Տեսակ, պոպուլյացիա, էվոլյուցիայի գլխավոր ուղիները՝ արոմորֆոզ, իդեոադապտացիա, ընդհանուր դեգեներացիա:

• Ի՞նչ եք հասկանում էվոլյուցիայի շարժիչ ուժ ասելով
  Դարվինը նկատեց, որ գոյություն ունեն կենդանիների բազմաթիվ ցեղատեսակներ և մշակովի բույսերի սորտեր, որոնք առաջացել են մարդու կողմից արհեստական ընտրության միջոցով։ Իր նպատակներին ծառայեցնելու համար մարդը փոփոխում է նրանց հատկանիշները: Իսկ ինչպե՞ս են փոփոխվում վայրի օրգանիզմները: Ի՞նչն է օրգանիզմներին ստիպում բնական պայմաններում փոփոխվել և ձեռք բերել այնպիսի կառուցվածք, որ հարմարված լինի կյանքի և միջավայրի պայմաններին, որո՞նք են էվոլյուցիոն գործընթացում նոր տեսակների առաջացման շարժիչ ուժերը։ Այս հարցերը բացահայտել է Չ.Դարվինը իր «Տեսակների ծագումը բնական ընտրության միջոցով կամ հարմարված ձևերի պահպանումը» աշխատությունում։ Գոյության կռիվը և ժառանգական փոփոխականության հիման վրա կատարվող բնական ընտրությունը, ըստ Դարվինի, հանդիսանում են օրգանական աշխարհի Էվոլյուցիայի հիմնական շարժիչ ուժերը:
  
• Ի՞նչ է արոմորֆոզ, բերել օրինակներ
  Արոմորֆոզներն այնպիսի էվոլյուցիոն փոփոխություններ են, որոնք օրգանիզմները տանում են դեպի կազմավորվածության ընդհանուր վերելք, բարդացնում նրանց
• կառուցվածքը, բարձրացնում կենսագործունեության ուժգնությունը:
• Օրգանական աշխարհի էվոլյուցիայի վաղ փուլերի խոշոր արոմորֆոզներ են՝ բույսերի ֆոտոսինթեզի գործընթացի առաջացումը, օրգանիզմների սեռական ճանապարհով բազմացումը, ներքին բեղմնավորման ի հայտ գալը։ Բույսերի զարգացման մեջ խոշոր արոմորֆոզ էր սպորներով բազմացումից սերմերով բազմացմանն անցնելը: Ողնաշարավոր կենդանիների զարգացման ընթացքում խոշոր արոմորֆոզներ էին քորդայի, խռիկային և թոքային շնչառության, հնգամատ տիպի վերջույթների առաջացումը և այլն:
• Արոմորֆոզը գոյության կռվում նշանակալից առավելություններ է տալիս օրգանիզմին, հնարավորություն ընձեռում նրան հարմարվելու նոր միջավայրին, օժանդակում է պոպուլյացիաներում գոյատևման բարձրացմանը և մահացության իջեցմանը:
  
• Ի՞նչ է իդեոադապտացիա, բերել օրինակներ
  Իդիոադապտացիաներն օրգանիզմների այնպիսի էվոլյուցիոն փոփոխություններ են, որոնք նպաստում են բնակության միջավայրի որոշակի, կոնկրետ պայմաններին հարմարվելուն (մասնավոր հարմարանքներ):
• Ի հակադրություն արոմորֆոզների՝ իդիոադապտացիաները չեն ուղեկցվում օրգանիզմների կազմավորվածության և կենսագործունեության ուժգնության մակարդակի ընդհանուր բարձրացմամբ: Դրանք միջավայրի տվյալ պայմաններին՝ հարմարվելու որոշակի ոչ շատ մեծ փոփոխություններ են։ Իդիոադապտացիաներ են, օրինակ, Չ. Դարվինի կողմից նկարագրված Գալապագոսյան կղզիներում բնակվող սերինոսների տարբեր տեսակների կտցի ձևերը: Ունենալով կառուցվածքային միևնույն առանձնահատկությունները սերինոսները տարբեր պայմաններում բնակվելու հետևանքով ձեռք են բերել այդ պայմաններում ապրելու հատկություններ: Սերինոսների որոշ տեսակներ հարմարվել են միջատներով, մյուսները` սերմերով սնվելուն, կան նաև բույսերով սնվողներ:
  
• Ի՞նչ է դեգեներացիա , բերել օրինակներ
  Ընդհանուր դեգեներացիաներն այնպիսի էվոլյուցիոն փոփոխություններ են, որոնք տանում են դեպի օրգանիզմների կազմավորվածության պարզեցում: Դրանց սովորաբար ուղեկցում է իրենց կենսաբանական նշանակությունը կորցրած մի շարք օրգանների անհետացումը։
• Մակաբույծների շատ խմբեր ապրում են կենսաբանական առաջադիմություն, թեպետ նրանց կազմավորվածությունը զգալի պարզեցված է։ Նշանակում է դեգեներացիան ևս հանգեցնում է կենսաբանական առաջադիմության։
  
• Նշված շարժիչ ուժերը  օրգանիզմներին տանում են դեպի կենսաբանական առաջադիմության, ինչպե՞ս կբացատրես այդ փաստը։
  Ընդհանուր դեգեներացիան, որպես դեպի կենսաբանական առաջադիմություն տանող ուղի, դիտվում է շատ ձևերի մոտ և հիմնականում կապված է մակաբույծ կամ նստակյաց կենսակերպին անցնելու հետ։ Մակաբույծ՝ կենսակերպին անցած տեսակները կտրուկ տարբերվում են ազատ ապրող ձևերից։ Նրանց օրգանիզմում տեղի է ունեցել կառուցվածքային պարզեցում, ինչը սովորաբար ուղեկցվում է կյանքի ուրույն պայմանների նկատմամբ զանազան հարմարանքների առաջացմամբ: Այդ տեսակների մոտ որոշ օրգաններ, որոնք կորցրել են կենսաբանական ֆունկցիոնալ նշանակությունը, հետ են զարգանում կամ անհետանում։ Օրինակ, ժապավենաձև որդերը չունեն մարսողության օրգաններ, նյարդային համակարգը թույլ է զարգացած, կորցրել են շարժվելու ունակությունը: Կառուցվածքի պարզեցման հետ միասին այդ կենդանիները ձեռք են բերել ծծիչներ և կարթիկներ, որոնց օգնությամբ ամրանում են իրենց տիրոջ աղիների պատերին: Նրանք ունեն նաև ուժեղ զարգացած բազմացման օրգաններ և աչքի են ընկնում վիթխարի բեղունությամբ, որն ապահովում է տեսակի պահպանումը և նրա քանակական աճը:

Упражнение 1. Подберите однокоренные антонимы, заменяя приставки.
Уехать — приехать,
унести — принести,
завернуть — развернуть,
развязать — завязать,
застенчивый — распущенный,
подойти — отойти,
войти — выйти,
прилететь — улететь,
приносить — уносить
Неизменяемые приставки

Упражнение 2.

Посеять рожь, отбросить врага, надстройка дома, подклеить карту, предчувствовать неприятности, предшествовать экзаменам, сложная обстановка, подтвердить решение, отдать предписание, тщательно переработать, представить документы, законспектировать статью, сдержать обещание, отослать корреспонденцию, подобрать иллюстрации, съехаться отовсюду, новый сотрудник, мой прадедушка

Упражнение 3. Вставьте буквы и объясните выбор буквы 3 или С в начале слова.

Сдача, сбить, сжать, сдание, сдельщина, сдесь, сжимать, сбежать, сдавать, сковать, сбор, сбросить, сдаваться, здоровье, сдержаться, сдерживать, сдвинуть, сгоряча, здравница, погинуть, не видно ни зги, дёрнуть, сгореть.

ПРИСТАВКИ НА –З, -С.
Упражнение 4. Вставьте согласную З или С в приставку, объясните.

Расписание, нисходить, безмолвный, раздружиться, беззвучный, использовать, ниспадать, мировоззрение, разжигать, исповедь, нисходящий, беспомощный, чрезмерный, возвышаться, разжать, бесчувственный, чересчур, иззябнуть, бесправный, восстание, безмятежный, расстелить, рассмешить, взлететь, безжизненный, низвергнуть, воспаление, бесконечный, расчесать, расчёт, рассчитать.

Упражнение 5. Существительные с предлогами замените прилагательными с приставками.
Образец: жизнь без забот — беззаботная жизнь.
Речь без связи — бессвязная, пассажир без билета — безбилетный, певец без голоса — безголосый, труд без контроля -бесконтрольный, отпуск без срока — бессрочный, жизнь без просвета — беспросветная,

работа без смены — бессменная, пространство без воздуха —безвоздушное, крестьянин без земли — безземельный, зима без снега — бесснежная

Упражнение 6. Вставьте пропущенные буквы в приставках и объясни, используя три правила: 1) неизменяемые приставки 2) приставки, оканчивающиеся на -3 и -С; 3) приставка С-.

Подтверждённые факты, бесследно исчезнуть, сдержать слово, точный расчет, странное происшествие, министерство просвещения, явное предпочтение, короткое перемирие, доверенное лицо, подставить под удар, послать заявку, остановить машину, чересчур разгорячиться, сделать заявление, беспричинно обидеться, сбережения населения, провести расследование, издательская деятельность, избирательная кампания, рассчитать доходы, чрезвычайное происшествие, сжатое изложение, сгустить краски, сшитое платье.

ПРИСТАВКИ ПРЕ-, ПРИ-

Упражнение 7.

преклонить колено перед памятью павших, приклонить ветку, преходящие трудности, приходящий вовремя, преткнуться о камень, приткнуться в угол, преемник традиций, новый приёмник, преемственность поколений, приемлемый вариант, претворить в жизнь, притворить окно, презирать трусов, презреть страх, призреть человека,новое пристанище, беспрестанно, пребывать в наведении, прибывать по расписанию, прискорбный факт,пресветлый образ, старинные придания, предание формы изделию, придание силы, преданный командованию, придел в доме, предел терпению.

Упражнение 8.

Преодолеть преграду, не прекословить в ответ, беспрекословный человек, пренебрежение к людям, пресмыкаться перед кем-то, непреодолимое препятствие, пресловутый текст, принять присягу, привередничать в еде, привередливый малыш, примирить врагов, непримиримый человек, приурочить к празднику, престижная профессия, прекрасная прелюдия, неприхотливый в быту, приоритет образования, привилегии для детей, привилегированный коллектив, примитивный рассказ, приукрасить (немного) событие, прекрасная природа, прискорбный факт, причина болезни, привести пример, причудливая причёска, приличный вид, причудливый препарат, большое преимущество, высказать претензию, сесть в президиум, наш президент, очередная премьера, эффективный препарат, знаки препинания, царский престол.

Ы, И ПОСЛЕ ПРИСТАВОК

Упражнение 9.
Разыскать, разыграть, межинститутский, сверхиндустриальный, предыдущий, сверхинтересный, межиздательский, предыстория, безыдейный, безысходный, изысканный, предыюльский, сверхимпульсивный, контригра, дезинфекция, суперинтересный, постимпрессионизм, спортинвентарь, самиздат, суперигра, межинтернатский, обыскать, мединститут, сверхизобретательный, безымянный, сызмала, фининспектор, сверхизысканный, небезынтересный, предынфарктный, постинфарктный, сызнова, возыметь, подытожить, розыгрыш, взыскать, межигровой, дезинформация, небезызвестный, сверхискусный, трансиндийский, безымпульсивный, сымпровизировать, безыскусный, обыграть, взымать, пединститут, главиздат, подымать, безынициативный, спортигра, сыграть.

Упражнение 11. Вставьте пропущенные буквы и объясните. Обманчивый лес
Однажды, охотясь в густом лесу, король Генрих н…пал на след пр…красной горной козы и, пр…следуя её, о…стал от своей охотничьей свиты на большое ра…стояние.

Однажды, охотясь в густом лесу, король Генрих напал на след прекрасной горной козы и отстал от своей охотничьей свиты на большое расстояние. Раздражённые запахом зверя, его собаки так увлеклись погоней, что вскоре не стало слышно даже их лая. Между тем незаметно сгущался вечер, и наступила ночь. Тут король понял, что заблудился. Издали доносились призывные звуки охотничьих рогов, но чем ближе, как казалось королю, он шёл к ним, тем слабее звучали рога. С досадой вспомнил Генрих о том, как сбивчивы и капризны громкие звуки в горных лесах и какой предательский пересмешник — горное эхо. Но было уже поздно. Предстояло переночевать в лесу.

Ես և իմ ընկերները Արատեսում անցկացրինք մեր ռազմամարզական պարապմունքները։ Ճանապարհը անցավ շատ դյուրին։ Սկզբում բարձրացանք Սմբատաբերդ ամրոցը, վայր, որի գեղեցկությունը, մթնոլորտը և օդը բառերով նկարագրել ուղղակի անհնար է։ Վերևում արդեն Սմբատաբերդ ամրոցում լուսանկարվեցինք, ընդմիջեցինք, ծանոթացանք այնտեղ գտնվող յուրաքանչյուր խորհրդանիշի հետ։ Եվ նաև լսեցինք բնության սքանչելի ձայնը, որը հաղորդում էր հանգստություն, ներդաշնակություն։ Հասնելով Արատես և տեղավորվելուց հետո ծանոթացանք մեր հրամանատարի հետ, կատարեցինք շարային պատրաստություն, ռազմամարզական պարապմունքներ։ Եվ արդեն առաջին օրվա ավարտին զրուցեցինք և խաղեր խաղացինք մեր ընկերների և դասավանդողների հետ։ Հաջորդ օրը առավոտյան վեր կացանք վաղ, որպեսզի ունենանք առավոտյան նախավարժանք։ Որից հետո նույնպես ունեցանք ռազմամարզական պարապմունքներ՝ մարտավարություն, կրակային։ Երրորդ օրը արդեն հավաքեցինք տարածքի աղբը և ուղևորվեցինք Երևան։ Այդ 3 օրվա ընթացքում մենք ավելի ուժեղացանք, կոփվեցինք, սովորեցինք, թե ինչպես կարելի է հիանալ մեր շուրջը գտնվող յուրաքանչյուր երևութով։

«Չորս անգամ մեռած» Թեա Թոփուրիա

1. Ինչու՞ Գաբրիելին չեն ընդունում հանդերձյալ աշխարհում։
   Նրան հանդերձյալ աշխարհում չեն ընդունում, որովհետև նա մի այնպիսի մեղք է գործել, որն աններելի է։
   
2. Ինչպես է արձագանքում գյուղը Գաբրիելի կենդանանալուն։
   Առաջին անգամ կենդանանալուց հետո, գյուղում աղմուկ բարձրացավ, բայց հետ ընտելացան։
   
3. Ի՞նչ է Գաբրիելը հարցնում մարդկանց։
   Հարցնում է արդյոք նրանց ինչ-որ վատ բան է արել, թե ոչ։
   
4. Ո՞վ է պատմվածքում հիշատակում սանդուղքը դեպի երկինք։
   Սանդուղքի մասին պատմությունը հիշատակում է Գաբրիելի հետ խոսող մի գյուղացի, երբ Գաբրիելը կրկին փորձում է հասկանալ՝ ինչու իրեն չեն ընդունում հանդերձյալ աշխարհում։
   
5. Ինչու՞ է Գաբրիելը ցանկանում, որ իրեն վառեն։
   Որ այլևս չկարողանա վերակենդանանալ։
   
6. Ինչու՞ Գաբրիելը չի կարողանում հիշել իր մեղքը։
   Կարծում եմ, աններելի մեղքը, որը գործել է եղել է վաղուց, անգիտակցաբար։
   
7. Ի՞նչ խորհրդանշական իմաստ կարող է ունենալ «չընդունվելը» հանդերձյալ աշխարհում։
   Չընդունվելու խորհրդանիշը կարող է լինել անավարտ ապաշխարությունը, այսինքն երբ մարդը «չի հիշում, չի կարող ընդունել։ Չի ընդունում, չի կարող ներողություն խնդրել։ չի ապաշխարել»։
   
8. Ինչպե՞ս է մահը ներկայացված պատմվածքում։ Ո՞ր դեպքն է Գաբրիելը հիշում մահվան այցի մասին։
   Մահը ներկայացված է, որպես մարդացած, զգացմունք ունեցող, նույնիսկ սիրող էակով։ Գաբրիելը հիշում է Թամարի մահվան այցի մասին։
   
