Բջջի օրգանական նյութեր`ածխաջրերի, սպիտակուցներ, դրնաց կառուցվածքը՝առաջնային, երկրորդային, երրորդային, չորրորդային կառուցվածք,բնափոխում, ֆունկցիան:Ածխաջրեր, ճարպեր դրանց կառուցվածքը:

Լրացուցիչ աշխատանք
Բերել  առօրյաում հենդիպող սպիտակուցների բնափոխման օրինականեր,նշել  պատճառները, ինչ գործոնների ազդեցությամբ են դրանք բնափոխվում, պատրաստել ուսումնական նյութ:
Սպիտակուցի բնափոխումը կամ դենատուրացիան երկրորդային, երրորդային կամ չորրորդային կառուցվածքի կորստի հետ կապված ցանկացած փոփոխությունն է, որը հանգեցնում է սպիտակուցի ակտիվության կամ ֆիզիկաքիմիական հատկությունների փոփոխությանը։ Որպես կանոն, սպիտակուցները օրգանիզմում բավականին կայուն են և հարմարված օրգանիզմի ներքին պայմաններին: Այս պայմանների կտրուկ փոփոխությունը բերում է սպիտակուցի բնափոխմանը։ Բնափոխման պատճառները կարող են լինել մեխանիկական, ֆիզիկական և քիմիական: Սպիտակուցի բնափոխումը կարող է լինել նաև ամբողջական կամ մասնակի, դարձելի և անդարձելի։ Անդարձելի բնափոխման ամենատարածված օրինակը ձվի սպիտակուցի բնափոխումն է բարձր ջերմաստիճանի ազդեցությամբ։ Թափանցիկ օվալբումին սպիտակուցը խտանում է, դառնում անլուծելի և անթափանց։ Բնափոխումը որոշ դեպքերում դարձելի է, ինչպես, օրինակ, ջրում լուծվող սպիտակուցների՝ ամոնիումի աղերով նստեցման և մաքրման մեջ կիրառման ժամանակ:

1. Глаза на лоб полезли․- Աչքեր ճակատին թռչել
2. До глубины души.- Հոգու խորքում
3. Доводить до белого каления.- մահի դռան հասցնել
4. Не верить своим ушам.- աչքերին չհավատալ
5. Избиение младенцев (Из Библии)- Մանուկների կոտորած
6. Наступать на горло.-բգին կանգնել
7. Нести свой крест.- իր խաչը տանել
8. Разбиться в лепешку․-գլուխ կոտրել
9. Стреляный воробей-հմուտ մարդ
10. Рыльце в пуху-մատը խառն է

Տեքստից դուրս գրել բոլոր գոյականները՝ ցույց տալով դրանց հատկանիշները։ 

Հուշում 1․ իրանի՞շ, թե՞ անձնանիշ, հատո՞ւկ, թե՞ հասարակ, թիվը, հոլով հոլովում, առում։
Մթնաձոր-իրանիշ, հատուկ, եզակի թիվ, ուղղական հոլով, անորոշ առում։
Արահետն-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, հայցական հոլով, որոշյալ առում։
Ձյունի-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, սեռական հոլով, անորոշ առում։
Գարուն-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, ուղղական հոլով, անորոշ առում։
Մարդ-անձնանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, ուղղական հոլով, անորոշ առում։
Ոտք-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, ուղղական հոլով, անորոշ առում։
Անտառներում-իրանիշ, հասարակ, հոգնակի թիվ, ներգոյական հոլով, անորոշ առում։
Մթնաձոր-իրանիշ, հատուկ, եզակի թիվ, ուղղական հոլով, անորոշ առում։
Անտառներ-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, ուղղական հոլով, անորոշ առում։
Ծառերն-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, հայցական հոլով, որոշյալ առում։
Ծառերի-իրանիշ, հասարակ, հոգնակի թիվ, սեռական հոլով, անորոշ առում։
Արջերը-իրանիշ, հասարակ, հոգնակի թիվ, հայցական հոլով, որոշյալ առում։
Չոբանի-անձնանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, սեռական հոլով, անորոշ առում։
Գայլերը-իրանիշ, հասարակ, հոգնակի թիվ, հայցական հոլով, որոշյալ առում։
Դունչը-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, հայցական հոլով, որոշյալ առում։
Լուսնյակին-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, Տրական հոլով, անորոշ առում։
Վարազները-իրանիշ, հասարակ, հոգնակի թիվ, հայցական հոլով, որոշյալ առում։
Ժանիքով-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, գործիական հոլով, անորոշ առում։
Հողը-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, հայցական հոլով, որոշյալ առում։
Աշունքվա-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, սեռական հոլով, անորոշ առում։
Կաղիններ-իրանիշ, հասարակ, հոգնակի թիվ, ուղղական հոլով, անորոշ առում։
Ժողովում-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, ներգոյական հոլով, անորոշ առում։
Աշխարհ-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, ուղղական հոլով, անորոշ առում։
Վայրի-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, սեռական հոլով, անորոշ առում։
Անկյուն-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, ուղղական հոլով, անորոշ առում։
Օրերից-իրանիշ, հասարակ, հոգնակի թիվ, բացառական հոլով, անորոշ առում։
Մարդը-անձնանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, հայցական հոլով, որոշյալ առում։
Դինոզավրը-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, հայցական հոլով, որոշյալ առում։
Արջը-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, հայցական հոլով, որոշյալ առում։
Օրերում-իրանիշ, հասարակ, հոգնակի թիվ, ներգոյական հոլով, անորոշ առում։
Աշխարհն-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, հայցական հոլով, որոշյալ առում։
Քարածուխի-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, սեռական հոլով, անորոշ առում։
Շերտերն-իրանիշ, հասարակ, հոգնակի թիվ, հայցական հոլով, որոշյալ առում։
Շերտերի-իրանիշ, հասարակ, հոգնակի թիվ, սեռական հոլով, անորոշ առում։
Բույսերի-իրանիշ, հասարակ, հոգնակի թիվ, սեռական հոլով, անորոշ առում։
Սողունների-իրանիշ, հասարակ, հոգնակի թիվ, սեռական հոլով, անորոշ առում։
Մաշկով-իրանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, գործիական հոլով, անորոշ առում։
Մարդուց-անձնանիշ, հասարակ, եզակի թիվ, բացառական հոլով, անորոշ առում։
Քարերի-իրանիշ, հասարակ, հոգնակի թիվ, սեռական հոլով, անորոշ առում։
Ժամերով-իրանիշ, հասարակ, հոգնակի թիվ, գործիական հոլով, անորոշ առում։

Հուշում 2․ Գոյականի հոլովը որոշում են եզակի թվի սեռական հոլովից։
Ձյունի, ծառերի, չոբանի, արշունքվա, վայրի, քարածուխի, շերտերի, բույսերի, սողունների, քարերի։

Հուշում 3․Տեքստում կա 20-ից ավել գոյական

Մթնաձոր տանող միակ արահետն առաջին ձյունի հետ փակվում է, մինչև գարուն ոչ մի մարդ ոտք չի դնում անտառներում։ Սակայն Մթնաձորում այժմ էլ թավուտ անտառներ կան, ուր ոչ ոք չի եղել։ Ծառերն ընկնում են, փտում, ընկած ծառերի տեղ նորն է ծլում, արջերը պար են խաղում, սուլում են չոբանի պես, ոռնում են գայլերը, դունչը լուսնյակին մեկնած, վարազները ժանիքով փորում են սև հողը, աշունքվա փտած կաղիններ ժողովում։

Մի ուրույն աշխարհ է Մթնաձորը, քիչ է ասել կուսական ու վայրի։ Թվում է, թե այդ մոռացված մի անկյուն է այն օրերից, երբ դեռ մարդը չկար, և բրածո դինոզավրը նույնքան ազատ էր զգում իրեն, ինչպես արջը մեր օրերում։ Գուցե այդպես է եղել աշխարհն այն ժամանակ, երբ քարածուխի հսկա շերտերն են գոյացել և շերտերի վրա պահել վաղուց անհետացած բույսերի ու սողունների հետքեր։

Հիմա էլ Մթնաձորում մուգ-կանաչ մաշկով խլեզներ կան, մարդու երես չտեսած, մարդուց երկյուղ չունեցող։ Պառկում են քարերի վրա, արևի տակ, ժամերով կարող եք նայել, թե ինչպես է զարկում փորի մաշկը, թույլ երակի պես, կարող եք բռնել նրանց։ Խլեզները Մթնաձորում մարդուց չեն փախչում։

Սեպտեմբերի 18-22
Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա 2․Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը՝ որպես յուրաքանչյուր մարդու իրավունքների և ազատությունների երաշխավոր․

Առաջադրանք
1․ Ընթերցե՛ք Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը և առանձնացրեք կրթությանը վերաբերող հոդվածները։
Հոդված 26.
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի կրթության իրավունք: Առնվազն տարրական և ընդհանուր կրթությունը պետք է լինի անվճար: Տարրական կրթությունը պիտի լինի պարտադիր: Տեխնիկական և մասնագիտական կրթությունը պետք է հանրամատչելի լինի, և բարձրագույն կրթությունը` հավասարապես մատչելի բոլորի համար` յուրաքանչյուրի ընդունակությունների հիմունքով:

