Հայաստանի և Մոնղոլիայի բնակչության համեմատումը

Մոնղոլիան, որը գտնվել է սոցիալիստական ժամանակներում (1940-1990-ականներ), ունեցել է ավելի փոքր բնակչություն և ավելի սահմանափակ տնտեսական ռեսուրսներ, ինչպիսիք են զբաղվածությունը, կրթությունը և առողջապահությունը: Սա ազդել է բնակչության աճի վրա: Մոնղոլիայի տնտեսությունը հիմնականում դաշտային գյուղատնտեսության վրա էր հիմնված, ինչը որոշակի սահմանափակումներ էր ստեղծում բնակչության աճի համար: Մոնղոլիայում բնակչությունը նույնպես որոշակի չափով կրճատվել էր քաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունների պատճառով, բայց դրա արագությունը չէր հասնում Հայաստանի բնակչության նվազման հետ համեմատելի մակարդակի: Նշված սյունյակներում կարող եք տեսնել Մոնղոլիայի բնակչությունը նաև 2000 թվականից առաջ։

Հայաստանի բնակչությունը, հակառակը, աճել է որոշակի հատվածի ընթացքում՝ անկախությունից հետո (1991 թվականից)։ Հայաստանը ժամանակակից աշխարհի մի մաս է դարձել՝ ավելի բարձր արտադրողականությամբ և տնտեսության կայունությամբ, ինչը նպաստել է բնակչության աճին: Հայաստանը մեծ փոփոխություններ էր կրել 20-րդ դարի ընթացքում՝ գաղթականների, տնտեսական ճգնաժամերի, քաղաքական իրավիճակի և այլ գործոնների հետևանքով: 20-րդ դարի վերջի բնակչության նվազումը վերաբերում էր հիմնականում բնակչության արտագաղթին։ 2000 թվականին Մոնղոլիայի բնակչությունը կազմում էր մոտ 2,4 միլիոն մարդ, իսկ Հայաստանի բնակչությունը՝ մոտ 3,2 միլիոն մարդ։ Նշված սյունյակներում կարող եք տեսնել Հայաստանի բնակչությունը նաև 2000 թվականից առաջ։

Հայաստանի բնակչությունը՝ շուրջ 3 միլիոն (2024 թ. տվյալներով), պետությունը համարվում է բնակեցման խիտ տարածք ունեցող: Բնակչության խտությունը բարձր է՝ մոտ 100 մարդ մեկ քառակուսի կիլոմետրի համար: Բնակչության աճը վերջին տարիներին դանդաղել է, և նույնիսկ որոշ տարիներ լինում են բնակչության նվազում։ Սա կապված է արտագաղթի հետ, հիմնականում տնտեսական և քաղաքական պատճառներով (պատերազմների հետևանքներ, աշխատատեղերի բացակայություն): Բնակչությունը կենտրոնացած է հիմնականում Երևանի և հարակից շրջանների մեջ, որտեղ են տեղի ունենում հիմնական տնտեսական և մշակութային զարգացումները: Բնակչության միջին տարիքը համեմատաբար բարձր է՝ շուրջ 35-40 տարի, ինչը որոշ չափով պայմանավորված է ծերացող բնակչությամբ:

Մոնղոլիայի բնակչությունը մոտ 3.5 միլիոն է, սակայն տարածքը համեմատաբար շատ ավելի մեծ է՝ մոտ 1.56 միլիոն քառ. կմ։ Սա նշանակում է, որ բնակչության խտությունը շատ ցածր է՝ մոտ 2 մարդ մեկ քառ. կիլոմետրի համար: Մոնղոլիան ունի աճող բնակչություն, սակայն այստեղ ևս միգրացիայի ազդեցությունը նկատելի է։ Մոնղոլները հիմնականում արտագաղթում են Չինաստան և Ռուսաստան՝ աշխատելու նպատակով։ Մոնղոլիայի մեծ մասը հանդիսանում է անբնակ բնակավայր, իսկ բնակչության մեծ մասը (մոտ 50%) կենտրոնացած է Ուլան Բատոր քաղաքում՝ երկրի մայրաքաղաքում: Մոնղոլիայի բնակչությունը ունի երիտասարդություն՝ միջին տարիքը մոտ 29-30 տարի, ինչը պայմանավորված է ծնելիության բարձր ցուցանիշներով:

Մոնղոլիան ունի շատ մեծ տարածք, որը բացատրում է բնակչության ցածր խտությունը, մինչդեռ Հայաստանը՝ փոքր տարածք և բարձր խտություն: Հայաստանում արտագաղթի ցուցանիշները ավելի բարձր են, ինչը բացատրվում է աշխատատեղերի ու կյանքի պայմանների բացակայությամբ, մինչդեռ Մոնղոլիայում բնակչության աճը հիմնականում պայմանավորված է ընտանեկան աճի հետ։ Երկու երկրներում էլ կա տարածքային զարգացման անհավասարություն, սակայն Մոնղոլիայում առավել ցայտուն է երկրի հեռավոր, անբնակ տարածքները: Մոնղոլիան ունի ավելի երիտասարդ բնակչություն, ինչը կարող է բացատրվել բարձր ծնելիության ցուցանիշներով, մինչդեռ Հայաստանում միջին տարիքի բարձր ցուցանիշը ավելի ցածր ծնելիություն և արտագաղթ է արտացոլում։