Ա,

k=-4

Բ,

k=-3ամբ 1/3

Գ,

k=-1

Դ,

k=5

Այո հնարավոր է

Ա,

k=2

Բ,

k=1/2

Գ,

k=-1/2

Ա,

i=-3

j=1/5

Բ,

I=-2

j=-3

Գ,

I=-1

J=0

Դ,

I=0

J=3

Ե,

I=0

J=1

1․Տեքստից դուրս գրել բոլոր գոյականները, նշել տեսակը, թիվը, հոլովը։ 
Մթին սարերի ամպերից, կապույտ ձյուներից և սառը աղբյուրների ակունքներից գլոր-գլոր իջնում է Ձորագետը, գարնանը՝ հեղեղների աղմուկով, ամառվա տապին՝ զով կոհակներով և աշնանը՝ դեղնակարմիր տերևներով, որ հավաքում են ջրերը ձորերում։ Հետո ջրերի վրա, նուրբ ծանրանում է ցուրտ մառախուղը, և լոռեցիների բարձր աշխարհում մաղում է ձյունը։

Տխրություն, ահ, լեռնային երկրի երկա՜ր ձմեռ… 

Արդեն տերևաթափ են թզենիները։ Անտառում երևում են հացենի ծառերը նարնջագույն տերևներով, կաղնիները՝ բաց դեղին և կարմիր տերևներով տանձիները, որոնց շուրջը չոր խազալի վրա գիշերում է մի գազան։ Ծառից ընկնում են տերևները, ահավոր կանչում է կույր մոշահավը և բոլորովին մոտիկ, դեղնած սաղարթի մեջ փայտահարը կտուցով թմբկահարում Է կեղևը։ Անտառում մառախուղ է, կաթում է խոնավությունը մամուռների վրա, ծառերի վրա և քարափների լանջին։ Մի խանգարված մատուռի առաջ դեռ մխում է չոբան Սաբոյի կրակը։ Ես զգում եմ ոչխարների՝ անձրևից տաքացած բրդի հոտը։ Հետո իրար եմ հավաքում կրակը և մոխիրների տակ կարդում գերեզմանաքարի երկաթագիրը՝ «Երեմիա սուրբ ծերունի»… Խշշում են քարափի ուռիները։ Բարձրերում բուք կա, և լեռնային բադերը մառախուղի միջով իջնում են դեպի տաք ձորերը։

Սարերի-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Ամպերից-հասարակ, իրանիշ հոգնակի, բացառական
Ձյուներից-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, բացառական
Աղբյուրների-հասարակ, իրանիշ հոգնակի, սեռական
Ձորագետը-հատուկ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Գարնանը-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական
Հեղեղների-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Աղմուկով-հասարակ, իրանիշ, եզակի, գործաիական
Ամառվա-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական
Կոհակներով-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, գործիական
Աշնանը-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռականը
Տերևներով-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, գործիական
Ջրերը-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական
Ձորերում-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ներգոյական
Մառախուղը-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Լոռեցիների-հասարակ, անձնանիշ, հոգնակի, սեռական
Աշխարհում-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ներգոյական
Ձյունը-հասարակ, իրանիշ եզակի, ուղղական
Երկրի-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական
Ձմեռ-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Թզենիները-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական
Անտառում-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ներգոյական
Ծառերը-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական
Տերևներով-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, գործիական
Տանձիները-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական
Խազալի-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական
Գազան-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Ծառից-հասարակ, իրանիշ, եզակի, բացառական
Տերևները-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական
Մոշահավը-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Կեղևը-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Սաղարթի-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական
Փայտահարը-հասարակ, անձնանիշ, եզակի, ուղղական
Անտառում-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ներգոյական
Խոնավությունը-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Մամուռների-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Ծառերի-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Քարափների-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Մատուռի-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական
Չոբան-հասարակ, անձնանիշ, եզակի, ուղղական
Կրակը-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Ոչխարների-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Անձրևից-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, բացառական
Բրդի-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական
Մոխիրների-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Գերեզմանաքարի-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, սեռական
Ուռիները-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական։
Բուք-հասարակ, իրանիշ, եզակի, ուղղական
Բադերը-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական
Մառախուղի-հասարակ, իրանիշ, եզակի, սեռական։
Ձորերը-հասարակ, իրանիշ, հոգնակի, ուղղական։

2․ Տեքստից դուրս գրել բոլոր ածականները, նշել տեսակը, որակականի դեպքում՝ համեմատության աստիճանը։

Մթին սարերի ամպերից, կապույտ ձյուներից և սառը աղբյուրների ակունքներից գլոր-գլոր իջնում է Ձորագետը, գարնանը՝ հեղեղների աղմուկով, ամառվա տապին՝ զով կոհակներով և աշնանը՝ դեղնակարմիր տերևներով, որ հավաքում են ջրերը ձորերում։ Հետո ջրերի վրա, նուրբ ծանրանում է ցուրտ մառախուղը, և լոռեցիների բարձր աշխարհում մաղում է ձյունը։

Տխրություն, ահ, լեռնային երկրի երկա՜ր ձմեռ… 

Արդեն տերևաթափ են թզենիները։ Անտառում երևում են հացենի ծառերը նարնջագույն տերևներով, կաղնիները՝ բաց դեղին և կարմիր տերևներով տանձիները, որոնց շուրջը չոր խազալի վրա գիշերում է մի գազան։ Ծառից ընկնում են տերևները, ահավոր կանչում է կույր մոշահավը և բոլորովին մոտիկ, դեղնած սաղարթի մեջ փայտահարը կտուցով թմբկահարում Է կեղևը։ Անտառում մառախուղ է, կաթում է խոնավությունը մամուռների վրա, ծառերի վրա և քարափների լանջին։ Մի խանգարված մատուռի առաջ դեռ մխում է չոբան Սաբոյի կրակը։ Ես զգում եմ ոչխարների՝ անձրևից տաքացած բրդի հոտը։ Հետո իրար եմ հավաքում կրակը և մոխիրների տակ կարդում գերեզմանաքարի երկաթագիրը՝ «Երեմիա սուրբ ծերունի»… Խշշում են քարափի ուռիները։ Բարձրերում բուք կա, և լեռնային բադերը մառախուղի միջով իջնում են դեպի տաք ձորերը։

Մթին-որակական, պարզ
Կապույտ-որակական, պարզ
Սառը-որակական, պարզ
Հեղեղների-որակական, պարզ
Ամառվա-որակական, պարզ
Զով-որակական, պարզ
Դեղնակարմիր-որակական, պարզ
Նուրբ-որակական, պարզ
Ցուրտ-որակական, պարզ
Բարձր-որակական, պարզ
Լեռնային-որակական, պարզ
Երկար-որակական, համեմատական աստիճան
Տերևաթափ-որակական, պարզ
Նարնջագույն-որակական, պարզ
Բաց-որակական, պարզ
Դեղին-որակական, պարզ
Կարմիր-որակական, պարզ
Չոր-որակական, պարզա
Հավոր-որակական, պարզ
Կույր-որակական, պարզ
Դեղնած-որակական, պարզ
Խոնավ-որակական, պարզ
Մխված-որակական, պարզ
Խանգարված-որակական, պարզ
Տաքացած-որակական, պարզ
Բարձր-որակական, պարզ
Լեռնային-որակական, պարզ
Տաք-որակական, պարզ

1. Համեմատել առաջին հանրապետության վարչապետերին։
   Հովիկ Դավթյան (1918)։
   Պաշտոնավարել է հունիսից մինչև օգոստոս: Նրան հաջողվել է ձևավորել կառավարության հիմքերը, սակայն պաշտոնավարումն ավարտվել է ռազմական և քաղաքական խնդիրների պատճառով:
   
   Արամ Մանուկյան (1918-1919):
   Պաշտոնավարել է երկար՝ շուրջ մեկ տարի: Դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման և արտաքին քաղաքականության կազմակերպման հարցերում ունեցել է ակտիվություն, սակայն դժվարանել է ներքին խնդիրները կարգավորելու գործում:
   
   Արամ Սարգսյան (1920):
   Պաշտոնավարել է կարճ ժամանակ՝ մոտ վեց ամիս: Նրան պետք է լիներ արագ ու արդյունավետ միջոցներ ձեռնարկել, սակայն քաղաքական ճգնաժամի և խորհրդային ուժերի ներխուժման հետևանքով կառավարությունը չէր կարողացել կայունություն պահպանել:
   
   Այս երեք վարչապետերը տարբեր իրավիճակներում էին գործում, սակայն ընդհանուր առմամբ, նրանց գործունեությունը մեծապես ազդել է Հայաստանի առաջին հանրապետության կայացման ու գոյատևման վրա։
   
   2. Ի՞նչ կարևոր իրադարձություններ են տեղի ունեցել 1920 թվականին։
   Սահմանադրության ընդունումը՝ 1920 թվականի մայիսին ընդունվեց առաջին Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրությունը, որը հիմնադրեց ժողովրդական իշխանության սկզբունքները:
   
   Թուրք-հայկական պատերազմ՝ 1920 թվականի հուլիսին սկսվեց նորից Թուրքիայի կողմից հայկական շրջանների նկատմամբ ագրեսիան, որը հանգեցրեց ռազմագործողությունների և մեծ թվով հայ զինվորների և քաղաքացիական բնակչության զոհերի։
   
   Հայաստանի Հանրապետության ճանաչումը՝ 1920 թվականի ապրիլին Հայաստանի Հանրապետությունը միջազգային ճանաչում ստացավ որպես անկախ պետություն, բայց այդ անկախությունը երկար չտևեց։
   
   Ադրբեջանի կողմից զինված ագրեսիա՝ 1920 թվականի ապրիլին Ադրբեջանի կառավարությունը գրավել է Զանգեզուրի մարզը, ինչը հանգեցրեց հայ-ադրբեջանական հակամարտության ուժեղացման։
   
   Խորհրդային միության ազդեցությունը՝ 1920 թվականի վերջին խորհրդային ուժերը սկսել են ներխուժել Հայաստանի Հանրապետություն, ինչը սահմանափակեց երկրի ինքնուրույնությունը։
   
   Դաշնակցային հեղաշրջումը՝ 1920 թվականին տեղի ունեցան քաղաքական փոփոխություններ, որոնք ավարտվեցին Հայաստանի Հանրապետության կառավարության անկմամբ։
   
   Թուրք-խորհրդային համաձայնագիր՝ 1920 թվականի մարտին Հայաստանի Հանրապետության և Թուրքիայի միջև կնքվեց խաղաղության համաձայնագիր, որը սահմանեց նոր սահմաններ և հաստատեց Թուրքիայում հայերի վիճակը։
   
   Դրամային ու սոցիալական ճգնաժամ՝ 1920 թվականին երկրում առաջացավ տնտեսական ծանր իրավիճակ, ինչն առաջացրեց սոցիալական անկայունություն և դժգոհություն բնակչության շրջանում։
   
   

Знаменитый испанский художник-сюрреалист и писатель Сальвадор Дали (11 мая 1904 – 23 января 1989) родился в Фигерасе, Испания. Он учился в Школе изящных искусств в Мадриде, что повлияло на его ранние профессиональные картины.
Первая выставка Дали состоялась в ноябре 1925 года в Барселоне. В те годы он писал только морские пейзажи. В 1929 году Дали познакомился с Пикассо и Бретоном, и это знакомство стало началом пути сюрреализма. Именно в те годы Дали познакомился и женился на Гале Элюар, которая стала величайшим вдохновителем дальнейшей жизни Дали.

Хотя Дали поддерживал и участвовал в развитии сюрреализма, лидеры движения позже обвинили его в слишком спекуляции. Картины Дали этого периода отражают призрачные фигуры и предметы повседневного обихода, такие как знаменитые раздвижные часы в «Постоянстве памяти» (1931, Музей современного искусства, Нью-Йорк).

Искусство Дали берет свое начало из сюрреалистической эстетики, где он нашел наиболее близкие ему мотивы. Все сюжеты, которые переходят от одной картины Дали к другой, открывают мир чувств автора, все эти сюжеты нашли свое отражение и в стихах и фильмах, которые Дали снимал вместе с Луи Бунюэлем (1928, 1930).

В 1936 году Дали совершил неожиданный и заметный профессиональный сдвиг в сторону итальянского классицизма. В 1948 году Дали уехал в США, где прожил до 1948 года. В своем искусстве Дали задействовал различные источники: голландский реализм, итальянское барокко, абстракционизм, поп-арт.

Более поздние картины Дали, часто религиозные, имеют более классический стиль, такие как Corpus Hypercubus (1954, Метрополитен-музей, Нью-Йорк) и (1955, Национальный художественный музей, Вашингтон). Картины Дали характеризуются тонким рисунком и реалистичностью деталей и, конечно же, безупречными цветами, которые также подчеркиваются прозрачной глазурью.

Дали также снимал сюрреалистические фильмы, издавал иллюстрированные книги, изготавливал украшения, театральные декорации и костюмы. Помимо картин Дали, здесь представлены сценарии его балетов и ряд книг, в том числе «Тайная жизнь Сальвадора Дали» (1942) и «Дневник гения» (1964).

Жизнь и искусство Дали стали волшебным сплавом, который также можно считать одним из произведений Дали. Сальвадор Дали представлен в музеях США и Европы: Лондона, Базеля, Глазго, Парижа, Чикаго, Нью-Йорка, Вашингтона и Филадельфии.

Ես քմծիծաղով եմ նայում բարոյական ցանկացած ձևակերպման։ Սերգեյ Դովլաթով

Անիմաստ է սեխի բուրմունքի մասին պատկերացում ներշնչել մարդուն, որը տարիներով ծամել է իր կոշիկի քուղերը: 

Ես քմծիծաղով եմ նայում բարոյական ցանկացած կտրական ձևակերպման: Մարդը բարի է… Մարդը սրիկա է… Մարդը մարդու բարեկամն է, ընկերը և եղբայրը․․․ Մարդը մարդու համար գայլ է… Եվ այլն․․․

Մարդը մարդու համար ամեն ինչ է, ամեն ինչ, ինչ կկամենաք: Կախված հանգամանքների խաչաձևումից: Մարդն ընդունակ է ամեն ինչի՝ և՛ լավի, և՛ վատի: Ես տխուր եմ, որ այդպես է: Թող Աստված մեզ ամրություն ու խիզախություն տա: Իսկ ավելի լավ կլինի՝ ժամանակ ու վայրեր, որոնք կհանգեցնեն բարուն․․․

«Գլխավորը գրքում և կնոջ մեջ ոչ թե ձևն է, այլ բովանդակությունը». անգամ հիմա՝ կյանքի անհամար հիասթափություններից հետո, այս մտահանգումը ինձ թվում է տաղտկալի: Եվ առաջվա պես ինձ դուր են գալիս գեղեցիկ կանայք: 

Իսկական խիզախությունն այն է, որ սիրես կյանքը՝ իմանալով նրա մասին ողջ ճշմարտությունը։ 

Քննադատում են ֆիլմը, նշանակում է՝ պետք է այն դիտել: Պարսավում են գիրքը, նշանակում է՝ արժե այն կարդալ: Ինչ-որ մեկին անհատապես վրա են տվել, նշանակում է՝ արժանավոր մարդ է…

Մենք անվերջ մեղադրում ենք ընկեր Ստալինին, մինչդեռ, այնուամենայնիվ, կուզենայի հարցնել՝ իսկ ովքե՞ր են գրել այն չորս միլիոն մատնագրերը:

Ընտրություն կատարելով սրիկայի ու հիմարի միջև՝ անկախ քեզնից մտատանջվում ես։ Մտածում ես, մտածում ու նախընտրում սրիկային։ Սրիկայի արարքներում ինքնօրինակ հիմնավորում կա։ Կա շահախնդիր ու այլանդակ տրամաբանություն։ Առկա է ողջամտություն։ Նրա գործողությունները կանխատեսելի են։ Հասկանում ես, որ իր դեմ հնարավոր է ու հարկավոր է պայքարել։ Հիմարի դեպքում լրիվ այլ է։ Նրա քայլերն անկանխատեսելի են, խառնիխուռն, անտրամաբանական։ Հիմարները բնակվում են մշուշոտ, խրթին քաոսում։ Ենթակա չեն տիեզերական ձգողականության օրենքներին։ Ունեն սեփական կենսաբանությունը, սեփական հանրահաշիվը։ Ու ամեն ինչը նրանց տրվում է չնչին գնով։ Նրանք անմահ են։

Առաջադրանքներ

Ա․ Համաձա՞յն եք հերոսի արտահայտած բոլոր մտքերի հետ։ Հիմնավորե՛ք։
Կարծում եմ այո, որովհետև պատմվածքում ասում է մարդը ընդունակ է և լավի և վատի, և դա ճիշտ է, որովհետև մարդկանցից ամեն ինչ սպասելի է նրանք։ Եվ նաև նրանցից ոչոքի իմ կարծիքով չպետք է պիտակավորել, ասելով սա լավն է, սա վատն է։ Մենք չենք որոշում ով է լավը, ով վատը։

Բ․Ո՞ր մտքերն են Ձեր կարծիքով ճիշտ բնութագրում այս մտքերի հեղինակին․

• բարեհամբույր և համակերպվող է
• փորձում է նմանվել հասարակությանը
• ըմբոստ է, սիրում է հակադրվել
• նախընտրում է հիմար լինել, քան սրիկա
• ուզում է ընդունված բոլոր բարոյական նորմերը կոտրել։
  Վերնագիրը, պատմվածքի մեջ նա շեշտում է, որ քմծիծաղով է նայում բոլոր բարոյական ձևակերպումներին։ Նա համաձայն չէ այս ամենին ինչը կատարվում է հասարակության մեջ, և փորձում է կոտրել այն։

Առաջադրանքներ՝ 2.1.14-2.1.22 և 3.1.4-3.1.9

t=10վ I=q/t
q=2Կլ I=2/10=0,2Ա
———
I-?

t=5ր I=q/t
q=330Կլ I=330/5=1,1Ա
———
I-?

t=10ր=600վ I=q/t
q=360Կլ I=360/600=0,6Ա
———
I-?

I=1,6Ա q=It
t=20ր=1200վ q=1,6*1200=1920Կլ
———
q-?

I=10Ա q=It
t=10վ q=10*10=100Կլ
———
q-?

I=0,4Ա q=It
t=45ր=2700վ q=0,4?*2700=1080Կլ
———
q-?

q=30Կլ t=q/I
I=0,5Ա t=30/0,5=60վq= u=A/q
———
t-?

I=25000Ա t=q/I
q=30Կլ t=30/25000=0,0012վ
———
t-?

I=0,24Ա t=q/I
q=4,8Կլ t=4,8/0,24=20վ
———
t-?

q=10Կլ U=A/q
A=500Ջ U=500/10=50Վ
———
U-?

q=100Կլ U=A/q
A=1,4ԿՋ=1400 U=1400/100Վ
———
U-?

U=220Վ A=qU
q=15Կլ A=15*220=3300Ջ
———
A-?

U=12Վ A=qU
q=5Կլ A=5*12=60Ջ
———
A-?

U=12Վ A=qU
q=4Կլ A=4*12=48Ջ
———
A-?

1000/400=2,5

Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությունները կարող են լինել թույլ կամ ուժեղ, ունենալ իրենց քանակական բնութագիրը:

Էլեկտրական հոսանքը քանակապես բնութագրող ֆիզիկական մեծությունը կոչվում է հոսանքի ուժ:

Հոսանքի ուժը ցույց է տալիս հողորդիչի լայնական հատույթով մեկ վայրկյանի ընթացքում անցնող լիցքի քանակը:

Եթե կամայական հավասար ժամանակներում հաղորդչի լայնական հատույթով անցնում են լիցքի նույն քանակը, ապա ադպիսի հոսանքն անվանում են հաստատուն հոսանք:

Հաստատուն հոսանքի ուժը նշանակում են I  տառով:

Հաստատուն հոսանքի ուժը դրական սկալյար մեծություն է, որը հավասար է հաղորդչի լայնական հատույթով հոսանքի ուղղությամբ t ժամանակում անցած q լիցքի հարաբերությանը այդ ժամանակին:

I=q/t (1)

Միավորների միջազգային համակարգում հոսանքի ուժի միավորը կոչվում է ամպեր(Ա), ի պատիվ ֆրանսիացի ֆիզիկոս Անդրե Ամպերի (1775-1836թ.): 

Ամպերի սահմանման հիմքում ընկած է հոսանքի մագնիսական ազդեցությունը: 1Ա-ին զուգահեռ հաճախ գործածվում են 1մԱ =10⁻³Ա և 1մկԱ =10⁻⁶Ա  միավորները:

Հոսանքի ուժի միջոցով, եթե այն հայտնի է, կարելի է որոշել t ժամանակում հաղորդիչով անցնող լիցքի մեծությունը.

q=I⋅t (2)

(2) բանաձևը թույլ է տալիս սահմանել էլեկտրական լիցքի միավորը՝ կուլոնը (Կլ).  1Կլ=1Ա⋅1վ=1Ավ

Մեկ կուլոնն այն լիցքն է, որն անցնում է հաղորդչի լայնական հատույթով 1 վայրկյանում, երբ հոսանքի ուժը հաղորդչում  1Ա է: 

Հոսանքի ուժը չափում են հատուկ սարքի՝ ամպերաչափի կամ միլիամպերաչափի միջոցով: 

Ամպերաչափի պայմանական նշանն է`

Ամպերաչափն այնպես է կառուցված, որ շղթային միացնելիս, հոսանքի ուժը շղթայում գրեթե չի փոխվում: Ամպերաչափը էլեկտրական շղթային միացնելու ժամանակ անհրաժեշտ է պահպանել հետևյալ կանոնները.

Ամպերաչափը միացնում են հաջորդաբար էլեկտրական շղթայի այն բաղադրիչին, որի հոսանքի ուժը պետք է չափեն:

Ընդ որում, ոչ մի նշանակություն չունի ամպերաչափը միացվել է հետազոտվող սպառիչի աջ, թե ձախ կողմում: Հետևաբար, հոսանքի ուժը շղթայի հաջորդաբար միացված տեղամասում նույնն է:

Ամպերաչափի «+» սեղմակը անհրաժեշտ է միացնել այն հաղորդալարի հետ, որը գալիս է հոսանքի աղբյուրի դրական բևեռից, իսկ «−» նշանով սեղմակը՝ այն հաղորդալարի հետ, որը գալիս է բացասական բևեռից:

Էլեկտրական հոսանքը լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժում է, որն առաջանում է, երբ էլեկտրական դաշտի կողմից նրանց վրա ուժ է ազդում և հետևաբար աշխատանք է կատարվում: Հոսանքի աշխատանքը համեմատական է տեղափոխված լիցքի քանակին՝ q-ին, հետևաբար նրա հարաբերությունը այդ լիցք քանակին հաստատուն մեծություն է և  կարող է բնութագրել էլեկտրական դաշտը հաղորդչի ներսում: Այդ ֆիզիկական մեծությունը կոչվում է լարում և նշանակվում է U տառով: 

Լարումը  ցույց է տալիս տվյալ տեղամասով 1Կլ լիցք անցնելիս էլեկտրական դաշտի կատարած աշխատանքը:

Լարումը սկալյար ֆիզիկական մեծություն է, որը հավասար է դաշտի կատարած աշխատանքի  հարաբերությանը հաղորդչով տեղափոխված լիցքի քանակին: U=A/q 

Էլեկտրական լարման միավորը կոչվում է վոլտ (Վ) հոսանքի առաջին աղբյուր ստեղծող Ա. Վոլտայի պատվին:

1Վ այն լարումն է, որի դեպքում շղթայի տեղամասով 1Կլ լիցք տեղափոխելիս էլեկտրական դաշտը կատարում է 1Ջ աշխատանք:

Վոլտաչափի սեղմակները միացվում են էլեկտրական շղթայի այն կետերին, որոնց միջև անհրաժեշտ է չափել լարումը՝ չափվող տեղամասին զուգահեռ։

Վոլտաչափի «+» նշանով սեղմակն անհրաժեշտ է միացնել էլեկտրական շղթայի չափվող տեղամասի այն կետի հետ, որը միացված է հոսանքի աղբյուրի դրական բևեռին, իսկ «−» նշանով սեղմակը՝ բացասական բևեռին: 

Թեմատիկ հարցեր և խնդիրներ

1․Ինչու՞ է անհրաժեշտ սահմանել հոսանքի քանակական բնութագիրը։
Անհրաժեշտ է սահմանել հոսանքի քանակական բնութագիրը, քանի որ հոսանքի տարբեր ազդեցությունները պայմանավորված են իր քանակով։

2․ Ինչո՞վ է տարբերվում ազատ լիցքակիրների ուղղորդված շարժումը քաոսային շարժումից։
Երբ ազատ լիցքակիրները կատարում են ուղղորդված շարժում, հաղորդչի լայնական հատույթով որևէ ընտրված ուղղությամբ յուրաքանչյուր վայրկյանում տեղափոխված արդյունարար լիցքն այլևս զրո չէ:

3․ Ո՞ր հոսանքն են անվանում հաստատուն։
Եթե կամայական հավասար ժամանակներում հաղորդչի լայնական հատույթով անցնում են լիցքի նույն քանակը, ապա ադպիսի հոսանքն անվանում են հաստատուն հոսանք:

4․ Սահմանել հաստատաուն հոսանքի ուժը։ Ի՞նչ է ցույց տալիս հոսանքի ուժը, և ո՞րն է նրա միավորը։
Հաստատուն հոսանքի ուժ անվանում են հաղորդչի լայնական հատույթով կամայական ժամանակում անցած լիցքի հարաբերությունն այդ ժամանակին:
Հոսանքի ուժը ցույց է տալիս, թե հաղորդչի լայնական հատույթով հոսանքի ուղղությամբ 1 վայրկյանում ինչ արդյունարար լիցք է անցնում:

5․ Ինչպե՞ս է սահմանվում լիցքի միավորը՝ կուլոնը։
1Կլ = 1Ա ⋅ 1վ = 1Ավ

6․ Ո՞ր սարքն են անվանում ամպերաչափ։ Ո՞ր երևույթի վրա է հիմնված նրա աշխատանքը։
Ամպերաչափը այն սարքն, որով չափում են հոսանքի ուժը: Ամպերաչափի գործողության սկզբունքը հիմնված է հոսանքի մագնիսական ազդեցության վրա:

7․Որքա՞ն է նկարում պատկերված ամպերաչափի սանդղակի բաժանման արժեքը :

100 Միլիամպեր

8․Հաշվեք կայծակի տևողությունը, եթե 30000Ա հոսանքի ուժի դեպքում կայծակի խողովակի ընդլայնական հատույթով անցնում է 60 Կլ լիցք:
t = q / I
t = 40Կլ / 18000Ա
t = 0,002.. վ

9․Որոշեք ջեռուցման սալիկում հոսանքի ուժը, եթե 5 րոպեում նրանով անցել է 1000 Կլ լիցք:
 I = 1000 C / 5 s = 200 A։

10․ Էլեկտրական սրճեփ շղթայում հոսանքի ուժը 1.4 Ա է:

Որքա՞ն լիցք կանցնի նրա ջեռուցիչ  տարրով 10 րոպեում:

Q=1.410=14 Քլոմբ:

11․Ի՞նչ աշխատանք է կատարվում, երբ 220 Վ լարման ցանցին միացված  էլեկտրական լամպի պարույրով անցնում է 4 Կլ լիցք:
U=A/q
A=U×q=220Վ×4Կլ=880Ջ

12․Ինչի՞ է հավասար լարումը էլեկտրական ջերմատաքացուցիչի վրա, եթե դրանով 40 Կլ լիցք անցնելիս կատարվում է 1600 Ջ աշխատանք:
U=A/q=1600Ջ/40Կլ=40Վ

Թվական անունը ցույց է տալիս առարկայի թիվ, քանակ, թվային կարգ,
օրինակ՝ երեք գրիչ, երկրորդ կուրս, երկուական տետր և այլն։ Թվականները
լինում են չորս տեսակի՝ քանակական, դասական, բաշխական, կոտորակային։
Քանակական թվականներն արտահայտում են առարկաների քանակն ամբողջ
թվերով, ինչպես՝ հինգ գրիչ, տասը տուն, քսանութ քանոն և այլն։ Այս թվականները գրվում են բառերով (օրինակ՝ մեկ, երկու), արաբական թվանշաններով
(1, 2, 3 և այլն), ինչպես նաև հայոց այբուբենի տառերով25 (Ա-1, Բ-2, Ժ-10 և այլն)։
Բառերով գրվելիս տասնմեկից մինչև իննսունինը թվականները գրվում են միասին
(տասնութ, քսանհինգ, երեսունութ, հիսունհինգ և այլն), իսկ հարյուրից հետո
գրվում են առանձին (օրինակ՝ հազար ինը հարյուր քառասունութ)։ Ինը և տասը26
թվականներն ունեն երկու ձև՝ ինը և ինն, տասը և տասն։ Ինը և տասը գրվում է,
երբ նրանց հաջորդում է բաղաձայնով սկսվող բառ (օրինակ՝ ինը գիրք, քսանինը
գիրք, տասը գրիչ), իսկ երբ նրանց հաջորդում է ձայնավորով սկսվող բառ, հիմնականում գրվում է ինն, տասն բայց երբեմն, արտասանության տեմպով և տրամաբանական շեշտով պայմանավորված, կարող է գրվել նաև ինը, տասը (օրինակ՝ ինն օր, ինը օր, տասն անգամ, տասը անուն)։ Բաղադրյալ քանակական թվականների մեջ որպես առաջին կամ միջին բաղադրիչ գործածվելիս միշտ գրվում է ինն և տասն (օրինակ՝ իննսունհինգ, տասներկու, տասնչորս, հազար երկու հարյուր տասնութ)։ Երկու թվականը, երբ գոյականաբար գործածվելիս հոլովվում է, հոգնակի թվով է գործածվում կամ էլ հոդ ստանում, ունենում է երկուս ձևը, ինչպես՝ երկուսներ, երկուսի, երկուսը և այլն։
Դասական թվականները ցույց են տալիս առարկայի թվային կարգը, օրինակ՝
երկրորդ հարկ, հինգերորդ դասարան։ Այս թվականները կազմվում են քանակականներից՝
-րորդ կամ -երորդ ածանցներով. -րորդ-ով կազմվում են երկրորդ,
երրորդ, չորրորդ դասական թվականները։ Որպես մեկ թվականի դասական գործածվում
է առաջին բառը։ Այս թվականները գրվում են բառերով (օրինակ՝ առաջին,
երկրորդ, վեցերորդ, քսաներկուերորդ, վաթսունհինգերորդ), արաբական
թվանշաններով, որոնց կցվում են –ին և -րդ մասնիկները՝ 1-ին, 2-րդ, 3-րդ, 48-րդ
և այլն, հռոմեական թվերով՝ II, VI, IX և այլն, որոնց մասնիկ չի կցվում։ 1-ին կարդացվում
է առաջին, բայց կարող է նշանակել նաև մեկին, ինչպես՝ սեպտեմբերի 1-
ին։ Դասական թվականները կարող են գրվել նաև հայոց այբուբենի տառերով,
որոնցից հետո դրվում է կետ կամ փակագիծ՝ ա), բ., ինչպես նաև արաբական
թվանշաններով, որոնցից հետո դարձյալ դրվում է կետ կամ փակագիծ՝ 1), 2.։
Սրանք սովորաբար գործածվում են համարակալման ժամանակ։ Կա նաև դասական
թվականի իմաստ արտահայտելու այսպիսի ձև։ Երբ արաբական թվանշանը
գրվում է իր լրացյալից հետո, ստանում է դասականի իմաստ։ Օրինակ՝ 5 տուն
նշանակում է հինգ հատ տուն, իսկ տուն 5 նշանակում է տուն համար հինգ։
Բաշխական թվականները ցույց են տալիս առարկաների բաշխումը որոշակի
թվերով, ինչպես՝ բաժանել երկուական թերթիկ, բաշխել երեք-երեք և այլն։
Բաշխական թվականները կազմվում են քանակականներից՝ -ական ածանցով
(օրինակ՝ վեցական, ութական, իննական, տասական, քսանական) կամ էլ քանակական
թվականի կրկնությամբ, օրինակ՝ երկու-երկու, հինգ-հինգ, ութ-ութ։
Կրկնությամբ կազմված բաշխական թվականները գրվում են գծիկով։
Կոտորակային թվականները ցույց են տալիս առարկայի քանակը մասի և
ամբողջի հարաբերությամբ, օրինակ՝ մեկ հինգերորդ, երկու երրորդ։ Կոտորակային թվականները կազմվում են համարիչից (բերված օրինակներում՝ մեկ, երկու) և հայտարարից (հինգերորդ, երրորդ)։ Համարիչն արտահայտվում է քանակական թվականով, իսկ հայտարարը՝ դասական։ Կոտորակային թվականները գրվում են թվանշաններով, օրինակ՝ 1/2, 3/4 կամ էլ բառերով, որոնք գրվում են առանձին-առանձին, օրինակ՝ մեկ երկրորդ, երեք չորրորդ։ Չորրորդ հայտարարի փոխարեն գործածվում է նաև քառորդ բառը՝ երեք քառորդ։ Տասնորդական կոտորակների հայտարարը կազմվում է -ական ածանցով՝ զրո ամբողջ հինգ տասնորդական։
Մեկ երկրորդ-ի փոխարեն գործածվում է նաև կես բառը։
Թվականները ածականների նման կարող են գործածվել գոյականաբար,
օրինակ՝ երեք աշակերտ-երեքը, ութ գրքից-ութից։

Գործնական աշխատանք

1. Դո՛ւրս գրել տեքստում եղած թվականները, որոշե՛լ գրության
ձևը (արաբական թվանշաններով, այբուբենի տառերով և այլն)։ Թվականները
գրել բառերով և նշե՛լ տեսակները։ Դո՛ւրս գրել նաև թվականներով
կազմված բառերը (գոյական, ածական)։

Զվարթնոց. Վաղարշապատի Ս. Գրիգոր. վաղ միջնադարի հայկական ճարտարապետության հուշարձան Արարատյան դաշտում՝ Էջմիածնից 3 (քանակական) կմ հարավ։
Ըստ հայ պատմիչների վկայության և պահպանված հունարեն արձանագրության՝
կառուցել է Ներսես Գ Իշխանցի (Շինող) հայոց կաթողիկոսը, և նրա գահակալության տարիներից էլ՝ 641-661 (ամբողջ թիվ, դասական թվական), արտածվում է Զվարթնոցի կառուցման ժամանակը։
Ըստ Մովսես Կաղանկատվացու՝ Զվարթնոցը օծվել է 652 (ամբողջ թիվ, բացարձակ թվական)-ին։ Թ. Թորամանյանի
կարծիքով շինարարությունը սկսվել է 643 (ամբողջ թիվ, բացարձակ թվական)-ին և հիմնականում ավարտվել 652 (ամբողջ թիվ, բացարձակ թվական)-ին։
Զվարթնոցը կանգուն է եղել մինչև X (դասական թվական, տասներորդ)դ. վերջը. ավերման պատճառի մասին մեզ
հայտնի պատմական աղբյուրները լռում են։ Ըստ պեղված նյութերի՝ նախքան
Զվարթնոցը այստեղ եղել են հնագույն և IV-V (չորորդից-հինգերորդ դարեր, դասական թվական) դդ. կառույցներ։ Տեղանքի ցածրիկ,
շրջանաձև բլրակը պարագծով շրջապատված է յոթաստիճան բազմանիստ հենապատով (բացի հարավարևմտյան մասից, ուր պալատն է)՝ կազմելով սալահատակ պատվանդան, որի կենտրոնում կառուցվել է տաճարը։ 1905 (բացարձակ թվական)-ին Թ. Թորամանյանը ստեղծեց Զվարթնոցի գիտական վերակազմությունը։ Ըստ պահպանված հատակաձևի և այդ վերակազմության՝ կառույցի ծավալատարածական հորինվածքի կորիզը քառակոնքն է, որը ցածում շրջապատված է երկհարկ պարարկյալ սրահով (տրամագիծը՝ 35,75 (եռեսունհինգ ամբողջ յոթանասունհինգ, կոտորակային թվական) մ), իսկ վերևում՝ կիպ պարփակված գլանային պատով։
Կիսագմբեթ, հիմնական առանցքներով խաչաձև տեղադրված 4 (քանակական) կոնքերը
միմյանց են կապվում բարդ կտրվածքի, զանգվածեղ, վերևում կամարակապ մայր
մույթերով՝ գմբեթակիր քառակուսին, որից անցումը թմբուկի բոլորակին իրականացված է առագաստների միջոցով։ Կոնքերը, բացի արևելյանից, որը հոծ է և ամփոփում է բեմը, իրենց ստորին մասում սյունակազմ են (6-ական (բաշխական) սյուն, տրամագիծը՝ 0,6 (զրո ամբողջ վեց, կոտորակային) մ)։ Սյուներն ավարտվում են կողովաձև, խոյազարդ խոյակներով և միմյանց կապվում կամարներով։
Ըստ «Հայկական սովետական հանրագիտարանի»

2. Գրե՛լ բառերով։
9, 12, 99, 50, 60, 70, 80, 100, 1938, II, III, IV։
Ինը, տասներկու, իննսունինը, հիսուն, վաթսուն, յոթանասուն, ութնասուն, հարյուր, հազար ինը հարյուր երեսունութ։

 3.Ո՞ր շարքի բոլոր թվականներն են կազմությամբ պարզ
(արմատական):
1. տասնինը, երեսուն, ինը
2. քառասուն, մեկ, հազար
3. յոթ, միլիարդ, հարյուր
4. տասը, երկու, տասնմեկ
5. ինը, միլիարդ, քսանչորս
6. տասնութ, քսանութ, հարյուր
7. տասնմեկ, երեսուն, երեք
8. տասը, երկու, տասնմեկ

1. Ո՞ր շարքում են գրված միայն ֆիզիկական մարմիններ.

1)քանոն, ապակի, գիրք, մեխ, ալյումին, ազոտ
2)սեղան, համակարգիչ, տետր, վարդ, մատանի
3)երկաթ, ֆոսֆոր, բաժակ, գրիչ, թթվածին
4)պղինձ, ջուր, սոդա, արծաթ, ոսկի, ջրածին

2. Ո՞ր շարքում են նյութերը ներկայացված ըստ մարդու օրգանիզմում դրանց զանգվածային բաժնի նվազման.
1)ածխաջրեր, ջուր, սպիտակուցներ, ճարպեր
2)սպիտակուցներ, ջուր, ճարպեր, ածխաջրեր
3)սպիտակուցներ, ածխաջրեր, ջուր, ճարպեր
4)ջուր, սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր

3. Ո՞ր շարքում են չվերականգնվող բնական պաշարների անվանումները.
1)բնական գազ, անտառային ծածկույթ, օդ, ջուր
2)մաքուր ջուր, բերրի հող, նավթ, ածուխ
3)բույսեր, կենդանիներ, մետաղներ, օդ
4)մետաղներ, բնական գազ, ածուխ, նավթ

4. Քանի՞ նյութ է ներկայացված հետևյալ բառակապակցություններում. 
ջրի կաթիլ, պղնձե թաս, ալյումինե կաթսա, ռետինե գնդակ, պղնձե կուժ, սառցե դղյակ.
1)3 2)6 3)4 4)5

5. Նշվածներից ո՞ր շարքում են գրված միայն օրգանական նյութեր.
1)ջուր, թթվածին, կավիճ, սպիրտ, ճարպ, քլոր
2)կերակրի աղ, սպիտակուց, ճարպ, ազոտ, մեթան
3)սախարոզ, քացախաթթու, գլյուկոզ, սպիրտ, օսլա
4)ոդա, ջուր, ածխաթթու գազ, բենզոլ, ացետոն, օզոն

6. Ո՞ր շարքում են գրված միայն պարզ նյութեր.
1)ջուր, ալմաստ, ամոնիակ, օքսիդ, աղ
2)ծծումբ, ֆոսֆոր, սոդա, ազոտ, թթու, հիմք
3)թթվածին, ալմաստ, օզոն, ֆուլերեն, ֆոսֆոր
4)երկաթ, ավազ, դոլոմիտ, գրաֆիտ, մարմար

7. Քանի՞ քիմիական տարր է առաջացնում հետևյալ պարզ նյութերը` թթվածին, կարբին, սև ֆոսֆոր, օզոն, ալմաստ, կարմիր ֆոսֆոր, ֆուլերեն, գրաֆիտ, սպիտակ ֆոսֆոր.
1)6 2)3 3)4 4)5

8. Քանի՞ բարդ նյութ է գրված` ջրածին, թթու, գլյուկոզ, ազոտ, կաուչուկ, հիմք, սախարոզ, ալմաստ, օսլա, օքսիդ, երկաթ, ածխաթթու գազ, աղ, բութան, օզոն.
1)5 2)7 3)9 4)10

9. Ո՞ր շարքում են գրված միայն բարդ նյութերի բանաձևեր.
1)Al, HCl, Cu, Na₂SO₄ 3)H₂O, N₂, MgO, Ni, S₈
2)AgBr, H₂, CaCO₃, P₄ 4)NaOH, CO₂, NH3, CuSO₄

10. Ո՞ր շարքում են առկա միայն կովալենտային կապերով միացություններ.
1)NaCl, HCl, Cl₂, NaHCO₃ 3)H₂, NH₃, H₂O, CH₄
2)KBr, HNO₃, CaO, P₄ 4)N₂, Br₂, CuSO₄, Fe

11. Հետևյալ մոլեկուլներից որոնցու՞մ է առկա և՛ իոնային, և՛ կովալենտային կապ.
ա)H₂ բ)CH₄ գ)NH₃ դ)Na₂O₂ ե)N₂H₄ զ)NH₄Cl է)CaCl₂ ը)Na₂O
1)դ, զ 2)ա, բ, գ 3)դ, ե, զ 4) է, ը

12. Սովորական պայմաններում (20 oC) ո՞ր շարքի բոլոր նյութերն են գազեր.
1)կալիումի ֆտորիդ, բրոմ, յոդ, ջուր
2)կերակրի աղ, սոդա, կավիճ, սպիրտ
3)քլոր, ածխաթթու գազ, թթվածին, ազոտ
4)կարմիր ֆոսֆոր, օզոն, բրոմ, յոդ, օսլա

13. Որո՞նք են մոլեկուլային բյուրեղավանդակով պարզ նյութեր.
ա)C_ալմաստ բ)P₄ գ)S₈ դ)Si ե)I₂ զ)C_գրաֆիտ է)P_սև ը)Br₂
1)բ, գ, է, ը 2)ա, դ, զ, է 3)բ, դ, զ,ը 4)բ, գ, ե, ը

14. Ինչպիսի՞ ագրեգատային վիճակում կարող է գտնվել սնդիկը.
1)միայն պինդ վիճակ 3) միայն հեղուկ վիճակում
2)միայն գազային վիճակում 4)բոլոր երեք վիճակներում

15. Որքա՞ն է ոսկու ձուլակտորի զանգվածը, որի ծավալը 2 սմ³ է, իսկ ոսկու
խտությունը 19,3 գ/սմ³ է.
1)38,6գ 2)9,65գ 3) 77,2գ 4)4,825գ

16. Ո՞ր մեծությունը կամ հատկանիշը կարող է փոփոխվել քիմիական
ռեակցիաների ընթացքում.
ա)մոլեկուլների թիվը բ)ատոմների թիվը գ)նյութի բնույթը դ)նյութերի գումարային զանգվածը ե) նյութերի գույնը.
1)բ,գ,դ 2)ա,գ,ե 3)ա,բ,ե 4)բ,գ,դ

17. Ո՞րն է ֆիզիկական երևույթ.
1)ջուրը տաքացնելիս` պղպջակների անջատվելը
2)պղպջակների անջատվելը ջուրը էլեկտրոլիզի ենթարկելիս
3)օզոնի առաջացումը ամպրոպի ժամանակ
4)գլյուկոզի խմորվելը

18. Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են քիմիական.
ա)անձրևի տեղալը բ)մագնեզիումի այրումը թթվածնում գ)սնդիկի գոլորշիանալը դ)ցինկի փոխազդեցությունը աղաթթվի հետ ե)երկաթի ժանգոտումը զ)սպիրտի թորումը է)պղնձե իրերի կանաչելը
1)ա, բ, գ, դ 2)բ, դ, ե, է 3)բ, դ, ե, զ 4)ա, բ, գ, զ

19. Հետևյալ նյութերից չորս սյունակով առանձնացրեք օքսիդները, հիմքերը, թթուներն ու աղերը, նշեք յուրաքանչյուրի անվանումը.
HNO₃, Na₂O, Ca(OH)₂, AgNO₃, BaO, HCl, CO₂, Al₂O₃, NaHCO₃, Fe(OH)₂, K₂SiO₃, NaCl, H₂SO₄, MgO, NaOH, H₃PO₄, SO₃, CaCl₂, CuSO₄, Al(OH)₃.

Օքսիդներ	Հիմքեր	Թթուներ	Աղեր
Na2O (նատրիումի օքսիդ)	Ca(OH)2 (կալցիումի հիդրօքսիդ)	HNO3 (նիտրաթթու)	AgNO3 (արծաթի նիտրատ)
BaO (բարիումի օքսիդ)	Fe(OH)2 ( երկաթի(II) հիդրօքսիդ)	HCl (հիդրոքլորաթթու)	NaCl (նատրիումի քլորիդ)
CO2 ( ածխաթթու օքսիդ)	NaOH (նատրիումի հիդրօքսիդ)	H2SO4 (ծծմբաթթու)	CaCl2 (կալցիումի քլորիդ)
Al2O3 (ալյումինի օքսիդ)	K2SiO3 (կալիումի սիլիկատ)	H3PO4 (փոսֆորաթթու)	CuSO4 (քոփերի(II) սուլֆատ)
MgO (մագնեզիումի օքսիդ)	Al(OH)3 (ալյումինի հիդրօքսիդ)	SO3 (ծծմբի(VI) օքսիդ)

20. Ո՞ր շարքում են տարրերը ներկայացված ըստ երկրակեղևում դրանց տարածվածության նվազման.
1)ալյումին, թթվածին, սիլիցիում, երկաթ
2)սիլիցիում, թթվածին, ալյումին, երկաթ
3)թթվածին, սիլիցիում, ալյումին, երկաթ
4)թթվածին, ալյումին, երկաթ, սիլիցիում

21. Ո՞րն է երկրակեղևում առավել տարածված մետաղը.
1)ալյումին 2)պղինձ 3)երկաթ 4)մագնեզիում

22. Ո՞րն է Տիեզերքում ամենատարածված տարրը.
1)թթվածին 2)ջրածին 3)ածխածին 4)ազոտ

23. Որքա՞ն է կենսածին տարրերի` C, H, O, N, P, S պարունակությունը կենդանի
օրգանիզմում ըստ զանգվածի (%).
1)24% 2)97% 3)76% 4)62%

24. Երկրակեղևում թթվածնի և սիլիցիումի զանգվածային բաժինները հավասար են 0,48 և 0,28, համապատասխանաբար: Երկրակեղևում թթվածնի ատոմների թիվը քանի՞ անգամ է մեծ սիլիցիումի ատոմների թվից.
1)2 2)2,5 3)3 4)4

25. Ո՞րն է զանգվածի ատոմային միավորը(զ.ա.մ.).
1)¹³C ատոմի զանգվածի 1/12 մասը 3)¹²C ատոմի զանգվածի 1/12 մասը
2)¹²C ատոմի զանգվածը 4)²H ատոմի զանգվածը

26. Ո՞ր տարրական մասնիկներից է կազմված ատոմը.
1)միայն էլեկտրոններից
2)նեյտրոններից և էլեկտրոններից
3)պրոտոններից, էլեկտրոններից և նեյտրոններից
4)միայն պրոտոններից

27. Ո՞ր շարքում է գրված ֆոսֆոր, թթվածին, ածխածին, երկաթ և ազոտ քիմիական տարրերի նշանները.
1)F, C, P, Si, Na
2)O, C, Li, K, Ba
3)P, O, C, Fe, N
4)K, Na, P, Fe, C

28․ Բնական սիլիցիումը երեք իզոտոպների խառնուրդ է, որոնց մոլային բաժիններն են ²⁸Si – 92%, ²⁹Si – 5% և երրորդ իզոտոպինը 3%: Ո՞րն է երրորդ իզոտոպի զանգվածային թիվը, եթե սիլիցիումի հարաբերական ատոմային զանգվածը 28,11 է.
1)30 2)31 3)27 4)32

29. Օրգանիզմում գլյուկոզի թթվածնավոր և անթթվածին ճեղքումներին մասնակցում է մի նյութ, որի 20 մոլեկուլի զանգվածը 3,256 • 10-21 գ է:
Որքա՞ն է այդ նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը.
1)98 2)56 3)80 4)40

30. Ո՞ր արտահայտության մեջ է խոսվում թթվածին քիմիական տարրի վերաբերյալ.
1)ստացվում է ջրածնի պերօքսիդի քայքայումից
2)անհրաժեշտ է շնչառության համար
3)վատ է լուծվում ջրում
4)ատոմն ունի 1s²2s²2p⁴ էլեկտրոնային բանաձևը

Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու՝
Թեմա 6. Հայաստանի առաջին հանրապետության հասարակական-քաղաքական կյանքը։ 1920թ․ Մայիսյան ապստամբությունը
ա/ Քաղաքական կյանքը, կուսակցություններ
բ/ Հասարակական կազմակերպություններ, միություններ
գ/ 1920թ․ Մայիսյան ապստամբությունը
դ/ Թուրք-թաթարական խռովությունները /բանավոր,  էլ․ դասագիրք, էջ 20-24/
Էլ․ դասագիրք, 9-րդ դասարան, Հայոց պատմություն․
Լրացուցիչ նյութեր՝
-1920թ․ Մայիսյան ապստամբությունը
-1920-ի գարունը և բոլշևիկների մայիսյան ապստամբությունը․Ալեքսանդր Խատիսյան

Առաջադրանք.
1․ Նկարագրե՛ք Հայաստանի առաջին հանրապետության քաղաքական կյանքը։ Համեմատե՛ք ներկայիս Հայաստանի քաղաքական կյանքի հետ։

Առաջին հանրապետությունը հիմնադրվեց հայ ժողովրդի համար ծանր ժամանակահատվածում, երբ երիտթուրքական բնաջնջման ծրագրից խուսափած բազմահազար հայ գաղթականներն ու սովը, տրանսպորտային ուղիների շրջափակումները, քեմալական Թուրքիայի հարձակումը, ինչպես նաև Ռուսական Կայսրության մանիպուլատիվ ու դավաճանական կեցվածքը Դաշնակցական Կառավարության նկատմաբ հնարավորություն չէին ընձեռելու պետության ղեկավարներին ստեղծել կայուն պետություն։ Առաջին հանրապետությունը գոյատևեց մինչև 1920 թվականի դեկտեմբերի 2-ը, երբ Ռուս-թուրքական համատեղ բազմամսյա ագրեսիայի հետևանքով Հայաստանի հանրապետության արևմտյան և հարավ–արևմտյան գավառները՝ այդ թվում Կարսը, Արդահանը, Կաղզվանը, Սուրմալու–Իգդիրը՝ սրբազան Արարատ լեռով, անցան քեմալական Թուրքիային, իսկ արևելյան գավառները՝ օկուպացվեցին բոլշեվիկների կողմից ու բաժանվեցին մի քանի մասի՝ Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, Նախիջևանի երկրամաս, Արցախ, Գարդման-Գանձակ՝ Ադրբեջանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության կազմում և այլն։ Այդ ամենը իր այսպես կոչված իրավական ձևակերպումը ստացավ և Լենին-Աթաթուրք ապօրինի 1921 թ․ մարտի 16–ի Ռուս–թուրքական եղբայրության Մոսկովյան պայմանագրով, որը սակայն, իր ստորագրման պահից սկսած մինչ այժմ հակասում է միջազգային իրավունքի նորմերին, և այդ իսկ պատճառով, որպես ապօրինի միջազգային պայմանագիր՝ գրանցված չէ ՄԱԿ–ի միջազգային պայմանագրերի ռեգիստրում։ Չնայած կարճ կյանքին՝ Առաջին Հանրապետության դերը անգնահատելի է, նախ և առաջ՝ Հայոց Պետականությունը վերակերտելու առումով:
Ներկայիս Հայաստանի կյանքը գրեթե չի տարբերվում առաջին հանրապետության կյանքից, քանի որ մենք մինչ այսօր ունենք կոնֆլիկտներ Թուրքիայի, Ադրբեջանի հետ և մենք մեր հույսը դնում ենք կրկին Ռուսաստանի վրա, սակայն Ռուսաստանը օգնում է Ադրբեջանին մեր դեմ:

2․ Համառոտ ներկայացրե՛ք 1920թ․ Մայիսյան ապստամբության պատճառները, նպատակը, գործիչներին և նշանակությունը /բլոգային աշխատանք/.
1920 թվականի մայիսմեկյան ցույցերն ու միտինգները, որոնց կազմակերպիչն ու ղեկավարը ՌԿ(բ)Կ Արմենկոմն էր, առաջին գործնական քայլերն էին Հայաստանի ռազմահեղափոխական կոմիտե (ՀՌՀԿ)։ Ապստամբների կողմն անցան հեղափոխական գաղափարներով տարված զինվորականության մի մասը և «Վարդան զորավար» զրահագնացքը։ Վերջինիս հրամանատար կապիտան Սարգիս Մուսայելյանը նշանակվեց ապստամբական ուժերի ղեկավար։
Մայիսի 10-ին ՀՌՀԿ-ն Ալեքսանդրապոլում իշխանությունը վերցրեց իր ձեռքը, սակայն անվճռական գտնվեց, և մի քանի օր անց կառավարական ուժերը Սեպուհի (Արշակ Ներսիսյան) հրամանատարությամբ ստիպեցին ապստամբներին անձնատուր լինել։
Ապստամբական թույլ բռնկումներ եղան նաև Կարսում, Սարիղամիշում, Նոր Բայազետում, Ղազախ-Շամշադինում և այլուր։ Այդ ելույթները նույնպես հեշտությամբ ճնշվեցին։