2. Կրթությունը պետք է ուղղված լինի մարդկային անհատականության լիակատար զարգացմանը և մարդու իրավունքների ու հիմնական ազատությունների նկատմամբ հարգանքի մեծացմանը: Կրթությունը պետք է նպաստի փոխըմբռնմանը, հանդուրժողականությանը և բոլոր ժողովուրդների, ռասայական և կրոնական խմբերի միջև բարեկամությանը և պիտի նպաստի Միավորված ազգերի` խաղաղության պահպանմանն ուղղված գործունեությանը:

3. Ծնողներն իրենց մանկահասակ երեխաների համար կրթատեսակ ընտրելու գործում ունեն առաջնության իրավունք:

2․ Ընթերցե՛ք Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը և առանձնացրեք ընտանեկան իրավունքին վերաբերող հոդվածները /բլոգային աշխատանք/․
Հոդված 26.
3. Ծնողներն իրենց մանկահասակ երեխաների համար կրթատեսակ ընտրելու գործում ունեն առաջնության իրավունք:

Առաջադրանքներ

Լրացուցիչ առաջդրանքներ՝ 108, 109, 110, 111, 112

ա)x=0
x=1
բ)x=0
x=-1
գ)x=0
x=1/5=0,2
դ)x=0
x=1/3=0,(3)
ե)x=0
x=7/4=1,75
զ)x=0
x=2/3=0,(6)

ա)x=0
x=4/1=4
բ)x=0
x=9/1=9
գ)x=0
x=100/1=100
դ)x=0
x=1/1=1

ա)x=0
x=3/1=3
բ)x=0
x=5/1=5
գ)x=0
x=1/2=0,5
դ)x=0
x=1/13=0.0769230769230769

ա)x=0
x=1/0,5=2
բ)x=0
x=2/1,3=1.538461538461538
գ)x=0
x=1/7/2=2/7
դ)x=0
x=8/5/7/8=64/35

ա)x=0
x=3/2=1,5
բ)x=0
x=1/7=0.1428571428571429
գ)x=0
x=0,2/5=0,04
դ)x=0
x=3/1,2=2,5

Վերլուծել Էքզյուպերիի «Փոքրիկ իշխանի» հետևյալ հատվածները:

•  «Ամենահուզիչ բանը այս քնած Փոքրիկ իշխանի մեջ ծաղկի նկատմամբ նրա հավատարմությունն է, այն վարդի կերպարը, որը կանթեղի նման շողում է նրա մեջ նույնիսկ այն ժամանակ, երբ նա քնած է»: Եվ ես հասկացա, որ նա ավելի փխրուն է, քան թվում է: Կանթեղը պետք է պահպանել. քամու պոռթկումից այն կարող է հանգչել:
  
  Փոքրիկ Իշխանը՝ մենք ենք, վարդը՝ մեզ համար թանկ և սիրելի մարդիկ, կանթեղը՝ մեր զգացմունքները այդ մարդկանց նկատմամբ: Այսինքն մարդկանց պետք է պահել, քանի որ մեկ սխալ արտահայտությունից, կամ վեճից, հանգչում են մեր հարաբերությունները, մեզ համար հարազատ մարդկանց հետ։
  
• – Մարդիկ ճեպընթաց գնացքներ են նստում, բայց իրենք էլ չեն հասկանում, թե ինչ են փնտրում, – ասաց Փոքրիկ իշխանը: – Դրա համար էլ նրանք հանգիստ չունեն և մեկ այս, մեկ այն կողմ են նետվում… 
  
  Հատվածում ասվում է, որ մարդիկ հաճախ ընտրում են ճանապարհ, ուղղի, չիմանալով թե ուր են գնում։
  
• Ես վախենում էի, թե նա կհոգնի:
  – Ջուրը ես ինքս կհանեմ, – ասացի, – քեզ համար դժվար կլինի:
  Ես դանդաղ դուրս քաշեցի դույլը և զգուշորեն դրեցի ջրհորի քարե եզրին: Իմ ականջներում հնչում էր չարխի ճռճռան երգը, դույլի մեջ ջուրը դեռ ծփում էր, և նրա մեջ թրթռում էին արևի շողքերը:
  – Ես ուզում եմ այդ ջրից մի կում անել, – շշնջաց Փոքրիկ իշխանը: – Տուր մի քիչ խմեմ…
  Եվ ես հասկացա, թե նա ինչ էր փնտրում:
  Ես դույլը մոտեցրի նրա շրթունքներին: Նա խմում էր աչքերը փակ: Նրա համար դա ոնց որ ամենագեղեցիկ խնջույքը լիներ: Դա հասարակ ջուր չէր:
  Այդ ջուրը ծնվել էր աստեղրի տակով անցնող երկար ճանապարհից, չարխի ճռճռոցից և իմ ձեռքերի ճիգից: Դա կարծես նվեր էր սրտի համար:
  
  Իմ կարծիքով հատվածում, փորձում է ասել, որ մարդկան ի սրտե նվերը, ավելի թանկ են արժենում։

25.

