Ես, իմ ընկերները և ուսուցիչները հոկտեմբերի 22-ին գնացինք զարմանահրաշ Գյումրի։ Առավոտյան հավաքվեցինք Սուրբ Երրորդություն Եկեղեցու բակում, որտեղից ուղևորվեցինք Գյումրի։ Այնտեղ ունեցանք քաղաքային քայլք մոտավորապես 4.5 կիլոմետր։ Այն մեզ օգնեց ծանոթանալ Գյումրու մշակույթի առանձնահատկություններին։ Սկզբում գնացինք Սև բերդ, որտեղ ընկեր Անժելան և ընկեր Անահիտը մեզ պատմեցին, որ 1834 թվականին կառուցված ամրոց է, որը կառուցված է եղել ինչպես բերդ, որից հետո պատերազմի ժամանակ զենքի պահոց։ Եվ հետո արդեն մեր քայլքը սկսեցինք Վարդանանց հրապարակից։ Այցելեցինք Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի, որտեղ մեզ պատմեցին եկեղեցու պատմությունը, երբ 1988 թվականին, երկրաշարժի հետևանքով ավերվեց, որից տարիներ հետո 1995 թվականին վերականգնելու թույլտվություն եղավ և 2024 թվականի դեկտեմբերի 7-ին վերաօծվեց Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդի կողմից։ Մեզնից մի քանի հոգի նստեցին ֆայտոն, և շրջեցին հրապարակով։ Որից հետո ծանոթացանք Խաչքարերի Պուրակին։ Եվ հետո գնացինք Սուրբ Աստվածածին Մայր եկեղեցի, որը տեղացիները անվանում են Յոթ վերք՝ ի պատիվ Մարիամ Աստվածածնի նկարի։ Ընկեր Անահիտը մեզ պատմեց սրբապատկերի մասին, որտեղ պատկերված է Սուրբ Մարիամն իր յոթ վերքերով։ Հետո քայլեցինք քաղաքի հին շենքերի երկայնքով։ Ծանոթացանք Հովհաննես Շիրազի, Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարաններին։ Այցելեցինք Մհեր Մկրտչյանի թանգարան, ծանոթացանք իր կյանքին, անձնական իրերին, նկարներին, բեմական հագուստներին։ Նաև տեսանք Ասլամազյան քույրերի պատկերասրահի շենքը, նկարվեցինք։ «Վառեմ-մարեմ»-ի շենքը, դիտեցինք մի փոքր հատված «Մեր մանկության տանգոն» ֆիլմից։ Խաղացինք խաղ, նկարվեցինք։ Ես շատ հիացած եմ մեր ճամփորդությամբ, որը էլ ավելի հաճելի էր դառնում իմ ընկերների և ուսուցիչների շնորհիվ։ Ես այս ճամփորդության շնորհիվ կարողացա ծանոթանալ և գիտելիքներ ունենալ Գյումրու պատմական տարածքների մասին։ Վերջում արդեն վերադարձանք Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի ապշած և հիասքանչ հիշողություններով։

https://www.canva.com/design/DAG2mqk3qp8/5utgrzWJNb9WhI7oxsCqqA/edit?utm_content=DAG2mqk3qp8&utm_campaign=designshare&utm_medium=link2&utm_source=sharebutton

Էնդոպլազմային ցանցի կառուցվածքը՝ թաղանթով շրջապատված խողովակների և պարկիկների ցանց է։ Ունի ռիբոսոմներ։ Ֆունկցիա՝ սպիտակուցների սինթեզ և փոխադրում։ Ճարպերի սինթեզ, թունավոր նյութերի վնասազերծում։

Գոլջիի ապարատի կառուցվածքը՝ մի շարք հարթ, թաղանթավոր պարկիկներ, որոնք դասավորված են շարքերով։ Ֆունկցիա՝ Սպիտակուցների և լիպիդների մշակման, դասակարգման և տեղափոխման կենտրոն է։ Արտազատում է լիզոսոմներ։

Լիզոսոմների կառուցվածքը՝ թաղանթով շրջապատված փոքր պարկիկներ՝ լցված մարսողական ֆերմենտներով։ Ֆունկցիա՝ Բջջում մաքրող օրգանոիդներ են։ Մարսում են վնասված օրգանոիդները, բակտերիաները և այլ նյութեր։

Վակուոլների կառուցվածքը՝ թաղանթով շրջապատված մեծ պարկ։ Ֆունկցիա՝ Պահպանում է ջուր, սննդանյութեր, թափոններ։ Պահպանում է բջջի ներքին ճնշումը։

Ցիտոպլազման բջջի կիսահեղուկ միջավայրն է, որտեղ գտնվում են օրգանոիդները։ Այստեղ են տեղի ունենում նյութափոխանակության գործընթացները։

Բջջակմախքը սպիտակուցային թելիկների համակարգ է, որը պահպանում է բջջի ձևը և օգնում օրգանոիդների շարժմանը։

Բջջի օրգանոիդները՝

• Միտոքոնդրիում – արտադրում է էներգիա,
• Էնդոպլազմային ցանց – սինթեզում է սպիտակուցներ և ճարպեր,
• Գոլջիի համալիր – մշակում է և տեղափոխում նյութերը,
• Լիզոսոմ – մարսում է անպետք նյութերը,
• Ռիբոսոմ – սինթեզում է սպիտակուցներ,
• Վակուոլ – պահեստավորում է ջուր ու նյութեր (բույսերում մեծ է),
• Քլորոպլաստ – լուսասինթեզ է իրականացնում (բույսերում)։

Կլիմայի գլոբալ փոփոխությունը բերում է մի շարք անբարենպաստ հետևանքների։ Բարձրանում է ջերմաստիճանը, հալչում են սառցադաշտերը, բարձրանում է ծովերի մակարդակը։ Աճում են բնական աղետների թիվը՝ փոթորիկներ, երաշտներ, հրդեհներ։ Վտանգվում են կենդանիների ու բույսերի տեսակները, նվազում է բերքատվությունը, առաջանում են սննդի ու ջրի պակասի խնդիրներ։ Տարածվում են հիվանդություններ, սրվում են սոցիալական ու տնտեսական դժվարությունները։

Նախադասության անդամների կապակցման եղանակներն են՝ համաձայնությունը,
խնդրառությունը  և առդրությունը։
Համաձայնությունը կապակցման այն եղանակն է, որի դեպքում իրար
կապակցվող բառերը դրվում են միևնույն հոլովով, միևնույն դեմքով, միևնույն թվով և այլն։ Ժամանակակից հայերենում համաձայնությամբ  կապակցվում են ենթական ու ստորոգյալը, բացահայտիչն ու բացահայտյալը։
Ենթական և ստորոգյալը համաձայնում են դեմքով և թվով:

Եզակի ենթակա+ եզակի ստորոգյալ
Ես գնացի։ Դու գնացիր։ Նա գնաց
Հոգնակի ենթակա+ հոգնակի ստորոգյալ
Մենք  գնացինք։ Դուք գնացիք։ Նրանք գնացին:
Բազմակի ենթակա+ հոգնակի ստորոգյալ
Արամը և Անահիտը գնացին:

Բացահայտիչը և բացահայտյալը համաձայնում են դեմքով, թվով և հոլովով։

Դեմքով համաձայնում են անձնական դերանունների բացահայտիչները, որոնք
համապատասխանաբար ստանում են ս, դ, ն(ը) հոդերը, ինչպես՝ ես՝ ուսանողս,
դու՝ ուսանողդ, նա՝ ուսանողը(ն)։ Գոյականների բացահայտիչը ստանում է ը(ն)
հոդը կամ էլ մնում է անորոշ, օրինակ՝ Արամը՝ աշակերտը, Արամը՝ մի աշակերտ։
Թվով համաձայնությունը կատարվում է հետևյալ ձևով։ Եզակի բացահայտյալի
հետ դրվում է եզակի բացահայտիչ, հոգնակի կամ բազմակի բացահայտյալների
հետ՝ հոգնակի կամ բազմակի բացահայտիչ, օրինակ՝ ծառը՝ կաղնին. ծառերը՝ կաղնիները. ծառերը՝ կաղնին. բարդին և խնձորենին. Արմենն ու Գեղամը՝ ընկերները։ Բուն բացահայտիչները և նրանց բացահայտյալները դրվում են նույն հոլովով, օրինակ՝ քաղաքը՝ Երևանը. քաղաքի՝ Երևանի. քաղաքից՝ Երևանից և այլն։
Հիմնականում համաձայնում են նաև մասնական բացահայտիչները՝ Աշոտը՝
որպես նկարիչ, մասնակցեց մրցույթին։ Աշոտին՝ որպես նկարչի, հրավիրել էին
մրցույթին։ Աշոտից՝ որպես նկարչից, պահանջվում էր կատարել ձևավորման
աշխատանքը։

ա) 1. Արշակունիների՝ որպես թագավորական իշխանության, վերացումից հետո մի շարք իրավունքների հետ մեկտեղ զորքի կառավարումը ևս անցավ նախարարների ձեռքը։

2. Ոչ մի տերև, ոչ մի ծաղիկ չէր շարժվում քամուց։

3. Քննարկման ավարտից հետո հարց ու պատասխան չհնչեց։

4. Ամենայն ազնիվ ցանկությունը ողջունելի է, բայց անհրաժեշտ որոշում պիտի կայացվի։

5. Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները որոշում է ընդունել Ռուսաստանի դեմ համապատասխան պատժամիջոցներ կիրառելու մասին։

6. Այդ ամենը՝ գարունը, արևը, ծաղիկների բույրը, ամպերի պայծառ գույները, նրա սիրտը վրդովեց անհանգիստ հույզերով։

7. Տարերային աղետների ժամանակ ժողովուրդը անբացատրելի ձևով սկսում է միանգամից ինքնակազմակերպվել։

բ) 1. Տարեց , բայց հայտնի արվեստագետներ հարցը վեճի առարկա են դարձրել և պահանջում են շուտափույթ լուծում տալ դրան։

2. Ոչ ոք՝ ո՛չ ծնողները, ո՛չ կինը, ո՛չ երեխաները, ո՛չ ընկերները, նրան չներեց։

3. Ոչ մի արարք, ոչ մի հանցանք այնքան քստմելի չէ, որքան հոգեկան հանցանքը։

4. Պետական բոլոր մուծումները կատարվել են ժամանակից շուտ։

5. Հրավիրյալների մեծ մասը այդպես էլ չկարողացավ որևէ նախաձեռնությամբ հանդես գալ։

6. Այդ դեպքից հետո ես պատկերացնում եմ, թե ինչ կկատարվի։

7. Քեզ չհարգելու պատճառ իհարկե չկա։

1. 
   Յուրաքանչյուր ժողովրդի կյանքում կարելի է առանձնացնել մի շարք նշանակալի իրադարձություններ, առանց որոնց դժվար կլիներ պատկերացնել այդ ժողովրդի հետագա գոյատևումը։
2. 
   Եթե պայմանագրում որևէ խոսք չկա Կիլիկիայի ներքին քաղաքականության կառավարման մասին, ապա արտաքին քաղաքականության մեջ որոշակի փոփոխություններ էին նկատվում։
3. 
   Կայունության ցածր մակարդակը բնորոշ է քաղաքական այն համակարգերին, որոնցում առկա են սոցիալական սրված հակասություններ, բնակչության բևեռացում, հիմնական աշխատողների աղքատացում ու նեղ շրջանակի մարդկանց հարստացում։
4. 
   Անավարտ մնացած գործողությունը, չասված միտքը, չապրած զգացմունքը լարվածություն են ստեղծում մարդու հոգում։
5. 
   Նրան՝ որպես գիտակ մասնագետի, գործընկերները բարձր են գնահատում և հաշվի են նստում նրա հետ։
6. 
   Այս տեսակետից բացառություն չեն ո՛չ Սասանյան Պարսկաստանը, ո՛չ Արշակունյաց Հայաստանը , որի իրավահաջորդը եղավ մարզպանական Հայաստանը։
7. 
   Այս պարագայում գրեթե բացառվում են երկրում մարդկային ներուժի լիարժեք ձևավորումը, կուտակումն ու բնականոն վերարտադրությունը։

Նպատակը

• Ուսումնասիրել էմոցիոնալ ինտելեկտի (EI) հասկացությունը։
• Հասկանալ, թե ինչպես EI-ն ազդում է անձնական, կրթական և սոցիալական կյանքի վրա։
• Զարգացնել ինքնաճանաչման, հույզերի վերլուծման և հաղորդակցության կարողություններ։
• Սովորել՝ ինչպես բարելավել սեփական էմոցիոնալ ինտելեկտը։

Քայլեր / նախագծի կառուցվածք

1. Ներածություն (գրավոր բաժին) Ի՞նչ է էմոցիոնալ ինտելեկտը։
   Էմոցիոնալ ինտելեկտը մարդու ունակությունն է ճանաչել, հասկանալ, կառավարել և ճիշտ արտահայտել սեփական էմոցիաները, ինչպես նաև ճանաչել ու պատասխանել ուրիշների էմոցիաներին համապատասխան ձևով։ Կարողությունն է հասկանալ սեփական էմոցիաները, սեփական ինքնազգացողության ազդեցությունը վարքի և որոշումների վրա։ Զսպելու, կառավարելու կամ ուղղորդելու սեփական զգացմունքներն ու հույզերը՝ ոչ պատահական արձագանքելով։ Հաղորդակցվելու, համագործակցելու, կոնֆլիկտներ հարթելու և դրական հարաբերություններ կառուցելու ունակություն։
   
2. EI-ի 5 հիմնական բաղադրիչները՝ ըստ Դանիել Գոուլմանի (Daniel Goleman)՝ 1. Ինքնագիտակցում 2. Ինքնակառավարում 3. Մոտիվացիա 4. Էմպատիա 5. Սոցիալական հմտություններ
   
   1․ Ինքնագիտակցում
   Ունակությունն է հասկանալու սեփական էմոցիաները, դրանց ազդեցությունը մտածելակերպի ու վարքի վրա։ Սա օգնում է ճիշտ ինքնագնահատական ունենալու և վստահ որոշումներ կայացնելու։

2. Ինքնակառավարում
Զգացմունքներն ու դրդապատճառները վերահսկելու կարողություն։ Նշանակում է՝ մարդը չի գործում միայն հույզերի ազդեցության տակ, կարողանում է հանգիստ մնալ ու խուսափել չմտածված արձագանքներից։

3. Մոտիվացիա
Ներքին շարժիչ ուժ՝ նպատակներին հասնելու, զարգանալու և դժվարությունները հաղթահարելու համար։ Սա վերաբերում է ոչ միայն նյութական, այլ նաև անձնական աճի նպատակներով շարժվելու ունակությանը։

4. Էմպատիա
Ուշադրություն և զգայունություն ուրիշների զգացմունքների հանդեպ։ Օգնում է հասկանալ մարդկանց, աջակցել նրանց և ստեղծել լավ հարաբերություններ։

5. Սոցիալական հմտություններ
Ունակությունն է լավ հաղորդակցվել, համագործակցել, ազդեցություն ունենալ ու կառուցել դրական փոխհարաբերություններ՝ ինչպես անձնական, այնպես էլ մասնագիտական միջավայրում։

Յուրաքանչյուր խումբ ներկայացնում է այս բաղադրիչներից մեկը։

3.Հետազոտություն / նյութերի հավաքագրում Աշակերտները բաժանվում են խմբերի և հավաքում են տվյալներ

Թեստ․ յուրաքանչյուր աշակերտ անցնում է էմոցիոնալ ինտելեկտի պարզացված թեստ։

Խմբային վերլուծություն․ Ի՞նչ հույզեր են ամենաշատը հանդիպում դպրոցական կյանքում։
Ուրախություն՝ երբ սովորողը հաջողություն է ունենում, գովեստ է ստանում կամ հաճելի միջավայրում է։ Անհանգստություն, սթրես՝ քննություններից, գնահատականներից, ուսուցիչների կամ ծնողների ակնկալիքներից։ Վախ՝ ձախողվելուց, քննադատվելուց կամ խայտառակ լինելուց։ Տխրություն՝ անհաջողությունների, ընկերական խնդիրների կամ մերժման պատճառով։ Զայրույթ, նյարդայնություն՝ երբ զգում են անարդարություն, ճնշում կամ երբ դժվար է հասկանալ նյութը։

• Ինչպե՞ս սովորել վերահսկել բարկությունը, հուզումը, սթրեսը։
Երբ զգում ես բարկություն կամ հուզմունք, դանդաղ և խորը շնչիր 5-10 անգամ՝ մտավորորեն հաշվելով։ Սա օգնում է հանգստանալ և իջեցնել նյարդային լարվածությունը։ Փորձիր նկատել բացասական մտքերը և փոխարինել դրանք ավելի դրական կամ իրատեսական մտքերով։ Մի արձագանքիր անմիջապես բարկացած կամ հուզված։ Առաջին պահը վերցրու ընդմիջում, մտածիր և հետո պատասխանիր։

Խաղային վարժություններ / դերախաղեր

• «Ինչպե՞ս արձագանքել, երբ…» օրինակ՝ ընկերն անտեղի վիրավորում է,
  Երբ քեզ վիրավորում են, մի շտապիր պատասխանել բարկությամբ։ Ընդմիջիր մի քանի վայրկյան, խորը շունչ քաշիր, որ կարողանաս հանգստանալ։ Դուք կարող եք պարզել, որ նա դա չուզեց անել կամ տարված էր իր խնդիրներով։ Եթե նման վիրավորանքները կրկնվում են, կարող ես բաց խոսել ընկերության սահմանների մասին և թե ինչ ես համեմատ ընդունելի։
  
• ուսուցիչը սխալմամբ մեղադրում է, ստանում ես վատ գնահատական

Եզրակացություն

ի՞նչ սովորեցի իմ հույզերի մասին

Ի՞նչ կփորձեմ կիրառել կյանքում

Լրացուցիչ

ա) [1;1;5)
բ) (-5;-4]U[-3;∞)

Բջջի թաղանթային կառուցվածքը՝ Բջջի թաղանթը բջջի արտաքին շերտն է, որը սահմանազատում է բջիջը արտաքին միջավայրից։ Այն կազմված է ֆոսֆոլիպիդների կրկնակի շերտից և սպիտակուցներից։ Այս կառուցվածքը կոչվում է թաղանթային մոզայիկ մոդել։

Կենսաբանական թաղանթների կառուցվածքը և ֆունկցիաները՝ Կենսաբանական թաղանթները ունեն նույն հիմնական կառուցվածքը՝ Ֆոսֆոլիպիդների կրկնակի շերտ, Ներսում տեղակայված սպիտակուցներ, որոնք կատարում են տարբեր դերեր։

Ֆունկցիաներ՝ Պաշտպանում է բջիջը արտաքին ազդեցություններից։ Կարգավորում է նյութերի անցումը բջիջ մտնելու և դուրս գալու ժամանակ։ Մասնակցում է ազդանշանների ընդունմանը։ Ապահովում է բջջի ներքին միջավայրի կայունությունը։