Հողային ռեսուրսները երկրի մակերեսի այն հատվածներն են, որոնք օգտագործվում են մարդու տարբեր կարիքների համար։ Դրանք կարևոր բնական հարստություն են, քանի որ ապահովում են գյուղատնտեսությունը, բնակավայրերի կառուցումը և տնտեսական գործունեությունը։ Հողը հիմնականում օգտագործվում է մշակաբույսերի աճեցման, անասնապահության, քաղաքների ու գյուղերի, ինչպես նաև ճանապարհների և գործարանների կառուցման համար։ Անտառային հողերը կարևոր են բնության պահպանման համար։ Հողը սահմանափակ ռեսուրս է, և սխալ օգտագործման դեպքում կարող է կորցնել իր բերրիությունը։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է հողը օգտագործել խելամիտ և պահպանել, որպեսզի այն ծառայի նաև ապագա սերունդներին։
Տեքստային խնդիրներ
Խնդիր 1. Արշակը և Բաբկենը միասին կշռում են 119 կգ, Արշակը և Գեղամը` 122 կգ, Բաբկենը և Գեղամը` 127 կգ:
1. Քանի՞ կգ են կշռում Արշակը, Բաբկենը և Գեղամը միասին:
Արշակ 57
Բաբկեն 62
Գեղամ 65
65+62+57=184
2.Քանի՞ կգ է կշռում Արշակը։
57
3.Քանի՞ կգ-ով է Բաբկենը ծանր Արշակից։
5
4.Քանի՞ կգ է Արշակի, Բաբկենի և Գեղամի միջին քաշը։
61
Խնդիր 2։Ծախսելով 9600 դրամ` գնորդը շուկայից գնեց 5 կգ կարտոֆիլ, 2 կգ միս և 4 կգ նարինջ: Մսի մեկ մեկ կիլոգրամն արժեր 3000 դրամ, իսկ նարնջի մեկ կիլոգրամը` 600 դրամ:
1. Քանի՞ դրամ վճարեց գնորդը կարտոֆիլի համար:
1200
2.Կարտոֆիլի գինը նարնջի գնի ո՞ր տոկոսն է կազմում։
40
3. Քանի՞ կիլոգրամ նարինջ կկարողանար գնել գնորդը, եթե գներ 5 կգ կարտոֆիլ և 1 կգ միս։
9
Խնդիր 3։Առաջին տակառում կա 80 լ հեղուկ, իսկ երկրորդում` 64 լ: Առաջին տակառից օրական դատարկվում է 2,5 լ հեղուկ, իսկ երկրորդից` 0,5 լ:
1. Քանի՞ օրում կդատարկվի առաջին տակառը։
32
2.Քանի՞ օր հետո առաջին տակառում կմնա 30 լ հեղուկ:
20
3.Քանի՞ օր հետո երկրորդ տակառում կմնա նրա պարունակության 75%-ը։
32
4. Քանի՞ օր հետո տակառներում հեղուկները կհավասարվեն:
8
Հողերի քիմիական աղտոտումը
Հողերի քիմիական աղտոտումը տեղի է ունենում, երբ հողի մեջ կուտակվում են վնասակար քիմիական նյութեր՝ թունաքիմիկատներ, պարարտանյութերի մնացորդներ, արդյունաբերական կամ կենցաղային թափոններ։ Արդյունքում հողը կորցնում է իր բերրիությունը, վնասվում են բույսերն ու կենդանիները, իսկ աղտոտված հողը կարող է վտանգ ներկայացնել նաև մարդու առողջության համար։ Քիմիական աղտոտումը նվազեցնելու համար անհրաժեշտ է քիմիական նյութերը օգտագործել չափավոր և պահպանել շրջակա միջավայրը։
Destination B2: Unit 5
1. Correct
2. Correct
3. Correct
4. Are going to live to be
5. Shall I carry
6. Correct
7. Will you
8. We going to try
9. Correct
10. Correct
11. Correct
12. Are you going
1. Both
2. I’m going to do
3. Is going to sing
4. I’m going to buy
5. Going to be
6. Does
7. Are they going to broadcast
8. Are they broadcasting
9. Leaves
10. Is the resraurant opening
- Have been
- Be
- Will not
- Be
- Studying
- I will have cooked
- I will have been waiting
- I will have been swimming
- Won’t have finished
- Jan will have been talking
- Won’t have been climbing
- Will probably have passed
- Will you have done
- Elaine will have been working
- Probably won’t have left
- After we’ve got
- As soon as I finish
- You are travelling
- Before they show
- I will be talking
- After we have watched
- I will have sent out
- Until you have done
- By the time
- Once we have
- In
- On
- In
- On
- At
- In
- In
- At
- At
- In
- On
- On
- To
- At
- On
- In
- On
- In
- Of
- Towards
- At
- At
- At
- To
- After
- Have
- In
- To
- Will
- By
- Have
- Be
- Been
- At
- In
- Will
- At
Հայոց արշակունյան թագավորության մայրամուտը
Ծանոթացե՛ք հետևյալ թեմային՝ «Հայոց արշակունյան թագավորության մայրամուտը»
Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին՝
- Ո՞վ հաջորդեց Պապին, ինչո՞վ էր նա նշանավոր։ Ի՞նչ ճակատագիր ունեցավ Մուշեղ Մամիկոնյանը։ Մեկնաբանե՛ք նրա վերջին խոսքերը։
Պապին հաջորդեց իր ազգականը՝ Վարազդատը։ Վարազդատը նշանավոր էր որպես օլիմպիական խաղերի հաղթող, սակայն նա բավական երիտասարդ ու անփորձ էր, այդ իսկ պատճառով էլ նրա հիմնական խորհրդատուն և առաջնորդողը Մուշեղ սպարապետն էր, որին դավադրաբար սպանեցին կեղտոտ քաղաքական խաղերի պատճառով։ Մահանալուց առաջ նա ասաց, որ երանի թե ձիու վրա իրեն հասներ մահը, այսինքն շատ ափսոս, որ այդպես մահացավ, կուզեր հերոսաբար զոհվել կռվի ժամանակ - Ներկայացրե՛ք Մանվել Մամիկոնյանի գործունեությունը։ Ե՞րբ և ինչո՞ւ Արշակ 3-րդ ը հեռացավ Հայաստանի Արևմտյան մասը։ Ի՞նչ քայեր ձեռնարկեց Խոսրով 4-րդ ը երկրի միավորման համար։
Մանվել Մամիկոնյանը Պարսկաստանում գերի էր, սակայն գերությունից ազատվելով հետ է վերադառնում և շարունակում սպարապետության գործը, առաջնորդելով Մամիկոնյանների տոհմին։ Նանաև պահանջում է Վարազդատին հեռանալ երկրից և հասնում է ուզածին, ինչից հետո էլ հայոց գահին է նստեցնում Պապի երկու որդիներից մեկին՝ Արշակ III-ին։ 385 թվականին պարսից արքան Խոսրովին ուղարկում է Հայաստան, ինչից հետո Արշակը հեռանում է Հայաստանի արևմտյան մաս։ Դասագրքում շեշտված չէ պատճառը, սակայն, իմ կարծիքով, պարզապես, բռնի ուժի միջոցով է տեղի ունեցել այդ ամենը, որում էլ հաղթել է Խոսրովը, իր քաղաքականության պատճառով Հայաստանը հասցնում արևմտյան և արևելյան բաժանումների, այնուհետև էլ իշխում արևելյան Հայաստանում։ Սակայն նույն Խոսրովն իրականում շատ հայամետ էր։ Նա վարում էր անկախ քաղաքականություն, նշանակեց կաթողիկոս՝ Սահակ Պարթևին, համաձայնություններ էր ունենում Հռոմի կայսրի հետ՝ առանց զգուշացնելու Շապուհին։ Վերջինիս վերջին փաստը զայրացնում է ու Խոսրովին կրկին ձերբակալում է Պարսկաստանում։ Երկրների միավորման համար Խոսրովի քայլերը հիմնավորվում են նրանով, որ ապագայում Վռամշապուհի ու հենց Սահակ Պարթևի, որը Խոսրովի նշանակած կաթողիկոսն էր, միջոցով են արևելյան և արևմտյան Հայաստանները վերամիավորվում։ - Ո՞վ էր Վռամշապուհը։ Համառոտ ներկայացրե՛ք նրա վարած քաղաքականության հիմնական արդյունքները։
Վռամշապուհը եղել է Հայոց թագավոր 387-390 թթ.։ Նա վարեց քաղաքականություն, որը ուղղված էր Հայաստանի ներքին կայունացմանը՝ փորձեց պահպանել անկախությունը՝ բանակցելով Պարսկաստանի և Հռոմի հետ։, կենտրոնացրեց իշխանությունը, պայքարեց նախարարների դեմ, վերջում, Պարսկաստանի ճնշմամբ, չկարողացավ պահպանել երկրի ամբողջականությունը։ Արդյունքում՝ Հայաստանը բաժանվեց Պարսկաստանի և Հռոմի միջև։ - Քաղաքական և հոգևոր ի՞նչ մթնոլորտ էր Մեծ Հայքում Արտաշես Արշակունու օրոք։ Ի՞նչ դիրք էր բռնել կաթողիկոս Սահակ Պարթևը։ Ներկայացրե՛ք Արտաշես Արշակունու գահազրկման գործընթացը։
Արտաշես Արշակունու օրոք Մեծ Հայքում եղել էր քաղաքական ու հոգևոր լարված մթնոլորտ՝ իշխանության պայքարով և արտաքին ճնշումներով։ Կաթողիկոս Սահակ Պարթևը աջակցում էր եկեղեցու անկախությանը և ազդեցություն ուներ։ Արտաշեսի գահազրկումը տեղի ունեցավ, երբ նախարարները և Սահակ Պարթևը դեմ էին նրա կոշտ քաղաքականությանը, իսկ Պարսկաստանը աջակցեց գահազրկմանը։ - Ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ հայ Արշակունիների արքայատոհմի անկումը։
Հայ Արշակունիների արքայատոհմի անկումը բերեց Հայաստանի քաղաքական անկախության կորուստի։ Թագավորությունը բաժանվեց Պարսկաստանի և Հռոմի միջև, իսկ ներքին լարվածությունը աճեց՝ ազդեցելով երկրի կայունությանը։
Հայոց պատմություն 10-րդ դասարան, էջեր 135-137
Assignment lesson 12
Ignite-բռնկել
Abolish-վերացնել
Urban-քաղաքային
Population-բնակչություն
Frank-ֆրենկ
Pollute-աղտոտել
Reveal-բացահայտել
Prohibit-արգելել
Urgent-շտապ
Adequate-բավարար
Decrease-նվազեցնել
Audible-լսելի
Urban pollution is a serious problem as the population grows. Cars and factories pollute the air, which can ignite health issues. It is urgent to prohibit harmful actions and abolish bad habits. We must be frank and reveal the dangers of pollution. With adequate rules, we can decrease pollution, and the audible warnings should not be ignored.
Հողերի կորստի հիմնական պատճառները
Հողերի կորստի հիմնական պատճառներն են՝ բնական երևույթները, մարդկանց գործունեությունը և հողի վատ կառավարման մեթոդները։ Տեղումների և ուժեղ անձրևների ժամանակ հողը կարող է տարափվել ջրի հոսքի հետևանքով, իսկ քամին հողը կարող է տեղափոխել այլ տեղ՝ առաջացնելով էռոզիա։ Անտառների կտրումը և ծառերի նվազումը նույնպես նպաստում են հողի կորուստին, քանի որ ծառերն ու բուսականությունը պահում են հողը տեղում և կանխում նրա ցրում։ Բացի դրանից, գյուղատնտեսական սխալ մեթոդները, օրինակ՝ երկար ժամանակ նույն բույսերի մշակում առանց հողի սննդանյութերը վերականգնելու, հողի կառուցվածքը վատթարանում են, և այն դառնում է անպիտան մշակման համար։ Քիմիական պարարտանյութերի և վնասատուների դեղամիջոցների չարաշահումը ևս վնասում է հողը և նվազեցնում նրա բնական պաշտպանությունը։ Անպլանավորված շինարարությունը և մարդու գործունեության հետևանքով որոշ տարածքներ ամբողջովին բաց են մնում, ինչը նաև հանգեցնում է հողի կորուստին։
«Կարդում ենք Թումանյան»
«Կարդում ենք Թումանյան» նախագիծ
Աշխատանքը նախատեսված է կատարել հունվարի 30-ից փետրվարի 5-ը։
- Կարդալ Թումանյանի «Անուշ» պոեմը։
- Նախերգանքը սովորել անգիր, ձայնագրել ցանկացած հատված, որը քեզ դուր է գալիս։
Գտիր տեղեկություններ պոեմի ստեղծման պատմության մասին։
Տեղեկություններ Թումանյանի «Անուշ» պոեմի ստեղծման պատմության մասին
1.Մեր օրերում բարոյական ի՞նչ չափանիշներ կան, որոնք չի կարելի ոտնահարել։
Մեր օրերում կան որոշ բարոյական չափանիշներ, որոնք չի կարելի ոտնահարել։ Առաջինը մարդու արժանապատվությունն է։ Չի կարելի մարդուն նվաստացնել, վիրավորել կամ վերաբերվել նրան այնպես, կարծես նա արժեք չունի։ Ամեն մարդ արժանի է հարգանքի։ Երկրորդը մարդու կյանքն ու անվտանգությունն են։ Ոչ մի պատճառ չի կարող արդարացնել բռնությունը կամ սպանությունը։ Անկախ իրավիճակից՝ ուրիշի կյանքին վնաս տալը անթույլատրելի է։ Երրորդ կարևոր չափանիշը անձնական ազատությունն է։ Չի կարելի մարդուն ստիպել սիրել, ամուսնանալ կամ ապրել ուրիշների ուզած ձևով։ Ամեն մարդ իրավունք ունի ինքնուրույն որոշումներ ընդունել։ Չորրորդը ազնվությունն ու ճշմարտությունն են։ Չի կարելի խաբել, ստել կամ մոլորեցնել մարդկանց սեփական շահի համար։ Ճշմարտությունն օգնում է մարդկանց վստահել միմյանց։ Հինգերորդը պատասխանատվությունն է։ Ամեն մարդ պետք է պատասխան տա իր արարքների համար և չփորձի մեղքը գցել ուրիշների վրա։ Չի կարելի անտեսել թույլի կամ տուժածի ցավը։ Երբ տեսնում ենք անարդարություն, պետք է փորձենք օգնել, ոչ թե լռել։ Այս բոլոր բարոյական չափանիշները օգնում են, որ մարդիկ ապրեն խաղաղ, արդար և մարդկային կյանքով։
2.Փորձիր փրկել իրավիճակը, հաշտեցրու հերոսներին, որ պոեմը ողբերգական ավարտ չունենա։ Բայց դա պետք է լինի հոգեբանորեն ՀԻՄՆԱՎՈՐՎԱԾ։
«Անուշ» պոեմը ողբերգական ավարտ ունի, բայց եթե հերոսները որոշ պահերի ուրիշ կերպ վարվեին, հնարավոր էր խուսափել այդ ցավալի վերջից։ Ողբերգությունը սկսվում է, երբ Սարոն հաղթում է Մոսիին։ Մոսին իրեն ամոթահար է զգում ամբողջ գյուղի առաջ։ Նա մնում է մենակ իր ցավի հետ, և ոչ ոք չի փորձում նրան հասկանալ։ Եթե այդ պահին գյուղի մի խելացի մեծահասակ մոտենար Մոսիին և ասեր, որ պարտվելը ամոթ չէ, իսկ քույրը նրա թշնամին չէ, Մոսին գուցե չմտածեր վրեժի մասին։ Անուշն էլ Մոսիի հետ խոսում է լացելով։ Նա չէր փորձում բացատրել իր զգացմունքները։ Եթե Անուշը հանգիստ ու վստահ ասեր, որ սիրում է Սարոյին, բայց շարունակում է հարգել իր եղբորը, դա կարող էր մեղմել Մոսիի զայրույթը։ Սարոն նույնպես սխալ է գործում։ Նա չի փորձում հաշտվել Մոսիի հետ։ Եթե Սարոն գյուղի առաջ ներողություն խնդրեր, Մոսին չէր զգա իրեն նվաստացած։ Մեծ սխալ է անում նաև գյուղը։ Մարդիկ ծաղրում են Մոսիին։ Եթե գյուղը չմիջամտեր, կռիվը չէր հասնի սպանության։
3.Կա տեսակետ, որ դժբախության հակված մարդը հենց դա էլ ստանում է կյանքից, որովհետև անգիտակցաբար անում է քայլեր, որ հաստատի իր համոզմունքը։ Դու այդ մասին ի՞նչ կարծիք ունես։
Եթե մարդը միշտ դժբախտության է սպասում, նա շատ անգամ անգիտակցաբար անում է քայլեր, որոնք հենց դա են առաջացնում։ Միտքը ուղղակի օգնում է, որ կանխատեսումը իրականանա։ Բայց հակառակը նույնպես ճիշտ է՝ եթե մարդը հավատում է, որ լավ բաներ կլինեն, նա նույնպես քայլեր է անում, որոնք լավ արդյունք են բերում։
4.Պոեմի դրվագներից ո՞րը բազմամարդ տեսարան չէ։
1․ Սարոյի մոր ողբը
2․Համբարձման տոնը և վիճակ հանելը
3․Սարոյի և Մոսիի կոխ բռնելը
4. Անուշի խելագարության տեսարանը
5.Ո՞ր հերոսն է պոեմի դրվագներից մեկում նկարագրվում հետևյալ կերպ:
Դեմքը այլայլված քայլվածքը մոլոր․
Սարսափ է կաթում արնոտ աչքերից,
Եվ կերպարանքը փոխված է բոլոր։
1․Մոսին
2․ Անուշը
3․ Սարոն
4․ Ծերունին
6.Պոեմում ո՞վ է Անուշին խորհուրդ տալիս․
Թե տալիս ես՝ վարդ ես ուզում՝
Մայիս կգա, մի քիչ կաց,
Թե լալիս ես՝ յարդ ես ուզում,
Ա՜խ նա գնաց, նա գնա՜ց․․․
Նըրա անբախտ շիրմի վըրա
Պաղ ջուր ածա աղբյուրի,
Դու էլ գընա նոր սեր արա,
Էդպես է կարգն աշխարհի։
1․ծերունին
2. անցվոր ախպերը
3․ ընկերոուհին
4․ Անուշի մայրը
7. Համաձա՞յն ես անցվոր ախպոր խորհրդի հետ։
Այն փորձում է ցույց տալ, որ կյանքը շարունակվում է, ցավը անցողիկ է, ու մարդը կարող է նորանոր հնարավորություններ գտնել։
8. Փորձիր արդարացնել կամ մեղադրել Անուշին, Մոսիին, Սարոյին, կամ, ըստ քեզ, որևէ այլ կերպարի։
Քանի որ պոեմում հիմնականում մեղադրանքներ են, ես կփորձեմ արդարացնել նրանց։ Որպես արդարացում Անուշը սիրում է Սարոյին ճշմարտորեն, նա ուզում է հետևել սրտին, բայց հասարակության ու ընտանիքի ճնշումից չի կարող ազատվել: Սարոն սիրո մեջ նվիրյալ է, նա պաշտպանում է իր զգացմունքները, պայքարում է անհաղթահարելի իրավիճակների դեմ, մի մարդ է, ով փորձում է անել ճիշտը իր սրտով: Մոսին իրեն պահում է այնպես, ինչպես սովորել է կյանքից ու ավանդույթներից, փորձում է սեփական ճակատագիրն ու ընտանիքի կանոնները պաշտպանել: Նրանք փորձում են տալ խորհրդատվություն կամ ուղեցույց, բայց չեն կարող փոխել ավանդույթների ու ուժերի ազդեցությունը:
9. Վերլուծիր պոեմը՝ ներկայացնելով ժամանակի վարքն ու բարքը։
Պոեմում ժամանակը խիստ է, մարդիկ չեն կարող միշտ անել այնպես, ինչպես ուզում են, պետք է հետևեն կյանքի կանոններին։ Իսկ լավ վարքը շատ կարևոր է՝ սերը, ազնվությունը, հոգատարությունը ու հարգել ուրիշներին։ Եթե մարդը չի պահում այդ կանոնները, դժվարություններ ու ցավ է ստանում, իսկ ով լավ է վարվում, հարգանք ու սեր է գտնում։
Էլեն Շահվերդյան 