Փետրվարի 17-21
Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու.
Թեմա 5. Հայաստանը՝ Աշխարհակալ տերություն: Տիգրան 2-րդ Մեծ.
ա/ Տիգրան 2-րդի գահակալումը: Մեծ Հայքի ամբողջականության վերականգնումը
բ/ Տիգրան Մեծի տերության ստեղծումը /բանավոր, էլ․ դասագիրք, էջ 91-97, նաև այլ աղբյուրներ/
Թեմա 6. Տիգրան Մեծի տերությունը.
ա/ Հայկական աշխարհակալության սահմանները
բ/ Տիգրան մեծի հիմնած բնակավայրերը
գ/ Տիգրան մեծը ժամանակակիցների գնահատմամբ /բանավոր, էլ․ դասագիրք, էջ 104-106, նաև այլ աղբյուրներ/․

Առաջադրանք.
1․ Ներկայացրե՛ք Տիգրան Մեծի՝ Ք․ա․ 92-87թթ․ նվաճումների ժամանակագրությունը։
Տիգրան Մեծը 92 թվականին սկսեց հայաստանի տարբեր հատվածների միավորման գործընթացը, երբ նա վտարել է իր հոր սպառնալիքները և սկսել է ձևավորել ավելի կենտրոնացված իշխանություն: Տիգրան Մեծը սկսում է ընդլայնել հայկական իշխանությունը, և նրա հզոր զորքերը նվաճում են Հորդանանի շրջանը՝ մուտք գործելով Միջերկրական ծովի ափերին: Տիգրան Մեծը 89 թվականին սկսում է ռազմական գործողություններ Սուրիա (հարավային Սիրիա) տարածաշրջանում: Այսպիսով նա ապահովում է իր ազդեցությունը Միջերկրական ծովի արևելյան ավազանում: Տիգրան Մեծը 88 թվականին հաստատում է իր իշխանությունը Սուրիա մարզում, այսպիսով էլ գրավելով նոր շրջաններ:

2. Համեմատե՛ք հայոց երկու մեծ տիրակալներին՝ Արգիշտի 1-ինին և Տիգրան Մեծին:
Արգիշտի I-ը (մ.թ.ա. 785-764) և Տիգրան Մեծը (մ.թ.ա. 140-55) երկու հայոց մեծ տիրակալներ են, որոնք լուրջ ազդեցություն են ունեցել Հայկական լեռնաշխարհի պատմության վրա։ Նրանք երկուսն էլ հզորագույն զորավարներ էին, որոնց կառավարման ժամանակաշրջանները կարևոր էին հայոց պատմության համար, սակայն նրանց վարած քաղաքականությունն ու ռազմավարությունը տարբեր էին։

3. Նկարագրե՛ք  Տիգրան Մեծի տերության սահմանները /բլոգային աշխատանք/.
Տիգրան Մեծը հայոց պատմության ամենազանգվածային ու ազդեցիկ թագավորներից մեկն էր։ Նրա կառավարման ընթացքում Հայաստանի տարածքը հասավ իր ամենաբարձր սահմաններին, իսկ նրա տերությունը դարձավ մերձավորարևելյան հզորագույն պետություններից մեկը։ Տիգրան Մեծը, ինչպես ոչ ոք, ընդլայնեց հայոց թագավորության սահմանները, և իր զորավարական հմտություններով ու ռազմավարական մտքերով այն դարձրեց անկախ ու մերձարևելյան աշխարհում ազդեցիկ մեծ տերություն։ Այս բլոգում կանդրադառնանք այն տերությանը, որը գոյություն ուներ Տիգրան Մեծի կառավարման ժամանակ՝ քննության առնելով տերության սահմանները։

youtube.com/watch

351. Թվաբանական պրոգրեսիա են անվանում այն թվային հաջորդականությունը, որի յուրաքանչյուր անդամ, սկսած երկրորդից, հավասար է իր նախորդին՝ գումարած միևնույն հաստատուն թիվը։ Այդ թիվը կոչվում է թվաբանական պրոգրեսիայի տարբերություն։

352․ a_n=a₁+(n-1)d

353. Թվաբանական պրոգրեսիայի յուրաքանչյուր անդամ, սկսած երկրորդից, իր նախորդ և հաջորդ անդամների միջին թվաբանականն է։

354․ Ոչ, քանի որ օրինաչափություն չկա։

355․ 3, 5, 7, 9, 11

356․ ա․ թվաբանական պրոգրեսիայի տարբերությունն է՝ 5-ը։
բ․ а₇ = 27
а₉ = 39
а₁₀ = 45

357. ա․ ոչ
բ․ այո
գ․ ոչ
դ․ այո

358․ а₁ = 2
a₂ = -1
a₃ = -4
a₄ = -7

359․ а₁ = 2
a₂ = 41/3
a₃ = 62/3
a₄ = 83/3
a₅ = 104/3

360. ա․ a₂ = 1, d = 4
բ․ a₁ = 10, d = -3
գ․ a₅ = 10, d = -2
դ․ a₇ = -13, d = -2

362. ա․ a₂ = 1, d = 4

Lively Tom, 69, skates for Tesco
He gets paid for putting on his roller skates
Tom Hopperton is one of 1,200 over-65s working for the supermarket, Tesco. He’s been working there for fifteen months. Before that he was a plumber for thirty years.
Tom skates about five miles a day around the store fetching things for customers who realize that they’ve forgotten something only when they’ve reached the checkout till. He earns £4.50 an hour.
‘I just love the job. I help the customers, so they’re usually very nice to me. I’ve always liked meeting people. And it keeps me fit. I can’t sit at home doing nothing. I’d just die. I have to keep busy. Time goes really quickly. Every day is different.’
Tesco’s made the decision to employ people of all ages. It sees the advantages of older workers who are more calm and authoritative when they are dealing with customers.
‘When I saw this job advertised, I didn’t believe they’d give it to me,’ says Tom. I went in to see them because I thought they would be put off by my age if I just phoned. I wanted them to see that I am very lively for my age.»
Life’s a beach
Is it possible to make a living from what you can find on the beach?
For 25 years Terry Cemm was a policeman, but for the last seventeen years he has been walking up and down five miles of beach every day, looking for things that might be useful to someone. Terry’s a beachcomber.
Nearly everything in his cottage has come from the sea — chairs, tables, even tins of food. What’s the most unusual thing he has ever found? ‘A barrel of beer just before Christmas. That was nice,’ he remembers. He finds lots of bottles with messages in them, mainly from children. They all get a reply if there’s an address in the bottle. Shoes? ‘If you find one, you’ll find the other the next week,’ he says.
But does he really make a living? ‘Half a living,’ he replies. I barter with a lot of things I find, and I have my police pension. But I don’t actually need money. My life is rich in variety.’
Terry seems to be a very happy man. ‘You have to find a way to live a simple, honest life. People spend all their lives chasing things they don’t really need. There’s so much waste.’
‘Some people say I’m mad,’ says Terry. ‘But there are a lot more who’d like to do what I do. Look at me. I’ve got everything that I could possibly want.’

Չնայած Հայաստանի Հանրապետության սահմանափակ տարածքին՝ նրա հողային ծածկույթը աչքի է ընկնում բացառիկ բազմազանությամբ: Դա տարբեր գործոնների ազդեցության հետևանք է: Դրանք են մակերևույթի տարաբնույթ ապարները, կլիմայական պայմանները (ջերմություն, խոնավություն), բուսականությունը և տեղանքի ռելիեֆը: Հայաստանին՝ որպես լեռնային երկրի, բնորոշ է հողածածկույթի փոփոխությունը ոչ միայն հորիզոնական, այլև վերընթաց ուղղությամբ:

Վերընթաց գոտիականությունը, լեռնային երկրներրի համար լինելով ընդհանուր, ունի իր յուրահատկությունը: Եզրային լեռնաշղթաներում բնական պայմանների և դրա հետ կապված հողերի տիպերի վերընթաց հերթափոխությունը տարբերվում էներքին շրջաններում դիտվող հերթափոխությունից:
Եթե եզրային լեռնաշղթաներում առկա է անտառային հողերի գոտին, ապա ներքին շրջաններում այն բացակայում է:

Բացահայտիչ

Բացահայտիչը լինում է երեք տեսակի՝

1/ Բուն բացահայտիչ(այսինքն ո՞վ, այսինքն ի՞նչ)։

Օրինակ՝

Քույրը՝ Աննան, գնաց տուն։

2/ Մասնական բացահայտիչ(իբրև, որպես)։

Օրինակ՝

Նա՝ որպես խելացի, կարդում է։

3/ Մասնավոր-պարագայական բացահայտիչ(ավելի կոնկրետ որտե՞ղ, ավելի կոնկրետ ե՞րբ)։

Օրինակ՝

Դպրոցում՝ դասարանում, խոսում են:

Կեսօրին՝ ժամը 4-ին, եկան։

Առաջադրանք

1. Կետադրել նախադասությունները, նշել բացահատիչների տեսակները։ 

Այդ երգը նա նվագել է իր հայրենի քարանձավներում՝ բարձրադիր այդ երկրում։-Մասնավոր պարագայական
Իրիկնաժամին նստում եմ մենակ կանաչ առվի մոտ՝ ուռիների տակ։-Մասնավոր պարագայական

Հենց հաջորդ կիրակի՝ առավոտ կանուխ որսորդ Անտոնը բռնեց անտառի ճանապարհը։
Մասնավոր պարագայական

Մենք քո խոնարհ՝ ծառաներս յոթ եղբայր ենք։-Բուն բացահայտիչ

Ինքնաթիռի անձնակազմը շնորհավորում է ձեզ ու տալիս այս վկայագիրը՝ որպես հիշատակ։-Մասնական բացահայտիչ

Քաղաքն ուներ երկու անուն՝ Գորիս և Կյորես։-Բուն բացահայտիչ

Ոչինչ եկեղեցական չկար այդ ուխտավայրերում՝ ոչ գիր ոչ խաչ։-Բուն բացահայտիչ

Այդ ժխորից՝ մարդկանց ու անասունների կանչերից ազատ էր Պասաժը։-Բուն բացահայտիչ

Ահա երևաց ինքը՝ քաղաքագլուխ Մաթևոս բեյը։-Բուն բացահայտիչ

Ո՞ւր էիր երեկ՝ ամբողջ օրը։-Մասնավոր պարագայական

Դիմացը՝ փողոցում էլեկտրական խոշոր լամպ կար։-Մասնավոր պարագայական

Մի անգամ էլ՝ շատ տարիներ առաջ, ճռնչաց այգու դուռը։-Մասնավոր պարագայական

Ձեռքով նշան էր անում դեպի ներքև՝ դեպի գետի արմուկը։-Մասնավոր պարագայական

Ներքևը՝ ձորում թառել են մի քանի տներ։-Մասնավոր պարագայական

2.Տեքստում գտնել ենթակաները, ստորոգյալները, որոշիչները, հատկացուցիչները և բացահայտիչները։

Պարիսպների (հատկացուցիչ) գլխին բույն են դրել (ստորոգյալ) ցինը և անգղը (ենթակա)։ Հենց որ բերդի պարիսպների (հատկացուցիչ) տակ ոտնաձայն է լսվում (ստորոգյալ), նրանք (ենթակա) կռնչյունով աղմկում են, թռչում են (ստորոգյալ) բներից և ահարկու (որոշիչ) պտույտներ անում (ստորոգյալ) բերդի (հատկացուցիչ) կատարին։ Ապա բարձրանում է (ստորոգյալ) քարե (որոշիչ) արծիվը (ենթակա), կտուցը կեռ (որոշիչ) թուր, մագիլները՝ սրածայր (որոշիչ) նիզակներ, փետուրները որպես պողպատե (որոշիչ) զրահ։

Կաքավաբերդի (հատկացուցիչ) բարձունքի միակ (որոշիչ) ծաղիկը (ենթակա) ալպիական (որոշիչ) մանուշակն է (ստորոգյալ), ցողունը (ենթակա) կաքավի (հատկացուցիչ) ոտքի պես կարմիր (որոշիչ), ծաղիկը (ենթակա) ծիրանի գույն (որոշիչ)։ Քարի մոտ է բսնում (ստորոգյալ) ալպիական (որոշիչ) մանուշակը (ենթակա), պարիսպների (հատկացուցիչ) տակ։ Արևից քարերը (ենթակա) տաքանում են (ստորոգյալ), և երբ ամպերը (ենթակա) ծածկում են (ստորոգյալ) քար ու պարիսպ, մանուշակը (ենթակա) թեքվում է (ստորոգյալ), գլուխը հենում քարին։ Ծաղկափոշու մեջ թաթախված գունավոր (որոշիչ) բզեզին մանուշակը (ենթակա) ճոճք է թվում (ստորոգյալ), աշխարհը (ենթակա)՝ ծիրանագույն (որոշիչ) բուրաստան։

Ներքևը, ձորում, Բասուտա գետի մյուս ափին, քարաժայռերի (հատկացուցիչ) վրա, թառել են (ստորոգյալ) մի քանի տներ (ենթակա)։ Առավոտյան ծուխ (ենթակա) է ելնում (ստորոգյալ) երդիկներից, ծուխը (ենթակա) ձգվում է (ստորոգյալ) կապույտ (որոշիչ) երիզի (հատկացուցիչ) նման և հալվում (ստորոգյալ) ամպերի (հատկացուցիչ) մեջ։ Շոգ (որոշիչ) կեսօրին գյուղում կանչում է (ստորոգյալ) աքլորը (ենթակա), աքլորի կանչի (հատկացուցիչ) հետ պառավ (ենթակա) մի շինական հորանջում է (ստորոգյալ) տան ստվերում, ձեռնափայտով ավազի (հատկացուցիչ) վրա նշաններ գծում (ստորոգյալ), նշանների (հատկացուցիչ) հետ փորփրում (ստորոգյալ) գլխով անցածը։

Ե՛վ գյուղում, և՛ բերդի գլխին ժամանակը (ենթակա) սահում է (ստորոգյալ) դանդաղ, տարիները նույն (որոշիչ) ծառի միանման (որոշիչ) տերևներն են։ Դրա համար էլ խառնվում է (ստորոգյալ) ծերունու հիշողությունը (ենթակա)։ Գետն (ենթակա) աղմկում է (ստորոգյալ) առաջվա հանգով, նույն (որոշիչ) քարերն են և նույն քարե (որոշիչ) արծիվը։

Քանի՜ սերունդ (ենթակա) է ապրել (ստորոգյալ) Բասուտա գետի (հատկացուցիչ) մոտ՝ նրա ալիքների (հատկացուցիչ) ձայնի տակ, կարկատած (որոշիչ) թաղիքները փռել (ստորոգյալ) ցեխերի (հատկացուցիչ) վրա, եղեգնով պատել (ստորոգյալ) վրանները, և ամեն գարնան, երբ Կաքավաբերդի (հատկացուցիչ) լանջին բացվել է (ստորոգյալ) ալպիական (որոշիչ) մանուշակը (ենթակա), այծ ու ոչխարը քշել են (ստորոգյալ) բերդի (հատկացուցիչ) լանջերը, պարկը պանրով լցրել (ստորոգյալ) ու ձմեռը կրծել (ստորոգյալ) կորեկ հաց և այծի պանիր։

Բացահայտիչ՝ Մագիլները՝ սրածայր նիզակներ։ Աշխարհը՝ ծիրանագույն բուրաստան։ Բասուտա գետի մոտ՝ նրա ալիքների ձայնի տակ։