PART ONE | A death in the family
There were once two brothers, John and Robert Hessian. John was 52 years old, Robert 49. They had never married and they lived together in a house in Oldcastle in the north of England. They lived together, they ate meals together but they never spoke a single word to each other. They hadn’t spoken to each other for ten years, ever since they had had a quarrel. Whenever they wanted to communicate they wrote notes.
One evening the brothers were sitting together after supper. They were both wearing black because their older sister, Mary, had recently died. John wrote a note to Robert: Mr Liversage is coming to visit. (Mr Liversage was their solicitor.) Robert wrote: Why?
John wrote: I don’t know. He phoned and said that he wanted to see us.
At that moment there was a knock at the door. It was the solicitor, Mr Powell Liversage. He had been to school with the brothers and was an old friend. He too was unmarried.
‘How are you, Powell?’ asked Robert.
‘Very well,’ he replied. ‘I’ve come to tell you about your sister’s will. Did you know that she had left a will?’
‘No,’ answered John and Robert together. ‘How much did she leave?’
£12,000. But let me read you the will.’

PART TWO | The will
Mr Liversage took the will out of his pocket and began to read.
Last Will and Testament of Mary Hessian
To my dear brothers John and Robert:
You have both behaved very stupidly. I have never understood why you quarrelled about Annie Emery. You have been cruel and unfair to poor Annie. She has waited ten years for one of you. So John, if you marry Annie, I’ll give all my money to you. And Robert, if you marry her. I’ll give it to you. And, if neither of you marries her, all my money will go to Annie, herself.
Your ever-loving sister
Mary

PART THREE | To marry or not to marry?
The two brothers sat and thought for a long time. Ten years ago when Annie was a young woman of 27, both John and Robert had been in love with her. They had had a violent quarrel and some terrible things were said. Afterwards they had both wanted to make up and be friends again but by this time they had stopped speaking to each other, so neither of them learned that the other had decided not to marry Annie.
At two o’clock in the morning John spoke: ‘Why don’t we toss a coin for Annie? Heads or tails?’
‘Tails,’ said Robert. But it was heads. The next evening John went round to Annie’s house. Powell Liversage was just leaving when he arrived.
G
So in the end neither brother married Annie. They are still bachelors to this day, but at least they are now talking to each other again. And Annie? Well, she got her revenge and now she’s very happily married.
ADAPTED FROM A STORY BY ARNOLD BENNET

Цель урока:

• Познакомить учащихся с историей создания азбуки Морзе.
• Развить у школьников навыки анализа текста.
• Подготовить учащихся к решению проблемных ситуаций, связанных с историей телеграфии и созданием кодов.

---

Азбука Морзе, или код Морзе — способ кодирования букв алфавита, цифр, знаков препинания и других символов при помощи длинных и коротких сигналов, так называемых «тире» и «точек» (а также пауз, разделяющих буквы) . За единицу времени принимается длительность одной точки. Длительность тире равна трeм точкам. Пауза между элементами одного знака — одна точка, между знаками в слове — 3 точки, между словами — 7 точек.

История создания азбуки Морзе

Азбука Морзе была создана Самюэлом Финли Бризом Морзе, который родился 27 апреля 1791 года в семье проповедника, в штате Массачусетс. Сэмюэль Морзе не имел никакого специального технического образования. Он был вполне успешным художником, основателем и президентом Национальной академии рисунка в Нью-Йорке. Возвращаясь из путешествия по Европе на корабле, Морзе увидел фокусы с применением электромагнитной индукции, которыми развлекали скучающую публику. Провод под электрическим напряжением подносили к компасу, стрелка которого начинала бешено крутиться.

Именно после этого Морзе пришла идея создания специальной азбуки, способной передавать по проводам определенные сигналы. Он тут же набросал схему прообраза телеграфа. Прибор состоял из рычага на пружине, к концу которого был прикреплен карандаш. Подавался ток и карандаш опускался на движущуюся бумажную ленту, оставляя линию за собой. При отключении тока карандаш поднимался и получался пробел.

Лишь через три года Морзе смог реализовать свой замысел, всё же сказывалось отсутствие технического образования. Первый аппарат смог принять и зафиксировать сигнал по проводу, длиной 500 метров. Но тогда данное изобретение не стало популярным, так как не имело коммерческой выгоды. Однако, один человек всё же заинтересовался изобретением. Это был американский промышленник Стив Вэйл, который профинансировал дальнейшие исследования художника и приставил к нему помощником своего сына Альфреда. В итоге прибор удалось усовершенствовать – длина провода возросла во много раз и сигнал получался более точный. В 1843 году Конгресс США постановил провести первую телеграфную линию между Балтимором и Вашингтоном. И через год по этой линии была передана первая телеграмма со словами «Чудны дела твои, Господи».

Тем не менее, аппарат не мог передавать буквы, только лишь линии определенной длины. Различные комбинации линий и точек обозначали собой знаки алфавита и цифры. Историки не могут сказать наверняка, был ли этот код изобретением Морзе или его партнера Вейла.

Первоначально азбука Морзе состояла из трёх сигналов разной длительности. За единицу времени принималась точка. Знак тире состоял из трёх точек. Пауза между буквами в слове — три точки, между словами — семь точек. Но такое количество знаков создавало путаницу и усложняло весь процесс передачи телеграммы. Поэтому азбука была доработана конкурентами Морзе. Для самых популярных букв и слов были разработаны наиболее простые комбинации букв или цифр.

В наше время, как правило, используют более современные средства связи. Азбука Морзе очень популярна среди радиолюбителей. Иногда также ее применяют на флоте и в МЧС.

Пример азбуки Морзе:

• A — .-
• B — -…
• C — -.-.
• S — …

Первая телеграфная линия, использующая этот код, была построена в 1844 году в США, и она продемонстрировала всю эффективность нового способа передачи информации. С помощью азбуки Морзе люди смогли быстро передавать важные сообщения, что было особенно полезно в экстренных ситуациях, например, во время военных конфликтов.

Впоследствии азбука Морзе была адаптирована и использована во всем мире, и до сих пор применяется в некоторых областях связи, например, в авиации и на флоте.

---

Часть 2. Проблемные вопросы к тексту

1. Почему Самуэль Морзе не ограничился только созданием телеграфа, а также разработал систему кода для передачи сообщений?
   • Как вы думаете, почему было необходимо создать систему кодирования для передачи информации?
2. Какие преимущества и недостатки были у азбуки Морзе по сравнению с другими методами передачи сообщений того времени?
3. Как вы думаете, каковы были бы последствия, если бы азбука Морзе не была создана?
4. Какую роль сыграла азбука Морзе в военных конфликтах того времени?
   • Почему коды и шифры так важны для успешной связи в условиях войны?
5. Как современные технологии, такие как мобильные телефоны или интернет, изменили способы передачи информации по сравнению с использованием азбуки Морзе?
   • Какие особенности современной связи вы бы хотели сохранить, чтобы улучшить коммуникацию?
6. Какие другие способы шифрования сообщений, кроме азбуки Морзе, использовались в истории?
   • Как вы думаете, почему разные способы шифрования важны для разных типов коммуникаций?

Домашнее задание:

Найти эквиваленты данных фразеологизмов в армянском языке․

• Белая ворона.
• Ворон ворону глаз не выклюет.
• Вступить в петушиный бой.
• За двумя зайцами погонишься, ни одного не поймаешь.
• Заблудшая овца.
• И волки сыты, и овцы целы.
• Как рыба в воде.
• Курам на смех.
• Лебединая песня.
• Лить крокодиловы слезы.
• Ловить мух.
• Ловить рыбу в мутной воде.
• Львиная доля.
• Медвежья услуга.
• Мокрая курица.
• Нем как как рыба.
• Ни рыба ни мясо.
• Одним ударом двух зайцев убить.
• Отогреть змею на груди.
• Паршивая овца всё стадо портит.
• Первая ласточка.
• Притащить верблюда в игольное ушко.
• Хитрый лис․
• Пуганая ворона куста боится.
• Троя́нский конь.
• Собаку съесть, а хвостом подовиться․
• Собаку на чем-то съесть.
• Заячья душонка․
• Собачий нюх․

Найти в русском языке։

• Գայլի ախորժակ․
• Գայլը գառան մորթիով․
• Գայլի բերան թողնել․
• Միայնակ գայլ․
• Գայլի դունչը բմլոտ է։
• Ծեր փորձված գայլ.

• Արանքով սև կատու անցնել.
• Կատվի հոգի ունի․
• Մուկն ու կատու խաղալ․

• Շան հետ ընկերացիր, փայտը ձեռքիցդ մի գցիր․
• Շնից մազ պոկելն էլ է խեր (օգուտ)․
• Շան կյանք քաշել (Շան օրի լինել) ․
• Շան պես սատկել ․
• Ահա թե որտեղ է թաղված շան գլուխը .
• Շան ու կատվի պես ․
• Հազար շուն ու գել ․
• Հավատարիմ շան պես ․  
• Քոսոտ շուն/ դռնի շուն ․

451. Ա, (x+y)(a+b)

Բ, (x+y) (a-b)

Գ, (3p-q) (2x-1)

Դ, (x+y) (m-1)

Ե, (x-y) (n-1)

Զ, (x+y) (a+b)

Է,(c+d)(a-b)

Ը, (a-x) (c+1)

Թ, (x-1) (a+1)

Ժ, (2a-3b) (x-y)

Ի, (a-b+c) (x+y)

Լ, (2x-5y+1) (a-b)

Միջոցի անուղղակի խնդիրը դրվում է գործիական հոլովով (-ով, -բ վերջավորություններ) և ցույց է տալիս այն առարկան, որի միջոցով կատարվում է գործողությունը։

