1 Look at these common noun and adjective suffixes. They are used
to form different parts of speech.
nouns -ation -ion -ness -ity -ence -sion -ment
adjectives -ous -y -tific -ly -ful -less -ial

Complete the charts below and mark the stress. There are some
spelling changes.

Noun	Verb	Noun	Adjective
communication	communicate	science	scientific
discussion	discuss	friend	friendly
government	govern	happiness	happy
invatation	invite	differness	different
development	develop	danger	dangeress
explanation	explain	use	useful
education	educate	help	helpul
decision	decide	specialty	specail
enjoyment	enjoy	care	carful
organization	organize	noise	noisy
improvement	improve	industry	industrial
employment	employ	ambition	ambitions

youtube.com/watch

7,8- րդ  դաս-ում անցածի կրկնողություն <<Քիմիական  տարրերի պարբերական  օրենքը   և  պարբերական  համակարգի  ֆիզիկական իմաստը>>

Բնութագրեք  հետևյալ  տարրերը ջրածին, ածխածին, ազոտ, թթվածին, քլոր, ալյումին, նատրիում, կալիում, կալցիում, սիլիցիում, ֆոսֆոր, ծծումբ, երկաթ, մանգան, պղինձ, արծաթ:
Ջուր

• գրեք  քիմիական  տարրի  նշանը H, կարգաթիվը 1,  միջուկի  լիցքը՝Z=1,  հարաբերական ատոմային զանգվածը Ar 1,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ1
  
• ատոմի  բաղադրությունը ՝պրոտոնների 1, նեյտրոնների 0, էլեկտրոնների  քանակը 1
• ո՞ր  պարբերության տարր  է 1
• ո՞ր  խմբի  և ենթախմբի տարր  է I
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը, էլեկտրոնային բանաձևը, նաև քվանտային  բջիջներով
• մետաղ է՞,  թե ոչմետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ` գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը  և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝M_r, տարրերի  զանգվածային  բաժինները՝w,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
  Ածխածին
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ C, կարգաթիվը 6,  միջուկի  լիցքը՝ Z=6, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 12,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 12։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 6, նեյտրոնների՝ 6, էլեկտրոնների՝ 6 քանակը։
• 2 պարբերության տարր  է։
• IV խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` CO<sub>2</sub> և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=44, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` C(w)=12, O(w)=32,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
• Ազոտ
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ N, կարգաթիվը 7,  միջուկի  լիցքը՝ Z=7, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 14,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 14։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 7, նեյտրոնների՝ 7, էլեկտրոնների՝ 7 քանակը։
• 2 պարբերության տարր  է։
• V խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` N<sub>2</sub>O<sub>5</sub>  և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=108, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` N(w)=28, O(w)=80,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
• Թթվածին
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ O, կարգաթիվը 8,  միջուկի  լիցքը՝ Z=8, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 16,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 16։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 8, նեյտրոնների՝ 8, էլեկտրոնների՝ 8 քանակը։
• 2 պարբերության տարր  է։
• VI խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` P<sub>2</sub>O<sub>5</sub>  և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=142, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` P(w)=62, O(w)=80,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
• Քլոր
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ Cl, կարգաթիվը 17,  միջուկի  լիցքը՝ Z=17, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 35,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 35։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 17, նեյտրոնների՝ 18, էլեկտրոնների՝ 17 քանակը։
• 3 պարբերության տարր  է։
• VII խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` ClNa<sub>2</sub> և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=81, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` Cl(w)=35, Na(w)=46,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
• Ալյումին
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ Al, կարգաթիվը 13,  միջուկի  լիցքը՝ Z=13, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 27,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 27։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 13, նեյտրոնների՝ 14, էլեկտրոնների՝ 13 քանակը։
• 3 պարբերության տարր  է։
• III խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` Al<sub>3</sub>F  և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=100, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` Al(w)=81, F(w)=19,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
• Նատրիում
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ Na, կարգաթիվը 11,  միջուկի  լիցքը՝ Z=11, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 23,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 23։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 11, նեյտրոնների՝ 12, էլեկտրոնների՝ 11 քանակը։
• 3 պարբերության տարր  է։
• I խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` NaOH և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=40, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` Na(w)=23, O(w)=16, H(w)=1, զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
• Կալիում
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ K, կարգաթիվը 19,  միջուկի  լիցքը՝ Z=19, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 39,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 39։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 19, նեյտրոնների՝ 20, էլեկտրոնների՝ 19 քանակը։
• 4 պարբերության տարր  է։
• I խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` K<sub>3</sub>PO<sub>4</sub>  և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=212, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` N(w)=117, P(w)=31, O(w)=64,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
• Կալցիում
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ Ca, կարգաթիվը 20,  միջուկի  լիցքը՝ Z=20, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 40,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 40։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 20, նեյտրոնների՝ 20, էլեկտրոնների՝ 20 քանակը։
• 4 պարբերության տարր  է։
• II խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` Ca<sub>2</sub>Cl  և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=115, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` Ca(w)=80, Cl(w)=35,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
• Սիլիցիում
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ Si, կարգաթիվը 14,  միջուկի  լիցքը՝ Z=14, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 28,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 28։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 14, նեյտրոնների՝ 14, էլեկտրոնների՝ 14 քանակը։
• 3 պարբերության տարր  է։
• IV խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` Si<sub>3</sub>H<sub>8</sub>  և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=92, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` Si(w)=84, H(w)=8,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
• Ֆոսֆոր
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ P, կարգաթիվը 15,  միջուկի  լիցքը՝ Z=15, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 31,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 31։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 15, նեյտրոնների՝ 16, էլեկտրոնների՝ 15 քանակը։
• 3 պարբերության տարր  է։
• V խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` P<sub>2</sub>O<sub>5</sub>  և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=142, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` P(w)=62, O(w)=80,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
• Ծծումբ
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ S, կարգաթիվը 16,  միջուկի  լիցքը՝ Z=16, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 32,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 32։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 16, նեյտրոնների՝ 16, էլեկտրոնների՝ 16 քանակը։
• 3 պարբերության տարր  է։
• VI խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` SO<sub>2</sub>  և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=64, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` S(w)=32, O(w)=32,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
• Երկաթ
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ Fe, կարգաթիվը 26,  միջուկի  լիցքը՝ Z=26, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 56,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 56։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 26, նեյտրոնների՝ 30, էլեկտրոնների՝ 26 քանակը։
• 4 պարբերության տարր  է։
• VIII խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` Fe₂O₃  և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=160, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` Fe(w)=112, O(w)=48,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
• Մանգան
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ Mn, կարգաթիվը 25,  միջուկի  լիցքը՝ Z=25, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 55,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 55։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 25, նեյտրոնների՝ 30, էլեկտրոնների՝ 25 քանակը։
• 4 պարբերության տարր  է։
• VII խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` MnO<sub>2</sub> և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=87, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` Mn(w)=55, O(w)=32,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
• Պղինձ
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ Cu, կարգաթիվը 29,  միջուկի  լիցքը՝ Z=29, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 64,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 64։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 29, նեյտրոնների՝ 35, էլեկտրոնների՝ 29 քանակը։
• 4 պարբերության տարր  է։
• I խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` Cu<sub>2</sub>Br<sub>2</sub>  և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=288, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` Cu(w)=128, Br(w)=160,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:
  