ա) A և C
բ) B
գ) B և D

26.

ա) C
բ) B
գ) A և D

IT was 3 o’clock in the morning when four-year-old Russell Brown woke up to go to the toilet. His parents were fast asleep in bed. But when he heard a noise in the living room and saw a light was on, he went downstairs. There he found two men. They asked him his name, and told him they were friends of the family. Unfortunately, Russell believed them. They asked him where the video recorder was. Russell showed them, and said they had a stereo and CD player, too. The two men carried these to the kitchen. Russell also told them that his mother kept her purse in a drawer in the kitchen, so they took that. Russell even gave them his pocket money — 50p. They finally left at 4 a.m. They said, ‘Will you open the back door while we take these things to the car, because we don’t want to wake Mummy and Daddy, do we?’ So Russell held the door open for them. He then went back to bed. His parents didn’t know about the burglary until they got up the next day. His father said, ‘I couldn’t be angry with Russell because he thought he was doing the right thing.’ Fortunately, the police caught the two burglars last week.

Downstairs-ներքևում
Unfortunately-ցավոք սրտի
Burglary-գողություն

3. Match a line in A with a reply in B and a further comment in C.
1. What a lovely day it is today!-Yes.-Beautiful, isn’t it?
2. It’s very wet today.-Mm. Horrible.-Makes you feel miserable, doesn’t it?
3. How are you today?-I’m very well, thanks.-Нow about you?
4. Did you have a nice weekend?-Yes, it was lovely.-We had a pub lunch and went for a walk.
5. How are you finding living in London?-I’m enjoying it.-It was a bit strange at first, but I’m getting used to it.
6. Did you have a good journey?-Yes, no problems.-The plane was a bit late, but it didn’t matter.
7. Did you watch the football yesterday?-No, I missed it.-Was it a good game?
8. What a lovely coat you’re wearing!-Thank you very much.-I got it in Paris last year.
9. If you have any problems, just ask me for help.-Thank you.-That’s very kind of you.

101.
ա) Ի՞նչ տեսք ունի x փոփոխականով երկրորդ աստիճանի անհավասարումը։
ax²+bx+c>0

բ) Ո՞րն են անվանում ax²+bx+c>0 երկրորդ աստիճանի անհավասարման տարբերիչ:
ax²+bx+c>0 երկրորդ աստիճանի անհավասարման տարբերիչը նշանակում են D տառով, այսինքն D=b²-4ac

գ) Ո՞րն են անվանում մեկ x անհայտով անհավասարման լուծում:
Այն հավասարությունը, որում տառով նշանակված է մի անհայտ թիվ, կոչվում է մեկ անհայտով հավասարում։ 

դ) Ի՞նչ է նշանակում լուծել մեկ անհայտով անհավասարումը:
Լուծել մեկ անհայտով անհավասարում նշանակում է գտնել և ապացուցել նրա բոլոր լուծումները:

ե) Ի՞նչ է նշանակում, որ երկու անհավասարումներ համարժեք են:
Անհավասարման ցանկացած անդամ կարելի է տեղափոխել անհավասարման մի մասից մյուսը ՝ փոխելով նրա նշանը: Անհավասարման երկու մասերը կարելի է բազմապատկել միևնույն դրական թվով կամ բաժանել միևնույն դրական թվի վրա ՝ չփոխելով անհավասարման նշանը: Անհավասարման երկու մասերը կարելի է բազմապատկել միևնույն բացասական թվով կամ բաժանել միևնույն բացասական թվի վրա ՝ փոխելով անհավասարման նշանը: Այդ լուծման կանոնները կոչվում են համարժեք ձևափոխություններ, կամ համարժեք անհավասարումներ:

զ) Ձևակերպեք անհավասարումների համարժեքության վերաբերյալ պնդումները:

102. Արդյոք հետևյալ անհավասարումները
առաջին աստիճանի, գծային, երկրորդ աստիճանի են:
ա) 3-2x>0
Գծային անհավասարում
բ ) 7x-3/5<1
Գծային անհավասարում
գ) x²-5x+1<0
Երկրորդ աստիճանի անհավասարում:
դ ) 7x-x/3>0
Առաջին աստիճանի անհավասարում
ե) 4x-5x²>0
Երկրորդ աստիճանի անհավասարում

103. Տրված է անհավասարումը բերեք ax²+bx+c>0 կամ ax²+bx+c<0 տեսքի և անվանեք x²ու գործակիցը և ազատ անդամը:
ա) 4x+2x²-1>0
2x+x²-1<0

բ) 6+x²<0
5+x²>0