Օրինակ՝ Ուսուցիչը հպարտանում է լավ աշակերտով։ Ջուրն արյամբ չեն լվանա։ Տիգրանը ինչո՞վ կտրեց մատը։ Դիրեկտորը նրա միջոցով ստացավ այս սարքավորումները։

Ինչպես ցույց է տրված օրինակներում, միջոցի անուղղակի խնդիրը կարող է լրացնել և՛ ներգործական, և՛ կրավորական, և՛ չեզոք սեռի բայերին։

Ներգործող անուղղակի խնդիրը դրվում է հիմնականում բացառական (-ից վերջավորություն) և գործիական (-ով, -բ վերջավորություններ) հոլովներով և ցույց է տալիս այն առարկան, որի ներգործությամբ, ազդեցությամբ կատարվում է տվյալ գործողությունը։

Օրինակ՝ Վ. Համբարձումյանը բարձր է գնահատվում իր ժողովրդի կողմից։ Ուսուցիչը հարգվում է աշակերտներից։ Գետինը ծածկվեց ձյան հաստ շերտով։ Ներկվեցին փողոց ու գործարաններ ձեր տաք արյունով։

Վերաբերության անուղղակի խնդիրը դրվում է բացառական հոլովով (-ից վերջավորություն) և ցույց է տալիս այն առարկան, որի մասին խոսվում է։

Օրինակ՝ Աշակերտները խոսում էին կինոյից։ Ծերունիները պատմում են պատերազմից։

Վերաբերության խնդիրը կարող է կազմվել նաև սեռական հոլովի և կապի միջոցով։

Օրինակ՝ Բոլորը հարգանքով են արտահայտվում Արամի մասին։ Կատարվածի վերաբերյալ հայտնեցինք տնօրենին։

Ցուցական մի քանի դերանուններ կարող են վերաբերական հարաբերություն ցույց տվող որոշ կապերի հետ դառնալ վերաբերության անուղղակի խնդիր։

Օրինակ` Այդ մասին շատ է խոսվել։ Այս առումով շատ զրուցեցինք։ Այս կապակցությամբ դեռ պիտի մտածեք։

Անջատման խնդիրը դրվում է բացառական հոլովով (-ից վերջավորությամբ) և ամբողջովին հակադրվում է հանգման խնդրին։ Այս խնդիրը ցույց է տալիս այն առարկան, որից հեռանում կամ անջատվում է ինչ-որ առարկա։

Օրինակ՝ Տղաներից անջատվեցին աղջիկները։ Քեզնից հեռացա՞վ քույրդ։ Ումի՞ց ես խուսափում։
Մի շարք բայերի հետ հիմնականում գործածվում են անջատման խնդիրներ․ դրանք են՝ բաժանվել, հեռանալ, առանձնացնել, մեկուսանալ, փախչել, պոկվել, խուսափել, խուսանավել, ջոկել, քաշվել, շորթել, փախցնել, գանձել և նման շատ այլ բայեր։

Առաջադրանք․
1․ Կազմել 3 ական նախադասություն՝ միջոցի, ներգործող, վերաբերության, անջատման անուղղակի խնդիրներով։ 
Միջոցի անուղղակի խնդիր
Ես հպարտանում եմ իմ աշխատանքով։
Նա իմ միջոցով գտավ այդ գիրքը։
Նա փայլում էր իր լսողությամբ։

Ներգործող անուղղակի խնդիր
Ես գնահատվել եմ իմ ուսուցչից։
Գետինը պատվեց տերևների տարափով։
Ձեռքը ներկվեց ընկերոջ արյունով։

Վերաբերության անուղղակի խնդիր
Մայրիկը պատմեց աշխատանքից։
Նա պատմեց Աննայի մասին։
Նա պատմում էր դպրոցի մասին։

Անջատման անուղղակի խնդիր
Նրանք հեռացվեցին դպրոցից։
Նրանք վերջապես պոկվեցին միմյանցից։
Դուք հանկարծ մեկուսացաք բոլորից։

2․ Շարահյուսորեն վերլուծել հետևյալ նախադասությունը։
Ու ահա Վարդուշի ուղարկած գաթաները իրենց բուրմունքով արդեն արթնացրել էին հուշերի մի աշխարհ, որոնք սկսել էին հստակ բյուրեղացում և ձևավորում ստանալ՝ գույների ու ծավալի նոր հղացումներով։ 

Վարդուշի-հատկացուցիչ
ուղարկած-որոշիչ
գաթաները-ենթակա
իրենց-հատկացուցիչ
բուրմունքով-միջոցի անուղղակի խնդիր
արթնացրել էին-ստորոգյալ
մի-որոշիչ
աշխարհ-ուղիղ խնդիր
որոնք-ենթակա
սկսել էին-ստորոգյալ
հստակ-որոշիչ
բյուրեղացում-ուղիղ խնդիր
ձևավորում-ուղիղ խնդիր
նոր-որոշիչ
գույների ու ծավալի-հատկացուցիչ
հղացումներով-միջոցի անուղղակի խնդիր