<<Անօրգանական  նյութերի  հիմնական  դասերի  վերաբերյալ գիտելիքների ընդհանրացում>>

• Օքսիդների  սահմանումը, ընդհանուր  բանաձևը, դասակարգումը,  ստացումը լաբորատորիայում  և արդյունաբերության  մեջ, ֆիզիկական  և  քիմիական հատկությունները, կիրառումը:
• Թթուների  սահմանումը, ընդհանուր բանաձևը, դասակարգումը, անվանումը, թթվային  մնացորդի  անվանումը, թթուների  ստացումը  լաբորատորիայում  և արդյունաբերության  մեջ, ֆիզիկական, քիմիական  հատկությունները, կիրառումը:
• Հիմքերի  սահմանումը, ընդհանուր բանաձևը, դասակարգումը,  անվանումը, ստացումը լաբորատորիայում  և արդյունաբերության  մեջ, ֆիզիկական  և քիմիական հատկությունները, կիրառումը: Երկդիմի հիդրօքսիդներ  և  օքսիդներ:
• Աղեր, դասակարգումը, բանաձևերի կազմումը և  անվանումը, ստացման եղանակները,  ֆիզիկական և  քիմիական  հատկությունները, կիրառման բնագավառները:

Կիսամյակային  ինքնաստուգման  առաջադրանքներ, թեման՝<<Անօրգանական  նյութերի  հիմնական  դասերը` «Օքսիդներ, թթուներ,  հիմքեր, աղեր>>

Ա,

x+1-ի դեպքում մնացորդը՝8

x-2-ի դեպքում մնացորդը՝ 32

x-3-ի դեպքում մնացորդը՝ 72

Դեկտեմբերի 9-13
Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու․
Թեմա 13․ Խորհրդային Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կյանքը․
ա/ Հայկական հարցի վերաբացումը Երկրորդ աշխարհամարտից հետո
բ/ Քաղաքական բռնությունների նոր փուլը
գ/ Անհատի պաշտամունքի դատապարտումը։ Ազգային զարթոնքը /էջ 113-117/
Թեմա 14․ Վերակառուցման քաղաքականությունը և Արցախյան շարժումը․
ա/ Վերակառուցումը և Ղարաբաղյան շարժումը
բ/ Ազատագրական շարժման վերելքը /էջ 119-127/-/բանավոր, էլ․ դասագիրք, նաև այլ աղբյուրներ/․

Առաջադրանք.
1․ 1960-ական թթ. բնութագրվում են որպես ազգային զարթոնքի շրջան։
Ի՞նչ փաստերով կարող եք հիմնավորել այդ բնութագիրը։ Ի՞նչ կարևոր հարցեր
բարձրացվեցին ազգային կյանքի աշխուժացման ընթացքում։
1960-ական թթ. ազգային զարթոնքի շրջան է համարվում հատկապես Սովետական Հայաստանի և ընդհանրապես Խորհրդային Միության այլ ազգերի համար, քանի որ այս շրջանում նկատվում էին ազգային ինքնության, մշակույթի և լեզվի պահպանման հարցերի ակտիվ քննարկումներ ու շարժումներ։ Այս տարիներին ազգային ինքնության վերածնունդը միտված էր բարելավել մարդկանց գիտակցությունը իրենց մշակութային ու պատմական ժառանգության նկատմամբ, չնայած այն ամենին, ինչի տակ էին մնացել սովետական կարգերը։

1960-ականներին Խորհրդային Միությունում ի հայտ եկան ազգային ինքնության հարցեր՝ կապված լեզվի, պատմության և մշակույթի պահպանման հետ։ Հատկապես հայ հասարակության մեջ սկսվեցին ակտուալ դառնալ այն հարցերը, որոնք վերաբերում էին հայկական մշակութային ժառանգությանը, լեզվաբառարաններին, ավանդույթներին, իսկ Սովետական Միության կենտրոնը (Մոսկվան) փորձում էր նվազեցնել ազգային ինքնության նշանակությունը՝ քաջալերելով հոմոգենիզացիա։
Այդուհանդերձ, հայ intellectualները, մշակույթի գործիչները, ինչպես նաև հասարակական շրջանակները մեծապես հոգատար էին մշակույթի և լեզվի պահպանման հարցերի նկատմամբ։ Լեզվի պահպանման խնդիրն առանձնահատուկ կարևորություն ձեռք բերեց 1960-ականներին։ Սովետական Միությունում չնայած այն փաստին, որ ռուսերենը պաշտոնական լեզու էր, հայ ժողովրդի մեծ մասը շարունակում էր խոսել հայերեն և մեծ նշանակություն տալ լեզվաբառարաններին ու կրթության համակարգում հայերենը պահպանելուն։
Այս շրջանում սկսվեց ազգային լեզվի, նրա կարևորության և անհրաժեշտության շուրջ ակտիվ մտքերի և քննարկումների շրջան, ինչը նպաստեց հայոց լեզվի պահպանման հարցերին։ Ներկայիս մեծ ուշադրություն դարձվեց հայկական ազգային մշակույթի վերածննդին։ Այս շրջանում պարբերաբար կազմակերպվում էին ցուցահանդեսներ, կոնցերտներ, գրական ընթերցումներ, համերգներ, որոնք համախմբում էին մարդկանց՝ հայկական մշակույթի նկատմամբ հետաքրքրություն առաջացնելու նպատակով։

Սովետական ժամանակաշրջանում մեծ նշանակություն ունեցող հարցերից մեկը Հայաստանի և մյուս խորհրդային հանրապետությունների համար եղել է ազգային ինքնության և ինքնորոշման հարցերը։ Հնարավորություն ստացած քաղաքականության և սոցիալական պայմանների տակ սկսվեցին քննարկումներ, թե ինչպես պետք է պահպանել ազգային ինքնությունը՝ չհակադրվելով ընդհանուր ԽՍՀՄ համակարգին։ Միասնական սովետական քաղաքականության շրջանակներում, որտեղ մեծապես շեշտադրում էր ռուսերենը, հայերի համար խիստ կարևոր էր իրենց լեզվի և մշակույթի պաշտպանությունը։ Լեզվաբառարանների պահպանումը, գրականության հրատարակությունները, մշակույթի պահպանման հարցերն ակտիվ քննարկվում էին։ Այս շրջանում մեծ ակտիվություն կար գիտության, կրթության ու արվեստի ոլորտներում։ Կրթական համակարգում սկսեցին ծավալվել առարկաներ, որոնք նպատակ ունեին չպարապել միայն դոգմատիկ գիտելիքների մասին, այլև խթանել ստեղծագործական մտքի, արվեստի ու մշակույթի վերածնունդը։

2․ Ձեր կարծիքով՝ ի՞նչ է այլախոհությունը: Ե՞րբ է սկզբնավորվել այլախոհական շարժումը Հայաստանում:  Նշե՛ք ձեզ հայտնի այլախոհների: Ըստ ձեզ՝ ո՞վ կարող է դառնալ այլախոհ /բլոգային աշխատանք/․
Ալխախոհությունը այն է, երբ անհատ կամ խումբ տարբերվում է հասարակության կամ իշխանությունների ընդունած կարծիքներից և արտահայտում է իր սեփական տեսակետները, որոնք կարող են հակադրվել պաշտոնական դոգմաների հետ։ Հայաստանում այլախոհական շարժումը սկսվել է 1960-1970-ականներին, երբ մտավորականներ, գրողներ ու հասարակական գործիչներ բարձրացրին ազգային ինքնության, ազատության ու սոցիալական խնդիրներ։

Խաչատուր Աբովյան, ով քննադատել է հասարակության քաղաքական իրավիճակը, Լևոն Շանթ, ով կասկածի տակ դրեց իշխանության քաղաքականությունը ,Վազգեն Ա և Գարեգին Բ՝ եկեղեցական գործիչներ, ովքեր պայքարել են եկեղեցու ու ժողովրդի իրավունքների համար։

Օգտակար նյութ /տեսանյութ/՝
 Այլախոհությունը Խորհրդային Հայաստանում․Վարդան Հարությունյան/․

Lost and Afraid

«Lost and Afraid» sounds like a situation where someone feels scared and uncertain, like when you get lost in an unfamiliar place. It could also mean feeling lost in life, not knowing what to do next or where to go. This can happen to anyone—whether you’re lost in a big city or feeling confused about your future.
This title reminds us that everyone gets lost or feels afraid sometimes, but it’s also a chance to learn, grow, and find a way back to safety or peace.

ՎԵՐԱԲԵՐԱԿԱՆ

Կան բառեր, որոնք արտահայտում են խոսողի դատողական վերաբերմունքը եղելության նկատմամբ, օրինակ՝ Բարեբախտաբար, ամեն ինչ լավ անցավ։ Որևէ իրողության նկատմամբ խոսողի դատողական վերաբերմունքն արտահայտող բառերը կոչվում են վերաբերականներ (եղանակավորող բառեր)։ Առանձնացվում են վերաբերականների հետևյալ խմբերը.
հաստատական՝ այո՛, արդարև, անշուշտ, անկասկած, անպատճառ,
անտարակույս, անպայման, իսկապես, իրոք, հիրավի և այլն.
ժխտական ՝ ո՛չ, չէ՛.
երկբայական՝ գուցե, երևի, թերևս, կարծեմ, կարծես, կարծես թե, ասես,
միգուցե, մի՞թե, արդյոք և այլն.
զգացական՝ բարեբախտաբար, դժբախտաբար, երանի, ցավոք և այլն.
սաստկական՝ անգամ, նույնիսկ, հենց, մանավանդ, նամանավանդ, մինչև
անգամ, մինչև իսկ և այլն.
սահմանափակման՝ գեթ, լոկ, գոնե, թեկուզ, միայն, սոսկ, միայն թե և այլն
ցուցական՝ ահա, ահավասիկ.
կամային՝ թող, ապա, հապա, մի և այլն.
զիջական՝ ի դեպ, իմիջիայլոց, համենայն դեպս, այնուամենայնիվ, այսուհանդերձ և այլն։
Վերաբերականների մի մասը, եթե դրված է լինում իր եղանակավորած բառի մոտ, սովորաբար չի տրոհվում, իսկ եթե հեռացած է լինում այդ բառից, տրոհվում է ստորակետով։ Համեմատենք հետևյալ նախադասությունները. Նա այսօր առավոտյան անշուշտ կմեկնի։ Անշուշտ, նա այսօր առավոտյան կմեկնի։ Առաջին նախադասության մեջ անշուշտ վերաբերականը եղանակավորել է կմեկնի բառին, անմիջապես նախորդում է նրան և ստորակետով չի տրոհվել։ Երկրորդ օրինակում անշուշտ-ը նախորդում է նա բառին։ Եթե այդ դիրքում անշուշտ վերաբերականը չտրոհվի, կվերաբերի նա բառին, և կարտահայտվի անշուշտ նա, այլ ոչ թե մեկ ուրիշը իմաստը։ Վերաբերականները նախադասության անդամ չեն համարվում։

