Ex. 1

Причастия и работа с ними

Упражнение 1.

Из текста выписать страдательные причастия прошедшего времени, выделить суффикс.

Мы вошли в лес, который был освещен лучами осеннего солнца. Расчищенная дорожка вела к неугомонному морю. Мы часто останавливались, пораженные яркой красотой необыкновенного леса. На пожелтевшей траве лежали опавшие листья. Березы как будто окутаны золотистой листвой, сверкавшей на солнце. Очень красивы клены, одетые в багряную листву. Часто мы видим позолоченные солнцем и осенью листья, тихо падающие на землю. Дорожки пустынны, но на них листья, печально шуршащие под ногами. Иногда попадется дача, окруженная деревянными выкрашенными масляной краской забором.

Упражнение 2.

От данных глаголов образуйте и запишите все возможные формы причастий.

Накормить, насаждать, раскаяться, обидеть, оберегать, омывать, объявить, отчаяться, зависеть, увлекать.

Упражнение 3.

Прочитайте текст и выполните задания.

Из всех слов могучего и первородного русского языка, полногласного, кроткого и грозного, бросающего³ звуки взрывным водопадом, журчащего неуловимым ручейком, исполненного говоров дремучего леса, шуршащего степными ковылями, поющего ветром, что носится и мечется и уманивает сердце далеко за степь, пресветло сияющего серебряными разливами полноводных рек, втекающих в синее море, — из всех несосчитанных самоцветов этой неисчерпаемой³ сокровищницы языка живого, сотворенного³ и, однако же, без устали творящего³, больше всего я люблю слово — воля. Так было в детстве, так и теперь. Это слово — самое дорогое и всеобъемлющее. (К. Бальмонт).

1. Найдите в тексте причастия.

2. Определите их разряд (действительные и страдательные) и время.

3. Назовите глаголы, от которых они образованы. Установите, с помощью каких суффиксов образованы причастия.

Задание 4

1. В каком ряду все слова являются причастиями?

А) перевернув, посидев, невпопад, раскидистый

Б) перепрыгнувший, решаемый, вынув, несчастный

В) гонимый, затемнена, нагретая, назначено

Г) разделенный, держащий, расставаясь, увлекая

1.Որո՞նք են տատանումների մարման պատճառները
Տատանումներկ մարման պատճառը դա օդի առկայությունն է: Օսի ազդեցությամբ պայմանավորված ուժը կոչվում է դիմադրության ուժ:

2.Ինչու՞ են ճոճանակը համարում տատանողական համակարգ
Ճոճանակի մեջ բացի թելից և գնդիկից մտնում է նաև Երկիրը: Այսպիսով ճոճանակը համարում ենք տատանողական համակարգ:

3.Ո՞ր տատանումներն են անվանում ազատ:
՛Այսպիսով՝ հավասարակշռության վիճակից դուրս բերված գնդիկը, ինչպես և բեռը, տատանվում են <<ինքնուրույն>>, այն է՝ շեղման հետևանքով առաջացող ներքին ուժերի ազդեցությամբ, երբ արտաքին ուժերը բացակայում են: Այդպիսի տատանումներն անվանում են ազատ:

4.Ո՞ր տատանումներն են անվանում հարկադրական
Դրա համար անհրաժեշտ ե, որ տատանողական համակարգի վրա ազդեն արտաքին ուժեր, որոնք ժամանակից կախված փոփոխվում են որոշակի պարբերությամբ: Այդպիսի ուժերի ազդեցությամբ կատարվող տատանումներն անվանում են հարկադրական:

5.Ի՞նչ է զսպանակավոր ճոճանակը

6. Ի՞նչ է մաթեմատիկական ճոճանակը
Եթե թելը շատ թեթև է գնդիկից, և բացի այդ, շատ երկար է գնդիկի տրամագծից, ապա այդպիսի համակարգն անվանում են մաթեմատիկական ճոճանակ:

7.Էներգիայի ինչ փոխակերպումներ են  տեղի ունենում ճոճանակի սեփական տատանումների ժամանակ
Տատանումների ընթացքում նրա պոտենցիալ էներգիան պարբերաբար փոխակերպվում է կինետիկ էներգիայի, իսկ կինետիկ էներգիան` պոտենցիալի։

8․Ի՞նչ է ռեզոնանսը
Հարկադրական տատանումների լայնույթի կտրուկ աճը կոչվում է ռեզոնանս:

