Կենտրոնական Ասիա

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Գրե’լ Կենտրոնական Ասիայի պետությունները մայրաքաղաքներով։
    Ղազախստան-Աստանա,
    Ուզբեկստան-Տաշկենտ,
    Թուրքմենստան-Աշխաբադ,
    Ղրղզտան-Բիշկեկ,
    Տաջիկստան-Դուշանբե։
  2. Թվարկե’լ խոշոր գետերը, լճերը,անապատները։
    Գետեր
    Ամուդարյա և Սիդարյա գետեր, Իրտիշ գետ։
    Լճեր
    Արալյան ծովը և Բալխաշը։
    Անապատներ
    Կըզլկում և Կարակում։
  3. Նշե’լ Կենտրոնական Ասիայի պետությունների տնտեսությունների մասնագիտացված ճյուղերը։
    Հարավարևելյան Ասիայի երկրների մասնագիտացման և տնտեսության զարգացման վրա զգալի ազդեցություն է ունեցել նրանց կլիմայական պայմանները, տնտեսաշխարհագրական դիրքը, մարդկային ռեսուրսները և բնական հարուստ ռեսուրսները:Գյուղատնտեսությունը տնտեսության հիմքն է: Այնտեղ մշակում են ջուր, սուրճ և գետնանուշ: Հարավարևելյան Ասիայում արտադրվում է ողջ աշխարհի բնական կաուչուկի 78 %-ը

Գործնական քերականություն

1.Ընդգծված դարձվածքները փոխարինի՛ր տեքստի ոճին հարմար հոմանիշ բառերով:

Մեր նախնիները երևի շատ դառը փորձերից հասկացել էին, որ ձուկ ուտելիս չի կարելի երկաթե դանակ գործածել: Այդ կանոնը անտեսող մարդիկ անկողին էին ընկնում ու նույնիսկ հոգին փչում: Հիմա արդեն հասկացել էին, թե ինչից էր  դա. երկաթը հեշտ քայքայվող սպիտակուցների հետ (ձկան մսի մեջ շատ կա) ռեակցիայի մեջ է մտնում, որի հետևանքով առաջանում է թունավոր նյութ:

Այսօր արդեն կենցաղում երկաթե դանակ չի օգտագործվում. Հին ժամանակներում ստեղծվել է չժանգոտվող պողպատը, որը կարելի է առանց վախի օգտազործել: Բայց գյուտն ուշացել էր. սովորույթ էր դարձրել: Հիմա ընդհանուր կարծիքն այն է, որ ձուկը դանակով ուտել չի կարելի:

2.Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բաղադրիչներից կազմված համապատասխան բաղադրյալ բառերով:

Մեր հանրապետություն (հանուր, պետ, ություն) թռչնախարհ (թռչուն, աշխարհ) տարատեսակություն (տար, տեսակ, ություն) պայմանավորված է նրանով, որ այստեղ գալիս են Իրանական (Իրան, ական), միջերկրական (մեջ, երկիր, ական) ծովի և կովկասյան (կովկաս, յան) թռչուններ: Դրանցից հասմընդհանուր (համ, ընդ, հանուր) ճանաչում (ճանաչ, ում) ունեն մարդու հարևանություն (հարևան, ություն) ապրողները և նրանք, որոնց կենսակերպ (կենս, կերպ) առնչվում է մարդու տնտեսական (տուն, տես, ական) գործունեության հետ:

3.Տրված բառերի գործիական հոլովի ձևերով կազմի՛ր նախադասություններ:
Հայր, ծաղիկներ, բոլոր, ոչ մեկ, հասնել, հեռանալ:
Հորով, ծաղիկներով, բոլորով, ոչ մեկով, հասնելով, հեռանալով։

4.Տրված գոյականները չորս խմբի բաժանի՛ր ըստ կազմության:

Մայրցամաք, գոյություն, գետին, ողբերգություն, գազան, նախաճաշ, ցնցում, արտասահման, ճամփա, ուժ, զոհ, նավ, նավահանգիստ, նավակ, հայրենիք, վերադարձ, մայրաքաղաք, օտարամոլություն:
Մայրցամաք-բարդ բառ
գոյություն-պարզ ածանցավոր
գետին-պարզ բառ
ողբերգություն-պարզ ածանցավոր
գազան-պարզ բառ
նախաճաշ,-բարդ բառ
ցնցում-պարզ ածանցավոր
արտասահման-բարդ բառ
ճամփա-պարզ բառ
ուժ-պարզ բառ
զոհ-պարզ բառ
նավ-պարզ բառ
նավահանգիստ-բարդ բառ
նավակ-պարզ ածանցավոր
հայրենիք-պարզ ածանցավոր
վերադարձ-բարդ ածանցավոր
մայրաքաղաք-բարդ բառ
օտարամոլություն-բարդ ածանցավոր

5.Տրված գոյականներից նորերը կազմի՛ր` ուհի, ստան, ոց, ություն ածանցներով:

Հայ, դպիր, այգի, հնոց, բույր, ծառ, բժիշկ, պարսիկ:
Հայոց, դպրոց, այգաստան, հնություն, բուրաստան, ծառաստան, բժշկուհի, պարսիկուհի։

6․ Ընդգծի՛ր ենթակաները, ստորոգյալները, որոշիչները։ Տեքստը փոխադրի՛ր իբրև զրույց:

-Ո՞վ է հայտնագործել (ստորոգյալ) պաղպաղակը

-Հայտնի է, որ Սիցիլիան նվաճած արաբները (ենթակա) տասնմեկերորդ դարում մի հետաքրքիր (որոշիչ) ուտելիք էին պատրաստում (ստորոգյալ). թռչունի (ենթակա) ձվի պարունակությունը դատարկում էին (ստորոգյալ), դատարկ կճեպի մեջ (որոշիչ) համեմված ջուր լցնում(ստորոգյալ) և մի գիշեր թողնում (ստորոգյալ) ձյան մեջ: Հին հռոմեացիները (ենթակա) նույնպես ունեցել են (ստորոգյալ) իրենց սառն (որոշիչ) աղանդերը, հանում էին դեղձի միջուկը և փոխարենը` մեջը սառույցի կտորներ լցնում: Առաջնությունը սակայն հին չինացիներին (ենթակա) է պատկանում: Նրանք հռոմեացիներից դեռ շատ առաջ, որպես սառն (որոշիչ) անուշեղեն, գործածել են ձյունը` լիմոնի, նարնջի կտորների ու նռան հատիկների հետ խառնած: Եվ ճիշտ են արել, դա շատ համով է: