Կոտորակներ և ձևափոխություններ (դաս 12)

ա) 5a+9/a2-9
բ) 5m-n/m2-n2
գ) x-1/ (2-3x) (2+3x)
դ) p/2p2-8q2
ե) a/a3-b3
զ) m2-mn-n2/2 (m+n) (m2-mn+n2)
է) 4y2+2xy/(x-2y)3
ը) 5q-p/p3-q3

Կրճատեք կոտորկաները։

1) 3a/4b
2) b/c
3) 3y/4
4) 2n/3p
5) x/y
6) 2a/3b
7) 3m/2n
8) 1/m3
9) 5/2c
10) 3/4ab2
11) 1/2x
12) 4q2/9p2
13) 9x/11y
14) 3x4/10y
15) 5/12ab3c3
16) 11b4c2/10a3
17) 2a2/3b3c7
18) 11y5/12xz9
19) 5z3/12x9y3
20) 15a/14b7c
21) 2/k
22) 3/n
23) 4/n+3
24) 3/2n+1
25) -1
26) 2/3
27) 9/2
28) -1
29) 1
30) k2+1
31) 1/k
32) 1/6n2+9
33) 12k3-4/1
34) 1/6n
35) 1/2

«Армения — страна не с каменным сердцем»

Армения — это удивительная страна с богатой историей и гостеприимными людьми. Она обладает красивыми горами, древними храмами и великолепными пейзажами. Люди здесь излучают тепло и доброту, их сердца точно не из камня. Армения — это место, где каждый может найти что-то особенное и вдохновляющее.

Տեքստային աշխատանք

1.Սկզբից տասը-տասներկու նախադասություն ավելացրո՛ւոր ամբողջական տեքստ դառնա:

Նորից երկնքում լողում էր լուսինը: Կաթնավուն լույսի մեջ ուրվագծվում էին լեռները:  Քամին շոյում էր տղայի դեմքը, և քաղաքը կանչում էր բյուրավոր լույսերով:

Երկնքում լողում էր լուսինը: Կաթնավուն լույսի մեջ ուրվագծվում էին լեռները: Քամին շոյում էր տղայի դեմքը, և քաղաքը կանչում էր բյուրավոր լույսերով: Տղան սիրում էր երեկոյան ժամերին դուրս գալ և երկնքի աստղերին հետևել։
Նրա ամենամեծ երազանքը աստղադիտակ ունենալն էր, որ ավելի մոտիկից բացահայտեր մոլորակները, աստղերն ու տիեզերական այլ գեղեցկությունները։ Տղան երկնքին երկար նայելուց հետո ննջեց խոտերին։ Մի երազ տեսավ, որ աստղագիտության համալսարան էր գնում արդեն, շատ ու շատ բաներ էր ուսումնասիրել տիեզերքից։ Պատրաստվում էր մի քանի ամսից թռիչք անել դեպի տիեզերք։ Շատ անհամբեր էր, վայրկյաններ էր հաշվում, թե երբ է գալու այդ օրը։
Երկար ժամանակ անց տղան արթնացավ։ Նորից երկնքում լողում էր լուսինը: Կաթնավուն լույսի մեջ ուրվագծվում էին լեռները: Քամին շոյում էր տղայի դեմքը, և քաղաքը կանչում էր բյուրավոր լույսերով:

2. Դպրոցական կյանքից մի դեպք պատմիր՝

       ա) ամեն ինչ և ամեն մեկին մանրամասն նկարագրի՛ր, քո և ուրիշների վերաբերմունքի մասին գրի՛ր և հետևությո՛ւն արա, գրիր նաև, թե ուրիշներն ի՞նչ հետևություն արեցին,
      բ) շատ համառոտ պատմի՛ր՝ որպես անեկդոտ:

3.Ըստ տրված տեղեկության` մի պատմվածք գրի՛ր:

Մինչև օրս հայտնի երկրաբանական քարտեզներից ամենահինը Թուրինի թանգարանում է պահվում: Մ. թ. ա. տասներկուերորդ դարում, Ռամզես Չորրորդ փարավոնի ժամանակների Եգիպտոսում է դա կազմվել:
Վերջերս ամերիկյան մի համալսարանի երկրաբաններ քարտեզը նրա վրա նշված վայրի հետ են համեմատել:  Պապիրուսի վրա Նեղոսից դեպի արևելք ընկած անապատային շրջաններում, բարձր բլուրների միջև, մեր ժամանակներում արդեն չորացած գետի հուն է գծված: Կարմիր, սև, դարչնագույն և սպիտակ գույներով մետաղի, քարի և այլ օգտակար հանածոների հանքերն են նշված:

Երկրաբանական քարտեզներից ամենահինը կազմվել է Մ.թ.ա. տասներկուերորդ դարում։ Դա եղել է Եգիպտոսում Ռամզես Չորրորդ փարավոնի ժամանակ։ Այդ քարտեզը պատրաստել էին ծխախոտից, որտեղ նշված են Եգիպտոսի տարածքները։

Քարտեզը ուսումնասիրել են ամերիկյան մի համալսարանի երկրաբաններ։ Այնտեղ նշված էին Նեղոսից դեպի արևելք ընկած անապատային շրջանները։ Քարտեզի վրա նաև գույներ էին նշված, դրանք ցույց էին տալիս օգտակար հանածոների` քարի, մետաղի հանքերը։ Այն պահպանված է Թուրինի թանգարանում։

Մխիթար Սեբաստացի

Մխիթար Սեբաստացին գիտնական էր, մշակութային և եկեղեցական գործիչ, Մխիթարյան միաբանության հիմնադիրը: Ծնվել է Սեբաստիա քաղաքում 1676թ.-ի փետրվարի 17-ին և, ի պատիվ մանուկ Քրիստոսի կնքվել Մանուկ անունով։

1685-1691թթ. սովորել է Սեբաստիայի Սբ. Նշան վանքում, որտեղ էլ Մխիթար անունով սարկավագ է օծվել։ Դեռ վաղ տարիքում մտադրվել է հիմնել կրոնական միաբանություն հայ ժողովրդի հոգևոր և իմացական կարիքները հոգալու համար:

1692թ. Մխիթարն այցելել է Սբ. Էջմիածին, հետո անցել Սևանա կղզի, ուր նրան հայտնվել է Աստվածամոր տեսիլքը։ Տեսիլքի ազդեցության տակ ամրապնդվել է միաբանություն հիմնելու որոշումը: 1703թ. մեկնել է վենետիկյան իշխանությանը ենթարկվող Մորեա թերակղզի և միաբանության վայր ընտրել Վենետիկին ենթակա Մեթոն բերդաքաղաքը: 

Այստեղ էլ ստանալով Պապի աջակցությունը՝ հիմնել է Սուրբ Անտոն Աբբայի միաբանությունը («Մխիթարյան» է կոչվել Մխիթար Սեբաստացու մահից հետո՝ 1749թ.-ից)։ Խուսափելով թուրքական առաջիկա հարձակումից`   Մխիթար Սեբաստացու միաբանությունը 1715թ. տեղափոխվել է Վենետիկ:

1717թ. Վենետիկյան Սենատը Սուրբ Ղազար կղզին անժամկետ հանձնել է Մխիթարին և իր միաբաններին։ Այստեղ Մխիթար Սեբաստացին իր գծագրերով կառուցել է վանք, եկեղեցի և օժանդակ շինություններ: Համառ ու հետևողական գործունեություն է ծավալել`   պատրաստելու միաբանական այնպիսի գործիչներ, որոնք ընդունակ լինեն լուսավորություն տարածել հայ ժողովրդի լայն խավերի մեջ:

Միաբանությունը 1772թ. երկփեղկվել է, և միաբանների մի խումբ 1811թ. հաստատվել է Վիեննայում: Մխիթարյան միաբանության երկու ճյուղերն էլ հրատարակել են բազմաթիվ հայագիտական աշխատություններ և հիմնել կրթարաններ։

Վենետիկի Մխիթարյանների տնօրինության տակ մինչև այսօր գործում է Սամվել-Մուրադյան վարժարանը (Ֆրանսիա), Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանը (Իտալիա), Բուենոս-Այրեսի և Հալեպի Մխիթարյան վարժարանները: