Ապրիլի 14-18
Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու․
Թեմա 21. Հայ ազատագրական պայքարի վերելքը: Իսրայել Օրի.
ա/ Էջմիածնի 1677թ. ժողովը: Հակոբ Ջուղայեցի
բ/ Ի. Օրու գործունեությունը /բանավոր, 8-րդ դասարանի դասագիրք, էջ 8-10, նաև այլ աղբյուրներ/.
Թեմա 22. Զինված պայքարը Արցախում և Սյունիքում.
ա/ Զինված պայքարը Արցախում
բ/ Զինված պայքարը Սյունիքում /բանավոր, էլ․ դասագիրք, էջ 12-20, նաև այլ աղբյուրներ/․

Առաջադրանք․
1. Ձեր կարծիքով՝ հայ գործիչները Հայաստանի ազատագրության հարցը պետք է կապեին Եվրոպայի՞, թե՞ Ռուսաստանի հետ: Իսկ այսօ՞ր․․․Հիմնավորե՛ք պատասխանը։
Հայաստանի ազատագրության հարցը, հատկապես 19-րդ և 20-րդ դարերում, շատ բարդ էր, քանի որ հայ ժողովուրդը պետք էր ընտրություն աներ, թե որ ուժերի հետ պետք է համագործակցեր՝ շահի իր ազատությունը և անվտանգությունը: Եվ, փաստորեն, այդ ընտրությունը հաճախ կախված էր ինչպես արտաքին ուժերի շահերից, այնպես էլ հայկական համայնքի ներքին իրավիճակից:

2. Նկարագրե՛ք Հալիձորի ճակատամարտը՝ օգտվելով տարբեր աղբյուրներից
/բլոգային աշխատանք/․
Հալիձորի ճակատամարտը (կամ Հալիձոր, Հալիձորի ճակատամարտ) տեղի է ունեցել 1905 թվականի ապրիլի 20-ին (մայիսի 3)՝ հայերիս և պարսիկների միջև, երբ վերջիններիս ռազմական գործողություններում մասնակցություն ունենում էր նաեւ ՌԴ-ի զորք։ Հալիձորը գտնվում է Խաչեն գավառում (հյուսիս-արևելք Հայաստանի տարածքում), Մարաղայի մերձակայքում, որտեղ էլ տեղի ունեցավ այդ ռազմավարական ճակատամարտը։
Էլ․ դասագիրք՝ Հայոց պատմություն-8-րդ դասարան.

GLOBAL PIZZA
BY CONNIE ODONE
So you thought the hamburger was the world’s most popular fast food? After all, McDonald’s Golden Arches span the globe. But no, there is another truly universal fast food, the ultimate fast food. It’s easy to make, easy to serve, much more varied than the hamburger, can be eaten with the hands, and it’s delivered to your front door or served in fancy restaurants. It’s been one of America’s favourite foods for over 50 years. It is, of course, the pizza.
A BRIEF HISTORY OF PIZZA
It’s kind of silly to talk about the moment when pizza was ‘invented’. It gradually evolved over the years, but one thing’s for certain — it’s been around for a very long time. The idea of using pieces of flat, round bread as plates came from the Greeks. They called them ‘plakuntos’ and ate them with various simple toppings such as oil, garlic, onions, and herbs. The Romans enjoyed eating something similar and called it ‘picea’. By about 1000 A.D. in the city of Naples, ‘picea’ had become ‘pizza’ and people were experimenting with more toppings: cheese, ham, anchovies, and finally the tomato, brought to Italy from Mexico and Peru in the sixteenth century. Naples became the pizza capital of the world. In 1889, King Umberto I and Queen Margherita heard about pizza and asked to try it. They invited pizza maker, Raffaele Esposito, to make it for them. He decided to make the pizza like the Italian flag, so he used red tomatoes, white mozzarella cheese, and green basil leaves. The Queen loved it and the new pizza was named ‘Pizza Margherita’ in her honour. Pizza migrated to America with the Italians at the end of the nineteenth century. The first pizzeria in the United States was opened in 1905 at 531⁄2 Spring Street, New York City, by Gennaro Lombardi. But the popularity of pizza really exploded when American soldiers returned from Italy after World War II and raved about ‘that great Italian dish’. Americans are now the greatest producers and consumers of pizza in the world.
PIZZA TRIVIA
1 Americans eat 350 slices of pizza per second.
2 There are 61,269 pizzerias in the United States.
3 Pizza is a $30 billion per year industry.
4 October is national pizza month in the United States.
5 The world’s first pizzeria, the Antica Pizzeria Port’Alba, which opened in Naples in 1830, is still there.
6 Pizza Hut has over 12,000 restaurants and takeaway outlets in over 90 countries.
7 In America, pepperoni is the favourite topping. Anchovies is the least favourite.
8 In Japan, eel and squid are favourites. In Russia it’s red herring, salmon, and onions.
9 In Brazil, they like green peas on their pizza. In Australia the favourites are shrimp and pineapple.
10 The French love bacon and crème fraîche on theirs. The English love tuna and sweetcorn.

Թեմայի անվանումը՝ <<Համար  մեկ  նյութը Երկրագնդում՝  Ջուր>>

Հարցադրումներ.

*1- Ջուրը  համար  մեկ  նյութն  է Երկրագնդում, ինչու՞
Ջուրը կենսական նշանակություն ունի բոլոր կենդանի օրգանիզմների համար։ Մարդու մարմնի շուրջ 60%-ը ջուր է։ Բջիջների ներսում և դրանց միջև ընթացող քիմիական ռեակցիաները պահանջում են ջուր։ Առանց ջրի կյանքը այն տեսքով, ինչպիսին մենք գիտենք, գոյություն ունենալ չէր կարող։ Մոտավորապես Երկրագնդի մակերևույթի 71%-ը ծածկված է ջրով՝ օվկիանոսներ, ծովեր, գետեր, լճեր, սառցադաշտեր և ստորգետնյա ջրեր։

*2- Որո՞նք  են  ջրի  ֆիզիկական  հատկությունները, թվարկեք…
Մաքուր ջուրը թափանցիկ հեղուկ է, չունի գույն և համ։ Ջրի պնդացման աստիճանը ընդունված է 0 C, իսկ եռման ջերմաստիճանը 100 C-ով։ Ջուրը ի տարբերություն մյուս նյութերի, չի ենթարկվում ֆիզիկայի և քիմիայի մի շարք օրենքների: Այն օժտված է անոմալ հատկություններով։ Ջրի անոմալ առանձնահատկություններից են ՝ եռման և հալման ջերմաստիճանները, որոնք ըստ քիմիայի և ֆիզիկայի օրենքների պետք է ցածր լինեին: Ջուրը պետք է եռար -70աստիճանում և պնդանար -90աստիճանում: Ջուրը միակ նյութն է Երկրի վրա, որ սովորական ջերմաստիճանի ու ճնշման պայմաններում միաժամանակ կարող է գտնվել երեք վիճակում ՝ պինդ, հեղուկ և գազային: Ջուրն օժտված է հիանալի հատկությամբ ՝ բարձր ջերմունակությամբ: Ջրի խտության փոփոխությունն է ջերմաստիճանի փոփոխությունից կախված: Հեղուկ վիճակում ջուրը չկարգավորված համակարգ է:

*3-Որո՞նք  են  ջրի  քիմիական  հատկությունները, այսինքն  ջրի  փոխազդեցությունը պարզ  և բարդ  նյութերի  հետ, գրեք  ռեակցիաների  հավասարումները
Ջուրը կայուն նյութ է, մինչև 1000աստիճան տաքացնելիս այն փոփոխության չի ենթարկվում: Ավելի բարձր ջերմաստիճաններում, ինչպես նաև ուլտրամանուշակագույն և ռենտգենյան ճառագայթների ազդեցության տակ քայքայվում է ՝ առաջացնելով ջրածին և թթվածին:

2H2O=2H2+O2

Ջուրը կարող է մասնակցել տարբեր քիմիական ռեակցիաների ՝ միացման, քայքայման, տեղակալման և փոխանակման: Ջուրը փոխազդում է պարզ և բարդ նյութերի հետ:

Ca+2H2O = Ca(OH)2 + H2
2K + 2H2O = 2KOH + H2
2Na + 2H2O = 2NaOH + H2
3Fe + 4H2O = Fe3O4 + 4H2
Zn + 2H2 = ZnO + 2H2

Ջուրը և թթվային օքսիդները փոխազդում են առաջացնելով թթուներ;
SO2+H2O=H2SO4
N2O5+H2O=2HNO3

*4-  Ի՞նչ  է  ծանր  ջուրը  և  որտե՞ղ  են  այն  կիրառում
Ծանր ջուրը (D₂O) ջուր է, որում սովորական ջրածնի (¹H) փոխարեն առկա է դեյտերիում (²H)՝ ծանր իզոտոպը։

Կիրառում․
Որոշ ֆիզիկական փորձերում՝ որպես մարկեր նյութ
Միջուկային ռեակտորներում՝ որպես դանդաղեցուցիչ

*5- Որո՞նք  են  ջրի  օրգանոլեպտիկ  հատկությունները,  ո՞րն  է  համարվում  մաքուր խմելու  ջուր                        
Օրգանոլեպտիկ հատկություններ․

• Համ
• Հոտ
• Գույն
• Թափանցելիություն

Մաքուր խմելու ջուր՝ այն ջուրն է, որն անգույն է, անհոտ, անճաշակ, թափանցիկ և չի պարունակում վնասակար միկրոօրգանիզմներ ու նյութեր՝ համաձայն Սանիտարական նորմերի։      

*6-  Ի՞նչ  վնասակար  հատկություններ  ունի  քլորով  հագեցած  ջուրը
Կարող է առաջացնել ալերգիկ ռեակցիաներ

Վնասում է մաշկը և մազերը

Կարող է փոխազդել օրգանական նյութերի հետ՝ առաջացնելով թունավոր միացություններ (օր. տրիոհալոմեթաններ)

Մեղմ ազդեցություն ունի մարսողական համակարգի վրա

*7- Ջրի  աղտոտման   տեսակները   որո՞նք  են
Ֆիզիկական աղտոտում (ավազ, կավ, պլաստիկ)

Քիմիական աղտոտում (թունավոր նյութեր, թթուներ, հանքային աղեր)

Կենսաբանական աղտոտում (բակտերիաներ, վիրուսներ, մակաբույծներ)

Ճառագայթային աղտոտում (ռադիոակտիվ նյութեր)

*8- Ի՞նչ է  կոշտ  ջուրը  և  ինչպե՞ս  են  այն  վերացնում
Կոշտ ջուր՝ ջուր, որն ունի շատ կալցիումի և մագնեզիումի իոններ։

Վերացման եղանակներ․

Իոնափոխանակիչ ֆիլտրեր

Եռացում (հիմնականում ժամանակավոր կոշտության վերացում)

Քիմիական եղանակներ (Na₂CO₃, փափկեցնող նյութեր)

*9 —  Ջրի  մաքրման  ինչպիսի՞  տարբերակներ  գիտեք
Ֆիլտրում (մեխանիկական, ածխային, կերամիկական)

Եռացում

Քլորացում

Օզոնացում

Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթում

Օսմոս (հակադարձ օսմոս)

Թորման միջոցով (դիստիլյացիա)

*10- Ինչու՞  են  ասում. <<Առանց  Ջրի  Կյանք  չկա…>>
Որովհետև․

Երկրի վրա կյանքի առաջացումը կապված է ջրի առկայության հետ։

Ջուրը կյանքի հիմնական բաղադրիչն է։

Այն մասնակցում է կենսաքիմիական ռեակցիաների։

Բոլոր օրգանիզմները պահանջում են ջուր գոյատևելու համար։

Ջուրն է ապահովում նյութերի շարժը օրգանիզմում։

1. Լուծիր հավասարումը՝
x / 3 + 5 = 9

x=12

2. Կատարիր բազմապատկում և բեր պարզ տեսքի՝
(x - 2)(x + 7)

x2+5x-14

3. Բեր ընդհանուր անվանիչի՝
1/x + 2/(x+2)

3x+2/x2+2x

4. Կրճատիր արտահայտությունը՝
(x^2 - 4)/(x^2 - 2x)

x+2/x

5. Լուծիր քառակուսային հավասարումը՝
2x^2 - 8x + 6 = 0

x=3;1

6. Խնդիր
Մտածիր մի թիվ։ Նրանից հանիր 5, արդյունքը բազմապատկիր 2-ով, ստացար 18։
Ինչ թիվ էր մտածվածը?

