Ինչպես նորոգել աշխարհը։ Գարսիա Մարկես
Մի գիտնական, որ ապրում էր աշխարհի խնդիրներով մտահոգ, վճռել էր գտնել ուղիներ դրանք նվազեցնելու համար: Օրեր էր անցկացնում իր լաբորատորիայումփնտրելով իրեն հուզող հարցերի պատասխանները: Մի օր յոթամյա որդին ներխուժեց նրա սրբավայրը և որոշեց օգնել հորն աշխատել: Գիտնականը նյարդայնացած, որ իրեն ընդհատել են, խնդրեց տղային ուրիշ տեղ խաղալ: Տեսնելով, որ անհնար է նրան դուրս հրավիրել, հայրը մտածեց մի բանով շեղել որդու ուշադրությունը: Պատահաբար գտավ մի ամսագիր աշխարհի քարտեզի պատկերով. այն
է, ինչ անհրաժեշտ էր: Մկրատով կտրտեց քարտեզը տարբեր մասերի և կպչուն ժապավենի հետ միասին
հանձնեց որդունասելով.

– Քանի որ սիրում ես գլուխկոտրուկներ, քեզ կտամ աշխարհը բոլորովին կոտրված, որ այն նորոգես առանց որևէ մեկի օգնության: Հաշվարկեց, որ փոքրիկից կպահանջվի տասը օր քարտեզն ի մի բերելու համար, սակայն այդպես չեղավ: Մի քանի ժամ անց նա լսեց երեխայի ձայնը, որ հանգիստ կանչում էր.
– Հայրի՜կ, հայրի՜կ, ամեն ինչ արեցի, ավարտեցի:
Սկզբում հայրը չհավատաց: Մտածեց, որ անհնար է նրա տարիքում վերստանալ ամբողջական մի քարտեզ, որը նախկինում երբեք չի տեսել: Կասկածամիտ, հայացքը բարձրացրեց գրառումներից այն վստահությամբ, որ կտեսնի երեխայի տարիքին
համապատասխան աշխատանք. քարտեզն ավարտուն էր: Բոլոր կտորները տեղադրված էին իրենց համապատասխան տեղերում: Ինչպե՞ս էր հնարավոր: Ինչպե՞ս էր երեխան կարողացել: Զարմանքով հարցրեց որդուն.
– Որդյա՛կս, դու չգիտեիր ինչպիսի՞ն է աշխարհը, ինչպե՞ս ես արել:
– Հայրի՛կ, պատասխանեց որդին,- Ես չգիտեի, թե ինչպիսին է աշխարհը, բայց երբ դու հանեցիր ամսագրից քարտեզը, այն կտրտելու համար, տեսա, որ մյուս կողմում մարդ է պատկերված: Այնպես որ, շրջեցի կտորներն ու սկսեցի «հավաքել» այդ մարդուն, որ, այո´, գիտեի թե ինչպիսին էր:
– Երբ ես վերականգնեցի մարդուն, շրջեցի թուղթը և տեսա, որ վերականգնել եմ աշխարհը:

Առաջադրանքներ

Ա․ Առանձնացրե՛ք այն միտքը, որը Ձեր կարծիքով իր մեջ ներառում է
ստեղծագործության հիմնական գաղափարը։ Հիմնավորե՛ք Ձեր ընտրությունը։
Երբ ես վերականգնեցի մարդուն, շրջեցի թուղթը և տեսա, որ վերականգնել եմ աշխարհը:
Այսինքն տղան ցանկանում էր ասել, երբ դու ցանկանաս վերանորոգել աշխարհը։ Պետք է նախ վերանորոգես այդ աշխարհում ապրող մարդկանց, որովհետև աշխարհը դա մարդն է։

Բ․Ընտրե՛ք ճիշտ պատասխանը․ստեղծագործության գաղափարը հետևյալլն է․
 աշխարհը նման է թղթին․այն կարելի է մասերի բաժանել
 քարտեզն ու մարդը նման են իրար․ երկուսին էլ կարելի է «պատառոտել»
 ճանաչիր մարդուն, կճանաչես նաև աշխարհը։

Գ․ Ինչպե՞ս դու կառաջարկես նորոգել աշխարհը։ Շարադրիր մտքերդ գրավոր։
Ինձ թվում է, որպեսզի նորոգես աշխարհը, պետք է նորոգես մարդկանց, որ ինքնըստինքյան նորոգվում է նաև աշխարհը։

We can communicate with other people in many different
ways. We can talk and write, and we can send messages
with our hands and faces. There is also the phone (including
the mobile!), the fax, and e-mail. Television, film, painting,
and photography can also communicate ideas.

Animals have ways of exchanging information, too. Bees
dance and tell other bees where to find food. Elephants
make sounds that humans can’t hear. Whales sing songs.
Monkeys use their faces to show anger and love. But this
is nothing compared to what people can do. We have
language — about 6000 languages, in fact. We can write
poetry, tell jokes, make promises, explain, persuade, tell
the truth, or tell lies. And we have a sense of past and
future, not just present.

Communication technologies were very important in the
development of all the great ancient societies:

• Around 2900 BC, paper and hieroglyphics transformed
  Egyptian life.
• The ancient Greeks loved the spoken word. They were
  very good at public speaking, drama, and philosophy.
• The Romans developed a unique system of government
  that depended on the Roman alphabet.
• In the 14th century, the printing press helped develop
  new ways of thinking across Europe.

Radio, film, and television have had a huge influence on
society in the last hundred years. And now we have the
Internet, which is infinite. But what is this doing to us?
We can give and get a lot of information very quickly. But
there is so much information that it is difficult to know what
is important and what isn’t. Modern media is changing our
world every minute of every day.

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 2, 3, 5 ա, բ

2.

ա) D(f)=(-∞;∞)
բ) D(f)=(-∞;∞)
գ) D(f)=(-∞;∞)
դ) D(f)=(-∞;∞)
ե) D(f)=(-∞;0)∪(0;∞)
զ) D(f)=(-∞;1)∪(1;∞)

3.

ա) D(f)=(-∞;∞)
բ) D(f)=(-∞;∞)
գ) D(f)=(-∞;∞)
դ) x=(-∞;1) U (-1+∞)
ե) x=(-∞;0) U (0+∞)
զ) x=(-∞;-2) U (-1+∞)

5․

ա) E(f)=[-2;2]
բ) E(f)=[-10;2]

Լրացուցիչ առաջադրանքներ՝ 4, 5 գ, դ

ա) D(f) ∈ [1; +∞)
բ) D(f) ∈ [-1; +∞)
գ) D(f) ∈ [0,5; +∞)
դ) D(f) ∈ (-∞; -2) ∪ (-2; 2) ∪ (2; +∞)
ե) x∈(-5/3;+∞)
զ) D(f) ∈ (-∞; -4) ∪ (-4; +∞)

7,8- րդ  դաս-ում անցածի կրկնողություն՝ Ֆիզիկական  մարմին  և նյութ: Քիմիական  տարրեր, ատոմ, մոլեկուլ, իոն: Պարզ  և  բարդ  նյութեր: Անօրգանական  և  օրգանական նյութեր: Նյութերի  հատկությունները՝ ֆիզիկական, քիմիական, ֆիզիոլոգիական:

Մարմինը կազմված է զանգվածից և ծավալից։

Զանգված-m (կգ, մգ, գ, տ)
Ծավալը-V (մ³, լ, մլ, դմ³, սմ³)

Ս․ Նյութ- Այն ինչից կազմված են բոլոր ֆիզիկական մարմինները, կենդանի և անկենդան կոչվում է նյութ։
Ս․ Նյութի գիտական սահմանում-Նյութը փոքրագույն մասնիկների՝ ատոմ, մոլեկուլ, իոն։
V-բաղադրությամբ․ (ինչպիսի ատոմներից)
V-Կառուցվածքով
V-Հատկություններով օժտված

Հարցադրումներ.

• Ներկայումս  քանի՞ քիմիական  տարրի  ատոմներ  են  հայտնի,  ինչպե՞ս  են  տարրերը  դասակարգվում
  Մեզ հայտնի են 118 քիմիական տարր։ Քիմիական տարրերը բաժանվում են մետաղ պարզ նյութ և ոչ մետաղ պարզ նյութ առաջացնողների։
  
• Քանի՞ միլիոն  նյութ  է  հայտնի  մարդկությանը,  սահմանել  ո՞րն  է  կոչվում  նյութ,
  դասակարգել նյութերն   ըստ  բաղադրության  և   ծագումնաբանության,  գրել  օրինակներ…
  Ներկայումս հայտնի է 30 միլիոնից ավել նյութ
  Նյութերը ըստ բաղադրության դասակարգվում են պարզ և բարդ նյութերի։
  Ըստ ծագումնաբանության նյութերը դասակարգվում են օրգանական և անօրգանական։ Բոլոր պարզ և բարդ նյութերը անօրգանական են։
  
• Որո՞նք  են  նյութերի  փոքրագույն  կառուցվածքային  մասնիկները, սահմանել, գրել  օրինակներ…
  Նյութերի փոքրագույն կառուցվածքային մասնիկներնն են Ատոմները, Մոլեկուլները և Իոններ։
  
