Սպիտակուցի կենսասինթեզը։ Տրանսլյացիա

Սպիտակուցի կենսասինթեզը կամ տրանսլյացիան այն գործընթացն է, որի ընթացքում բջիջը ՌՆԹ-ի մեջ եղած տեղեկության հիման վրա պատրաստում է սպիտակուց։ Տեղափոխչական ՌՆԹ-ն բերում է գենի տեղեկատվությունը ռիբոսոմ, որտեղ ընթանում է սպիտակուցի կառուցումը։ Ռիբոսոմը «կարդում է» ՌՆԹ-ի հիմքերի եռյակները՝ որոնք կոչվում են կոդոններ։ Յուրաքանչյուր կոդոն համապատասխանում է մեկ ամինաթթվի։ Տեղափոխող ՌՆԹ-ն բերում է համապատասխան ամինաթթուները և միացնում դրանք իրար՝ ըստ կոդոնների հերթականության։ Երբ բոլոր ամինաթթուները միանում են, առաջանում է սպիտակուցային շղթա, որը հետո ծալվում է և դառնում ակտիվ սպիտակուց։

Ժառանգական տեղեկատվության իրականացումը բջջում։ Նուկլեինաթթուների սինթեզը, տրանսկրիպցիա

Բջջում ժառանգական տեղեկատվությունը պահվում է ԴՆԹ-ի մեջ։ Այդ տեղեկատվությունը պետք է օգտագործվի, որպեսզի բջիջը կարողանա պատրաստել անհրաժեշտ սպիտակուցներ։ Սկզբում ԴՆԹ-ից սինթեզվում է ՌՆԹ՝ այս գործընթացը կոչվում է տրանսկրիպցիա։ Դրա ժամանակ ԴՆԹ-ի մի շղթան ծառայում է որպես ձևանմուշ, և ՌՆԹ պոլիմերազ ֆերմենտը պատրաստում է ՌՆԹ՝ ըստ ԴՆԹ-ի հիմքերի հաջորդականության։ Ստացված տեղափոխչական ՌՆԹ-ն բերում է այդ տեղեկատվությունը միջուկից դեպի ռիբոսոմներ, որտեղ հետո արդեն կատարվում է սպիտակուցի սինթեզը։ Այսպես ժառանգական տեղեկատվությունը բջջում անցնում է այս ճանապարհով՝
ԴՆԹ → ՌՆԹ → Սպիտակուց։

Ջրոլորտն աղտոտող նյութերը 

Ջրոլորտը աղտոտվում է տարբեր նյութերով, որոնք մեծապես վնասում են ինչպես բնությանը, այնպես էլ մարդու առողջությանը։ Ջրի աղտոտման հիմնական աղբյուրներն են կենցաղային և արդյունաբերական կեղտաջրերը, գյուղատնտեսական թունաքիմիկատներն ու պարարտանյութերը։ Արդյունաբերությունը ջրերը աղտոտում է ծանր մետաղներով, նավթային նյութերով և քիմիական թափոններով, իսկ գյուղատնտեսական հոսքերը առաջացնում են ջրիմուռների ավելցուկային աճ։ Բացի այդ, պլաստիկ աղբը և նավթային արտահոսքերը խանգարում են ջրային էկոհամակարգերի բնական հավասարակշռությանը։ Ջրոլորտի աղտոտումը հանգեցնում է խմելու ջրի պակասի և վտանգում է ջրային կենդանական աշխարհը, ուստի անհրաժեշտ է խստորեն վերահսկել և նվազեցնել աղտոտման աղբյուրները։

Հնչյունափոխություն

Շտեմարան

1) լույս, փուշ, արևմուտք, ունչք
2) տամուկ, անուրջ, անգութ, ումպ
3) հունչ, միտ, կատու, ձու
4) լուր, առևտուր, ունչ, ջուր

1) գիր, սին, արևմուտք, խուճ
2) գետին, մուրց, թախիծ, կոշիկ
3) երկիր, հոգի, տարի, սաստիկ
4) միտ, դեղին, կծիկ, նինջ

1) տարի, միտ, ուսուցիչ, նիշ
2) վիշտ, հետին, ալեծ, միշտ
3) լիս, հոգի, սիրտ, վերին
4) ձիգ, կիր, թիվ, հանգիստ

1) գեր, գես, դեմ, դեպ
2) էջ, մահիճ, մեջ, շեջ
3) պետ, վեմ, տեր, Ներսես
4) զեն, հանդես, էգ, գետ

1) կղզի, քրտինք, տրտում, բույս
2) պատիր, գին, ունչ, վերի
3) ուղի, ծույլ, աստ(ը)ղ, մրջյուն
4) սուր, լույս, վեր, երկիր

1) կապույտ, պատիր, աստ(ը)ղ, ձանձիր
2) պատում, բարի, դյուցազներգություն, գործնական
3) ոճրագործ, բույր, երկիր, վրեժխնդրություն
4) դեղին, ակնոցավոր, մարդիկ, կից

1) մեհենական, վայրկյան, հույզ, կղզի
2) ատյան, աշխույժ, ալիք, ալյուր
3) արյուն, վարագույր, քրիստոնյա, լույս
4) թույլ, հեծելազոր, թուր, բույս

1) մատյան, հարույց, հեքիաթասաց, ակնաբույժ
2) ժանյակ, սառույց, հայացք, մարգարե
3) ցույց, հույս, սենյակ, ատյան
4) շահույթ, լռելյայն, քնքուշ, հրապուրանք

1) թուն (ոտ), գուն (ավոր), սյունյ (ակ), թուլ (անալ)
2) բյուր (ավոր), բուր (ավետ), արյուն (ալի), տուժ (ած)
3) կուրանալ, հունարեն, բուսական, բուժակ
4) լուս (եղ), կուս (ական), անկյուն (ակ), գուժ (կան)

    1) հին, ձյուն, վերջին, առու
    2) բազում, ամուր, պայծառատես, վեմ
    3) երեսուն, կատու, վրեպ, քմայք
    4) աշուն, հյուրամեծար, պատվեր, փոթորիկ

    1) հոգի, դյուրահնչյուն, չվերթ, ելևէջում
    2) ուրու, երեսուներորդ, սուտ, գերևարություն
    3) զգույշ, կայս(ը)ր, մածուն, ատյան
    4) կոշիկ, գարուն, ճիշտ, ծառատունկ

    1) գինացույցակ, հովիվերգություն, ջուրասույզակ, ուղիղաթիռ
    2) միտ-դրույթ, վերջին-հաշիվ, ձու-տալ, քնին-իչական
    3) մաքուր, կես, ալևոր, թախիծ
    4) թռիչք, առաջին, մեջ, բնազդաբար

    1) ծաղկաշղթա, կենդանական, ծանրակշիռ, հոգյակ
    2) գլուխ, անասուն, այգի, փախուստ
    3) գերություն, ոսկերիզ, մանրախնդիր, փոքրոգի
    4) սառցահատ, գունավոր, մատենադարան, վայրկենական

    1) վայրկենասլաք, հոգի, ձու, ցույց
    2) կղզի+բնակիչ, լեզու, կատու, թթու
    3) աղու, ալիք, ուրու, մեղու
    4) բարի, ձու+ձև, առու+եզր, կկու+կանչել

    1) զարթուցիչ, վարքագիր, ցույց, վերին
    2) զրույց, մատնաչափ, գրիչ, մշակույթ
    3) ուսուցիչ, գիշատիչ, գործունյա, կառույց
    4) փափուկ, սնունդ, վարչատարածքային, վերնագիր

    1) երևույթ, կորուստ, բնամթերք, շունաձուկ
    2) դիտել, կտրուկ, երգիչ+խումբ, հունչ+բառ
    3) մեջ, տնօրեն, դպիր, գլուխ
    4) մունջ+խաղ, արյուն, վարչակազմ, ծանրամարտիկ