9.Որքան է սեփական տատանումներ կատարող ճոճանակի լրվ մեխանիկական էներգիան:
Ճոճանակի լրիվ մեխանիկական էներգիան պահպանվում է,քանի որ նրա A և B կետերը իրար հավասար են։

by Anton Chekhov

Can money buy happiness? If money doesn’t make people happy then they probably are not spending it right. Being rich implies having responsibilities and obligations which people don’t want to deal with, whereas being happy implies how well people handle their inner selves. This is what we see in the mystic story “The Shoemaker and the Devil” by famous Russian playwright and short-story writer Anton Chekhov. He wanted his readers to see that money is not everything. He does not want people to be so obsessed with being rich that they would do anything to obtain it. Chekhov used humor and other stylistic devices to reveal his story.

The story focuses on Fyodor Nilov, a poor, envious and greedy shoemaker who, was prone to drink and wanted to become rich at any expense, since he thought that all his imagined benefits came with wealth. He contemplated: “How splendid it would be if the rich, little by little, changed into beggars having nothing, and he, a poor shoemaker, were to become rich, and were to lord it over some other poor shoemaker on Christmas Eve.” So he made a bargain with the devil (thinking that grass is always greener on the other side), became rich and the devil got his soul. Yet, he discovered something he was not prepared for. He had a new wife but he did not know how to behave with her. Not only does he constantly want more and more, but he also does not become a superior person. He believed that having more money and things would give him more happiness. But in reality, it was completely different. After realizing how little all of that meant, he was too late and it was time for him to pay. 

Nevertheless, if people became rich in an instant – without truly earning it – they would feel just as unsatisfied as the shoemaker. “Carriages and sledges with bearskin rugs were dashing to and fro in the street; merchants, ladies, officers were walking along the pavement together with the humbler folk. . . . But Fyodor did not envy them nor repine at his lot. It seemed to him now that rich and poor were equally badly off. Some were able to drive in a carriage, and others to sing songs at the top of their voice and to play the concertina, but one and the same thing, the same grave, was awaiting all alike, and there was nothing in life for which one would give the devil even a tiny scrap of one’s soul,” Fyodor thought.

Առաջադրանք 1

Առաջադրանք 1

Միջազգային հարաբերությունները 19-րդ դարի վերջ-20-րդ դարի սկիզբին:

Հայաստանը և հայ ժողովուրդը առաջին աշխարհամարտի տարիներին:Համաշխարհային պատերազմի Կովկասյան ճակատը

Նկարագրել միջազգային հարաբերությունները 19-րդ դարի վերջ-20-րդ դարի սկիզբին:
19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկիզբին աշխարհի բոլոր մասերի միջև ստեղծվեցին տնտեսական զանազան կապեր, ձևավորվեց համաշխարհային շուկան: Բացի տնտեսական գործոններից՝ միջազգային հարաբերությունների վրա սկսեցին ներազդել նաև տարբեր հասարակական շարժումներ և համաշխարհային կազմակերպություններ: Դրանցից հատկապես առանձնանում էր խաղաղության կողմնակիցների շարժումը: Նրանց անվանում էին պացիֆիստներ: Պացիֆիստները համոզված էին, որ խաղաղությունն այլընտրանք չունի, բոլոր հակամարտությունները պետք է լուծել բանակցությունների միջոցով: 1863 թ. ստեղծվեց Կարմիր խաչի միջազգային ընկերությունը: Այն խնդիր ուներ օգնելու պատերազմների և բնական աղետների ժամանակ տուժածներին: Կազմակերպությունը գործում է առ այսօր: Ժամանակի պետությունները նույնպես ձգտում էին իրենց հարաբերությունները կարգավորելու խաղաղության սկզբունքով: Սակայն փոխհամաձայնությունը և զիջումները միջազգային հարաբերություններում չդարձան գերակշռող: Հետագայում սահմանվեցին կանոններ պատերազմի համար, պետք է մարդասիրաբար վերաբերվեին վիրավորներին, չօգտագործեին թունավոր զենքեր և այլն:

Ներկայացնել  Օսմանյան կայսրության և Ռուսաստանի ռազմաքաղաքական ծրագրերը Մերձավոր Արևելքում:
Երիտթուրքերը մտադիր էին Ռուսաստանյան կայսրությունում բնակվող թուրքալեզու, ինչպես նաև մահմեդական մյուս ժողովուրդներին օգտագործել ռուսների դեմ և ապագայում միավորել նրանց նրանց «Մեծ Թուրանի» մեջ: Պանթյուրքական այդ ծրագրի իրագործման ճանապարհին լուրջ խոչընդոտ էին հայերն ու Հայաստանը: Հետևաբար Օսմանյան կայսրության պատերազմի մեջ մտնելու հիմնական նպատակներից էր նաև հայ ժողովրդի բնաջնջումը, նրա հայրենազրկումը:  Ռուսաստանը ևս մեծ ակնկալիքներ ուներ Թուրքիայի հետ ռազմական հերթական բախումից: Նա ձգտում էր ընդլայնելու իր ազդեցության ոլորտները` տեր դառնալու սևծովյան նեղուցներին և Կ. Պոլսին, նվաճելու Արևմտյան Հայաստանը, ամրապնդելու իր դիրքերն Իրանում:

Հիմնավորել ՝Թուրքիայի Գերմանիայի դաշնակից դառնալը:
Անտանտի հակառակորդ Գերմանիային հաջողվեց օսմանյան Թուրքիային ներգրավել իր դաշինքի մեջ՝ վերջինիս խոստանալով ամեն կարգի աջակցություն Անտանտի դեմ պատերազմի ժամանակ: Գլխավոր պատճառը, որ դրդեց երիտթուրքերին նույնպես ներքաշվելու պատերազմի մեջ, թուրք–ռուսական հակամարտությունն էր: Երիտթուրքերը մտադիր էին Ռուսաստանյան կայսրությունում բնակվող թուրքալեզու, ինչպես նաև մահմեդական մյուս ժողովուրդներին օգտագործել ռուսների դեմ և ապագայում միավորել նրանց «Մեծ Թուրանի» մեջ: Պանթյուրքական այդ ծրագրի իրագործման ճանապարհին լուրջ խոչընդոտ էին հայերն ու Հայաստանը: Հետևաբար Օսմանյան կայսրության պատերազմի մեջ մտնելու հիմնական նպատակներից էր նաև հայ ժողովրդի բնաջնջումը, նրա հայրենազրկումը:

Ներկայացնել ռուսական զորքի Վանից անսպասելի նահանջի հետևանքները:
Ռուսական կովկասյան բանակը 1915 թ. գարնանը գրավեց Թավրիզը, Վանը: Ռուսական զորամասերը, նրանց հետ նաև հայկական կամավորական ուժերը հասան Մուշի և Բիթլիսի մատույցները, բայց այս անգամ չկարողացան գրավել այդ շրջանները: Անսպասելիորեն Վանի զորախումբը 1915 թ. հուլիսի կեսերին նահանջեց:

Աղբյուրները՝ Համաշխարհային պատմություն, 8-րդ դասարան, դասագիրք, էջ 131-135, համացանց

Հայոց պատմություն, 8-րդ դասարան, դասագիրք, էջ 112-115, համացանց

Առաջադրանք 2

Հայաստանը և հայ ժողովուրդը Առաջին աշխարհամարտի տարիներին:

Համաշխարհային պատերազմում Կովկասյան ճակատում տեղի ունեցող իրադարձությունները ներկայացնել երեք՝ ռուսական , թուրքական,  հայկական տեսանկյունից/հիմնավորել փաստերի հիման վրա/:
Ռուսական՝

Ռուսաստանը հիմնական խնդիրը հայերին իր կողմը ներգրավվելն էր և նա ամեն կերպ փորձում էր օգնել հայերին: Հայերը իրենց ջոկատները կազմավորեցին, բայց քանի որ դա Ռուսաստանի վնաս էր, որ հայերը ինքնուրույն գործեն նրանք քանդեցին այդ ջոկատները և որոշ ժամանակ անց այդ ջոկատները վերամիավորվեցին ռուսական զորքերի հետ:

Թուրքական՝

Թուրքիայի խնդիրը նույնպես հայերին իր կողմը ներգրավվելն էր, սակայն Ռուսաստանն առաջ անցավ և Օսմանյան կայսրությունը պետք է դիմադրեր Հայաստանի պայքարներին: Հայերը շատ տարածքներ ազատագրեցին, գրավեցին: Օսմանյան կայսրության վիճակը այդքան էլ լավ չէր:

Հայկական՝

Հայերը այդ ժամանակահատվածում շատ լավ կարողացան կռվել թուրքերի դեմ: Ստեղծեցին իրենց ջոկատները և սկսեցին հերթով ազատագրել, գրավել տարվբեր տարածքներ, գավառներ: Հայերի վիճակը բավական լավ էր և նրանք հաղթանակած դուրս եկան կռվից:

Աղբյուրները՝ Հայոց պատմություն  դասագիրք  8-րդ դասարան, էջ 112-121, համացանց

Առաջին աշխարհամարտը և հայ ժողովուրդը— ընտրել, կարդալ մեկ հոդված ու վերլուծել/ բովանդակությունն ամենավերջին էջում է:

Վահան Տերյանի հայրը (ենթակա) մրգերը սայլով էր առնում (ստորոգյալ), թե «լավ է մի անգամ կուշտ ուտել, քան տասն անգամ համը տեսնել»։ Մի անգամ էլ, սովորության համաձայն, երբ սայլով ձմերուկ է առնում, Տերյանը (ենթակա) ուրախությունից սկսում է ծիծաղել (ստորոգյալ)։ Հայրը (ենթակա) ապտակում է (ստորոգյալ), Տերյանի ծիծաղը լացի է փոխվում (ստորոգյալ)։ Ապա, համբուրելով, նստեցնում է ձմերուկների կույտի վրա ու սկսում սիրտն առնել ու բացատրել (ստորոգյալ), թե ինչու ապտակեց.

— Տե՛ս, էս բոլորն քոնն է, բալա՛ս։

— Հա՛, հըպը ինչի՞ զարկիր։

— Զարկի, որ ուրախությունից սիրտդ չպատռի. շատ ուժով խնդալուց մարդու սիրտը կպատռի։

Մի օր էլ հայրը (ենթակա) գյուղամիջում նստած (ստորոգյալ) զրույց է անում (ստորոգյալ) հավաքված գյուղացիների հետ, ու Վանիկն էլ, ըստ սովորության, գիրկը նստած եղունգներն էր կրծոտում (ստորոգյալ)։ Խոսակիցներից (ենթակա) մեկն էլ ինչ-որ ծիծաղելի մի դեպք է պատմում (ստորոգյալ), ու հայրը (ենթակա) ունկնդիրների հետ սկսում է քահ-քահ ծիծաղել (ստորոգյալ)։ Շրա՜փ, իր փափլիկ թաթով մի փառավոր ապտակ է հասցնում (ստորոգյալ) Վանիկը հոր երեսին: Հայրը բարկանում է և հարցնում՝ ինչու այդպես վարվեց։

— Զարկի, որ սիրտդ չպատռի։ Դո՞ւ չըսիր, թե շատ խնդալուց մարդու սիրտը կպատռի։

Հայրն (ենթակա) իսկույն հիշում է (ստորոգյալ) ձմերուկի պատմությունն ու ծիծաղելով պատմում (ստորոգյալ) ունկնդիրներին։

Առաջադրանքներ

1․4-6 նախադասությամբ գրավոր փոխադրի՛ր տեքստը։
Տերյանի հայրը, երբ ապտակեց Տերյանին, նա սկսեց լացել և հետո ասաց, որ ապտակելը նորմալ էր, քանի որ ուժգին ծիծաղելիս սիրտը կպատռվի։ Եվ որոշ ժամանակ անց Տերյանը տեսնում է հորը ուժգին ծիծաղելուց և ապտակում է, պատճառաբանելով, որ սիրտը կպատռվի։

2․ Ո՞րն է հատվածի ասելիքը, գրավոր ներկայացրո՛ւ։
Երևի վարվել այնպես ինչպես քեզ հետ են վարվել։

3․ Ընդգծի՛ր տեքստի ենթականերն ու ստորոգյալները։

4․ Տեքստից դո՛ւրս գրիր ածականները։
Ծիծաղելի, փափլիկ, փառավոր։

5․ Տեքստից դո՛ւրս գրիր 5 գոյական՝ նշելով, թիվը, հոլովը։
Մրգերը-հոգնակի թիվ, Հայցական։
Ձմերուկ – եզակի, Ուղղական։
Ձմերուկներ – հոգնակի, Հայցական։
Սիրտ – եզակի, Ուղղական։
Սայլով – եզակի, Գործիական։
Եղունգներն – հոգնակի, Հայցական։

Ինչո՞ւ է շարքը կորչվում «Երկիր Նաիրի»։ Համացանցից տեղեկություններ գտի՛ր Նաիրիի մասին։
«Երկիր Նաիրի», շարքը Վահան Տերյանը գրել է 1916 թվականներին։ Այս շարքում նկարագրվում են բանաստեղծի հայրենասիրական ապրումները։Շարքը կոչել է «Երկիր Նաիրի» ի պատիվ Հայաստանի հնագույն անվանումներից մեկի։
Տերյանը փորձում է ցույց տալ իր հայրենասիրությունը։