  Ո՞րն  է  կոչվում  պարզ  նյութ,  սահմանել, դասակարգել,  գրել օրինակներ…
  Պարզ նյութերը կազմված են մեկ քիմիական տարրի ատոմներից:
  
• Ո՞րն  է  կոչվում  բարդ  նյութ,  սահմանել, դասակարգել,  գրել օրինակներ…
  Բարդ նյութերը կազմված են տարբեր քիմիական տարրերի ատոմներից: Նրանց նաև անվանում են քիմիական միացություններ:
  
• Ինչպիսի՞  հատկություններ  ունեն  նյութերը, սահմանել, գրել  օրինակներ…
  Նյութերի հատկություններից են օրինակ, ագրեգատային վիճակը, գույնը, հոտը, համը, խտությունը, հալման և եռման ջերմաստիճանները, էլեկտրահաղորդականությունը, ջերմահաղորդականությունը, մագնիսական հատկությունը, ամրությունը ( պինդ նյութի դեպքում):
  

Գործնական աշխատանք  1 . <<Նյութերի  հատկությունները՝  ֆիզիկական, քիմիական, ֆիզիոլոգիական>>

Առաջադրանք 1.  Աղյուսակի  նյութերը  դասակարգեք  պարզ  և  բարդ,  անօրգանական, օրգանական, անվանեք,  գրեք  բանաձևերը,  նկարագրեք  ֆիզիկական  հատկությունները՝ գույնը, խտությունը(գ/սմ³),  ագրեգատային  վիճակը 20^օC(պինդ, հեղուկ, գազային), եռման, հալման, սառեցման ջերմաստիճանները,  ջերմա- էլեկտրահաղորդականությունը, լուծելիությունը  ջրում  և այլն:

Առաջադրանք 2. Աղյուսակից  ընտրեք  10  նյութ,  գրեք  դրանց  բանաձևերը  և  կատարեք հետևյալ հաշվարկները`

• Ինչպիսի՞ տարրերից  են  կազմված նյութը, ատոմների  քանակը (ինդեքսները)
• Հաշվեք  հարաբերական  մոլեկուլային  զանգվածները՝Mr
• Որոշեք  տարրերի  զանգվածային  բաժինները՝w, զանգվածային հարաբերությունները  և  տարրերի  մոլային  բաժինները  բարդ  նյութերում:

Հայերենը աշխարհի հնագույն լեզուներից է։ Նրա ձևավորումը համընկնում է հայ ժողովրդի կազմավորմանը և գալիս է վաղնջական ժամանակներից։ Խեթական և ասուրաբաբելական արձանագրությունները վկայում են, որ հայերը՝ իբրև ցեղային առանձին խմբավորումներ, Հայկական բարձրավանդակում երևացել են Ք.ա. երրորդ հազարամյակում, սակայն իբրև էթնիկ ամբողջականություն նրանք հայտնի են դառնում Ք.ա. 8-7-րդ դարերից։ Այդ շրջանում ստեղծված նպաստավոր պայմանների շնորհիվ նախահայկական պարզ ցեղային միությունները և առանձին ցեղերը միավորվելով ստեղծում են իրենց պետականությունը և կազմավորում հայ ժողովրդին, որին ժամանակի մի շարք ժողովուրդներ նրանց բնակության երկրի պատմական Արարադ անվանբ կոչել են <Արարադի մարդիք կամ բնակիչներ>՝ արմեններ, իսկ երկիրը Արմենիա՝ <Արարադի /ՈՒրարտուի/ ժողովրդի երկիր>։ Այս անվանումը հետագայում տարածվել է աշխարհի շատ լեզուներում։ Իսկ մեր ժողովրդի հայ ինքնանվանումը ավանդությունը կապում է «Հայկ Նահապետ» անվան հետ (ենթադրվում է, ուրարտական գլխավոր աստվածություն՝ Հալ(յ)դի անվանական տարբերակն է)։ Անցնելով պատմական զարգացման երկարատև ընթացք՝ հայերենը միշտ էլ եղել է աշխարհի առաջավոր լեզուների շարքում և համընթաց է քայլել ժամանակին։ Եվ այսօր էլ մեր լեզուն բռնել է ժամանակի քննությունը.նա առաջավոր գիտության, մշակույթի ու գրականության, հանրակրթության և բարձրագույն դպրոցի, կինոյի ու թատրոնի լեզու է։
Հայերենն անցել է զարգացման 5-6-հազարամյա ուղի։ Մ. թ. ա. III հազարամյակի սկզբներին հայերենն առանձնանում է «Հնդեվրոպական լեզուներ» հնդեվրոպական ընդհանրությունից ու սկսում իր գոյությունը որպես ինքնուրույն լեզու։ Լինելով կենդանի համակարգ՝ հայոց լեզուն իր զարգացման ընթացքում բազմաթիվ փոփոխությունների է կրել։ Հայերենի կրած փոփոխություններն արդյունք են հիմնականում նրա ինքնուրույն, ներքին զարգացման, ինչպես նաև մշակութային-քաղաքական շփման, հայ ժողովրդի կազմավորման ընթացքում հայկական էթնիկական կազմի մեջ մտած մի շարք միավորների՝ ժողովուրդների ու ցեղերի (հայասացիներ, խեթեր, խուռիներ, ուրարտացիներ և այլն), լեզուների ձուլման, իսկ հետագայում նաև ցեղակից ու ոչ ցեղակից լեզուներից կատարած փոխառությունների և այլ գործոնների։
Հայոց լեզվի հնագույն հուշարձանները վերաբերում են հայ գրերի գյուտին անմիջապես հաջորդող շրջանին՝ 5-րդ դարի սկզբներին։ Նախագրաբարյան հայերենի մասին պատկերացում կարելի է կազմել պատմահամեմատական մեթոդի շնորհիվ։

Հայերենի զարգացումը բաժանվում է երկու փուլի՝ նախագրային հայերեն և գրային հայերեն^[1]։
Հայոց լեզվի կառուցվածքը պարունակում է քրիստոնեական դավանանք: Մաշտոցը եկեղեցական սպասավոր էր, ով ցանկանում էր հայոց այբուբենով խթանել քրիստոնեության դերը:
Այժմ գոյություն ունի հայ գրական լեզվի երկու ուղղություն՝ արևմտահայերեն և արևելահայերեն, որոնց միջև կան որոշ տարբերություններ: Բայց այս երկու ճյուղերի տարբերությունները այնքան աննշան են, որ այս երկու գրական լեզուներով խոսողները կարող են ազատորեն հաղորդակցվել և հասկանալ միմյանց: Եվ ընդհանրապես, ցանկացած մարդ, ով գիտի հայերեն, կկարողանա հասկանալ այս երկու ուղղությունները: Ինչ վերաբերում է արևելահայերենին, ապա այն հիմնականում օգտագործվում է Հայաստանում, Հնդկաստանում, Իրանում և ԱՊՀ երկրներում ապրող հայերի կողմից: Աշխարհի այլ երկրներում ապրող հայերն օգտագործում են արևմտահայերենը:

Цели проекта:

1. Изучить жанр детектив и его ключевые элементы.
2. Провести краткий обзор творчества Эдгара Аллана По, Артура Конан Дойла, Агаты Кристи.
3. Проанализировать образы Шерлока Холмса, Огюста Дюпена и Эркюля Пуаро на основе рассказов о них․ Выявить характерные черты и различия сыщиков.

Урок 1

1. Введение в жанр детектив

Презентация:

• Определение жанра детектив.
• Основные элементы детективного рассказа: загадка, расследование, улики, свидетели, показания, раскрытие.
• Важные компоненты: детектив, преступник, улики, сюжетные повороты.
• Как детективный жанр развивался и какие авторы сыграли в этом ключевую роль.
• Значение детективного жанра в литературе и культуре.

Детектив — жанр остросюжетной литературы, который повествует о расследовании загадочного случая, чаще всего преступления. Обязательными составляющими детектива являются загадочное происшествие или преступление, расследование, которое ведут главные герои, и разгадка с объяснением, а также подсказки, которые читатель получает по ходу повествования. Наличие подсказок, позволяющих читателю самостоятельно раскрыть секрет, является обязательным условием классического детектива, но в других поджанрах детектива их может и не быть.

История возникновения литературного жанра — детектив․

Жанр детектив в том виде , который мы привыкли его воспринимать, появился в 19 веке․ Но еще в древнегреческих и римских текстах, таких как «Эдип Царь» Софокла, мы находим ранние формы расследования и поиска истины. Именно данное произведение закладывает основы, на которых позже вырастет целый жанр.

В Средние века литература была в значительной степени связана с религиозными и моральными темами, но элементы расследования можно найти в некоторых произведениях.

Средневековые мистерии и моральные драмы:

• Мистерии: Средневековые мистерии и моралите, хотя и были религиозными или моральными пьесами, часто включали элементы поиска истины или разоблачения злодеяний в контексте библейских историй. Например, в некоторых мистериях главный герой расследует моральные или этические вопросы, что имеет сходство с детективной структурой.
• Фольклор: Средневековые народные истории и сказания иногда включали элементы расследования и поиска справедливости. Например, в некоторых народных сказаниях герои раскрывают тайны или решают загадки, связанные с преступлениями или нарушениями порядка.
• Рыцарские романы: В рыцарских романах, таких как «Артур и рыцари круглого стола», часто описываются приключения и поиски правды. Эти произведения не всегда фокусируются на расследовании преступлений, но часто включают элементы поиска истины и справедливости, что может быть рассмотрено как прообраз детективного повествования.
• Судебные хроники: В позднем Средневековье, судебные хроники и исторические записи иногда описывали расследования преступлений и правоприменение, что приближает их к детективному повествованию. Например, хроники, описывающие действия судей и правозащитников, могли содержать элементы расследования.

И только в начале 19 века детективный жанр начал обретать свои современные черты.

Эдгар Аллан По был одним из первых, кто задался целью систематизировать расследование. В его рассказах, таких как «Убийство на улице Морг», появляется Огюст Дюпен, детектив, который использует дедукцию и логическое мышление, чтобы разгадать сложные загадки. Это было как дыхание свежего воздуха для литературы: впервые был представлен метод, который стал основой для всех последующих детективов.

Пример дедуктивного рассуждения:

1. Общее правило (предпосылка 1): Все люди смертны.
2. Конкретный случай (предпосылка 2): Сократ — человек.
3. Вывод: Сократ смертен.

В этом примере вывод логически следует из двух предпосылок. Если предпосылки верны, то вывод обязательно верен.

После По, Артур Конан Дойл подхватил эстафету и представил миру Шерлока Холмса. В 1887 году, с публикацией «Этюда в багровых тонах», детективный жанр обрел своего символа. Шерлок Холмс был уникален — он использовал дедукцию, наблюдение и научные методы, чтобы раскрывать преступления. Дойл не только создал культового персонажа, но и утвердил детективный жанр как важный элемент литературы.

Агата Кристи появилась на сцене в 1920-е годы и изменила жанр своим стилем. Её произведения, такие как «Убийство в Восточном экспрессе» и «И потом их не стало», отличались сложными интригами и неожиданными развязками. Кристи внедрила в детективный жанр элементы психологического анализа и создала таких запоминающихся персонажей, как Эркюль Пуаро и Мисс Марпл.

Практическое задание․ Игра с обсуждением։ ,,Преступление в библиотеке,,

Сюжет:

В библиотеке обнаружена пропажа редкой книги, которая была важной частью коллекции. Библиотекарь, мистер Хендрикс, обнаружил, что книга исчезла из сейфа, который был закрыт на ключ. В момент обнаружения пропажи в библиотеке находились трое человек:

1. Сьюзен – студентка, которая пришла взять книги для подготовки к экзамену.
2. Джеймс – сотрудник библиотеки, который делает уборку в помещении.
3. Кэрол – местная писательница, которая пришла на встречу с библиотекарем.

Улики:

1. На полу перед сейфом найден кусочек бумаги с надписью: «Ключ в комнате».
2. В сейфе не было следов взлома. Замок цел.
3. Ключ от сейфа был найден в комнате для хранения книг, но дверь в эту комнату была заперта.
4. Книгу видели в сейфе около часа до того, как её обнаружили пропавшей.

Показания:

• Сьюзен утверждает, что пришла в библиотеку за книгами и не заходила в тот угол, где находится сейф. Она была в студенческой зоне, что в другой части библиотеки.
• Джеймс говорит, что занимался уборкой в коридоре, который находится рядом с комнатой для хранения книг. Он признаёт, что заходил в эту комнату, чтобы забрать запасные чистящие средства, но не видел, чтобы кто-то там был.
• Кэрол сообщает, что она пришла к библиотекарю для обсуждения своей новой книги. Она провела время в комнате для встреч, где её не могли видеть.

Вопрос: Кто, по вашему мнению, украл книгу и как это произошло?

1. Заполните пропуски:

• Вчера на улице произошло ограбление, и детектив начал расследование.
• Детектив нашел важную улику, которая помогла раскрыть преступление.
• Чтобы поймать приступника, сыщику пришлось изучить каждый угалок.

2. Составьте предложение:

• Используя слова «сыщик», «улика», «улица», «тротуар», «грабитель», составьте предложение, в котором все слова будут уместны.

3. Подобрать синонимы к следующим словам։

Грабитель, сыщик, расследование, улика,

———————————————————————————-