Ռացիոնալ արտահայտություններ (դաս 17)

199.

ab+ac+bc

15x2-5x+5

a2/c+ab2/c2+b

6x+3x3/y+12x2

200.

a/x

1-2a

-1

a2/bc

-1/x

-0,5

-x/n

3

201.

a+1/b

3a-2b2/6b

2x+1/3b

202.

0

2/m+2

3x/4ay

d-c/d

203.

= a + 3/a+1 — a2 — 5/a2-1 = a + 3/a+1 — a2 — 5/(a-1)(a+1) = (a + 3)(a-1)/(a+1) · (a-1) — a2 — 5/(a-1)(a+1) = a2\-a + 3a — 3 — a2\ + 5/(a — 1)(a + 1) = 2a + 2/(a — 1)(a+1) = 2 · (a + 1)/(a-1)(a+1)=2/a-1

գ)

= (a-b) · (a2 + ab + b2 )/a — b · a/a2 + ab + b2 — (a-b) = a — (a — b) = a — a + b = b

204.

b

a

Ի՞նչ է արդարությունը։ Արդարության իրավական և բարոյական կողմերը։

Արդարությունը բնորոշում է երևույթների այնպիսի վիճակ, որը համարվում է պատշաճ և համապատասխանում մարդու, մարդկային հանրության գոյության ու բնականոն զարգացման պահանջներին։ Արդարությունը ենթադրում է բարու և չարի այնպիսի առնչություն, որի հիմքում ընկած է հասարակության շահը և որը ճիշտ է, պատշաճ, բանական, բնականոն, բարոյական, գեղեցիկ։ Արդարությունը պահանջում է ներդաշնակություն ու համապատասխանություն տարբեր անհատների իրավունքի և պարտականության, աշխատանքի և վարձատրման, հանցանքի և պատժի, ծառայության և հասարակական պարտքի միջև։ Այդ հարաբերությունների անհամապատասխանությունը գնահատվում է որպես անարդարություն։ Արդարության ելակետը, դրդապատճառը և նպատակը մարդն է։ Արդարությունը բացարձակ չէ, այն ունի կոնկրետ պատմական որոշակիություն և հասարակության զարգացման համեմատ հարաբերականորեն փոխվում Է։ Դասակարգային հասարակության մեջ արդարությունը կրում է դասակարգային բնույթ։ Արդարության տնտեսական հիմքը արտադրության միջոցների նկատմամբ մարդկանց ունեցած վերաբերմունքն է։

Գործնական քերականություն

1.Տրված արտահայտություններից  յուրաքանչյուրով երկու նախադասություն կազմի՛ր` դրանք գործածելով

ա) ուղիղ իմաստով,
Լեզուս չորացել է, մի բաժակ ջուր տվեք։
Ջուր չես տեսել արդեն բոբիկացել ես։
Ականջիս հասար։
 բ) որպես դարձվածք:
Լեզուս չորանար, այդպիսի բան չասեի։
Ջուրը չտեսած մի բոբիկացիր։
Քո ասածները ականջիս են հասել։

Լեզուն չորանալ, ջուրը չտեսած`բոբիկանալ, ականջին հասնել:

2.Ընդգծված դարձվածքները փոխարինի՛ր տեքստի ոճին հարմար հոմանիշ բառերով:

Մեր նախնիները երևի շատ դառը փորձերից այն համոզման էին եկել, որ ձուկ ուտելիս չի կարելի երկաթե դանակ գործածել: Այդ կանոնը բանի տեղ չդնող մարդիկ անկողին էին ընկնում ու նույնիսկ հոգին փչում: Հիմա արդեն գլխի ենք ընկել, թե ինչից էր  դա. երկաթը հեշտ քայքայվող սպիտակուցների հետ (ձկան մսի մեջ շատ կա) ռեակցիայի մեջ է մտնում, որի հետևանքով առաջ է գալիս թունավոր նյութ:

Այսօր արդեն կենցաղում երկաթե դանակ չի օգտագործվում. Ադամի տարվանից ստեղծվել է չժանգոտվող պողպատը, որը կարելի է առանց ահ ու դողի օգտազործել: Բայց գյուտն ուշացել էր. սովորությունն իր գործն արել էր: Հիմա ընդհանուր կարծիքն այն է, որ ձուկը դանակով ուտել չի կարելի:

Մեր նախնիները երևի շատ դառը փորձերից այն համաձայնության էին եկել, որ ձուկ ուտելիս չի կարելի երկաթե դանակ գործածել: Այդ կանոնը արհամարող մարդիկ անկողին էին ընկնում ու նույնիսկ հոգին փչում: Հիմա արդեն հասկացել ենք, թե ինչից էր  դա. երկաթը հեշտ քայքայվող սպիտակուցների հետ (ձկան մսի մեջ շատ կա) ռեակցիայի մեջ է մտնում, որի հետևանքով առաջանում է թունավոր նյութ:
Այսօր արդեն կենցաղում երկաթե դանակ չի օգտագործվում. Հին ժամանակներում ստեղծվել է չժանգոտվող պողպատը, որը կարելի է առանց վախի օգտազործել: Բայց գյուտն ուշացել էր. սովորությունն աշխատել էր: Հիմա ընդհանուր կարծիքն այն է, որ ձուկը դանակով ուտել չի կարելի:

3.Տրված բառերը բաժանի՛ր ըստ խոսքի մասի պատկանելության գոյական, ածական, թվական, դերանուն, բայ, մակբայ, կապ, շաղկապ, ձայնարկություն, վերաբերական բառեր (յուրաքանչյուրից երեք բառ):
Հարյուր իննսուներեք, թե, դու, անշուշտ, դանդաղ, վրա, թութակ, բոլորը, վա՜յ, մասին, կամաց-կամաց, հավանաբար, մտերմանալ, հովիվ, որպեսզի, արագ, երրորդ, կացին, ա՜խ, դեղին, ընկերանալ, երկար, կարծես, կրկնել, է՜, բացի, որովհետև, հինգական:
Հարյուր իննսուներեք-Թվական
թե-շաղկապ
դու-դերանուն
անշուշտ-մակբայ
դանդաղ-ածական
վրա-կապ
թութակ-գոյական
բոլորը-դերանուն
վա՜յ-ձայնարկություն
մասին-կապ
կամաց-կամաց-մակբայ
հավանաբար-վերաբերական
մտերմանալ-Բայ
հովիվ-գոյական
որպեսզի-շաղկապ
արագ-ածական
երրորդ-թվական
կացին-գոյական
ա՜խ-ձայնարկություն
դեղին-ածական
ընկերանալ-բայ
երկար-ածական
կարծես-վերաբերական
կրկնել-բայ
է՜-ձայնարկություն
բացի-կապ
որովհետև-շաղկապ
հինգական-թվական։

4.Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր այնպիսի բառերով, որոնք ընդգծված առարկաներին (ենթականերին) ինչ-որ հատկանիշ վերագրեն:

Պարզվեց, որ գաղտագողի մոտեցող մարդը (ինչպիսի՞ն) է:
Պարզվեց, որ գաղտագողի մոտեցող մարդը վատն է։
Քաղաքում պտտվող լուրերը (ինչպիսի՞ն) էին:
Քաղաքում պտտվող լուրերը անիմաստ էին։
Եվրասիա մայրցամաքը (ո՞րն) է:       ՛
Եվրասիա մայրցամաքը ամենամեծն է։
Խորհրդավոր այցելուները (քանի՞սն) են:
Խորհրդավոր այցելուները երկուսն են։
Այդ մրցույթի մասնակիցները (քանի՞սն) են:
Այդ մրցույթի մասնակիցները երկուսն են։
Մեր դպրոցը շրջանում (ո՞րերորդն) է:
Մեր դպրոցը շրջանում երկրորդն է։
Մեր արձակուրդը (ի՞նչ է անում):
Մեր արձակուրդը մեզ օգնում է։
Աշունը (ի՞նչ է արել) դաշտերը, այգիներն ու անտառները:
Աշունը գունավորել է դաշտերը, այգիներն ու անտառները։

6.Բառակապակցություններ կազմի՛ր` Ա խմբի մակբայներն ավելացնելով Բ խմբի ածականներին ու բայերին:

Ա. Շատ, փոքր-ինչ, համարյա, հազիվ, ներքուստ:
Բ. Դեղին, հանգիստ, մեծ, հուզվել, հանգստանալ, լաց լինել:
Շատ մեծ, փոքր-ինչ հուզվել, համարյա լաց լինել, հազիվ հանգստանալ, ներքուստ հանգիստ։