Assignment lesson 5

Tradition-ավանդույթ
Rural-գյուղական
Burden-բեռ
Campus-կրթական տարածք
Majority-մեծամասնություն
Assemble-հավաքվել
Explore-ուսումնասիրել
Topic-թեմա
Debate-բանավեճ
Evade-խուսափել
Probe-հետազոտել
Reform-բարեփոխել

In Arman’s family, there is a tradition to explore a topic, assemble all the information, and the majority presents it during dinner. Every evening, a debate starts in the family, and everyone probes the information. But at the same time, they try to evade extra stress. Their last discussion topic was to reform the campus and rural life, trying to help people get rid of the burden.

Արտաշես Ա

Ընթերցե՛ք հետևյալ թեման՝
<< Արտաշես Ա>>

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին՝

  1. Ի՞նչ հետևանքներ ունեցան Մագնեսիայի ճակատամարտը և Ապամեայի հաշտության պայմանագրերը Հայոց պատականության վերականգման համար։
    Մագնեսիայի ճակատամարտը (մ.թ.ա. 190 թ.), որտեղ հռոմեացիները հաղթանակ տարան Սելևկյան տիրակալ Անտիոքոս III-ի նկատմամբ, կարևոր նշանակություն ունեցավ Հայկական հողերի հետագա ճակատագրի համար։ Հռոմի հաղթանակից հետո կնքվեց Ապամեայի հաշտության պայմանագիրը (մ.թ.ա. 188 թ.), որով Սելևկյան կայսրությունը պարտավորվեց լքել Փոքր Ասիայի հողերը և հրաժարվել շատ տարածքներից, այդ թվում՝ Հայաստանի նկատմամբ վերահսկողությունից։ Այս պայմանագիրը մի շարք հետևանքներ ունեցավ Հայկական պետության վերականգնման համար։ Ապամեայի հաշտության պայմանագրի արդյունքում թուլացավ Սելևկյան իշխանությունը Հայաստանի նկատմամբ, ինչը հնարավորություն տվեց հայ իշխաններին՝ Արտաշես I-ին և Զարեհին, վերականգնելու անկախությունը։ Մոտավորապես մ.թ.ա. 189-188 թթ. Արտաշեսը հռչակեց իրեն Մեծ Հայքի թագավոր, իսկ Զարեհը՝ Փոքր Հայքի թագավոր։ Այսպիսով, Ապամեայի պայմանագրով ստեղծված քաղաքական վակուումը նպաստեց, որ հայերն օգտագործեն այս պահը և վերականգնեն իրենց պետականությունը։ Այս իրադարձությունները հիմք դրեցին Արտաշեսյանների հարստության հիմնադրմանը Մեծ Հայքում՝ դառնալով հայկական թագավորության ձևավորման և կայացման առանցքային հանգրվան։
  2. Ո՞վ էր Արտաշես Ա-ն։
    Արտաշես Ա-ն (Ք․ա․ 189-160) հայոց պետականության, հայ քաղաքական մտքի վիթխարի դեմքերից է: Նա անջնջելի հետք է թողել մեր պատմության մեջ և հենց դա է պատճառը , որ նրան կոչվում էին <<Բարի երվանդական>>, երբեմն <<Բարեպաշտ>>, իսկ ըստ Մովսես Խորենացու՝ <<Աշխարհակալ>>։ Նա ծնվել է ք.ա. մոտավորապես 230թ.-ին մեծատոհմիկ Զարեհի ընտանիքում: Նա սկզբնապես սելևկյան բանակում եղել է բարձրաստիճան զինվորական:  Ստեղծել է հզոր բանակ ,որը բաղկացած էր 4 սահմանապահ զորաթևերից, որոնց ղեկավարներն իր որդիներն էին՝ Արտավազդը, Տիրանը, Զարեհը և զորավար Սմբատը: Նրանցից յուրաքանչյուրի խնդիրն էր հակառակորդի հարձակման դեպքում պաշտպանել սահմանի իր մասը և նաև իրականացնել հարձակողական արշավանքներ: Այս զորավարությունների հիմքի վրա էլ հետագայում ստեղծվեցին բդեշխությունները:  Նա մահացել է ք.ա. շուրջ 160թ.-ին, 70 տարեկանում: Արտաշեսի մահվան և թաղման ժամանակ բազմաթիվ մարդիկ, նրա սիրելի կանայք, ծառաները ինքնասպան են եղել, չցանկանալով ապրել առանց իրենց սիրելի թագավորի: Արտաշեսի համար շքերթ-թաղում է կազմակերպվել, նրա մարմինը պատել են ոսկեթև պատմուճանով, գլխին թագ դրել, առջևը ոսկյա զենք ու գահը: Թեպետ հայոց թագավորի բարերար ձեռքը չկար հայոց աշխարհի գլխին, բայց բարեփոխումների և գործունեության շնորհիվ Մեծ Հայքը արդեն բռնել էր սրընթաց վերելքի ուղին, որը իր բարձրակետին պետք է հասցներ Արտաշեսի փառահեղ թոռը՝ Տիգրան Մեծը:
  3. Ներկայացրե՛ք Արտաշես Ա-ի միավորիչ գործունեությունը և դրա հետևանքները։
    Փոքր Ասիայի Մագնեսիա քաղաքի մոտ Ք. ա. 190 թ. տեղի ունեցած ճակատամարտում Սելևկյանները պարտություն կրեցին Հռոմից: Ստեղծված նպաստավոր իրադրությունից օգտվելով՝ Ք. ա. 189 թ. Արտաշեսը Մեծ Հայքում և Զարեհը Ծոփքում վերականգնեցին անկախությունը: Նույն ժամանակ անկախացավ նաև Փոքը Հայքը: Ք. ա. 180-ական թթ. Փոքրը Հայքի արքան Միհրդատ Երվանդականն Էր: Քիչ ավելի ուշ՝ Ք. ա. 163 թ., անկախություն է ճեռք բերում նաև Կոմմագենեն, որը նախկինում Մեծ Հայքի բաղկացուցիչ մասն էր: 
    Այսպիսով՝ Ք. ա. II դարից կային չորս հայկական թագավորություններ՝
    Մեծ Հայքը (Արտաշեսը )
    Փոքը Հայքը (Միհրդատ Երվանդական)
     Ծոփքը (Զարեհը )
    Կոմմագենեն
  4. Ներկայացրե՛ք Արտաշես Ա-ի դիրքորոշումը Ք․ա․ 183-179 թթ․ պատերազմի ընթացքում։
    Ք.ա. 183-179 թթ. Փոքր Ասիայում պատերազմ բռնկվեց մի կողմից՝ Պոնտոսի ու Փոքր Հայքի և մյուս կողմից՝ Կապադովկիայի, Բյութանիայի ու նրանց դաշնակիցների միջև: Որպես տարածաշրջանի ազդեցիկ 2 ուժեր՝ Հռոմեական պետությունն ու Մեծ Հայքը միջամտեցին պատերազմի դադարեցմանy: Մեծ Հայքը չեզոքություն պահպանեց, բայց ակտիվորեն ներազդեց կողմերի վրա՝ պատերազմը դադարեցնելու համար: Հաշտության պայմանագրի կնքմանը դատավորի կարգավիճակով հրավիրվեց նաև Արտաշես Ա-ն: Դիվանագիտական նուրբ ու ճշգրիտ քայլերով Արտաշեսը կարողացավ ընդարձակել Փոքր Հայքի տարածքը Պոնտոսի հաշվին՝ հետագայում վերջինս իր թագավորությանը միացնելու հեռահար ծրագրով:
  5. Հիմնավորե՛ք, թե ինչու՞ է Արտաշես Ա-ն համարվում ռազմական, քաղաքական և դիվանագիտական հզոր գործիչ։
    Արտաշեսը ստեղծեց չափազանց հզոր տերություն։ Նա ստեղծեց հզոր և կանոնավոր բանակ, միավորեց ամբողջ պետությունը մի տերության մեջ՝միացնելով անջատ տարածքները երկրին։ Ստեղծեց պետականություն։ Կառուցեց քաղաքներ, նաև նոր մայրաքաղաք, որն իր անունով կոչվեց Արտաշատ։

Օզոնի շերտի քայքայումը

Օզոնի շերտը գտնվում է մթնոլորտի վերին՝ ստրատոսֆերային շերտում և պաշտպանում է Երկիրը Արեգակի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթումից։ Սակայն վերջին տասնամյակների ընթացքում մարդու գործունեության արդյունքում այդ շերտը սկսել է քայքայվել։ Օզոնի շերտի հիմնական վնասատուները քիմիական նյութերն են, ինչպիսիք են քլորֆտորածխաջրածինները, որոնք օգտագործվել են սառնարաններում, օդորակիչներում, աէրոզոլային սփրեյներում և այլ տեխնոլոգիաներում։ Այս նյութերը մթնոլորտ բարձրանալով՝ քայքայում են օզոնի մոլեկուլները։ Օզոնի քայքայման հետևանքով ավելանում է վտանգավոր ուլտրամանուշակագույն ճառագայթումը, ինչը կարող է առաջացնել մաշկի քաղցկեղ, աչքի կաթարակտ, իմունային համակարգի թուլացում, ինչպես նաև վնաս հասցնել բուսական և կենդանական աշխարհին։ 1987 թվականին միջազգային հանրությունը ստորագրեց Մոնրեալի արձանագրությունը՝ նպատակ ունենալով սահմանափակել և աստիճանաբար դադարեցնել օզոնը քայքայող նյութերի օգտագործումը։ Այս միջոցառումների շնորհիվ օզոնի շերտը սկսում է դանդաղ վերականգնվել և, ըստ մասնագետների, այն կարող է ամբողջությամբ վերականգնվել 21-րդ դարի երկրորդ կեսին։

Որոշիչ, հատկացուցիչ

Գոյականական անդամի լրացումներ՝ որոշիչ, հատկացուցիչ

1.Ընդգծել, որոշիչները և հատկացուցիչները, գրել՝ ինչ խոսքի մասով են արտահայտված։

Գարնանային (որոշիչ, հարաբերական ածական) առավոտը խոստանում էր պայծառ (որոշիչ, որակական ածական) և արևոտ (որոշիչ, հարաբերական ածական) օր։ Կուշտ կերած (որոշիչ, հարակատար դերբայ) մեր (հատկացուցիչ, անձնական դերանուն) ձիերը արագ (որոշիչ, որակական ածական) քայլերով բարձրանում Էին քարոտ (որոշիչ, հարաբերական ածական) արահետը և ամեն քայլափոխին փնչում։ Քրտինքից խոնավացել Էր ձիերի (հատկացուցիչ) մուգ կապույտ (որոշիչ, որակական ածական) վիզը։

Արահետն օձապտույտ (որոշիչ, հարաբերական ածական) ոլորվում Էր։ Ինչքան հեռանում Էինք գյուղից, այնքան ավելի խտանում Էր անտառը, հանդիպում Էինք հաստաբուն (որոշիչ, հարաբերական ածական) ծառերի, որոնց ճյուղերն իրար Էին խառնվել և կախվել արահետի վրա։ Հաճախ Էինք կռանում թամբից, գրկում ձիու վիզը, որպեսզի կախ ընկած ճյուղերը չքերծեին մեր դեմքը, և փշերը չծակծկեին։

Լուռ Էինք։ Ես մտրակի ծայրով զարկում Էի ծառերի տերևներին, պոկում տերևները կամ թափահարում ծառի կախ ընկած ճյուղերը, և գիշերվա ցողը անձրևի նման թափվում Էր ձիու (հատկացուցիչ, գոյական, սեռական հոլով) վրա, ինձ վրա։

Ընկերս կամաց (որոշիչ, հարաբերական ածական) սուլում Էր մի երգ և ձիու քայլերի համեմատ թամբի վրա օրորվում։

Նա ինձ չթողեց, որ հարցնեի այդ դեպքի և նրա անջնջելի (որոշիչ, հարաբերական ածական) տպավորության մասին, որ այդ րոպեին լույս էր տալիս նրա հիշողության մեջ, ինչպես արևի ոսկե (որոշիչ, հարաբերական ածական) շողը՝ ձառերի մթնում։

2. Կետադրել տրված նախադասությունները։

  1. Հետադաս որոշիչ
  • Հեծվորը՝ Կոստան աղան էր, սպիտակ ձիու վրա։
  • Վեց շուն ուներ մեկը՝ մյուսից կատաղի։
  • Որմնախորշի գրադարակից նրան էին նայում մատյանները՝ փղոսկրյա կազմով, ոսկեզօծ ու ակնազարդ։
  • Հեծյալները՝ կիսամերկ, կմաղքացած, օրորվում էին թամբի վրա։
  • Նա գեղեցիկ մի այր էր՝ թախծալի աչքերով։
  • Լաստախելի մոտ ղեկաթիակը բռնած կանգնել էր մի ջլուտ տղամարդ՝ մոտ հիսուն տարեկան։
  • Քարաժայռերից մեկի կատարին կա մի հինավուրց մենաստան բնական՝ պարիսպներով գոտևորված։
  • Շրջադարձի վրա երևացին ծիրանագույն հանդերձներով պատանիները՝ հուժկու մարմիններով։
  • Պճնասեր կանայք՝ հագնված ամենավերջին նորածևությամբ, սեթևեթում էին։
  • Սոֆիևկան քաղաքամերձ մի չնաշխարհիկ արվարձան էր՝ գողտրիկ դղյակով։

2. Հեռացված հատկացուցիչ

  • Հայացքը չէր կտրում լեռների՝ տեգերի նման ցցված հրաբխային սուր կատարներից։
  • Դառը մտորումները բզկտում էին սպարապետի՝ ազգի ցավերով տառապող զգայուն հոգին։
  • Արսենը ամենևին չէր նկատում կնոջ՝ արտասուքով ողողված աչքերը։
  • Արևի շողերը ցրում էին թուխպի՝ բրդի քուլաներին նմանվող ծվենները։
  • Առավոտյան Անիի՝ դեպի արևմուտք նայող դարպասից դուրս եկավ մի հեծյալ։
  • Ձորալանջին հպարտ վեր էր խոյանում Թովմա առաքյալի՝ հնությունից մամռակալած վանքը։

Drug Users

I think drugs are a bad thing for everyone. People who use drugs have bought them from someone, paid money for them, and with that money, more drugs are bought and sold. As a result, the user also helps drug trade in some way. So yes, users are partly part of the selling process. Every step they take depends on their addiction. They are not fully responsible and don’t understand what they are doing. I think society sees drugs as something bad, and accepting or not accepting it doesn’t really change people’s opinions. Everyone is equal before the law, it doesn’t matter if a crime is done because of addiction or for another reason the punishment is the same. In my opinion, all drug users start using because of some personal problem, but sometimes people start even without a problem. People usually look at drug users in a bad way, so even if the law accepts it, society may not. Punishing them helps reduce drug use. We should also think about their health, feel compassion, and help them stop using drugs.

Նախակորիզավոր և կորիզավոր բջիջներ։ Բջջի հիմնական բաղադրամասերը

Բոլոր կենդանի օրգանիզմները կառուցված են բջիջներից։ Բջիջը կենսաբանության հիմնական կառուցվածքային և գործառական միավորն է։ Կախված կառուցվածքից և որոշ հատկանիշներից՝ բջիջները բաժանվում են երկու հիմնական խմբի՝ նախակորիզավոր և կորիզավոր։

Նախակորիզավոր բջիջներ (պրոկարիոտներ)

Նախակորիզավոր բջիջները չունեն իրական, թաղանթով շրջապատված կորիզ։ Նրանց ժառանգական նյութը՝ ԴՆԹ-ն, գտնվում է ցիտոպլազմում՝ առանց կորիզային թաղանթի։ Այս բջիջները չունեն նաև թաղանթավոր օրգանոիդներ։ Դրանք ունեն պարզ կառուցվածք և հիմնականում միաբջիջ օրգանիզմներ են, օրինակ՝ բակտերիաները և կապտականաչ ջրիմուռները։

Կորիզավոր բջիջներ (էուկարիոտներ)

Կորիզավոր բջիջներն ունեն իրական կորիզ, որը շրջապատված է թաղանթով։ ԴՆԹ-ն գտնվում է հենց այդ կորիզում։ Այս բջիջները ունեն զարգացած ներքին կառուցվածք՝ ներառյալ տարբեր օրգանոիդներ, որոնք կատարում են տարբեր կենսական ֆունկցիաներ։ Կորիզավոր բջիջներ ունեն բույսերը, կենդանիները, սնկերը և նախակենդանիները։

Բջջի հիմնական բաղադրամասերը

1. Բջջաթաղանթ
Բջջաթաղանթը բջջի արտաքին շերտն է, որը պաշտպանում է բջիջը և կարգավորում է նյութերի մուտքն ու ելքը բջիջից։ Այն կիսաթափանցիկ է և ընտրողաբար թափանցելի։

2. Ցիտոպլազմ
Ցիտոպլազմը բջջի ներքին միջավայրն է՝ հեղուկ կառուցվածք, որտեղ տեղադրված են օրգանոիդները։ Այստեղ են ընթանում բջջային կենսաքիմիական գործընթացները։

3. Կորիզ
Կորիզը բջջի կառավարման կենտրոնն է։ Այն պարունակում է ժառանգական տեղեկատվություն՝ ԴՆԹ, որը վերահսկում է բջջի աճը, բաժանումը և գործառույթները։ Կորիզը միայն կորիզավոր բջիջներում է։

4. Օրգանոիդներ
Բջջում կան նաև տարբեր օրգանոիդներ, որոնցից են՝
Պլաստիդներ (բույսերի բջիջներում) – մասնավորապես քլորոպլաստները կատարում են
ֆոտոսինթեզ։
Ռիբոսոմներ – ապահովում են սպիտակուցների սինթեզը։ Կան բոլոր բջիջներում։
Միտոքոնդրիաներ – ապահովում են բջջի էներգիան՝ քիմիական ռեակցիաների միջոցով։
Էնդոպլազմային ցանց – մասնակցում է սպիտակուցների և լիպիդների սինթեզին և
տեղափոխմանը։
Գոլջիի ապարատ – մշակում, փաթեթավորում և տեղափոխում է բջջում առաջացած նյութերը։
Լիզոսոմներ – պարունակում են մարսող ֆերմենտներ և քայքայում են վնասված կամ ավելորդ նյութերը։