1․Ընտրել բառերը և տեղադրել համապատասխան տեղում՝ ենթարկելով փոփոխության: (2մ.)
ա) Արևելյան մի միջօրե՝ փոշոտ փողոցի ստվերոտ անկյուներից մեկում, քաղաքի շոգին պառկել էր մի ծերուկ դերվիշ:
(միջօրե, քաղաք, պառկել, անկյուն)

բ) Նա ոսկին երկու հավասար մասի բաժանեց. Մի մասը փաթաթեց բրդյա կտորի մեջ և պահեց դուրս ցցված մի ժայռի տակ, մյուսը նորից պարկի մեջ լցրեց:
(ժայռ, ոսկի, հավասար, պարկ)

2․Փակագծում տրվածներից ընտրել նախադասությանը համապատասխան բառը և ընդգծել:
ա) Այդ չարագույժ լուրից (խռովել, խռովվել) էր Այվազովսկու հոգու անդորրը:
բ) Սեփական գիտելիքի պակասի (զգացմունքը, զգացումը) կախված է ունեցած գիտելիքի ծավալից ու խորացումից:

3․ Տեղադրել բաց թողնված տառերը և կետադրել:
Նա դիմեց որդուն․
—Հայրենական տան դռները փակ են քո առաջ, որովհետև դու քո սրտի դռները փակեցիր խղճիդ ու հայրենիքիդ առջև: Դու արատավորեցիր Արծրունիների պայծառ հիշատակը՝ արհամարհելով քո ժողովրդին ու հավատը:
Ես քեզ կստիպեմ նվագել, անիծյալ գոռում էր նա դու ծախված ես թշնամուն:

4․ Փոխակերպել ուղղակի խոսքը՝ դարձնելով անուղղակի:
— Լռե՛ք, թողե՛ք՝ ասի այն, ինչ մտքում ունի, — սաստեց բանախոսը և ձայնի եղանակը փոխելով՝ ասաց օրիորդին. – կկամենայի իմանալ՝ ինչ էիք ուզում ասել մեր մասին:
Նա ընկերներին հաճախ էր ասում.
— Եթե ամեն մեկս մի փոքր բան անի, բոլորս մի մեծ գործ արած կլինենք:

Բանախոսը սաստկեց՝ ասաց, որ լռենք, թողենք՝ ասի այն, ինչ ունի մտքում և ձայնի եղանակը փոխելով, ասաց օրիորդին, որ կկամենար իմանալ՝ ինչ էր ուզում ասել նրանց մասին։
Նա ընկերներին հաճախ ասում էր, որ եթե ամեն մեկը մի փոքր բան անեի, բոլորը մի մեծ գործ կանեն։

6․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են իրար հոմանիշ։ 

1․Գովել, դրվատել, պախարակել, փառաբանել
2․ Բիլ, լուրթ, կապուտակ, լաջվարդ
3․Հեծկլտալ, փղձկալ, ործկալ, արտասվել
4․Դժվար, դյուրին, բարդ, խրթին

7. Ո՞ր նախադասության մեջ է ընկեր բառը գործածված ուղիղ իմաստով։   

1․ Ես  մի ընկեր ունեի՝ Լիպո անուով:
2․Ընկեր կդառնամ ես քո վշտերին…
3․Ջութակը միշտ նրա անբաժան ընկերն էր:
4․Ի վերջո կյանքի ընկերներ դարձան:

8․Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են նախածանցավոր։     

1. Անստույգ, անպատիժ, անձավ, անծուխ
2.  Արտաքին, արտեզր, արտասահման, արտակարգ
3.  Գերազանց, գերծանր, գերարագ, գերեվաճառ
4.  Ենթագլուխ, ենթաշերտ, ենթակա, ենթամաշկ

9․ Ո՞ր շարքի բաղադրյալ հատուկ անունների միայն առաջին բաղադրիչն է գրվում մեծատառ։   

1. ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ ՀԱՐՍՏՈՒԹՅՈՒՆ, ԱՍԵՂԻ ՀՐՎԱՆԴԱՆ, ՌՈՒԱՆԴԱՅԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ, ՍԱՏԱՆԱՅԻ ԿԱՄՈՒՐՋ
2. ՍԱՆՆԻԿՈՎԻ ՆԵՂՈՒՑ, ՍԱՍԱՆՅԱՆ ՏՈՀՄ, ՊՈՒԵՐՏՈ ՌԻԿՈ, ՍԵԼԵՎԿՅԱՆ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ
3. ՍՊԻՏԱԿ ԾՈՎ, ՍԻՐԻԱԿԱՆ ԱՆԱՊԱՏ, ՍՄԲԱՏ ԳՈՒՆՍՏԱԲԼ, ՈՒՐԱՐՏՈՒԻ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ
4.  ՏԱՎՈՒՇԻ ՄԱՐԶ, ՎՌԱՄՇԱՊՈՒՀ ԱՐՔԱ, ՀԱՂՊԱՏԻ ՎԱՆՔ, ՍՅՈՒՆՅԱՑ ԱՇԽԱՐՀ
   

10․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են գրվում միասին։  

1․ծուռտիկ(մուռտիկ), զին(ուժ), գետ(միջօրե), վերից(վար)

2․կարոտ(ախտ), ձեռք(բերում), ձայն(երիզ), կաթիլ(առ)կաթիլ

3․ծայր(ի)ծայր, որոտ(ընդ)ոստ, սարե(սար), առ(հավետ)

4․խաղող(օրհնեք), վաղուց(ի)վեր, գետ(անցում), ափ(հանում)

Ապրիլի 15-19
Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա 15․ Քաղաքացիական հասարակություն։ Հասարակական կազմակերպություններ․
ա/ «Քաղաքացիական հասարակություն» հասկացությունը։
բ/ Հասարակական կազմակերպություն /էլ․ դասագիրք, էջ 77-81/․
Լրացուցիչ նյութ՝
Հասարակական կազմակերպությունների մասին» ՀՀ օրենքը

Առաջադրանք
1․ Բնութագրե՛ք «քաղաքացիական հասարակություն» հասկացությունը։
Քաղաքացիական հասարակությունը տերմին է որով բնորոշվում է հասարակության զարգացման որոշակի մակարդակ։ Համաքաղաքացիների միջև գոյություն ունեցող տնտեսական, մշակութային, իրավական և քաղաքական զարգացած փոխհարաբերություններով ժողովրդավարական հասարակություն է։ Այդ փոխհարաբերությունները, որպես կանոն, օրենքով պաշտպանված են պետական իշխանության մարմինների ուղղակի միջամտությունից։

2․ Ի՞նչ նախապայմաններ են անհրաժեշտ քաղաքացիական հասարակության ձևավորման համար /բլոգային աշխատանք/․
Քաղաքացիական հասարակության ձևավորման նախադրյալների համար վճռական նշանակություն են ունեցել տարբեր քաղաքացիական շարժումներ ու միություններ: Քաղաքացիական հասարակության համակարգը կազմող բաղկացուցիչ տարրերի կողքին առանձնանում են հատկապես այնպիսի կազմակերպություններ, որոնք հիմնվում են և որոնց գործունեությունը նպատակաուղղված է այսպես կոչված «օբյեկտիվ խմբերի»վրա:

Տեսակ, պոպուլյացիա, էվոլյուցիայի գլխավոր ուղիները՝ արոմորֆոզ, իդեոադապտացիա, ընդհանուր դեգեներացիա:

• Ի՞նչ եք հասկանում էվոլյուցիայի շարժիչ ուժ ասելով
  Դարվինը նկատեց, որ գոյություն ունեն կենդանիների բազմաթիվ ցեղատեսակներ և մշակովի բույսերի սորտեր, որոնք առաջացել են մարդու կողմից արհեստական ընտրության միջոցով։ Իր նպատակներին ծառայեցնելու համար մարդը փոփոխում է նրանց հատկանիշները: Իսկ ինչպե՞ս են փոփոխվում վայրի օրգանիզմները: Ի՞նչն է օրգանիզմներին ստիպում բնական պայմաններում փոփոխվել և ձեռք բերել այնպիսի կառուցվածք, որ հարմարված լինի կյանքի և միջավայրի պայմաններին, որո՞նք են էվոլյուցիոն գործընթացում նոր տեսակների առաջացման շարժիչ ուժերը։ Այս հարցերը բացահայտել է Չ.Դարվինը իր «Տեսակների ծագումը բնական ընտրության միջոցով կամ հարմարված ձևերի պահպանումը» աշխատությունում։ Գոյության կռիվը և ժառանգական փոփոխականության հիման վրա կատարվող բնական ընտրությունը, ըստ Դարվինի, հանդիսանում են օրգանական աշխարհի Էվոլյուցիայի հիմնական շարժիչ ուժերը:
  
• Ի՞նչ է արոմորֆոզ, բերել օրինակներ
  Արոմորֆոզներն այնպիսի էվոլյուցիոն փոփոխություններ են, որոնք օրգանիզմները տանում են դեպի կազմավորվածության ընդհանուր վերելք, բարդացնում նրանց
• կառուցվածքը, բարձրացնում կենսագործունեության ուժգնությունը:
• Օրգանական աշխարհի էվոլյուցիայի վաղ փուլերի խոշոր արոմորֆոզներ են՝ բույսերի ֆոտոսինթեզի գործընթացի առաջացումը, օրգանիզմների սեռական ճանապարհով բազմացումը, ներքին բեղմնավորման ի հայտ գալը։ Բույսերի զարգացման մեջ խոշոր արոմորֆոզ էր սպորներով բազմացումից սերմերով բազմացմանն անցնելը: Ողնաշարավոր կենդանիների զարգացման ընթացքում խոշոր արոմորֆոզներ էին քորդայի, խռիկային և թոքային շնչառության, հնգամատ տիպի վերջույթների առաջացումը և այլն:
• Արոմորֆոզը գոյության կռվում նշանակալից առավելություններ է տալիս օրգանիզմին, հնարավորություն ընձեռում նրան հարմարվելու նոր միջավայրին, օժանդակում է պոպուլյացիաներում գոյատևման բարձրացմանը և մահացության իջեցմանը:
  
• Ի՞նչ է իդեոադապտացիա, բերել օրինակներ
  Իդիոադապտացիաներն օրգանիզմների այնպիսի էվոլյուցիոն փոփոխություններ են, որոնք նպաստում են բնակության միջավայրի որոշակի, կոնկրետ պայմաններին հարմարվելուն (մասնավոր հարմարանքներ):
• Ի հակադրություն արոմորֆոզների՝ իդիոադապտացիաները չեն ուղեկցվում օրգանիզմների կազմավորվածության և կենսագործունեության ուժգնության մակարդակի ընդհանուր բարձրացմամբ: Դրանք միջավայրի տվյալ պայմաններին՝ հարմարվելու որոշակի ոչ շատ մեծ փոփոխություններ են։ Իդիոադապտացիաներ են, օրինակ, Չ. Դարվինի կողմից նկարագրված Գալապագոսյան կղզիներում բնակվող սերինոսների տարբեր տեսակների կտցի ձևերը: Ունենալով կառուցվածքային միևնույն առանձնահատկությունները սերինոսները տարբեր պայմաններում բնակվելու հետևանքով ձեռք են բերել այդ պայմաններում ապրելու հատկություններ: Սերինոսների որոշ տեսակներ հարմարվել են միջատներով, մյուսները` սերմերով սնվելուն, կան նաև բույսերով սնվողներ:
  
• Ի՞նչ է դեգեներացիա , բերել օրինակներ
  Ընդհանուր դեգեներացիաներն այնպիսի էվոլյուցիոն փոփոխություններ են, որոնք տանում են դեպի օրգանիզմների կազմավորվածության պարզեցում: Դրանց սովորաբար ուղեկցում է իրենց կենսաբանական նշանակությունը կորցրած մի շարք օրգանների անհետացումը։
• Մակաբույծների շատ խմբեր ապրում են կենսաբանական առաջադիմություն, թեպետ նրանց կազմավորվածությունը զգալի պարզեցված է։ Նշանակում է դեգեներացիան ևս հանգեցնում է կենսաբանական առաջադիմության։
  
• Նշված շարժիչ ուժերը  օրգանիզմներին տանում են դեպի կենսաբանական առաջադիմության, ինչպե՞ս կբացատրես այդ փաստը։
  Ընդհանուր դեգեներացիան, որպես դեպի կենսաբանական առաջադիմություն տանող ուղի, դիտվում է շատ ձևերի մոտ և հիմնականում կապված է մակաբույծ կամ նստակյաց կենսակերպին անցնելու հետ։ Մակաբույծ՝ կենսակերպին անցած տեսակները կտրուկ տարբերվում են ազատ ապրող ձևերից։ Նրանց օրգանիզմում տեղի է ունեցել կառուցվածքային պարզեցում, ինչը սովորաբար ուղեկցվում է կյանքի ուրույն պայմանների նկատմամբ զանազան հարմարանքների առաջացմամբ: Այդ տեսակների մոտ որոշ օրգաններ, որոնք կորցրել են կենսաբանական ֆունկցիոնալ նշանակությունը, հետ են զարգանում կամ անհետանում։ Օրինակ, ժապավենաձև որդերը չունեն մարսողության օրգաններ, նյարդային համակարգը թույլ է զարգացած, կորցրել են շարժվելու ունակությունը: Կառուցվածքի պարզեցման հետ միասին այդ կենդանիները ձեռք են բերել ծծիչներ և կարթիկներ, որոնց օգնությամբ ամրանում են իրենց տիրոջ աղիների պատերին: Նրանք ունեն նաև ուժեղ զարգացած բազմացման օրգաններ և աչքի են ընկնում վիթխարի բեղունությամբ, որն ապահովում է տեսակի պահպանումը և նրա քանակական աճը:

Упражнение 1. Подберите однокоренные антонимы, заменяя приставки.
Уехать — приехать,
унести — принести,
завернуть — развернуть,
развязать — завязать,
застенчивый — распущенный,
подойти — отойти,
войти — выйти,
прилететь — улететь,
приносить — уносить
Неизменяемые приставки

Упражнение 2.

Посеять рожь, отбросить врага, надстройка дома, подклеить карту, предчувствовать неприятности, предшествовать экзаменам, сложная обстановка, подтвердить решение, отдать предписание, тщательно переработать, представить документы, законспектировать статью, сдержать обещание, отослать корреспонденцию, подобрать иллюстрации, съехаться отовсюду, новый сотрудник, мой прадедушка

Упражнение 3. Вставьте буквы и объясните выбор буквы 3 или С в начале слова.

Сдача, сбить, сжать, сдание, сдельщина, сдесь, сжимать, сбежать, сдавать, сковать, сбор, сбросить, сдаваться, здоровье, сдержаться, сдерживать, сдвинуть, сгоряча, здравница, погинуть, не видно ни зги, дёрнуть, сгореть.

ПРИСТАВКИ НА –З, -С.
Упражнение 4. Вставьте согласную З или С в приставку, объясните.

Расписание, нисходить, безмолвный, раздружиться, беззвучный, использовать, ниспадать, мировоззрение, разжигать, исповедь, нисходящий, беспомощный, чрезмерный, возвышаться, разжать, бесчувственный, чересчур, иззябнуть, бесправный, восстание, безмятежный, расстелить, рассмешить, взлететь, безжизненный, низвергнуть, воспаление, бесконечный, расчесать, расчёт, рассчитать.

Упражнение 5. Существительные с предлогами замените прилагательными с приставками.
Образец: жизнь без забот — беззаботная жизнь.
Речь без связи — бессвязная, пассажир без билета — безбилетный, певец без голоса — безголосый, труд без контроля -бесконтрольный, отпуск без срока — бессрочный, жизнь без просвета — беспросветная,

работа без смены — бессменная, пространство без воздуха —безвоздушное, крестьянин без земли — безземельный, зима без снега — бесснежная

Упражнение 6. Вставьте пропущенные буквы в приставках и объясни, используя три правила: 1) неизменяемые приставки 2) приставки, оканчивающиеся на -3 и -С; 3) приставка С-.

Подтверждённые факты, бесследно исчезнуть, сдержать слово, точный расчет, странное происшествие, министерство просвещения, явное предпочтение, короткое перемирие, доверенное лицо, подставить под удар, послать заявку, остановить машину, чересчур разгорячиться, сделать заявление, беспричинно обидеться, сбережения населения, провести расследование, издательская деятельность, избирательная кампания, рассчитать доходы, чрезвычайное происшествие, сжатое изложение, сгустить краски, сшитое платье.

ПРИСТАВКИ ПРЕ-, ПРИ-

Упражнение 7.

преклонить колено перед памятью павших, приклонить ветку, преходящие трудности, приходящий вовремя, преткнуться о камень, приткнуться в угол, преемник традиций, новый приёмник, преемственность поколений, приемлемый вариант, претворить в жизнь, притворить окно, презирать трусов, презреть страх, призреть человека,новое пристанище, беспрестанно, пребывать в наведении, прибывать по расписанию, прискорбный факт,пресветлый образ, старинные придания, предание формы изделию, придание силы, преданный командованию, придел в доме, предел терпению.

Упражнение 8.

Преодолеть преграду, не прекословить в ответ, беспрекословный человек, пренебрежение к людям, пресмыкаться перед кем-то, непреодолимое препятствие, пресловутый текст, принять присягу, привередничать в еде, привередливый малыш, примирить врагов, непримиримый человек, приурочить к празднику, престижная профессия, прекрасная прелюдия, неприхотливый в быту, приоритет образования, привилегии для детей, привилегированный коллектив, примитивный рассказ, приукрасить (немного) событие, прекрасная природа, прискорбный факт, причина болезни, привести пример, причудливая причёска, приличный вид, причудливый препарат, большое преимущество, высказать претензию, сесть в президиум, наш президент, очередная премьера, эффективный препарат, знаки препинания, царский престол.

Ы, И ПОСЛЕ ПРИСТАВОК

Упражнение 9.
Разыскать, разыграть, межинститутский, сверхиндустриальный, предыдущий, сверхинтересный, межиздательский, предыстория, безыдейный, безысходный, изысканный, предыюльский, сверхимпульсивный, контригра, дезинфекция, суперинтересный, постимпрессионизм, спортинвентарь, самиздат, суперигра, межинтернатский, обыскать, мединститут, сверхизобретательный, безымянный, сызмала, фининспектор, сверхизысканный, небезынтересный, предынфарктный, постинфарктный, сызнова, возыметь, подытожить, розыгрыш, взыскать, межигровой, дезинформация, небезызвестный, сверхискусный, трансиндийский, безымпульсивный, сымпровизировать, безыскусный, обыграть, взымать, пединститут, главиздат, подымать, безынициативный, спортигра, сыграть.

Упражнение 11. Вставьте пропущенные буквы и объясните. Обманчивый лес
Однажды, охотясь в густом лесу, король Генрих н…пал на след пр…красной горной козы и, пр…следуя её, о…стал от своей охотничьей свиты на большое ра…стояние.

Однажды, охотясь в густом лесу, король Генрих напал на след прекрасной горной козы и отстал от своей охотничьей свиты на большое расстояние. Раздражённые запахом зверя, его собаки так увлеклись погоней, что вскоре не стало слышно даже их лая. Между тем незаметно сгущался вечер, и наступила ночь. Тут король понял, что заблудился. Издали доносились призывные звуки охотничьих рогов, но чем ближе, как казалось королю, он шёл к ним, тем слабее звучали рога. С досадой вспомнил Генрих о том, как сбивчивы и капризны громкие звуки в горных лесах и какой предательский пересмешник — горное эхо. Но было уже поздно. Предстояло переночевать в лесу.