9. Ի՞նչ դեր ունի գյուղի համայնքը պատմվածքում։
   Գյուղը Գաբրիելի համար դառնում է միակ աշխարհը, որտեղ նա կարող է որոնել ճշմարտությունը։
   
10. Կարո՞ղ ենք ասել, որ Գաբրիելի խնդիրը միայն հոգևոր է։ Ինչու՞։
    Որովհետև նա չի հիշում այն մեղքը, որը արել է, նրան գյուղացիները անդադար կրկնում են, որ իրենից նեղացած չեն, բայց նա չի հանդարտվում, ձգտում է ներմանը։
    
11. Ի՞նչ խորհուրդ է տալիս տեր հայրը Գաբրիելին վերջում։ Ինչպե՞ս է սա փոխում պատմվածքի իմաստը։
    Տեր հայրը նրան ասում է, որ «Սիրիր կյանքը։ Սիրիր մարդկանց։ Սերը մեծ ուժ ունի», բայց ավաղ խոսքերը ոչինչ չեն փոխում պատմվածքում։
    
12. Քո կարծիքով՝ արդյո՞ք Գաբրիելը իսկապես գործել է մեղք, թե՞ այդ մեղքը այլ իմաստ ունի։
    Կարծում եմ մարդկանց, կյանքը չսիրելն արդեն իսկ մեղք է։
    
13. Ինչպիսի՞ն է Գաբրիելի կերպարը՝ ըստ նրա խոսքի, վարքի և զգացմունքների։
    Գաբրիելի կերպարը պատմվածքում նկարագրծված է՝ բարդ, խորքային, ցավոտ ու միևնույն ժամանակ՝ մարդասիրական։
    
14. Ի՞նչ է մեղքը. հիշողությո՞ւն, գործողությո՞ւն, թե՞ հետևանք։
    Գաբրիելի չգիտի, թե ինչ մեղք է գործել։ մեղքը կարծես պահանջում է հիշողություն, քանի դեռ չես հիշել՝ չես կարող ապաշխարել։ Մեղքը որպես գործողություն՝ ինչ-որ բան արել ես, խախտել ես, վնասել ես։ Գաբրիելը չի հիշում՝ ինչ արել է։ Բայց ինքն էլ հարցադրում է տալիս.
    «Միգուցե քնի մեջ եմ մեկին սպանել»։ Հետևանք, որն փակել է նրա ճանապարհը հանդերձյալ աշխարհ։
    

There are many corner I love at school, but I’ll mention a few of my favorites. One of the most special ones is the marble hall. It has a unique and beautiful color that makes it stand out. We sing, dance, and hold quizzes there. Another corner I really love is the reading room. It’s always calm and peaceful, filled with silence and focus. My school is full of favorite corners, and each one holds a special place.

Dolma: A Taste of Armenian Tradition

Dolma is a beloved dish in Armenian cuisine, made from grape leaves stuffed with a mixture of rice, ground meat (often lamb or beef), herbs, and spices. This dish is a perfect example of the Armenian love for fresh, flavorful ingredients. Dolma can be served as an appetizer, side dish, or even a main course, depending on how it is prepared. The grape leaves are typically stuffed with a savory filling, rolled tightly, and then cooked in a pot with olive oil, lemon, and sometimes tomatoes.

While the dish is known throughout the Mediterranean and the Middle East, the Armenian version is unique for its use of fresh herbs like parsley, dill, and mint, which give it a fragrant and vibrant flavor. Dolma is often enjoyed during special occasions and family gatherings, as it’s a dish that requires a little time and effort to prepare, making it a labor of love. Whether served warm or cold, Dolma embodies the essence of Armenian hospitality and the country’s rich culinary history.

Ex. 1 In each group, four of the adjectives cannot go with the noun. Which ones?
disgusted, rich, wealthy, starving, excited, exciting, antique, cosmopolitan, long, antique, expensive, crowded.

Ex. 2 Complete the conversations with adjectives from exercise 1. Where necessary, use the comparative or superlative forms.
1. A. Nick’s really quiet and shy. He never says a word.
B. Yeah, his brother is much more sociable.