Կարդա՛ «Որպես Լայերտի որդին, որպես» բանաստեղծությունը։

1․ Դո՛ւրս գրիր անծանոթ բառերը և բացատրի՛ր։
2․ Համացանցի օգնությամբ փորձիր պարզել, թե ովքեր են Լաերտն ու Ուլիսը, տեղեկություններ հավաքի՛ր նրանց մասին։
Գլխավոր դերում Ուլիսն էր։ Նա կարոտել էր իր երկիրը և վերադառնում իր հայրենիք։ Ասում է թե ինչի է պատրաստ հանուն իր հայրենիքի, ինչերի միջով է անցել հանուն հայրենիքի։

Laughter definitely helps to get out of stress. But I usually read a book when I’m not in the mood, because it helps a lot, it distracts me and I get interested in the plot of the book. Reading helps with everything.

youtube.com/watch

Արյան մեծ քանակի կորուստների դեպքում պակասում է էրիթրոցիտների և հեմոգլոբինի քանակը, ընկնում է արյան ճնշումը: Արյան զանգվածի 1/3-ի կորուստը կյանքին վտանգ է սպառնում: Այդպիսի դեպքերում հիվանդին փոխներարկում են առողջ մարդուց վերցված արյուն: Փոխներարկման համար դոնորից վերցված արյան վրա նախապես ավելացնում են հակամակարդիչ նյութ և փակ անոթում պահում սառը պայմաններում: Ագլյուտինացիան առաջանում է այն պատճառով, որ էրիթրոցիտների մակերեսին կան որոշակի սպիտակուցներ՝ ագլյուտինոգեններ (հակածիններ), որոնք ռեցիպիենտի արյան պլազմայում փոխազդեցության մեջ են մտնում ագլյուտինինների (հակամարմինների) հետ: Այդ գործոնը հատուկ սպիտակուցային նյութ է, որն առաջին անգամ հայտնաբերվել է ռեզուս-մակակ կապիկի էրիթրոցիտներում: Մարդկանց 85%-ի մոտ էրիթրոցիտներում առկա է ռեզուս գործոնը, ուստի նրանք կոչվում են ռեզուս դրական (Rh+), իսկ 15% մարդկանց էրիթրոցիտներում այն բացակայում է (Rh−): Եթե ռեզուս դրական արյունը ներարկվում է ռեզուս բացասական արյուն ունեցող մարդկանց, ապա վերջիններիս արյան մեջ, ի պատասխան օտարածին սպիտակուցի, առաջանում են հակամարմիններ: Բոլոր այն դեպքերում, երբ այդպիսի մարդկանց երկրորդ անգամ են ներարկում ռեզուս դրական արյուն, տեղի է ունենում էրիթրոցիտների քայքայում, հիվանդը կորցնում է գիտակցությունը և կարող է մահանալ:

Համատեղելիություն՝ ըստ արյան խմբերի:

Արյան 4-րդ խումբն ունիվերսալ է արյուն ընդունելու տեսանկյունից, սակայն կարող է դոնոր հանդիսանալ միայն 4-րդ-ի համար:

2-րդ խումբը կարող է արյուն ընդունել 2-րդից ու 1-ինից, իսկ դոնոր լինել՝ 2-րդի և 4-րդի համար:

3-րդ խումբն արյուն ընդունում է 3-րդից ու 1-ինից, իսկ դոնոր կարող է լինել 3-րդի ու 4-րդի համար:

1-ին խումբն արյուն ընդունում է 1-ինից, սակայ ունիվերսալ դոնոր է հանդիսանում բոլորի համար:

7. Համատեղելիություն՝ ըստ պլազմայի:

4-րդ խումբը կարող է պլազմա ստանալ միայն 4-րդից ու հանդիսանում է որպես պլազմայի ունիվերսալ դոնոր ցանկացած խմբի արյան համար:

2-րդ խումբը կարող է ստանալ 2-րդից ու 4-րդից, սակայն դոնոր լինել՝ միայն 2-րդի ու 1-ինի համար:

3-րդը կարող է պլազմա ստանալ 3-րդից ու 4-րդից, բայց դոնոր լինել 3-րդի ու 1-ինի համար:

1-ինը ունիվերսալ ստացող է հանդիսանում, սակայն պլազմա կարող է տալ միայն 1-ինին: