1920 թվականին նա Մոսկվայից մեկնում է Միջին Ասիա և ճանապարհին վախճանվում իր հայրենիքից հեռու՝ Օրենբուրգ քաղաքում: Տերյանի ապրած դժվարին տարիներին հատկապես ողբերգական էր հայ ժողովրդի, մասնավորապես՝ արևմտահայերի վիճակը: Դրված էր դարերի հեռուներից եկող Հայաստանի (Նաիրի երկրի) լինել-չլինելու հարցը:

Այնուհանդերձ, նուրբ ու զգայուն հոգու տեր բանաստեղծն իր մեծ նախորդի՝ Թումանյանի պես չկորցրեց իր հույսն ու հավատը սեփական ժողովրդի ապագայի նկատմամբ՝ խորապես գիտակցելով, որ մարդկային զգացմունքներից գերագույնը հայրենիքի նկատմամբ ունեցած սերն է:

Complete the sentences with your own ideas.

1 You’re a baby until you are one years old.
2 You’re a toddler from the age of one to two.
3 I think youre a child until you are trhee years old.
4 You’re a teenager from the age of 19 to 20.
5. Think you become an adult when you are 18 years old.
6. 14 my country. you become a pensionte when you are 55 years old.

Դասի հղում ։

Այլ հղում՝ 1, 2

Ասիայի պետությունները և մայրաքաղաքները։

1. Ինչպիսին է Հարավ-արևմտյան Ասիայի աշխարհագրական դիրքը։
   Դա Եվրասիայի այն տարածքն է, որը գտնվում է Միջերկրական, Սև, Կասպից, Արաբական, Կարմիր ծովերի և Պարսից ծոցի արանքը։ Այդ տարածաշրջանոււմ 20 երկիր կա։
   
2. Ի՞նչ գործոններով է պայմանավորված Հարավարևմտյան Ասիայի ՏԱԴ-ի և ՔԱԴ-ի առանձնահատկությունները , ՀՀ համար դրանք ի՞նչ նշանակություն ունի։
   Հայաստանի համար վատ է այն, որ նրա տարածքում չկան ծովային նավահանգիստներ։ Հայաստանը լեռնային երկիր է և չունի այդքան շատ տափաստաններ, ինչի պատճառով է մենք չկան բավականին անտառներ, բայց փոխարենը Հայաստանը հարուստ է քարի պաշարներոբ։ Հայաստանն, իդեպ, գրեթե ամբողջությամբ շրջապատված է մուսուլմանական երկրներով։
   
3. Ուրվագծային քարտեզի վրա առանձնացնել Հարավարրևմտյան Ասիա տարածաշրջանի մեջ մտնող պետություններըև դրանց ափերը ողողող ջրային ավազանները։
   
4. Որոնք են հարավ-արևմտյան Ասիայի տնտեսական զարգացման խոչընդոտներն ու խթանիչները
   Խթանիչներ – Հարավ-արևմտյան Ասիայի երկրներում գտնվում է նավթի համաշխարհային պաշարների նավթի 2/3, գազի պաշարների 1/4։ Այդ տարածաշրջանը հարուստ է նաև մետաղներով և այլ օգտակար հանածոներով։
   Խոչընդոտներ – Անապատային և լեռնային տարածքները, որոնք բարենպաստ չեն գյուղատնտեսության, նաև տրանսպորտի զարգացման համար։ Տարածաշրջանը անկայուն է, շատ են պատերազմները ու հակամարտությունները, տարածաշրջանի խոշոր և հարուստ երկրները միապետություններ են, ինչը խանգարում է տնտեսության և գիտության զարգացմանը։
   
5. Ինչ ներդրում ունի Հարավ-արևմտյան Ասիան քաղաքաքկրթության մեջ, որն է հայերի ունեցած ավանդը։
   Տարածաշրջանում կան հնագույն, հազարամյակների պատմություն ունեցող ազգեր, քաղաքներ։ Դրանցից են Երուսաղեմը, Թեհրանը, Երևանը, Պերսեպոլիսը, Բեյրույթը, Պալմիրան և այլն․։ Դրանց կողքին կան նաև ժամանակակից նոր քաղաքներ, երկրաքերերով և գեր ժամանակակից ինֆրակառուցվածքով, ինչպես օրինակ Դոհան, Դուբայը։
   
6. Ինչով է պայմանավորված հարավ-արևմտյան Ասիայի մի շարք երկրներում տղամարդկանց մեծ թիվը
   Տարածաշրջանի երկների մեծ մասը ավանդական մահմեդական երկրներ են, որտեղ կրոնի դերը շատ բարձր է։ Այդ հասարակություններում գոյություն ունի տղամարդու, արուզավակի պաշտամունք։ Այդ պատճառով բարձր է սեռաաական սկզբունքով հղիության ընդհատման դեպքերը։
   