Գործնական աշխատանք 1
Վերաբերականները խմբավորե՛լ ըստ տեսակների։
Բարեբախտաբար-Զգացական
Արդարև-Հաստատական
Անշուշտ-Հաստատական
Միայն-Սահմանափակման
Ահավասիկ-Ցուցական
Ի դեպ-Զիջական
Անպատճառ-Հաստատական
Ահա-Ցուցական
Անպայման-Հաստատական
Իսկապես-Հաստատական
Իրոք-Հաստատական
Հիրավի-Հաստատական
Ո՛չ-Ժխտական
Չէ՛-ժխտական
Գուցե-Երկբայական
Երևի-Երկբայական
Իմիջիայլոց-Զիջական
Թերևս-Երկբայական
Կարծեմ-Երկբայական
Կարծես-Երկբայական
Միգուցե-Երկբայական
Այնուամենայնիվ-Զիջական
Մի՞թե-Երկբայական
Արդյոք-Երկբայական
Երանի-Զգացական
Ցավոք-Զգացական
Նույնիսկ-Զգացական
Մանավանդ-Զգացական
Մինչև-Զգացական
Իսկ-Զգացական
Գեթ-Սահմանափակման
Լոկ-Սահմանափակման
Գոնե-Սահմանափակման
Կարծես թե-Երկբայական
Սոսկ-Սահմանափակման
Միայն թե-Սահմանափակման
Անկասկած-Հաստատական
Հապա-Կամային
Մի-Կամային
Համենայն դեպս-Զիջական
Այսուհանդերձ-Զիջական։

Գործնական աշխատանք 2

Ձևաբանորեն վերլուծել նախադասությունները։

Գարնանային առավոտը խոստանում էր պայծառ և արևոտ օր։ Կուշտ կերած մեր ձիերը արագ քայլերով բարձրանում Էին քարոտ արահետը և ամեն քայլափոխին փնչում։ Քրտինքից խոնավացել Էր ձիերի մուգ կապույտ վիզը։

Գարնանային-Հարաբերական ածական։
Առավոտը-Իրանիշ գոյական, ուղղական հոլով, եզակի թիվ, -վա արտաքին հոլովում։
Խոստանում էր-Սահմանական եղանակ, անկատար անցյալ, եզակի թիվ, երրորդ դեմք։
Պայծառ-Որականան ածական։
և-Շաղկապ։
Արևոտ-Որակական ածական։
Օր-Հայացական հոլով, իրանիշ գոյական, եզակի թիվ, -վա արտաքին հոլովում։
Կուշտ-Որակական ածական։
Կերած-Անդեմ բայ, հարակատար դերբայ
Մեր-Անձնական դերանուն, հոգնակի թիվ, սեռական հոլով։
Ձիերը-Իրանիշ գոյական, ուղղական հոլով, հոգնակի թիվ, -ու արտաքին հոլովում։
Արագ-Ձևի մակբայ։
Քայլերով-Գոյական, գործիական հոլով, հոգնակի թիվ, -ի արտաքին հոլովում։
Բարձրանում էին-Բայ, սահմանական եղանակ, անկատար անցյալ, հոգնակի թիվ, երրորդ դեմք։
Քարոտ-Որակական ածական։
Արահետը-Իրանիշ գոյական, հայցական հոլով, եզակի թիվ, -ի արտաքին հոլովում։
Ամեն-Որոշյալ դերանուն։
Քայլափոխին-Իրանիշ գոյական, տրական հոլով, եզակի թիվ, -ի արտաքին հոլովում։
Փնչում էին-Բայ, սահմանական եղանակ, անկատար անցյալ, հոգնակի թիվ, երրորդ դեմք։
Քրտինքից-Իրանիշ գոյական, բացառական հոլով, եզակի թիվ, -ի արտաքին հոլովում։
Խոնավացել էր-Բայ, սահմանական եղանակ, վաղակատար անցյալ, եզակի թիվ, երրորդ դեմք։
Ձիերի-Իրանիշ գոյական, սեռական հոլով, հոգնակի թիվ, -ու արտաքին հոլովում։
Մուգ, կապույտ-Որակական ածական։
Վիզը-Իրանիշ գոյական, հայցական հոլով, եզակի թիվ, -ի արտաքին հոլովում։