Անսեռ բազմացումը օրգանիզմների բազմացման ձև է, որի ընթացքում մասնակցում է միայն մեկ ծնող օրգանիզմ։ Սեռական բջիջներ չեն առաջանում, և սերունդը ծնողին շատ նման է։ Անսեռ բազմացումը արագ է ընթանում և տարածված է բակտերիաների, սնկերի և բույսերի մոտ։ Այն կարող է տեղի ունենալ բաժանմամբ, բողբոջմամբ, սպորներով կամ վեգետատիվ ճանապարհով։

Ծանոթացե՛ք հետևյալ թեմային՝ «Արևելյան Հայաստանի մարզպանական կարգավիճակը․ Վարդանանց պատերազմ»

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին՝

• Համառոտ ներկայացրե՛ք հայ նախարարական համակարգի էությունը։ Ի՞նչ քաղաքականություն էին վարում Սասանյանները Հայաստանում հայ Արշակունիների անկումից հետո
  Հայ նախարարական համակարգը հիմնված էր նախարարական տների վրա։ Նախարարները իրենց տիրույթների տերերն էին և ղեկավարում էին դրանք։ Տան գլուխը կոչվում էր տանուտեր, նրա ժառանգորդը՝ ավագ սեպուհ, իսկ մյուսները՝ սեպուհներ։ Նախարարական համակարգը Հայ եկեղեցու հետ միասին պահպանում էր հայոց պետականությունը և ներքին ինքնավարությունը։
  Արշակունիների անկումից հետո Սասանյանները Արեւելյան Հայաստանը դարձրին մարզպանություն։ Նրանք սահմանափակեցին նախարարների և Հայ եկեղեցու իրավունքները, փորձեցին թուլացնել նախարարական համակարգը և բաժանել հայերին։ Սակայն հայ նախարարների և եկեղեցու միասնականության շնորհիվ նրանց քաղաքականությունը լիովին չհաջողվեց։
  
• Ինչպե՞ս էր Հազկերտը փորձում թուլացնել Հայաստանի ռազմական հզորությունը։ Ի՞նչ նպատակ էր հետապնդում Դենշապուհի անցկացրած աշխարհագիրը։
  Նա հայոց գնդերն ուղարկում էր Արևելք՝ քոչվոր հոների դեմ պատերազմելու։ Հայաստանի ինքնուրույնությանն ուղղված հաջորդ հարվածը 447 թ. Հազկերտի հանձնարարականով Դենշապուհ պաշտոնյայի՝ Արեւելյան Հայաստանում աշխարհագրի անցկացումն էր: Դրա նպատակներից էին հարկերի ծանրացումը եւ եկեղեցու ազատության սահմանափակումը:
  
• Հազկերտի հրովարտակը հայերից ի՞նչ էր պահանջում։ Ե՞րբ հրովիրվեց և ի՞նչ որոշում ընդունեց Արտաշատի ժողովը։
  Հազկերտի հրովարտակը հայերից պահանջում էր հրաժարվել քրիստոնեությունից և ընդունել զրադաշտական կրոնը։ Այդ հրովարտակը տրվել էր 449 թվականին։ Հայ ժողովուրդը չհամաձայնեց այդ պահանջին։ 449 թ․ Արտաշատում Հովսեփ կաթողիկոսի գլխավորությամբ գումարվեց եկեղեցական ժողով։ Նախարարներն ու ժողովուրդը միասին որոշեցին մերժել Սասանյանների կրոնափոխության պահանջը։
  
• ի՞նչ որոշում ընդունեցին Տիզբոն կանչված նախարարները։ Ներկայացրե՛ք Անգղի և Զարեհավանի դեպքերը։
  Տիզբոն կանչված հայ նախարարները որոշեցին առերես ընդունել զրադաշտականությունը, որպեսզի կարողանան վերադառնալ Հայաստան և կազմակերպել ապստամբությունը։ Երբ նրանք վերադարձան հայրենիք, մոգերը պարսից զորքի հետ հասան Անգղ ավան և փորձեցին քանդել եկեղեցին։ Դա առաջացրեց հայ ժողովրդի զայրույթը։ Ղևոնդ երեցի գլխավորությամբ հայերը հարձակվեցին մոգերի վրա և փրկեցին եկեղեցին։
  Դրանից հետո հայերը հարձակվեցին մոգերի կառուցած ատրուշանի վրա, քանդեցին այն, իսկ մոգերին գերի վերցնելով՝ մահապատժի ենթարկեցին Զարեհավանում։
  
• ինչպիսի՞ իրադրություն էր Աղվանքում։ Ե՞րբ է տեղի ունեցել և ինչպե՞ս է ավարտվել Խաղխաղի ճակատամարտը։ Ի՞նչ հետևանք այն ունեցավ։
  Աղվանքում ծանր իրավիճակ էր ստեղծվել, քանի որ պարսիկների բանակը երեք հարյուր մոգերի հետ ներխուժել էր երկիր։ Հայերը որոշեցին օգնել աղվաններին։
  Խաղխաղի ճակատամարտը տեղի ունեցավ 450 թվականին, Կուր գետի մոտ, Խաղխաղ քաղաքի շրջակայքում։ Վարդան Մամիկոնյանի գլխավորությամբ հայկական զորքը հարձակվեց պարսիկների վրա և հաղթանակ տարավ։ Հայերը անցան Կուր գետի մյուս ափը, ազատագրեցին Աղվանքի քաղաքներն ու բերդերը և հասան մինչև Ճորա պահակ։ Այդ հաղթանակից հետո Վարդան Մամիկոնյանը դաշինք կնքեց հոների հետ։
  
• ինչո՞ւ Վասակ Սյունին հրաժարվեց ապստամբությունից։
  Վասակ Սյունին հրաժարվեց ապստամբությունից, որովհետև հայերը օգնություն չստացան Բյուզանդիայից։ Նա ցանկացավ հաշտվել պարսից արքունիքի հետ։ Բացի այդ, նրա որդիները պատանդ էին Պարսկաստանում, ինչը նույնպես ազդել էր նրա որոշման վրա։ Նա փորձեց ժողովրդին հետ պահել ապստամբությունից, բայց դա վտանգավոր հարված էր հայ ժողովրդի պայքարին։
  
• Նկարագրե՛ք Ավարայրի ճակատամարտը։ Պատմական ի՞նչ կարևոր արդյունքներ ունեցավ Վարդանանց պատերազմը
  Ավարայրի ճակատամարտը տեղի ունեցավ 451 թ․ մայիսի 26-ին Ավարայրի դաշտում, Տղմուտ գետի մոտ։ Հայոց զորքը Վարդան Մամիկոնյանի գլխավորությամբ կռվեց պարսիկների բազմաքանակ բանակի դեմ, որն ուներ նաև փղերի գունդ։ Կռիվը շատ ծանր էր և երկար։ Վարդան Մամիկոնյանը և բազմաթիվ նախարարներ զոհվեցին, իսկ հայոց զորքը մեծ կորուստներ ունեցավ։
  Չնայած ռազմական պարտությանը, Վարդանանց պատերազմը մեծ պատմական նշանակություն ունեցավ։ Հայաստանը պահպանեց քրիստոնեական հավատքը և իր ներքին ինքնուրույնությունը։ Վարդանանց հերոսները Հայ եկեղեցու կողմից դասվեցին սուրբ նահատակների շարքին։ Վարդանանց պատերազմը դարձավ հայ ժողովրդի ազատատենչ պայքարի և հայրենիքի պաշտպանության խորհրդանիշ։
  
  Հայոց պատմություն 10-րդ դասարան, էջեր 138-142