2. A. What’s Carrie’s boyfriend like?
B. Well, he’s tall, dark, and handsome, but he’s not polite. In fact, he’s even ruder than Carrie!

3. A. How was your lunch?
B. Ugh! It was awful. The pizza was disgusting we were really starving, but we still couldn’t eat it!

4. A. These tomatoes are really delicious. Did you grow them yourselves?
B. Yes, we did. All our vegetables are home-grown.

5. A. Did you have a good time in London?
B. We had a great time. There’s so much to do. It’s a really exiting city. And there are so many people from all over the world. I think it’s nearly as cosmopolitan as New York.

Ապրիլի 14-18
Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու․
Թեմա 21. Հայ ազատագրական պայքարի վերելքը: Իսրայել Օրի.
ա/ Էջմիածնի 1677թ. ժողովը: Հակոբ Ջուղայեցի
բ/ Ի. Օրու գործունեությունը /բանավոր, 8-րդ դասարանի դասագիրք, էջ 8-10, նաև այլ աղբյուրներ/.
Թեմա 22. Զինված պայքարը Արցախում և Սյունիքում.
ա/ Զինված պայքարը Արցախում
բ/ Զինված պայքարը Սյունիքում /բանավոր, էլ․ դասագիրք, էջ 12-20, նաև այլ աղբյուրներ/․

Առաջադրանք․
1. Ձեր կարծիքով՝ հայ գործիչները Հայաստանի ազատագրության հարցը պետք է կապեին Եվրոպայի՞, թե՞ Ռուսաստանի հետ: Իսկ այսօ՞ր․․․Հիմնավորե՛ք պատասխանը։
Հայաստանի ազատագրության հարցը, հատկապես 19-րդ և 20-րդ դարերում, շատ բարդ էր, քանի որ հայ ժողովուրդը պետք էր ընտրություն աներ, թե որ ուժերի հետ պետք է համագործակցեր՝ շահի իր ազատությունը և անվտանգությունը: Եվ, փաստորեն, այդ ընտրությունը հաճախ կախված էր ինչպես արտաքին ուժերի շահերից, այնպես էլ հայկական համայնքի ներքին իրավիճակից:

2. Նկարագրե՛ք Հալիձորի ճակատամարտը՝ օգտվելով տարբեր աղբյուրներից
/բլոգային աշխատանք/․
Հալիձորի ճակատամարտը (կամ Հալիձոր, Հալիձորի ճակատամարտ) տեղի է ունեցել 1905 թվականի ապրիլի 20-ին (մայիսի 3)՝ հայերիս և պարսիկների միջև, երբ վերջիններիս ռազմական գործողություններում մասնակցություն ունենում էր նաեւ ՌԴ-ի զորք։ Հալիձորը գտնվում է Խաչեն գավառում (հյուսիս-արևելք Հայաստանի տարածքում), Մարաղայի մերձակայքում, որտեղ էլ տեղի ունեցավ այդ ռազմավարական ճակատամարտը։
Էլ․ դասագիրք՝ Հայոց պատմություն-8-րդ դասարան.

