Ռիչարդ Բախի «Ջոնաթան Լիվինգստթոն

• Մի քանի նախադասությամբ պատմի՛ր սյուժեն:
  Գրքում պատմվում է Ջոնաթան Լիվինգսթոն ճայի պատմությունը: Ձկնորսական նավի մոտ խայծով ցանց են նետում ջուրը և ճայերը հավաքվում են իրենց բաժին ձուկը թռցնելու համար: Ճայերից մեկը, որի անունն է Ջոնաթան Լիվինգսթոն, վարժվում է թռիչքի մեջ բոլորովին միայնակ: Նա խախտում է խմբի բոլոր չգրված օրենքները՝ թռչում է ցածր, կախվում է օդում: Փորձում է կատարելության հասցնել թռչելու իր արվեստը:
  
• Ներկայացրո՛ւ հերոսներին և նրանց վարքագիծը:
  Ջոնաթանն ինքնավստահ, ազատությություն սիրող և իր նպատակին հասնող կերպար էր։ Նրան կարծես միևնույն էր, թե ինչ կմտածեն այլ ճայերը։ Ճայը նպատակ էր դրել, որ բոլորը և ինքը նույնպես պետք է ազատ լինեն, և ի վերջո հասավ դրան։ Նրան հետաքրքրում էր թռչելու վարպետությունը, չնայած նրա երամի բոլոր ճայերը նրան անարգանք էին համարում, որովհետև մտածում էին բոլորը պետք է միայն կեր փնտրեին։ Նաև կնշեմ Ջոնաթանի ուժեղ կերպարը։ Նա ժխտեց այն փաստը, որ ճայերը ստեղծված են միայն ուտելու, կռվելու համար։ Ապացուցեց, որ եթե կա ցանկություն, կամքի ուժ, ապա բոլորս էլ կարող ենք ազատ լինել և անել այն, ինչ որ ցանկանում ենք։
  Ստեղծագործության կեպարներից էր նաև Ֆլեթչերը։ Ֆլեթչերը սկզբում թույլ, անվստահ էր, բայց հանդիպելով Ջոնաթանին՝ փոխվեց։ Ջոնաթանը մեծ ազդեցություն ունեցավ Ֆլեթչերի վրա, նրա շնորհիվ ճայը սկսեց իրեն չթերագնահատել և վստահ լինել։ Ֆլեթչերի կերպարը ցույց է տալիս, որ բոլորս էլ կարող ենք լինել ուժեղ՝ հաղթահարելոց մեր վախերը։
  
• Խոսի՛ր ստեղծագործոթյան ասելիքի մասին:
• Խոսի՛ր ամենազարմանալի և անսպասելի հատվածների մասին:
• Կիսվի՛ր ստեղծագործությունից ստացած  տպավորություններով:
• Եվ այլն…

Գազափոխանակությունը թոքերում և հյուսվածքներում

Մարդու ներշնչած և արտաշնչած օդի բաղադրություններն իրարից խիստ տարբերվում են:

Ներշնչվող և արտաշնչվող օդի բաղադրությունը:

Գազեր	Ներշնչվող օդ	Արտաշնչվող օդ
Թթվածին	20,94%	16,3%
Ածխաթթու գազ	0,03%	4%
Ազոտ	79,03 %	79,03%

Ներշնչման և արտաշնչման ճշգրիտ, ռիթմիկ հերթափոխման շնորհիվ թոքերում և թոքաբշտերում պահպանվում է կայուն գազային բաղադրություն:

Գազափոխանակությունը թոքերում: Գազափոխանակության հիմքում ընկած է օդի բաղադրիչ տարրերի քանակական տարբերությունը, ընդ որում` ներշնչման պահին, համեմատած թոքաբշտերը պատող մազանոթների երակային արյան մեջ եղած CO2-ի խտության հետ, թոքաբշտերում CO2-ի խտությունը փոքր է: Այդ պատճառով մազանոթից CO2-ը անցնում է թոքաբուշտ:

Մյուս կողմից` թոքաբշտեր մտնող թթվածնի քանակն ավելի բարձր է, քան դրանց պատերի մազանոթներում պարունակվող արյան մեջ: Այդ պատճառով թթվածինը թոքաբշտից դիֆուզիայի եղանակով անցնում է մազանոթների երակային արյան մեջ և CO2-ից ազատված հեմոգլոբինի հետ առաջացնում ոչ կայուն միացություն` օքսիհեմոգլոբին:

Այսպես երակային արյունը, դանդաղ շարժվելով մազանոթներով, թոքաբշտերում աստիճանաբար հարստանում է թթվածնով և վերածվում զարկերակային արյան, որը թոքային երակներով լցվում է ձախ նախասիրտ:

Գազափոխանակությունը հյուսվածքներում կատարվում է նույն սկզբունքով: Մազանոթների ներսում թթվածնի խտությունն ավելի բարձր է, քան հյուսվածքային հեղուկում: Այդ պատճառով թթվածինը անջատվում է հեմոգլոբինից և մազանոթներով անցնում է հյուսվածքային հեղուկ, ապա բջիջներ, որոնցում մասնակցում է օրգանական նյութերի քայքայմանը, իսկ այդ գործընթացում անջատված էներգիան օգտագործվում է բջիջների կենսագործունեության համար:

Բջիջներում անընդհատ տեղի ունեցող նյութափոխանակության գործընթացում առաջանում է ածխածնի երկօքսիդ: Վերջինիս խտությունը լինում է ավելի բարձր, քան միջբջջային տարածքում գտնվող հեղուկում: Դրա հետևանքով ածխածնի երկօքսիդը բջջից անցնում է նախ՝ միջբջջային հեղուկ, այնտեղից` մազանոթ, որտեղ ազատված հեմոգլոբինը միանում է ածխածնի երկօքսիդին` առաջացնելով ոչ կայուն միացություն` կարբոհեմոգլոբին:

Թոքերում ածխածնի երկօքսիդը բարձր խտության միջավայրից (երակային արյուն) անցնում է թոքաբշտեր, որտեղից հեռացվում է արտաշնչման միջոցով:

Միջավայրի վնասակար գազերի ազդեցությունը: Միջավայրի վնասակար գազերը, ընկնելով թոքեր, հաճախ առաջացնում են կայուն միացություններ և պահվում հյուսվածքներում: Այդպիսի դեպքերում թունավորման վտանգը կախված է ոչ միայն վնասակար նյութերի քանակից, այլև այդ միջավայրում մարդու մնալու տևողությունից: Մթնոլորտի օդում վնասակար նյութեր կարող են լինել արդյունաբերական գազային թափոնները, ավտոմեքենաների արտանետումները, կենցաղում օգտագործվող լաքերը, ներկերը և այլ տեսակի ցնդող գազերը:

Վնասակար գազերից է ածխածնի մոնօքսիդը` CO-ն կամ շմոլ գազը, որը հեմոգլոբինի հետ առաջացնում է կայուն միացություն և օրգանիզմում զարգացնում է թթվածնային քաղց: Երկարատև թթվածնային քաղցը կարող է մահվան պատճառ դառնալ: