Բուսաբուծությունը գյուղատնտեսության կարևոր ճյուղերից մեկն է: Այն ընդգրկում է մշակովի բույսերը, որոնք համարվում են ողջ գյուղատնտեսական արտադրության հիմքը:

Օգտագործելով արևի լույսն ու էներգիան ֆոտոսինթեզի ժամանակ՝ ածխաթթու գազից և ջրից սինթեզում են օրգանական միացություններ, որոնց մի մասը մարդիկ օգտագործում են որպես սնունդ, անասնակեր կամ հումք թեթև ու սննդի արդյունաբերության համար:

Բուսական աշխարհը խիստ բազմազան է: Միայն ծաղկավոր բույսերի տեսակներն անցնում են 300 հազարից, դրանցից մշակովի է 15 հազարը: Բուսաբուծություն առաջնային խնդիրն է մշակել դաշտային մշակաբույսերից բարձր ու որակով բերք ստանալու տեսական հիմունքները և գործնական միջոցառումները:

Այն գիտականորեն ուսումնասիրում է բույսերի զարգացման օրինաչափություններն ու նրանց առնչվող բոլոր գործընթացները՝ դիտելով դրանք մի ընդհանուր միասնության մեջ:

Աշխարհի շատ երկրներում դեռևս ցածր է գյուղատնտեսական բույսերի բերքատվությունը, ցածր է երկրագործության մշակույթը, գյուղատնտեսության մեքենայացման և քիմիացման մակարդակը: Գյուղատնտեսությանը հսկայական վնաս են հասցնում վնասատուները և հիվանդությունները:

Բերքի քանակն ու որակը պայմանավորված է նրանով, թե մարդն ինչ չափով է բավարարել բույսի կյանքի պահանջները: Որքան բույսը լավ է ապահովված սննդանյութերով, ջրով և այլ գործոններով, այնքան ինտենսիվ է տեղի ունենում նրա ֆոտոսինթեզը և այնքան բարձր է լինում նրա պտղաբերության մակարդակը:

Ագրոտեխնիկական միջոցառումների ողջ համակարգը ժամանակին ու բարձր որակով կիրառելու միջոցով հնարավոր է անընդհատ բարձրացնել գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքատվությունը, ստանալ որակական բարձր ցուցանիշներով բերք:

Ապրիլի 21-25
Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու․
Թեմա 23. 1826-28թթ. ռուս-պարսկական պատերազմը և արևելահայությունը.
ա/ 1826-28թթ․ ռուս-պարսկական պատերազմը
բ/ Թուրքմենչայի պայմանագիրը /բանավոր, էլ․ դասագիրք, էջ 31-34, նաև այլ աղբյուրներ/․
Թեմա 24. 1828-29թթ. ռուս-թուրքական պատերազմը և արևմտահայությունը.
ա/ 1828-29թթ. ռուս-թուրքական պատերազմը և արևմտահայությունը
բ/ Ադրիանապոլսի պայմանագիրը /բանավոր, էլ․ դասագիրք, էջ 39-42, նաև այլ աղբյուրներ/.

Առաջադրանք․
1. Ներկայացրե՛ք ռուս-պարսկական և ռուս-թուրքական պատերազմների հիմնական ժամանակագրությունը։
Ռուս-պարսկական I-ին պատերազմ

• 1801թ. Արևելյան Վրաստանը միացավ Ռուսաստանին:
•  1804 թ Ռուսաստանը պատերազմ սկսեց Պարսկաստանի դեմ։
• 1805-1806 թթ. ռուսական զորքը գրավում է Ղարաբաղի Շաքիի, Շիրվանի, Բաքվի խանությունները:
• 1808թ. ռուսները երկրորդ անգամ պաշարում են Երևանի բերդը:
• 1812թ. Հայրենական պատերազմում Ռուսաստանի հաղթանակը նպաստեց ռուս-պարսկական պատերազմի հաջող ավարտին: 
• 1813թ. հոկտեմբերի 12-ին Ղարաբաղի Գյուլիստան գյուղում կնքվեց ռուս-պարսկական հաշտության պայմանագիրը՝ Գյուլիստանի պայմանագիրը:

Ռուս-պարսկական II-րդ պատերազմ

• 1826թ. հուլիսին Աբաս-Միրզայի 60 հազրանոց զորքով խախտելով Գյուլիստանի պյամանագիրը ներխուժեց Արցախ և սկսվեց ռուս-պարսկական պատերազմ: 
• 1826թ.  հուլիսի 26-ին պարսկական զորքերը պաշարեցին Շուշիի բերդը:
• 1827թ. գարնանը Թիֆլիսում հավաքվեցին կամավորականներ, որից կազմված էր ավելի քան 100 մարդուց:
• 1827թ. գարնանը ռուսական զորքերը ռազմական գործողություններ ծավալեցին Երևանի և Նախիջևանի խանությունների սահմաններում:
• 1827թ. օգոստոսի 17-ին պարսկական մեծաքանակ բանակը պարտություն կրեց Օշականի մոտ:
• 1827թ. սեպտեմբերին ռուսական զորքերը գրավեցին Սարդարապատը:
• 1827թ. հոկտեմբեր 1-ի առավոտյան զորքեն ու հայ կամավորները մտան Երևանի բերդ:
• 1928թ. փետրվարի 10 (21) ստորագրվել է Թուրքմենչայի պայմանագիրը: 

Ռուս-թուրքական I-ին պատերազմ

• 1806թ. Թուրքիան պատերազմ սկսեց Ռուսաստանի դեմ։
• 1807թ. ամռանը թուրքական զորքերը մի քանի անգամ հարձակման են դիմում, բայց հաջողության չեն հասնում: 
• 1807թ. հունիսի 18-ին Ախուրյանի մոտ՝ փոքր Ղարաքիլիսա գյուղում, մոտ տեղի է ունենում գլխավոր ճակատամարտը:
•  1812թ. մայիսի 16 –ին Բուխարեստում կնքվեց հաշտության պայմանագիր:

Ռուս-թուրքական II-րդ պատերազմ

1829 թ. սեպտեմբերի 2–ին Ադրիանուպոլսում կնքվեց հաշտության պայմանագիր։

1828 թ. հունիսին ռուսական բանակը անցավ Ախուրյան գետը և շարժվեց դեպի Կարս։

1828 թ. հունիսի 23–ին  գրոհով տիրեցին Կարսին։

1828 թ. օգոստոսին ռուսական զորքերի Երևանյան ջոկատը տեղացի հայերի աջակցությամբ գրավեց Բայազետի ու Ալաշկերտի գավառները։

1829 թ. գարնանը Թուրքիան մեծ ուժեր է կուտակում Էրզրումում և հարձակում գործեցին Կարսի և Ախալցխայի ուղղությամբ:

1829 թ. ռուսական զորքերը գրավեցին Էրզրումը, Մուշը, Բաբերդը, Օլթին և այլ վայրեր։

2․ Ընտանիքում զրուցե՛լ ծնողների հետ և պարզե՛լ՝ ձեր նախնիները Արևելյան Հայաստան եկել են Պարսկահայքի՞ց, թե՞ Արևմտյան Հայաստանից։ Աշխատանքը ներկայացնե՛լ բլոգում տեսանյութի, ռադիոնյութի կամ պատումի տեսքով /բլոգային աշխատանք/․
Թուրքմենչայի պայմանագիր —   Թուրքմենչայի պայմանագրով Արևելյան Հայաստանը՝ Երևանի և Նախիջևանի խանությունները, Օրդուբադի գավառը անցան Ռուսաստանի տիրապետության տակ: Երկու երկրների ռազմագերիներին թույլատրվեց վերադառնալ հայրենիք: Պարսկաստանի տիրապետության տակ մնացած հայերին իրավունք տրվեց գաղթել և բնակություն հաստատել Հայաստանում: Պարսկաստանը պարտավորվում էր վճարել 40 միլիոն ռուբլի ռազմատուգանք: Երկու երկրների միջև վերականգնվեցին դիվանագիտական հարաբերությունները: Ազատ առևտրի իրավունք տրվեց երկու երկրների հպատակներին և այլն: Ադրիանուպոլսի պայմանագիրը կնքվել է 1829 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, 1828-1829 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ավարտից հետո։

 Համաձայն պայմանագրի՝ Ռուսական կայսրությանն էր անցնում Անդրկովկասի սևծովյան առափնյա շրջանները՝ Փոթի նավահանգստով, Ռուսական կայսրությանն էր անցնում Ախալցխան ու Ախալքալաքը, Արևմտյան Հայաստանում ռուսների գրաված մյուս գավառները վերադարձվում էին օսմանյան Թուրքիային:  Թուրքիան պարտավորվեց 1,5 տարում վճարել 1,5 միլիոն հոլանդ, գուլդեն ռազմատուգանք,ճանաչեց Հունաստանի, Մոլդավիայի, Վալախիայի ու Սերբիայի ինքնավարությունը։ 13-րդ հոդվածով սահմանվեց փոխադարձ գաղթի իրավունք Թուրքահպատակ հայերը կարող էին 18 ամսվա ընթացքում, իրենց շարժական գույքով, տեղափոխվել Ռուսաստան։

The Hurricane Hunter
There’s no such thing as an average day in my job!
Stanley Karras works as a meteorologist in Tampa, Florida. It’s his job to follow hurricanes by plane and provide information about them to scientists.
How did you get the job? I was working for the National Meteorological Office in Bracknell, near London, in the autumn of 1995, and I saw a documentary with my family called Stormchasers. It was about hurricane hunters and I thought, ‘Wow, that’s an interesting job!’ As it happened, two months later I came across an ad for a meteorologist to work in Florida with the same people who had made the documentary. I applied, was interviewed over the phone, moved to the US, and started work here in Tampa in May 1996.
What do you like most about it? I love the travel. I’ve been all over the world chasing hurricanes. It’s exciting to end up in different cities and different countries day after day. If you’re a meteorologist, you have to love flying. I also love working with top scientists. I’ve learned so much from them. For me, it’s like a classroom in the sky.
What’s an average day like? There’s no such thing as an average day in my job! It all depends on the weather, and you can’t control that. We often take off at a moment’s notice to chase storms. I’m the one who decides whether we fly low through a storm. I don’t want to take us into a hurricane that could be particularly nasty.
Have you made any sacrifices to do this job? Yes, one big one. I’m away from my family. They all live in the UK. My wife’s with me, of course, but her family is also in the UK, so we’re pretty cut off from all of them. What would you like to do next? I’d like to join a space programme and be the first meteorologist in space, but I haven’t come up with an experiment to do in space yet. There aren’t any hurricanes!
What advice would you give to someone who wanted to do your job? Study maths and science and get a degree in meteorology. I’ve taken the hurricane hunter path, but you could be a weather forecaster or do research. It’s a fascinating subject and the pay’s pretty good.

The Trapeze Artist
You only live once so
why stay in a boring job?
Linda Spelman was a lawyer who found a new career in a circus. She now works as a trapeze artist, travelling with circuses throughout Canada, Europe, and East Asia.
How did you get the job? That’s quite a long story. My father’s a lawyer, so I thought I’d become one, too. Studying law was really, really hard work, so I took up gymnastics in the evenings to help me relax. When I finally passed my exams, I thought, ‘I need a break. I want to travel and learn a language.’ I’d heard of the École Nationale du Cirque in Montreal, so I thought, ‘I’ll join the circus.’ I went to Canada and did a trapeze course and, amazingly, I was good at it.
What do you like most about it? The excitement and the travel. I always wanted to travel and learn languages and I’ve done all of that. Also, I get on really well with circus people. They’re all nationalities. I’ve learned so much about life from them.
What’s an average day like? Everyone has to help in the circus, so you begin the day in a new town handing out flyers. In the afternoon, you work in the box office and rehearse. Then you do the act in the evening. At the end of a week, I’m so tired I spend a day in bed. Last month I twisted my shoulder and couldn’t work for a week.
Have you made any sacrifices to do this job? No, I haven’t, not really. I gave up doing something that I hated and I’m doing something that I love. I do miss my family sometimes, but that’s all. And of course I earn a lot less than a lawyer.
What would you like to do next? I’m 34 now. I’d like to carry on doing this until I’m at least 50. There are Russian trapeze artists still going strong in their fifties. What advice would you give to someone who wanted to do your job? You need to be fit and strong and have a good head for heights. But generally, I’d say to anyone with a dream, ‘Go for it! You only live once, so why stay in a boring job?»

Ուղղորդող հարցեր.  
1. Մարդկությանը հուզող էկոլոգիական հիմնախնդիրներ՝

• Օդի աղտոտում
• Ջրի աղտոտում
• Աղբի շատացում
• Անտառահատումներ
• Կլիմայի փոփոխություն
• Կենսաբազմազանության կորուստ

2. Ի՞նչ կարծիք ունեք կենսական միջավայրի մասին։
Կենսական միջավայրը շատ կարևոր է մարդկանց ու կենդանիների համար։ Եթե այն մաքուր է, առողջությունն էլ լավ է։ Պետք է պահել ու պաշտպանել մեր շրջակա միջավայրը։

3. Որո՞նք են առողջ ապրելակերպի սկզբունքները․

• Առողջ սնվել
• Շարժվել՝ սպորտով զբաղվել
• Քնել 7-9 ժամ
• Ջուր շատ խմել
• Չծխել ու չօգտագործել ալկոհոլ
• Խուսափել սթրեսից

4. Թունավոր նյութեր՝

• Օդում՝ ածխաթթու գազ, մոնոքսիդ, ծծմբի գազ
• Հողում՝ պեստիցիդներ, մետաղներ (կապար, սնդիկ)
• Ջրում՝ նավթ, թափոններ, քիմիկատներ

5. Էկոլոգիապես մաքուր սնունդ՝
Սնունդ, որը աճեցված է առանց քիմիական պարարտանյութերի ու թունաքիմիկատների։ Օրինակ՝ գյուղական մաքուր բանջարեղեն, մրգեր։

6. Սննդանյութերի օրգանոլեպտիկ հատկություններ՝
Դրանք են սննդի՝

• համը
• հոտը
• գույնը
• տեսքը
• հյուսվածքը (ինչքան փափուկ կամ կոշտ է)

7. Ի՞նչ է «նիտրատային աղետը»։
Սա երբ մթերքներում շատ նիտրատներ են լինում (սրանք քիմիկատներ են, որ բույսերը շուտ աճեն), ու դա կարող է թունավորել մարդու օրգանիզմը։

8. Ո՞րն է համարվում մաքուր խմելու ջուր։
Ջուր, որ անգույն է, առանց հոտի ու առանց մանրէների։ Պետք է անվտանգ լինի խմելու համար։

9. Ջրի աղտոտման տեսակներ՝

Ֆիզիկական (աղբ, տոպրակներ, պլաստիկներ)

Քիմիական (նավթ, թունաքիմիկատներ)

Կենսաբանական (մանրէներ, վիրուսներ)