14

7. Խնդիր
Հայրը 4 անգամ մեծ է իր որդուց։ 5 տարի անց նա կլինի ընդամենը 2 անգամ մեծ։
Քանի՞ տարեկան են նրանք հիմա։

Երեխա-2,5
Հայր-10

8. Խնդիր
Մեքենան 3 ժամում անցնում է 180 կմ։

1.Ինչքա՞ն է միջին արագությունը։

60

Եթե նա վերադառնա նույն ճանապարհով 60 կմ/ժ արագությամբ, ապա ի՞նչքան ժամանակ կպահանջվի վերադարձի համար։

3 ժամ

9. Գտիր հաջորդականության անդամները՝
Տրված է՝ a_n = 2n^2 - 3n + 1
Գտիր՝ a_1, a_2, a_3, a_4

a₁=2-3+1=0

a₂=8-6+1=3

a₃=18-9+1=10

a₄=32-12+1=21

10. Հաշվիր՝
Տրված է՝ x + y = 5, xy = 6
Գտիր՝ x^2 + y^2

13

11․Լուծիր հավասարումը՝
2x + 7 = 19

x=6

12. Կատարել կրճատ բազմապատկում՝
(x + 4)^2

x2+8x+16

13. Լուծիր քառակուսային հավասարումը՝
x^2 - 6x + 8 = 0

x=4; 2

14. Գտիր արտահայտության արժեքը՝
a^2 + 2ab + b^2, երբ a = 3, b = -1

4

15. Պարզեցնել արտահայտությունը՝
2/x + 3/(x+1)

5x+2/x2+1

16. Լուծել համակարգը՝

2x + y = 10  
x - y = 1

8/3

17. Գտիր հետևյալ հաջորդականության անդամները՝
Տրված է՝ a_n = 7n - 5
Գտիր՝ a_1, a_3, a_6

a₁=7-5=2

a₃=21-5=16

a₆=42-5=37

18. Կրճատիր արտահայտությունը՝
(x^2 - 9)/(x + 3)

x-3

19. Կատարիր արտադրյալը՝
(x - 2)(x + 5)

x2+3x-10

20. Լուծիր անհավասարությունը՝
3x - 4 < 2x + 1

(-∞;5)

Վրացական գրականություն

«Փիսոները»․ Բեսիկ Խարանաուլի

1. Ո՞րն է ստեղծագործության հիմնական թեման։
   Ստեղծագործության հիմնական թեման մարդկային վերաբերմունքն է։ Այս պատմության մեջ հեղինակը անցնում է մի ներքին ճանապարհ՝ արհամարհանքից դեպի ըմբռնում, օտարացումից դեպի մտերմություն։
   
2. Ինչի՞ց է պատմողը որոշում, որ մարագը պետք է քանդել։
   Պատմողը որոշում է, որ մարագը պետք է քանդել, քանի որ այն այլևս այլ նպատակ չի ծառայում։ Նա բացատրում է, որ մարագի տանիքը և առաստաղը փտած են, իսկ մարագի կողքը ծռվել է ու դարձել է խղճուկ՝ այլևս չպահպանելով այն նպատակները, որոնց համար երբևէ կառուցվել էր։ Ավելին, ձմռան ձյունը տարի առ տարի ավելի է խեղճացնում մարագը, այն դարձել է փլուզման վտանգի տակ։ Երկրորդ պատճառը այն է, որ մարագը լցվել է անպետք իրերով, որոնք չեն օգտագործվում։
   
3. Ի՞նչն է փոխում պատմողի վերաբերմունքը մարագի նկատմամբ։
   Կատվի ձագերի ծնունդը, պատմողի վերաբերմունքը մարագի նկատմամբ փոխվում է այն բանից հետո, երբ մարագում ծնվում են կատուների ձագերը։ Մինչ այդ, մարագը նրա համար համարյա անպետք ու փտած մի բան էր՝ հին, լցված անպետք իրերով։
   
4. Ինչպե՞ս են ձագերի հայտնվելը ազդում տանտերերի մտածողության վրա։
   Ձագերի հայտնվելը ազդում է տանտերերի մտածողության վրա, նրանք սկսում են ունենալ մեղքի զգացում, սկսում են խխճալ ձագերին և սկսում են պահել։ Սկսում են գնահատել մարագը, որն ուզում էին քանդել։
   
5. Ո՞րն է մարագի փոխաբերական իմաստը ստեղծագործության մեջ։
   Մարագի փոխաբերական իմաստը կարծում եմ, որ անպետք, անտեսված հիշողությունների, արժեքների սիմվոլ է։
   
6. Ինչպե՞ս է հեղինակը ցուցադրում մոր կերպարը։ Ինչպիսի՞ն է նրա բնավորությունը։
   Պատմողը մոր կերպարը նկարագրում է իբրև հոգատար, գթասիրտ, ալարկոտ կերպար։ Նա գթաց կատուներին պահեց, կերակրեց, խնամեց, նույնիսկ վերջում թողեց տուն մտնել։
   
7. Ինչու՞ են փիսիկները համարում «ապօրինի ծնունդներ»։
   Փիսիկները համարվում էին «ապօրինի ծնունդներ», որովհետև ձագերը չէին համապատասխանում ընտանիքին, ընտանիքը չէին սիրում կատուներ, չէին սպասում նրանց ծնվելուն, և ծնվել են առանց ինչ-որ վերահսկողության։
   
8. Ի՞նչ են խորհրդանշում կատուներն այս պատմության մեջ։
   Կատուները այս պատմության մեջ խորհրդանշում են սերը, թե ինչպես նրանց սիրեցին, ընդունումը, ինչպես ընդունեցին և կարեկցանք, թե ինչպես ընտանիքը կարեկցեցին կատուներին։
   
9. Ինչպիսի՞ զարգացում է տեղի ունենում պատմողի վերաբերմունքի մեջ կատուների նկատմամբ։
   Պատմողի վերաբերմունքը կատուների նկատմամբ պատմության ընթացքում փոխվում է ակնթարթորեն սկզբում՝ անտարբերություն ու նույնիսկ մերժում, իսկ վերջում՝ քնքշանք, կարեկցանք ու լուռ կապվածություն։
   
10. Ի՞նչ կարող ենք իմանալ հեղինակի կամ պատմողի ընտանիքի սոցիալական վիճակի մասին։
    Պատմության մանրամասներից մենք կարող ենք բավականին հստակ պատկերացնել, որ հեղինակի կամ պատմողի ընտանիքը հասարակ, աշխատավոր, գյուղական ընտանիք է։
    
11. Ինչպե՞ս կավարտեիր պատմությունը, եթե դու լինեիր հեղինակը։
    Պատմության ավարտն ինքնին գեղեցիկ է, բայց այնուամենայինիվ եթե ես լինեի հեղինակը, պատմողը, վերջում կհաշտեցնեի մոր ու որդո անախորժությունը։
    
12. Ո՞ր հատվածն էր քեզ համար ամենահուզիչը և ինչու։
    Եթե դու քոնի մասին հոգ չտանես, ուրիշը կտիրանա։
    Մենք կատուներ սիրող մարդիկ չէինք,
    բայց մեկ է խոստովանեցինք,
    որ սիրուն փիսիկներ են։
    
13. Կարծում ես՝ կարելի՞ է այս պատմության մեջ «մարագը» ընկալել որպես կյանքի այլ խորհրդանիշ։ Ի՞նչ կլինի դա։
    Մարագը ավելի շատ հիշողությունների, հարաբերությունների, մենակության և անցյալի խորհրդանիշն է, որը շատ ակնհայտ ցուցադրվում է պատմվածքում։ Մարագը իբրև հին շինություն կարծում եմ խորհրդանշում է այդպես։