• Արծաթ
• Քիմիական  տարրի  նշանը՝ Ag, կարգաթիվը 47,  միջուկի  լիցքը՝ Z=47, հարաբերական ատոմային զանգվածը` A<sub>r</sub>՝ 108,  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_օ՝ 108։
• Ատոմի  բաղադրությունը՝ պրոտոնների՝ 7, նեյտրոնների՝ 7, էլեկտրոնների՝ 7 քանակը։
• 5 պարբերության տարր  է։
• I խմբի  և ենթախմբի տարր  է։
• ատոմի  էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ , էլեկտրոնային բանաձևը՝ , նաև քվանտային  բջիջներով՝
• մետաղ/ոչ մետաղ
• Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության մեջ  առկա  են  այդ  տարրի  ատոմներ գրեք  տարբեր   տարրեր  հետ  առաջացրած միացությունների  բանաձևերը` AgF<sub>2</sub> և  որոշեք նյութերի  հարաբերական  մոլեկուլային զանգվածները՝ M<sub>r</sub>=146, տարրերի զանգվածային  բաժինները՝ w` Ag(w)=108, F(w)=38,  զանգվածային  հարաբերությունները, տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:

Ինքնաստուգման առաջադրանքներ՝ «Կրկնողություն»

9-rd-das-inqnastugman-arajadranqner-7-8-das-krknoxutyun-2024

Բաղադրյալ հատուկ անունների ուղղագրությունը

Հատուկ գոյականներն ըստ կազմության լինում են պարզ և բաղադրյալ։
Պարզ են մեկ բառից կազմված հատուկ անունները՝ Արտաշատ, Գյումրի,
Սպիտակ, Գորիս և այլն։ Բաղադրյալ են մեկից ավելի բառերից կազմված հատուկ անունները՝ Հայաստանի Հանրապետություն, Սևանա լիճ, Արագած լեռ և այլն։
Պարզ հատուկ գոյականների առաջին տառը գրվում է մեծատառ, իսկ
բաղադրյալ հատուկ անունների գրության դեպքում գործում է երկու սկզբունք.
Բոլոր բառերն են գրվում մեծատառ, կամ միայն առաջին բառն է գրվում մեծատառ։

1.Բոլոր բառերն սկսել մեծատառով.
Ա. Բոլոր պետությունների պաշտոնական բաղադրյալ հատուկ անուններում. Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Արաբական Միացյալ Ամիրայություններ, Աֆղանստանի Իսլամական Պետություն, Բելառուսի Հանրապետություն:
Բ. Բոլոր բաղադրյալ այն անձնանուններում և մականուններում ու
ծածկանուններում.

• Եղիշե Աբգարի Սողոմոնյան (Եղիշե Չարենց), Խոսե Ռաուլ Կապաբլանկա, Ջորջ Նոել Գորդոն Բայրոն, Ջորջ Նոել Գորդոն Բայրոն, Նար-Դոս, Սայաթ-Նովա
• Աշոտ Երկաթ, Արա Գեղեցիկ, Սահակ Պարթև, Տիգրան Մեծ, Անանիա Շիրակացի, Սողոմոն Իմաստուն, Հայկ Նահապետ, այսպես նաև՝ Առյուծաձև
  Մհեր, Գայլ Վահան, Ձախորդ Փանոս, Ձենով Օհան

Գ. Այն հատուկ անուններում, որոնք ունեն նախադաս որոշիչ լրացում.

Արևելյան Եփրատ, Արևմտյան Բեռլին, Բարձր Հայք,
Կենտրոնական Աֆրիկա, Հարավային Ամերիկա, Մեծ Մասիս, Նոր Արեշ, Փոքր Ասիա, Ներքին Թալին, Վերին Արտաշատ

Գործնական աշխատանք

Վարժություն 1։ Արտագրե՛լ՝ մեծատառերը թողնելով ըստ անհրաժեշտության։
1. ՓՈՔՐ ԾԱՌ Է ՍՈՎՈՐԱԿԱՆ ՆՇԵՆԻՆ. ՀԱԶԻՎ ՀԱՍՆՈՒՄ Է 4-8 Մ
ԲԱՐՁՐՈՒԹՅԱՆ, 10-40 ՍՄ ԲՆԻ ՏՐԱՄԱԳԾՈՎ։ ԱՐԺԵՔԱՎՈՐ ՊՏՂԱՏՈՒ ԲՈՒՅՍ ԼԻՆԵԼՈՒ ՀԵՏ ՆՇԵՆԻՆ ՆԱԵՎ ԲԱՐՁՐ ԴԵԿՈՐԱՏԻՎ ԾԱՌԱՏԵՍԱԿ Է։ ՀԱՏԿԱՊԵՍ ԳԵՂԵՑԻԿ Է ՎԱՂ ԳԱՐՆԱՆԸ, ԵՐԲ ԾԱՌԸ ԱՄԲՈՂՋՈՎԻՆ ԾԱԾԿՎՈՒՄ Է ՁՅՈՒՆԱՍՊԻՏԱԿ ԲՈՒՐՈՒՄՆԱՎԵՏ ԾԱՂԻԿՆԵՐՈՎ։ ՏԱՐԱԾՎԱԾ Է ԿՈՎԿԱՍՈՒՄ, ՄԻՋԻՆ ԱՍԻԱՅՈՒՄ, ԻՐԱՆՈՒՄ, ԱՖՂԱՆՍՏԱՆՈՒՄ, ՓՈՔՐ ԱՍԻԱՅՈՒՄ։

Լևոն Հարությունյանի «Քո շրջապատի ծառերը» գրքից

Փոքր ծառ է սովորական նշենին։ Հազիվ հասնում է 4-8 մ բարձրության, 10-40 սմ բնի տրամագծով։ Արժեքավոր պտղատու բույս լինելու հետ նշենին նաև բարձր դեկորատիվ ծառատեսակ է։ Հատկապես գեղեցիկ է վաղ գարնանը, երբ ծառը ամբողջովին ծածկվում է ձյունասպիտակ բուրումնավետ ծաղիկներով։ Տարածված է Կովկասում, Միջին Ասիայում, Իրանում, Աֆղանստանում, Փոքր Ասիայում։

2. ՍՈՎՈՐԱԿԱՆ ՈՐՈՐԸ ՏԱՐԱԾՎԱԾ Է ԵՎՐՈՊԱՅՈՒՄ, ԱՍԻԱՅՈՒՄ,
ԿԱՄՉԱՏԿԱՅՈՒՄ՝ ՄԻՆՉԵՎ ՍԱՌՈՒՑՅԱԼ ՕՎԿԻԱՆՈՍ, ՍԵՎ ԾՈՎԻ ԱՓԵՐԻՆ,
ԱՆԴՐԿՈՎԿԱՍՈՒՄ, ՄԻՋԻՆ ԱՍԻԱՅՈՒՄ, ԱՆԴՐԲԱՅԿԱԼՈՒՄ ԵՎ ՕԽՈՏՅԱՆ
ԾՈՎՈՒՄ։ ՄԻՋԻՆ ՄԵԾՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՐ Է, ԹԵՎԵՐԸ ՄՈԽՐԱԳՈՒՅՆ՝ ՍԵՎ
ԾԱՅՐԵՐՈՎ. ՄՆԱՑԱԾ ՓԵՏՐԱՎՈՐՈՒՄԸ ՍՊԻՏԱԿ Է, ԿՏՈՒՑԸ ԵՎ ՈՏՔԵՐԸ
ՄՈՒԳ ԿԱՐՄԻՐ ԵՆ։ ԱՄՌԱՆԸ ԳԼՈՒԽԸ ՍԵՎ Է, ՁՄՌԱՆԸ՝ ՍՊԻՏԱԿ, ԱՉՔԻ
ՄՈՏ ՈՒՆԻ ԳՈՐՇ ԿԵՏ։
Մարտին Ադամյանի «Հայաստանի թռչունները» գրքից

Սովորական որորը տարածված է Եվրոպայում, Ասիայում, Կամչատկայում՝ մինչև Սառուցյալ Օվկիանոս, Սև ծովի ափերին, Անդրկովկասում, Միջին Ասիայում, Անդրբայկալում և Օխոտյան ծովում։ Միջին մեծության որոր է, թևերը մոխրագույն՝ սև ծայրերով. մնացած փետրավորումը սպիտակ է, կտուցը և ոտքերը մուգ կարմիր են։ Ամռանը գլուխը սև է, ձմռանը՝ սպիտակ, աչքի մոտ ունի գորշ կետ։

Վարժություն 2։ Գտնե՛լ, թե որ շարքերի հատուկ անունների բոլոր
բաղադրիչներն են գրվում մեծատառով։
1. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ, ԱԿՍԵԼ ԲԱԿՈՒՆՑ, ԱՐՓԱ-ՍԵՎԱՆ
2. ԱՇՈՏ ԵՐԿԱԹ, ՎԵՐԻՆ ԱՐՏԱՇԱՏ, ԱՐԱՐԱՏՅԱՆ ԴԱՇՏ
3. ԴԱՎԻԹ ԱՆՀԱՂԹ, ԵՂԻՇԵ ՉԱՐԵՆՑ, ՀԵՌԱՎՈՐ ԱՐԵՎԵԼՔ
4. ԱՌՅՈՒԾԱՁԵՎ ՄՀԵՐ, ԼԵՈՆԱՐԴՈ ԴԱ ՎԻՆՉԻ, ՆԱՐ-ԴՈՍ
5. ԱՐԱ ԳԵՂԵՑԻԿ, ԾԻՐ ԿԱԹԻՆ, ԳԱՅԼ ՎԱՀԱՆ

3. Ո՞ր շարքի բառերի (բառակապակցությունների) բոլոր բաղադրիչներն են գրվում մեծատառով:

ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ԱՄԵՐԻԿԱ, ՉԵԽԻԱՅԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈԻԹՅՈԻՆ, ՆՈՐ ԲԱՅԱԶԵՏ, ՄԱՐԻԱՆՅԱՆ ԻՋՎԱԾՔ

ՄԵԾ ՀԱՅՔ, ԼՅՈՒԴՈՎԻԿՈՍ ՏԱՍՆՎԵՑԵՐՈՐԴ, ՄԻԱՎՈՐՎԱԾ ԱԶԳԵՐԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅՈՒՆ, ԹԱԻԼԱՆԴԻ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ

ԿԻԼԻԿԻԱՅԻ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ, ՏԻԳՐԱՆ ՄԵԾ, ԺԱՆ ԲԱՏԻՍՏ ՄՈԼԻԵՐ, ՆԵՂՈՍԻ ՀՈՎԻՏ

ՎԵՐԻՆ ԱՐՏԱՇԱՏ, ՍՈՂՈՄՈՆ ԻՄԱՍՏՈՒՆ, ՄԱՐ ԱԲԱՍ ԿԱՏԻՆԱ, ԵՐՎԱՆԴ ՍԱԿԱՎԱԿՅԱՑ

• Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի (բառակապակցությունների) միայն առաջին բաղադրիչն է գրվում մեծատառով:

ՊԱՐՍԻՑ ԾՈՑ, ՏՐԴԱՏ ԵՐՐՈՐԴ, ՀՅՈՒՍԻՍԱՏԼԱՆՏՅԱՆ ԴԱՇԻՆՔ, ԱՂԲՅՈՒՐ ՍԵՐՈԲ

ԲԵՐՄՈՒԴՅԱՆ ԵՌԱՆԿՅՈՒՆԻ, ՀՌՈՄԵԱԿԱՆ ԿԱՅՍՐՈՒԹՅՈՒՆ, ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՏԱՎՐՈՍ, ՀՌՈԴՈՍԻ ԿՈԹՈՂ

ՀԱՂԹԱՆԱԿԻ ԿԱՄՈՒՐՋ, ՔԵՈՓՍԻ ԲՈՒՐԳ, ՀԱՅՐԵՆԱԿԱՆ ՄԵԾ ՊԱՏԵՐԱԶՄ, ՀՅՈՒՍԻՍԱՅԻՆ ՊՈՂՈՏԱ

ՀԱԿՈԲ ՄԵՂԱՊԱՐՏ, ՊՈՂՈՍ ԱՌԱՔՅԱԼ, ԷՋՄԻԱԾՆԻ ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆ, ԱՐՏԵՄԻՍԻ ՏԱՃԱՐ

• Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի (բառակապակցությունների) երկրորդ բաղադրիչներն են գրվում փոքրատառով:

ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԵՐՈՍԻ ԿՈՉՈՒՄ, ԱՐՇԱԿՈՒՆՅԱՑ ԴԻՆԱՍՏԻԱ, ԽԱՄԱՃԻԿՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԹԱՏՐՈՆ, ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՇԱԽՄԱՏԻ ՖԵԴԵՐԱՑԻԱ

ՈՍԿԱՆ ԵՐԵՎԱՆՑԻ, ՎԻԵՆՆԱՅԻ ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ ՄԻԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ, ԻՐԱՆԻ ԻՍԼԱՄԱԿԱՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ, ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ԲԱՆԿ

ԹԱԴԵՎՈՍ ԱՌԱՔՅԱԼ, ՀՈԲ ԵՐԱՆԵԼԻ, ԵՄԵՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ, ՁԵՐԴ ԲԱՐԵԾՆՈՒԹՅՈՒՆ

«ՊԱՏՎՈ ԼԵԳԵՈՆ» ՇՔԱՆՇԱՆ, ՆՈՐՎԵԳԻԱՅԻ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ, ԱՍԵՂԻ ՀՐՎԱՆԴԱՆ, ՅԱՐՈՍԼԱՎ ԻՄԱՍՏՈՒՆ

Մանավանդ նյութի ամփոփման ժամանակ արդյունավետ ենք համարում այնպիսի առաջադրանքները, երբ պետք է աշակերտն ընդհանուր բառաշարքից  գտնի սխալը կամ ճիշտը, օրինակ՝

4.Ո՞ր նախադասության մեջ մեծատառի գրության սխալ չկա:

Հայաստանի գրեթե բոլոր քաղաքները` Վան, Բագավան, Կարին, Երվանդաշատ, Վաղարշապատ, Նախիջևան, Արտաշատ, բռնված էին Պարսից զորքով:

Խրիմյան Հայրիկն ասաց, որ վաղը ևեթ կկարգադրի, որ Սուրբ Մասիսի հողից, Երասխի ջրից ու Հայաստանի ծաղիկներից մի քիչ վերցնեն և ուղարկեն Վենետիկ:

Վրաց Միհրդատ թագավորը Վարդանի Համհարզին ընդունեց պալատի վեհաշուք դահլիճում թարգմանի ներկայությամբ:

Ալեքսանդր Մակեդոնացին անցավ նաև Հայկական բարձրավանդակը:

5. Ո՞ր շարքում մեծատառի գրության սխալ կա:

Փոքր Ասիա, Օսմանյան կայսրություն, Վերին Շեն, Շիրակի մարզ

Վինսենթ Վան Գոգ, Վերին Դվին, Սուրբ Ղազար կղզի, Ազգային ժողով

Մարոկկոյի Թագավորություն, Հարյուրամյա պատերազմ, Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն, Հարուն ալ Ռաշիդ

Մշո Առաքելոց վանք, Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Սյունյաց անտառ, Մար Աբաս Կատինա