GLOBAL PIZZA
BY CONNIE ODONE
So you thought the hamburger was the world’s most popular fast food? After all, McDonald’s Golden Arches span the globe. But no, there is another truly universal fast food, the ultimate fast food. It’s easy to make, easy to serve, much more varied than the hamburger, can be eaten with the hands, and it’s delivered to your front door or served in fancy restaurants. It’s been one of America’s favourite foods for over 50 years. It is, of course, the pizza.
A BRIEF HISTORY OF PIZZA
It’s kind of silly to talk about the moment when pizza was ‘invented’. It gradually evolved over the years, but one thing’s for certain — it’s been around for a very long time. The idea of using pieces of flat, round bread as plates came from the Greeks. They called them ‘plakuntos’ and ate them with various simple toppings such as oil, garlic, onions, and herbs. The Romans enjoyed eating something similar and called it ‘picea’. By about 1000 A.D. in the city of Naples, ‘picea’ had become ‘pizza’ and people were experimenting with more toppings: cheese, ham, anchovies, and finally the tomato, brought to Italy from Mexico and Peru in the sixteenth century. Naples became the pizza capital of the world. In 1889, King Umberto I and Queen Margherita heard about pizza and asked to try it. They invited pizza maker, Raffaele Esposito, to make it for them. He decided to make the pizza like the Italian flag, so he used red tomatoes, white mozzarella cheese, and green basil leaves. The Queen loved it and the new pizza was named ‘Pizza Margherita’ in her honour. Pizza migrated to America with the Italians at the end of the nineteenth century. The first pizzeria in the United States was opened in 1905 at 531⁄2 Spring Street, New York City, by Gennaro Lombardi. But the popularity of pizza really exploded when American soldiers returned from Italy after World War II and raved about ‘that great Italian dish’. Americans are now the greatest producers and consumers of pizza in the world.
PIZZA TRIVIA
1 Americans eat 350 slices of pizza per second.
2 There are 61,269 pizzerias in the United States.
3 Pizza is a $30 billion per year industry.
4 October is national pizza month in the United States.
5 The world’s first pizzeria, the Antica Pizzeria Port’Alba, which opened in Naples in 1830, is still there.
6 Pizza Hut has over 12,000 restaurants and takeaway outlets in over 90 countries.
7 In America, pepperoni is the favourite topping. Anchovies is the least favourite.
8 In Japan, eel and squid are favourites. In Russia it’s red herring, salmon, and onions.
9 In Brazil, they like green peas on their pizza. In Australia the favourites are shrimp and pineapple.
10 The French love bacon and crème fraîche on theirs. The English love tuna and sweetcorn.

Թեմայի անվանումը՝ <<Համար  մեկ  նյութը Երկրագնդում՝  Ջուր>>

Հարցադրումներ.

*1- Ջուրը  համար  մեկ  նյութն  է Երկրագնդում, ինչու՞
Ջուրը կենսական նշանակություն ունի բոլոր կենդանի օրգանիզմների համար։ Մարդու մարմնի շուրջ 60%-ը ջուր է։ Բջիջների ներսում և դրանց միջև ընթացող քիմիական ռեակցիաները պահանջում են ջուր։ Առանց ջրի կյանքը այն տեսքով, ինչպիսին մենք գիտենք, գոյություն ունենալ չէր կարող։ Մոտավորապես Երկրագնդի մակերևույթի 71%-ը ծածկված է ջրով՝ օվկիանոսներ, ծովեր, գետեր, լճեր, սառցադաշտեր և ստորգետնյա ջրեր։

*2- Որո՞նք  են  ջրի  ֆիզիկական  հատկությունները, թվարկեք…
Մաքուր ջուրը թափանցիկ հեղուկ է, չունի գույն և համ։ Ջրի պնդացման աստիճանը ընդունված է 0 C, իսկ եռման ջերմաստիճանը 100 C-ով։ Ջուրը ի տարբերություն մյուս նյութերի, չի ենթարկվում ֆիզիկայի և քիմիայի մի շարք օրենքների: Այն օժտված է անոմալ հատկություններով։ Ջրի անոմալ առանձնահատկություններից են ՝ եռման և հալման ջերմաստիճանները, որոնք ըստ քիմիայի և ֆիզիկայի օրենքների պետք է ցածր լինեին: Ջուրը պետք է եռար -70աստիճանում և պնդանար -90աստիճանում: Ջուրը միակ նյութն է Երկրի վրա, որ սովորական ջերմաստիճանի ու ճնշման պայմաններում միաժամանակ կարող է գտնվել երեք վիճակում ՝ պինդ, հեղուկ և գազային: Ջուրն օժտված է հիանալի հատկությամբ ՝ բարձր ջերմունակությամբ: Ջրի խտության փոփոխությունն է ջերմաստիճանի փոփոխությունից կախված: Հեղուկ վիճակում ջուրը չկարգավորված համակարգ է:

*3-Որո՞նք  են  ջրի  քիմիական  հատկությունները, այսինքն  ջրի  փոխազդեցությունը պարզ  և բարդ  նյութերի  հետ, գրեք  ռեակցիաների  հավասարումները
Ջուրը կայուն նյութ է, մինչև 1000աստիճան տաքացնելիս այն փոփոխության չի ենթարկվում: Ավելի բարձր ջերմաստիճաններում, ինչպես նաև ուլտրամանուշակագույն և ռենտգենյան ճառագայթների ազդեցության տակ քայքայվում է ՝ առաջացնելով ջրածին և թթվածին:

2H2O=2H2+O2

Ջուրը կարող է մասնակցել տարբեր քիմիական ռեակցիաների ՝ միացման, քայքայման, տեղակալման և փոխանակման: Ջուրը փոխազդում է պարզ և բարդ նյութերի հետ:

Ca+2H2O = Ca(OH)2 + H2
2K + 2H2O = 2KOH + H2
2Na + 2H2O = 2NaOH + H2
3Fe + 4H2O = Fe3O4 + 4H2
Zn + 2H2 = ZnO + 2H2

Ջուրը և թթվային օքսիդները փոխազդում են առաջացնելով թթուներ;
SO2+H2O=H2SO4
N2O5+H2O=2HNO3

*4-  Ի՞նչ  է  ծանր  ջուրը  և  որտե՞ղ  են  այն  կիրառում
Ծանր ջուրը (D₂O) ջուր է, որում սովորական ջրածնի (¹H) փոխարեն առկա է դեյտերիում (²H)՝ ծանր իզոտոպը։

Կիրառում․
Որոշ ֆիզիկական փորձերում՝ որպես մարկեր նյութ
Միջուկային ռեակտորներում՝ որպես դանդաղեցուցիչ

*5- Որո՞նք  են  ջրի  օրգանոլեպտիկ  հատկությունները,  ո՞րն  է  համարվում  մաքուր խմելու  ջուր                        
Օրգանոլեպտիկ հատկություններ․

• Համ
• Հոտ
• Գույն
• Թափանցելիություն

Մաքուր խմելու ջուր՝ այն ջուրն է, որն անգույն է, անհոտ, անճաշակ, թափանցիկ և չի պարունակում վնասակար միկրոօրգանիզմներ ու նյութեր՝ համաձայն Սանիտարական նորմերի։      

*6-  Ի՞նչ  վնասակար  հատկություններ  ունի  քլորով  հագեցած  ջուրը
Կարող է առաջացնել ալերգիկ ռեակցիաներ

Վնասում է մաշկը և մազերը

Կարող է փոխազդել օրգանական նյութերի հետ՝ առաջացնելով թունավոր միացություններ (օր. տրիոհալոմեթաններ)

Մեղմ ազդեցություն ունի մարսողական համակարգի վրա

*7- Ջրի  աղտոտման   տեսակները   որո՞նք  են
Ֆիզիկական աղտոտում (ավազ, կավ, պլաստիկ)

Քիմիական աղտոտում (թունավոր նյութեր, թթուներ, հանքային աղեր)

Կենսաբանական աղտոտում (բակտերիաներ, վիրուսներ, մակաբույծներ)

Ճառագայթային աղտոտում (ռադիոակտիվ նյութեր)

*8- Ի՞նչ է  կոշտ  ջուրը  և  ինչպե՞ս  են  այն  վերացնում
Կոշտ ջուր՝ ջուր, որն ունի շատ կալցիումի և մագնեզիումի իոններ։

Վերացման եղանակներ․

Իոնափոխանակիչ ֆիլտրեր

Եռացում (հիմնականում ժամանակավոր կոշտության վերացում)

Քիմիական եղանակներ (Na₂CO₃, փափկեցնող նյութեր)

*9 —  Ջրի  մաքրման  ինչպիսի՞  տարբերակներ  գիտեք
Ֆիլտրում (մեխանիկական, ածխային, կերամիկական)

Եռացում

Քլորացում

Օզոնացում

Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթում

Օսմոս (հակադարձ օսմոս)

Թորման միջոցով (դիստիլյացիա)

*10- Ինչու՞  են  ասում. <<Առանց  Ջրի  Կյանք  չկա…>>
Որովհետև․

Երկրի վրա կյանքի առաջացումը կապված է ջրի առկայության հետ։

Ջուրը կյանքի հիմնական բաղադրիչն է։

Այն մասնակցում է կենսաքիմիական ռեակցիաների։

Բոլոր օրգանիզմները պահանջում են ջուր գոյատևելու համար։

Ջուրն է ապահովում նյութերի շարժը օրգանիզմում։