Իրական թվից ռացիոնալ ցուցիչով աստիճան

Առաջադրանքներ

ա) 20√x11
բ) 8√a3/a
գ) y
դ) 5√x4
ե) 1
զ) 12√b7/b

ա) 1,5
բ) 1,5

58. ա)>1
բ)>1
գ)>1
դ)>1
ե)<1
զ)∞>1
է)=1
ը)<1

59. ա) 71,49, 71,493, 71,5
բ) (1,2)6,5 (1,2)6,538, (1,2)6,539
գ) (5,2)-3,73, (5,2)-3,724, (5,2)-3,72
դ) (0,8)3,826, (0,8)3,82, (0,8)3,81

Կրկնողության համար

Ընդհանուր արտադրիչը դուրս բերելու եղանակով վերլուծել արտադրիչների

1)2(x+y)
2)5(m-n)
3)5(2p-q)
4)4(3c+2)
5)3(5l-3k)
6)3(2a+3)
7)a(x-y)
8)n(m+1)
9)c(d-b)
10)b(a+1)
11)m(x-1)
12)a(-2-5t)
13)6(a+6)
14)4(x-2)
15)5(1-3y)
16)5(2+b)
17)3(1-c)
18)2(1-3d)

Լեռ Կամսար

Կարդում ենք Լեռ Կամսար

Ուսումնասիրել կայքը, դուրս գրել կենսագրական հետաքրքիր մանրամասներ Լեռ Կամսարի մասին:
Իրական անունը՝ Արամ Թովմասի Թովմաղյան: Վերադարձել է Վան, որտեղ աշխատել է որպես դերասան, ապա՝ հայոց լեզվի ուսուցիչ, նախ՝ Աղթամարի Սուրբ Խաչ դպրանոցում, ապա Վանի մասնավոր Երամյան վարժարանում: 1915 թվականին մասնակցել է Վան-Այգեստանի ինքնապաշտպանության կռիվներին: Գաղթել է Վանից՝ եկել է Հայաստան, սկսել է թղթակցել տարբեր թերթերի — հատկապես կովկասյան մամուլի էջերում: 1921‑1935 թթ-ին եղել է «Խորհրդային Հայաստան» թերթի երգիծական բաժնի աշխատակից: 1935‑1955 թթ-ին բռնադատվել է, բանտերում պահվել, ապա աքսորվել Վորկուտա և Բասարգեչար (որ ներկայումս Վարդենիս է): 1955 թվականին համաներմամբ վերադարձել է Երեւան: Կեղծանունի ստեղծման պատմություն. երբ առաջին գործերը ներկայացրել է խմբագրատներին, նրան հարցրել են՝ under what name to publish («ինչ անունով տպենք»), եւ շփոթված, առանց երկար մտածելու ասել է՝ «Գրեք լեռ… կամ սար»՝ այսինքն՝ Լեռ Կամսար։ Մեկ այլ կեղծանուն էլ ունեցել է՝ Կարապետ Կայեն եւ Արա Մասյան։ Նա միակ բացահայտ հակասովետական գրողներից էր: գրում էր այնպես, որ նրա քննադատությունները իշխանություններին ուղղված էին բացահայտորեն, ինչը երբեմն վերանայման ենթակա չէր, այ՛լ քննադատության ենթարկվում էր։ Նրա ձեռագրերը թաքցված են եղել հողում թաղված կճուճներում, որոշ նոթեր վնասվել են ջրհեղեղի ժամանակ։

Կարդալ 2-3 ստեղծագործություն, հատված, գրել կարծիք-վերլուծություն:
ԱԶԳԱՅԻՆ ՆՈԹԵՐ
Մեր կառավարությունը այս օրերս պատվիրակություն մը ղրկեց Եվրոպա՝ հայկական վեց վիլայեթները խնդրելու համար։ Գնացողները բոլորն ալ ռուսահայեր են և պիտի թյուրքահայերու համար երկիր խնդրեն։ Երեկ կնիկս ղրկեցի հացի «կնիժկան» փոխելու‚ չէին տվեր‚ ըսեր էին «գնա՛‚ թող մարդդ գա‚ «կնիժկան» մարդուդ անունովն է»։ Ու այսօր չորս ու կես ժամ հերթ եմ պահեր գրասենյակին դռանը‚ ետևս ունենալով կամարլեցի այրի մը ու առաջիս տասներկու տարեկան մանչ մը։ Արդ‚ այն կառավարությունը‚ որուն պաշտոնյաները մեկ ֆնտանոց հացի չեկ անգամ չեն վստահեր մեկի մը‚ որ «կնիժկային» տիրոջ կնիկն է‚ որ ըստ եկեղեցու «երկոքյան մարմին մի» են‚ կըսեմ. այդ կառավարությանը ինտո՞ր թույլ կուտա իրեն երթալ Եվրոպա և ուրիշի անունով վեց վիլայեթ խնդրել։ Պիտի ըսե՜ն՝ «թյուրքահայերը անոնց եղբայրներեն են»։ Ճշմարիտ է‚ այո՛‚ սակայն ինչքան ալ եղբայր ըլլան‚ ամուսիններու պես կապված չեն իրար։ Եղբայրներ մեծնալիս կկռվին իրար հետ‚ կծեծեն զիրար։ Կամ թե‚ եթե իրոք եղբայր են‚ ի՞նչ արգելք կա‚ որ երկու եղբայրներ իրարու ձեռք բռնած Եվրոպա երթան։ Եթե ռուսահայերը կառարկեն‚ թե տաճկահայ եղբայրները ներկայանալի արտաքին մը չունին‚ կամ լեզու չեն գիտեր‚ ավելի աղեկ‚ թող եվրոպացիք անոնց խեղճ վիճակը տեսնեն ու շատ կարելի է‚ վից վիլայեթի տեղը յոթը կուտան։ Չէ‚ խնդիրը սկզբունքն է։ Կամ պետք է ով որ «կնիժկա» տանի՝ փոխեն‚ կամ եթե չեն փոխեր‚ պետք չէ ուրիշի անունով Եվրոպա երթան ու վեց վիլայեթ խնդրեն։ Ես այսպես գիտեմ։

Սկզբում ներկայացվում է բարձր ազգային քաղաքական թեմա՝ վեց վիլայեթների պահանջը, բայց արագորեն անցում է կատարվում առօրյա կյանքի մի պարզ ու փոքր դրվագի՝ կնոջը հացի «կնիժկա» չտալու միջադեպը։ Հեղինակը իր՝ շարքային քաղաքացու փորձի միջոցով լուսաբանում է պետական համակարգի խորը հակասությունները։ Կամսարը ցույց է տալիս, որ եթե պետությունը անգամ ամուսինների միջև վստահություն չունի, եթե նա պահանջում է անձնական ներկայություն նույնիսկ հացի չեկի հարցում, ապա նույն այդ պետությունը բարոյական իրավունք չունի ուրիշ ժողովրդի կամքի անունից խոսել ու ներկայացնել։

Սահմանադրական եղանակ.
Ներկա ժամանակ՝
Մինիստրը՝
կընե‚
գեշ կընե,
շատ գեշ կընե։

Անցյալ՝
ըրավ‚
գեշ ըրավ‚
շատ գեշ ըրավ.

Ապառնի՝
պիտի ընե‚
գեշ պիտի ընե‚
շատ գեշ պիտի ընե։

Պայմանական՝
որ ընե՝ կընե‚
որ ընե՝ գեշ կընե‚
որ ընե՝ շատ գեշ կընե։
Ներկա ընդունելություն.
ընելու չէ։

Անցյալ՝
ընելու չէր։
Կեդրոնը այսպես կխոնարհե։
Մինիստրը՝
կընե‚
լավ կընե‚
շատ լավ կընե։

Անցյալ՝
ըրավ‚
լավ ըրավ‚
անթերի ըրավ։

Ապառնի՝
պիտի ընե‚
լավ պիտի ընե‚
շատ լավ պիտի ընե։

Պայմանական՝
որ ընե՝ կընե‚
որ ընե՝ լավ կընե‚
որ ընե՝ հիանալի կընե։
Ներկա ընդունելություն.
Յա՞‚ գործն ասանկ
ըլլալու է։

Անցյալ՝
Յա՞‚ գործն ասանկ
ըլլալու էր։
Աջակողմը ձախին նման
կխոնարհե‚
միայն ընդունելությանց մեջ
կշեղվի.

Ընդունելություն ներկա.
չէ‚ պրեմիերը մեզմե
ըլլալու է։

Անցյալ՝
չէ‚ պրեմիերը մեզմե
ըլլալու էր…

Տեքստը կառուցված է այնպես, կարծես քերականության դաս է՝ բայական խոնարհումներ, ժամանակային ձևեր։ Սակայն ի տարբերություն դասագրքի, այստեղ բայը («ընել»՝ անել) հատուկ մի նշանակություն ունի՝ իշխանության գործողությունները, իսկ այդ գործողությունների որակավորումը (գեշ, լավ, շատ լավ և այլն) բացահայտում է իշխանության գնահատականը քաղաքական համատեքստում։ Խոնարհման տարբեր ձևերը պարզապես աստիճանավորում են ձախողումը։ Նախկինում էլ նույնն էր՝ ոչ թե երբևէ լավ գործ էր արվել, այլ պարզապես վատը՝ ավելի վատից դեպի շատ վատ։ Նույնն է սպասվում ապագայում։ Այսինքն՝ ոչ մի հույս, ոչ մի դրական պլան։

A letter to my friend

I just wanted to write you a short letter to say how thankful I am to have you as my friend. I truly appreciate your kindness and support. I hope our friendship will continue for many more years. I am thankful to you for your honesty, kindness, and sense of humor. I admire these qualities in you. We have many interesting memories together. You always know how to listen and understand, and that is the best quality. You have always helped everyone, and I see your kindness with your friends, your family members, your brother, and sisters. I want you to always stay the way you are, because everyone values you for these qualities. You have always been just as I described, and I have always admired these qualities in you. We have had many memories together, where we have been sad together, laughed together, traveled together, and done everything together.

Մոլորակի բնակչության սահմանները

Քանի՞ մարդ կարող է ապրել Երկիր մոլորակի վրա
Միանշանակ պատասխան չունի, քանի որ կախված է բազմաթիվ գործոններից՝ բնական ռեսուրսների քանակից և օգտագործման ձևից, տեխնոլոգիական զարգացման մակարդակից, սննդամթերքի արտադրության արդյունավետությունից, կլիմայական փոփոխություններից, մարդկանց սպառման մշակույթից ու կենսակերպից։ Սակայն գիտնականների գնահատականները տատանվում են 8 միլիարդից մինչև 16 միլիարդ մարդ։ Եթե բոլորը սնվեն միայն բուսական սննդով՝ առանց մսի կամ կաթնամթերքի, ապա՝ մոլորակը կարող է կերակրել 10–12 միլիարդ մարդ։ Եթե բոլորն ապրեն արևմտյան երկրներին նման՝ շատ սպառումով և մսով սննդով, ապա միայն 2–4 միլիարդ մարդ։ Այսինքն՝ բնակչության թիվը հնարավոր է մեծացնել, եթե փոխվի սննդային վարքագիծը։ Մոտ 70% ջուրը ամբողջ աշխարհում օգտագործվում է գյուղատնտեսության համար։ Ջրի արդյունավետ օգտագործմամբ հնարավոր է կերակրել մինչև 10 միլիարդ մարդ։ Բայց եթե ջուրը վատնվի կամ կլիմայական փոփոխություններով պակասի՝ այդ թիվը կիջնի։ Երկիր մոլորակի վրա կարող է ապրել մոտավորապես 8 – 16 միլիարդ մարդ, սակայն՝ ամեն ինչ կախված է մարդկային վարքագծից, տեխնոլոգիաներից և ռեսուրսների կառավարմանից։

Հոլով ու հոլովում

Նախադասություններում տեղադրիր փակագծերում տրված բառերից համապատասխանը։

Գտիր մուգ ներկած գոյակաների հոլովն ու հոլովումըՎերհիշիր

  1. Հեծյալները (ելումուտ, երթևեկ) էին անում պարսպադռնից (բացառական հոլով, ան հոլովում):
  2. Միշա Գլինկան հազիվ 13 տարեկան էր, բայց արդեն հրաշալի նվագում էր (դաշնամուր, դաշնամուրի վրա):
  3. Միշան իջեցրեց ջութակը և (վճռականորեն, վճռորոշ) պատասխանեց. «Հայրի՛կ, չէ՞ որ երաժշտությունը (ուղղական հոլով) իմ հոգին (տրական հոլով) է»:
  4. Եղել էին երջանիկ ժամանակներ, երբ (հաղթանակած, հաղթականփառքով (գործիական հոլով) վերադառնում էին պատերազմից, և ամբոխը ողջունում էր նրանց։
  5. Անհնարին (խռովքի, խռովության) մեջ կանգնած էր նա հայրենական տան (սեռական հոլով, ա հոլովում) մուտքի առաջ:
  6. Գիշերային այդ (տագնապալից, տագնապող) պահին երկու ձիավորներ անցնում էին Մուշի դաշտով (գործիական հոլով):
  7. (Այս ու այն կողմ, այստեղ-այնտեղ) շուռումուռ գալուց հետո իշխանը չկարողացավ քնել և դուրս եկավ վրանից։
  8. Նա ցատկոտեց (տեղից, տեղում) և չընկնելու համար բռնեց սյունից (բացառական հոլով):
  9. Մռայլ (խորհրդի, խորհրդածության) մեջ խորասուզված, գլուխը կրծքին (տրական հոլով) թեքած՝ կանգնած էր Սմբատը։
  10. Նրա և անդամալույծի միջև սկսվեց մի (անօրինակ, անօրինական) պայքար:
  11. Եվ ահա մի անգամ (շառաչուն, շառաչյուն) հողմին (տրական հոլով) չդիմացավ դարավոր հսկա կաղնին:
  12. Չնայած պարկեշտ, բայց (թեթևամիտ, թեթևաբարո) կին էր տիկին (տրական հոլով) Բախտամյանը:
  13. Հագարացիների (սեռական հոլով) վրաններն սկսեցին բոցավառվել, և նրանք (հանկարծակի եկած, հանկարծակիի եկած) փախան խուճապահար:
  14. Նա նայում էր հոնքերի տակից և հայացքը գամում այնպես անդիմադրելի, որ մարդ (ուղղական հոլով) ստիպված էր լինում (տեղի տալ, տեղիք տալ):
  15. Հենց որ ստացան այդ լուրը (ուղղական հոլով), ամրոցի բնակիչներն իսկույն (խառնվեցին, խռնվեցինպատանու (սեռական հոլով, ու հոլովում) շուրջը՝ հաղթության մանրամասները նրանից լսելու:
  16. Մարզպետունին ժպտաց և այդ ժպիտի տակ փորձեց թաքցնել այն կասկածը, որով (վերաբերում, վերաբերվում) էր իր սպարապետին:
  17. Այսօրվանից (բացառական հոլով) նա դառնում է մեր ստեղծագործական միության (սեռական հոլով, ան հոլովում) (լիիրավ, լիակատար) անդամ:
  18. Սեփական գիտելիքի պակասի (զգացմունքը, զգացումը) կախված է ունեցած գիտելիքի
    ծավալից ու խորացումից:
  19. Հիվանդանոցներն այսօր չեն կարողանում սոցիալապես խոցելի խավերին (ապահովագրել, ապահովել) անվճար բուժօգնությամբ (գործական հոլով):
  20. Ծառայության սկզբում նորակոչիկները ծանոթանում են կանոնագրքի (պահանջներին, պահանջմունքներին)։
  21. (Հոգեբարձուների, հոգաբարձուների) խորհուրդը հուշարձանի պեղման (սեռական հոլով, ան հոլովում) նախագծի և հողային աշխատանքների իրականացման համար նախատեսել է անհրաժեշտ գումար (ուղղական հոլով):
  22. Քաղաքի տեսարժան վայրերը (հայցական հոլով) (դիտելուց, դիտարկելուց) հետո ճանապարհ ընկանք դեպի Վենետիկ:

Աշխարհագրական թաղանթը և մարդը

Աշխարհագրական թաղանթը Երկրի արտաքին թաղանթն է, որտեղ փոխազդում են մթնոլորտը, ջրային շերտը, կենսոլորտը, երկրաբեղմնային շերտերը և մարդկային գործունեությունը։ Մարդը այդ թաղանթի ակտիվ մասն է՝ փոխում է լանդշաֆտները, օգտագործում է բնական ռեսուրսները, ստեղծում է քաղաքներ, ճանապարհներ ու արդյունաբերական տարածքներ։ Սակայն մարդը նաև ազդում է բնության վրա՝ հաճախ բացասական՝ աղտոտելով միջավայրը և կլիմայական փոփոխություններ առաջացնելով։

Նուկլեինաթթուների կառուցվածքը և ֆունկցիաները

Նուկլեինաթթուները կենսաբանական պոլիմերներ են, որոնք պահպանում և փոխանցում են գենետիկ տեղեկատվությունը։ Կան երկու հիմնական տեսակ՝ ԴՆԹ (դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթու) և ՌՆԹ (ռիբոնուկլեինաթթու)։ Նրանց մոլեկուլները կազմված են փոքր միավորներից՝ նուկլեոտիդներից, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի երեք բաղադրիչ՝

  1. շաքար (ԴՆԹ-ում՝ դեզօքսիռիբոզ, ՌՆԹ-ում՝ ռիբոզ),
  2. ֆոսֆատային խումբ,
  3. նիտոգենոային հիմք (ադենին, գուանին, ցիտոզին, թիմին/ուրացին)։

ԴՆԹ-ն բաղկացած է երկու ոլորված շղթաներից (քառակուսի սպիրալ), իսկ ՌՆԹ-ն՝ մեկ շղթայից։ ԴՆԹ-ն գտնվում է բջջակորիզում և պարունակում է օրգանիզմի բոլոր գեները՝ որպես ժառանգական տեղեկատվության կրիչ։ ՌՆԹ-ն մասնակցում է այդ ինֆորմացիայի ընթերցմանն ու սպիտակուցների սինթեզի գործընթացին։

Նուկլեինաթթուների ֆունկցիաներն են՝

  • Ժառանգական ինֆորմացիայի պահպանում (ԴՆԹ)
  • Գենետիկ ինֆորմացիայի փոխանցում սերունդներին
  • Սպիտակուցների սինթեզի կառավարում (ՌՆԹ)
  • Ծրագրավորում բջջային աճի, բաժանման և գործառույթի համար

Կրկնաբանություն

ա.

  1. Տեղի ունեցածը Եվրախորհրդարանում ներկայացվել է, որպես մարդու իրավունքների ոտնահարում։
  2. Բանախոսը կարևորեց Վաշինգտոն-Երևան երկխոսությունը։
  3. Տուժողը լրագրողին դատի է տվել՝ պահանջելով իրեն պատճառած բարոյական վնասը փոխատուցել։
  4. Գզրոցից վերցրեց գրիչը և հապճեպ շարադրեց և իր ինքնակենսագրությունը։
  5. Մտից գրանցման համարը համարվում է նրա հերթականը։
  6. Ի տարբերություն էթիկետի՝ դիվանագիտական վարվեցողության նորմերը չունեն պարտադիր ուժ։




    բ.
    1. Արդեն սկսվել է մարզիկների հավաքագրումը, և լավագույն հավաքականները կմեկնեն մասնակցելու ամառային օլիմպիադային։
    2. Պետք է հանդիպեմ գործընկերներիս։
    3. ՀՀ-ում հյուպատոսկան բնագավառում մշակված քաղաքականություն չկա, առանձին հիմնարկների հիմնումը տեղի է ունեցել ստվար գաղթօջախ ունեցող քաղաքներում։
    4. Եգիպտոսում ստեղծվել է անվերահսկելի քաղաքական իրավիճակ։ Այդպիսի իրավիճակ է ստեղծվել նաև Սիրիայում։
    5. Ըստ մարզպետարանի տված տեղեկության՝ կառավարությունը օժանդակելու է այդ համայնքին կարկուտի հետևանքով վնասված ցանքատարածությունները «վերակենդանացնելու» գործում։
    6. Դու մեր գործարքին վերաբերվի՛ր, ինչպես որ առաջ։


  1. Տեղի հայ համայնքը բազմիցս դիմել է պետական ատյաններին՝ հայկական երկօրյա դպրոց բացելու խնդրանքով։
    2. Հասարակական զբոսայգին, որտեղ այցելելով բավականություն են ստանում քաղաքացիները, բարիք է։
    3. Եսասիրությունը սեփական հետաքրքրությունների գերադասումն է ուրիշների հասարակական հետաքրքրություններից, դրանց շահագործումն է։
    4. Քննության ավարտին մնացել է կես ժամ։
    5. Առաջ գնալու փոխարեն հետ ենք գնում։
    6. Պահանջվում են բարձրագույն կրթություն ունեցող 25-35 տարեկան բարետես արտաքինով աղջիկներ՝ վաճառքի և սպասարկման ոլորտներում աշխատելու համար։

Destination B2: Assignment

A. Circle the correct word or phrase.
1. Elizabeth usually goes / is usually going to bed at around eleven o’clock.
2. Dan talks/is talking on the other phone right now.
3. We don’t eat / aren’t eating any meat at the moment as we’re both on a diet.
4. Does air travel get / Is air travel getting increasingly safe?
5. My mum calls/is calling me every weekend without fail.
6. How much do babysitters generally earn/are babysitters generally earning?
7. You always come / You’re always coming up with excuses for not having done your homework. It’s so annoying!
8. I don’t go / I’m not going out much during the week but I always try / I’m always trying to go out somewhere on Saturday night.
10. No, the train does stop/is stopping at Cirencester on Saturdays.
11. My mum takes / is taking part in ice-skating competitions almost every weekend.

B. Rewrite correctly. Change the words or phrases in bold.
1. My dad is often getting up late on Saturday mornings.
My dad often gets up late on Saturday mornings.
2. Are you speaking any other languages apart from English?
Do you speak any other languages apart from English?
3. I already buy all my Christmas presents and it’s only October!
I have already bought all my Christmas presents and it’s only October!
4. It’s the first time I’m ever having a party at home.
It’s the first time I have ever had a party at home.
5. Actually, I think Darren does works quite hard sometimes.
Actually, I think Darren does work quite hard sometimes.
6. Carlo is never eating Chinese food before.
Carlo has never eaten Chinese food before.
7. Sean already books a table for tonight.
Sean has already booked a table for tonight.
8. Needs Melanie any help painting her new flat?
Does Melanie need any help painting her new flat?

F. Complete using the correct form of the words in the box.
Ancient aviators?
Everyone (1) knows that humans have been flying for only a few hundred years. But (2) is it possible that ancient civilizations also had the ability and technology to fly?

In the Nazcan Desert in southern Peru, there are hundreds of lines which an ancient culture drew in the dust. On the ground, they just (3) look like straight lines. But when you (4) see them from the air, you (5) understand exactly what they are. They are incredible and enormous pictures. The pictures (6) include animals, birds and symbols.

One bizarre theory, which most mainstream scientists (7) disagree with, is that the people who made the lines thousands and thousands of years ago flew above the lines in balloons. It (8) seems incredible, but a few people (9) do believe it’s possible.