Գործնական քերականություն

1․Տեքստից դուրս գրել բոլոր գոյականները, նշել տեսակը, թիվը, հոլովը։ 
Մթին սարերի ամպերից, կապույտ ձյուներից և սառը աղբյուրների ակունքներից գլոր-գլոր իջնում է Ձորագետը, գարնանը՝ հեղեղների աղմուկով, ամառվա տապին՝ զով կոհակներով և աշնանը՝ դեղնակարմիր տերևներով, որ հավաքում են ջրերը ձորերում։ Հետո ջրերի վրա, նուրբ ծանրանում է ցուրտ մառախուղը, և լոռեցիների բարձր աշխարհում մաղում է ձյունը։

Տխրություն, ահ, լեռնային երկրի երկա՜ր ձմեռ… 

Արդեն տերևաթափ են թզենիները։ Անտառում երևում են հացենի ծառերը նարնջագույն տերևներով, կաղնիները՝ բաց դեղին և կարմիր տերևներով տանձիները, որոնց շուրջը չոր խազալի վրա գիշերում է մի գազան։ Ծառից ընկնում են տերևները, ահավոր կանչում է կույր մոշահավը և բոլորովին մոտիկ, դեղնած սաղարթի մեջ փայտահարը կտուցով թմբկահարում Է կեղևը։ Անտառում մառախուղ է, կաթում է խոնավությունը մամուռների վրա, ծառերի վրա և քարափների լանջին։ Մի խանգարված մատուռի առաջ դեռ մխում է չոբան Սաբոյի կրակը։ Ես զգում եմ ոչխարների՝ անձրևից տաքացած բրդի հոտը։ Հետո իրար եմ հավաքում կրակը և մոխիրների տակ կարդում գերեզմանաքարի երկաթագիրը՝ «Երեմիա սուրբ ծերունի»… Խշշում են քարափի ուռիները։ Բարձրերում բուք կա, և լեռնային բադերը մառախուղի միջով իջնում են դեպի տաք ձորերը։

Սարերի-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Ամպերից-հասարակ, իրանիշ հոգնակի, բացառական
Ձյուներից-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, բացառական
Աղբյուրների-հասարակ, իրանիշ հոգնակի, սեռական
Ձորագետը-հատուկ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Գարնանը-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական
Հեղեղների-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Աղմուկով-հասարակ, իրանիշ, եզակի, գործաիական
Ամառվա-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական
Կոհակներով-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, գործիական
Աշնանը-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռականը
Տերևներով-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, գործիական
Ջրերը-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական
Ձորերում-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ներգոյական
Մառախուղը-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Լոռեցիների-հասարակ, անձնանիշ, հոգնակի, սեռական
Աշխարհում-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ներգոյական
Ձյունը-հասարակ, իրանիշ եզակի, ուղղական
Երկրի-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական
Ձմեռ-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Թզենիները-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական
Անտառում-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ներգոյական
Ծառերը-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական
Տերևներով-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, գործիական
Տանձիները-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական
Խազալի-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական
Գազան-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Ծառից-հասարակ, իրանիշ, եզակի, բացառական
Տերևները-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական
Մոշահավը-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Կեղևը-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Սաղարթի-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական
Փայտահարը-հասարակ, անձնանիշ, եզակի, ուղղական
Անտառում-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ներգոյական
Խոնավությունը-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Մամուռների-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Ծառերի-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Քարափների-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Մատուռի-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական
Չոբան-հասարակ, անձնանիշ, եզակի, ուղղական
Կրակը-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Ոչխարների-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Անձրևից-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, բացառական
Բրդի-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական
Մոխիրների-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Գերեզմանաքարի-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Ուռիները-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական։
Բուք-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Բադերը-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական
Մառախուղի-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական։
Ձորերը-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական։

2․ Տեքստից դուրս գրել բոլոր ածականները, նշել տեսակը, որակականի դեպքում՝ համեմատության աստիճանը։

Մթին սարերի ամպերից, կապույտ ձյուներից և սառը աղբյուրների ակունքներից գլոր-գլոր իջնում է Ձորագետը, գարնանը՝ հեղեղների աղմուկով, ամառվա տապին՝ զով կոհակներով և աշնանը՝ դեղնակարմիր տերևներով, որ հավաքում են ջրերը ձորերում։ Հետո ջրերի վրա, նուրբ ծանրանում է ցուրտ մառախուղը, և լոռեցիների բարձր աշխարհում մաղում է ձյունը։

Տխրություն, ահ, լեռնային երկրի երկա՜ր ձմեռ… 

Արդեն տերևաթափ են թզենիները։ Անտառում երևում են հացենի ծառերը նարնջագույն տերևներով, կաղնիները՝ բաց դեղին և կարմիր տերևներով տանձիները, որոնց շուրջը չոր խազալի վրա գիշերում է մի գազան։ Ծառից ընկնում են տերևները, ահավոր կանչում է կույր մոշահավը և բոլորովին մոտիկ, դեղնած սաղարթի մեջ փայտահարը կտուցով թմբկահարում Է կեղևը։ Անտառում մառախուղ է, կաթում է խոնավությունը մամուռների վրա, ծառերի վրա և քարափների լանջին։ Մի խանգարված մատուռի առաջ դեռ մխում է չոբան Սաբոյի կրակը։ Ես զգում եմ ոչխարների՝ անձրևից տաքացած բրդի հոտը։ Հետո իրար եմ հավաքում կրակը և մոխիրների տակ կարդում գերեզմանաքարի երկաթագիրը՝ «Երեմիա սուրբ ծերունի»… Խշշում են քարափի ուռիները։ Բարձրերում բուք կա, և լեռնային բադերը մառախուղի միջով իջնում են դեպի տաք ձորերը։

Մթին-որակական, պարզ
Կապույտ-որակական, պարզ
Սառը-որակական, պարզ
Հեղեղների-որակական, պարզ
Ամառվա-որակական, պարզ
Զով-որակական, պարզ
Դեղնակարմիր-որակական, պարզ
Նուրբ-որակական, պարզ
Ցուրտ-որակական, պարզ
Բարձր-որակական, պարզ
Լեռնային-որակական, պարզ
Երկար-որակական, համեմատական աստիճան
Տերևաթափ-որակական, պարզ
Նարնջագույն-որակական, պարզ
Բաց-որակական, պարզ
Դեղին-որակական, պարզ
Կարմիր-որակական, պարզ
Չոր-որակական, պարզա
Հավոր-որակական, պարզ
Կույր-որակական, պարզ
Դեղնած-որակական, պարզ
Խոնավ-որակական, պարզ
Մխված-որակական, պարզ
Խանգարված-որակական, պարզ
Տաքացած-որակական, պարզ
Բարձր-որակական, պարզ
Լեռնային-որակական, պարզ
Տաք-որակական, պարզ



Դասարանական աշխատանք

  1. Համեմատել առաջին հանրապետության վարչապետերին։
    Հովիկ Դավթյան (1918)։
    Պաշտոնավարել է հունիսից մինչև օգոստոս: Նրան հաջողվել է ձևավորել կառավարության հիմքերը, սակայն պաշտոնավարումն ավարտվել է ռազմական և քաղաքական խնդիրների պատճառով:

    Արամ Մանուկյան (1918-1919):
    Պաշտոնավարել է երկար՝ շուրջ մեկ տարի: Դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման և արտաքին քաղաքականության կազմակերպման հարցերում ունեցել է ակտիվություն, սակայն դժվարանել է ներքին խնդիրները կարգավորելու գործում:

    Արամ Սարգսյան (1920):
    Պաշտոնավարել է կարճ ժամանակ՝ մոտ վեց ամիս: Նրան պետք է լիներ արագ ու արդյունավետ միջոցներ ձեռնարկել, սակայն քաղաքական ճգնաժամի և խորհրդային ուժերի ներխուժման հետևանքով կառավարությունը չէր կարողացել կայունություն պահպանել:

    Այս երեք վարչապետերը տարբեր իրավիճակներում էին գործում, սակայն ընդհանուր առմամբ, նրանց գործունեությունը մեծապես ազդել է Հայաստանի առաջին հանրապետության կայացման ու գոյատևման վրա։

    2. Ի՞նչ կարևոր իրադարձություններ են տեղի ունեցել 1920 թվականին։
    Սահմանադրության ընդունումը՝ 1920 թվականի մայիսին ընդունվեց առաջին Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրությունը, որը հիմնադրեց ժողովրդական իշխանության սկզբունքները:

    Թուրք-հայկական պատերազմ՝ 1920 թվականի հուլիսին սկսվեց նորից Թուրքիայի կողմից հայկական շրջանների նկատմամբ ագրեսիան, որը հանգեցրեց ռազմագործողությունների և մեծ թվով հայ զինվորների և քաղաքացիական բնակչության զոհերի։

    Հայաստանի Հանրապետության ճանաչումը՝ 1920 թվականի ապրիլին Հայաստանի Հանրապետությունը միջազգային ճանաչում ստացավ որպես անկախ պետություն, բայց այդ անկախությունը երկար չտևեց։

    Ադրբեջանի կողմից զինված ագրեսիա՝ 1920 թվականի ապրիլին Ադրբեջանի կառավարությունը գրավել է Զանգեզուրի մարզը, ինչը հանգեցրեց հայ-ադրբեջանական հակամարտության ուժեղացման։

    Խորհրդային միության ազդեցությունը՝ 1920 թվականի վերջին խորհրդային ուժերը սկսել են ներխուժել Հայաստանի Հանրապետություն, ինչը սահմանափակեց երկրի ինքնուրույնությունը։

    Դաշնակցային հեղաշրջումը՝ 1920 թվականին տեղի ունեցան քաղաքական փոփոխություններ, որոնք ավարտվեցին Հայաստանի Հանրապետության կառավարության անկմամբ։

    Թուրք-խորհրդային համաձայնագիր՝ 1920 թվականի մարտին Հայաստանի Հանրապետության և Թուրքիայի միջև կնքվեց խաղաղության համաձայնագիր, որը սահմանեց նոր սահմաններ և հաստատեց Թուրքիայում հայերի վիճակը։

    Դրամային ու սոցիալական ճգնաժամ՝ 1920 թվականին երկրում առաջացավ տնտեսական ծանր իրավիճակ, ինչն առաջացրեց սոցիալական անկայունություն և դժգոհություն բնակչության շրջանում։