7. Ինչ դեր ունի հարավ-արևմտյան Ասիան ամողջ աշխարհում։
   Այդ տարածաշրջանում են գտնվում ածխաջրային էներգակիրների ամենահարուստ պաշարները։
   Սաության Արաբիայում, Մեքքա քաղաքում է գտննվում Իսլամական աշխարհի ամենաարժեքավոր սրբությունը։
   Տարածաշրջանը ինտեսիվ տնտեսական զարգացում է ապրում։
   

1.Մեխանիկական տատանումների տարբեր օրինակներ
Սրտի բաբախումը,ձայնալարերի թրթռումը, ծառերի ճյուղերի օրորրվելը, ատոմների տեղաշարժերն և այլն։

2.Ի՞նչն է բնորոշ բոլոր տատանողական շարժումներին
Կրկնելիությունը և հերթականությունը։

3.Ո՞ր տատանումներն են անվանում պարբերական
Զարկերակի կանոնավոր խփոցները, ավտոմեքենայի շարժիչի մխոցի շարժումները որոշակի հավասար ժամանակներից հետո նույնությամբ կրկնվում են՝ այդպիսի տատանումներն անվանում են պարբերական։

4.Ո՞ր ֆիզիկական մեծությունն է կոչվում տատանումների պարբերություն
Այն ամենափոքր ժամանակահատվածը, որից հետո տատանումները կրկնվում են, կոչվում է տատանումների պարբերություն։

5.ի՞նչ միավորներվ է արտահայտվում տատանումների պարբերությունը
Տատանումների պարբերությունը, մեկ լրիվ տատանման տևողությունն է և արտահայտվում է ժամանակի միավորներով՝ վայրկյանով, րոպեով և այլն։

6.ի՞նչ է տատանումների լայնույթը:ինչ միավորներվ է այն արտահայտվում;
Տատանվող մարմնի առավելագույն շեղումը հավասարակշռության դիրքից կոչվում է տատանումների լայնույթ։
Տատանումների լայնույթը արտահայտվում երկարության միավորներով՝ մետրով, սանտիմետրով։

7.ի՞նչ է տատանումների հաճախությունը;Ինչ միավորներով է այն արտահայտվում
Տատանումներ հաճախականություն է կոչվում 1վ-ում տատանումների թիվը։

8.Ո՞ր հաճախություննէկոչվում 1Հց;
Եթե տատանումների հաճախականությունը 1Հցղ է, նշանակում է՝ ուրաքանչյուր վարկյանում տատանվոց մարմինը կատարում է մեկ տատանում՝ 1Հց=1վ^-1։

9.Որո՞նք են տատանումների մարման պատճառները
Տատանումների հիմնական մարման պատճառը դիմադրության ուժն է։

10.Ինչու՞ են ճոճանակը համարում տատանողական համակարգ
Երբ խոսում ենք ճաճանակի մասին, հաճախ մոռանում ենք, որ այն չէրր տատանվի, եթե լիներ երկրագունդը։ Նշանակում է՝ (ճաճանակ) ասելով պետք է հասկանալ ոչ միայն թելը և նրանից կախված գնդիկը այլ նաև Երկիրը։ Ալյ կերպ ասած՝ ճաճանակաը տատանողական համակարգ է։

11.Ո՞ր տատանումներն են անվանում ազատ:
g-ն միևնույն ժամանակ թվապես հավասար է այն ձգողության ուժին, որով Երկին ազդում է միավոր զանգվածով մարմնի վրա։

12.Ո՞ր տատանումներն են անվանում հարկադրական
Դիմադրության ուժերի առկայությամբ հարկադրական տատանումները չեն մարում այնքան ժամանակ, քանի դեռ համակարգի վրա ազդում է պարբերաբար փոփոխվող արտաքին ուժ, որն անվանում են հարկադրող ուժ։

13.Ի՞նչ է զսպանակավոր ճոճանակը
Տատանողական համակարգի օրինակ է զսպանակավոր ճոճանակը։ Դա զսպանակ է, որի մի ծայրն ամրացբած է անշարժ (օրինակ՝ ամրակալանին), իսկ մյուս՝ ազած ծայրից կախված է բեռ։

 14. Ի՞նչ է մաթեմատիկական ճոճանակը
Երբ թելը շատ թեթև է գնդակից և, բացի այդ, նրա երկարությունը շատ մեծ է գնդակի տրամագծից, ապա այդպիսի համակարգն անվանում են մաթեմատիկակակ ճոճանակ։

15.Էներգիայի ինչ փոխակերպումներ են  տեղի ունենում ճոճանակի սեփական տատանումների ժամանակ

16․Ի՞նչ է ռեզոնանսը
Հարկադրական տատանումների լայնույթի շեշտակի աճը, երբ հարկադրող ուժի տատանումների հաճախականությունը համընկնում է տատանողական համակարգի սեփական հաճախականությանը, կոչվում է ռեզոնանս։

17.Որքան է սեփական տատանումներ կատարող ճոճանակի լրվ մեխանիկական էներգիան: