1. Ինչի՞ է հավասար նկարում պատկերված շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը, եթե միմյանց զուգահեռ միացված միատեսակ լամպերից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը 60 Օմ է:

R₁=60Օմ—–R=60:3=20Օմ
R₂=60Օմ
R₃=60Օմ
—————
R=?

2. Շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը 84 Օմ է: Շղթայի տեղամասը բաղկացած է միմյանց հաջորդաբար միացված 2 միատեսակ լամպերից և ռեոստատից:

Որոշեք լամպերից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը, եթե ռեոստատի դիմադրությունը՝ 2 Օմ է:

R=84Օմ—–R=84-2=82/2=41Օմ
R₂=2Օմ
————
R₃=?
R₄=?

3. Լարումը նկարում պատկերված շղթայի տեղամասում 50 Վ է, իսկ հոսանքի ուժը՝ 2.5 Ա:

Որոշեք երկրորդ ռեզիստորի դիմադրությունը, եթե առաջինինը՝ 7 Օմ է:

U=50Վ—R=50/2.5=20=20-7=13Օմ
I=2.5Ա
R=7Օմ
————
R=?

4. 150 Օմ և 400 Օմ դիմադրություններով երկու ռեզիստորներ հաջորդաբար միացված են հոսանքի աղբյուրին: Երկրորդ ռեզիստորի ծայրերում լարումը 300 Վ է:

Որոշեք հոսանքի ուժը շղթայում և լարումը տեղամասի ծայրերում:

R₁=150Օմ
R₂=400Օմ U=I*R=150+400=550=0.75*550=412.5
U₂=300Վ—I₂=U/R=300/400=0.75Ա
————
I=?
U=?

5. Շղթան կազմված է միմյանց հաջորդաբար միացված երեք հաղորդիչներից, համապատասխանաբար՝ 2 Օմ, 3 Օմ և 5 Օմ դիմադրություններով:

Լարումը այդ տեղամասի ծայրերում 40 Վ է:

Որոշեք լարում յուրաքանչյուր հաղորդչի ծայրերին:

R₁=2Օմ—-R=2+3+5=10=I=U/R=40/10=4Ա———-U=I*R=4*2=8
R₂=3Օմ———U=I*R=4*3=12
R₃=5Օմ—–U=I*R=4*5=20
U₁=40Վ
————
U₁=?
U₂=?
U₃=?
I=I₁+I₂+I₃

6. 300 Օմ դիմադրություն ունեցող ալյումինե հաղորդալարը բաժանեցին 4 հավասար մասի և դրանք միացրեցին միմյանց զուգահեռաբար:

Որոշեք ստացված հաղորդալարի դիմադրությունը:

R=300Օմ—–R₁=300/4=75=R_զ=75Օմ/4=18.75Օմ
n=4
————
R_զ=?

7. Նկարում պատկերված շղթայում լարումը 80 Վ է, A ամպերաչափը ցույց է տալիս 1.6 Ա, իսկ առաջին հաղորդիչի դիմադրությունը՝ R1=120 Օմ:

Որոշե՛ք երկրորդ հաղորդչի դիմադրությունը՝ R2-ը, ինչպես նաև A1 և A2 ամպերաչափի ցուցմունքները:

Պատասխանը գրել հարյուրերորդականի ճշտությամբ:

U=80Վ—-R=U/I=80/1.6=50Օմ
I=1.6Ա
I₁=U/R₁=80/120=0.6Ա
I₂=I-I₁=1Ա——R₂=U/I₂=80/1=80Օմ
R₁=120Օմ

8. Նույն հաստության պղնձե հաղորդալարերից առաջինի երկարությունը 30 սմ է, իսկ երկրորդինը՝ 3 մ է:

Ո՞ր հաղորդալարի դիմադրությունն է ավելի մեծ և քանի անգամ:

9. Եռակցման ապարատը միացված է լարման ցանցին 100 մ երկարության և 10 մմ² լայնական հատույթի մակերեսով պղնձե հաղորդալարով:

Որոշեք լարումը հաղորդալարի ծայրերին, եթե նրանով անցնող հոսանքի ուժը 150 Ա է:

Պղնձի տեսակարար դիմադրության արժեքը վերցրեք տեսական  մասում բերված աղյուսակից:

10. Որքա՞ն է էլեկտրամագնիսի կոճին փաթաթված պղնձե հաղորդալարի երկարությունը, եթե նրա լայնական հատույթի մակերեսը 0.18 մմ² է, իսկ դիմադրությունը` 40 Օմ:

Մետաղների տեսակարար դիմադրության արժեքը վերցրեք տեսական մասում բերված աղյուսակից:

(28-30) Հավասարասրուն եռանկյան հիմքի տարված բարձրությունը 2 է, իսկ սրունքը՝ 4:
28) Գտնել եռանկյան հիմքին առընթեր անկյան աստիճանային չափը։
30աստիճան

29․ Գտնել եռանկյան մակերեսը
4 արմատ 3

30. Գտնել եռանկյան արտագծած շրջանագծի շառավիղը։
4

155.
ա․ 3) Ամենևին, լիուլի, դույզն-ինչ, լիովին
բ․ 2) ամենուր, դեմ դիմաց, դռնեդուռ, տեղ-տեղ

156.
ա. 1) ներկայումս, հիմնիվեր, հետո, փոքր-ինչ
բ․ 3) շատ, երիցս ամբողջովին

Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու․
Թեմա 10․ Խորհրդային Հայաստանի տարածքային հիմնախնդիրները /1921թ․/
ա/ Հայաստանի տարածքային պահանջները։ Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերը
բ/ Լոռու և Ջավախքի խնդիրը
գ/ Նախիջևանի հիմնախնդիրը
դ/ Զանգեզուրի հերոսամարտը։ Գ․ Նժդեհ
ե/ Արցախի հիմնախնդիրը /բանավոր, էլ․ դասագիրք, էջ 52-57, նաև այլ աղբյուրներ/
Լրացուցիչ ուսումնասիրության նյութեր՝

• «Եթե քննարկվի Կարսի պայմանագիրը, ապա սեղանին կդրվի նաև Սևրինը»
• Զուգահեռներ 1921-ի և 2021-ի միջև
• Մոսկվայի (16.03.1921) և Կարսի (13.10.1921) պայմանագրերի իրավաքաղաքական հետևանքները Հայաստանի համար

Առաջադրանք․
1․ Ի՞նչ ազգային-տարածքային չլուծված բարդ հիմնահարցեր էր ժառանգություն ստացել Խորհրդային Հայաստանը Հայաստանի առաջին հանրապետությունից։
1918-1920 թվականներին, երբ Հայաստանը պայքարում էր Թուրքիայի դեմ, Հայաստանը գործարքային համաձայնագրեր ու տարածքային կորուստներ ունեցավ, որոնց արդյունքում գրեթե ամբողջ Կարսի, Արդահան և Բայազետի տարածքները մնացին Թուրքիայի կազմում։ Այսպես, Կարսի մարզը, որը պատմականորեն հայ բնակչություն էր ունեցել, անցավ Թուրքիային, և դրան հաջորդեցին շատ բարդ բանակցություններ, որոնք խորհրդային իշխանությունների կողմից նույնպես չլուծվեցին։ Նախիջևանի հարցը ևս մնաց չլուծված։ 1921 թվականին, որպես Զանգեզուրի համար տարածքային կոմպենսացիա, Նախիջևանը հանձնվեց Ադրբեջանին՝ ըստ Մոսկվայի պայմանագրի (1921), ինչը հետագայում դարձավ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հակամարտության մի հանգույց։ Այս տարածքը խիստ ռազմավարական նշանակություն ուներ Հայաստանի համար, և նրա անցումը Ադրբեջանին հանգեցրեց բազմաթիվ խնդիրների։ Խորհրդային Հայաստանի շրջանին Արցախի (Բաքվի կողմից վերահսկվող) ճակատագիրը նույնպես մնում էր անորոշ։ 1923 թվականին, Սովետական իշխանությունների կողմից, Արցախը դարձավ մաս կազմում Ադրբեջանական ԽՍՀ-ին։ Արցախը և նրա հայ բնակչությունը երկար տարիներ պայքարել են իրենց ինքնորոշման իրավունքի համար, և այդ խնդիրն անգամ Խորհրդային Հայաստանի կազմում իր ակնառու հետևանքները ունեցավ։ Չնայած որ Հայաստանը անկախությունը հայտարարեց 1918 թվականին, խորհրդային Հայաստանը ժառանգություն ստացավ Հայոց ցեղասպանության հետևանքով տեղի ունեցած զոհերի, բռնի տեղահանության ու ազգային արժանապատվության խախտումների բարդ հարցը։ Հայկական գաղթերին ու ցեղասպանությանը վերաբերող հարցերը, հատկապես վերականգնման և իրավահավասարության խնդիրները, դեռ շարունակում էին լինել խնդիր Խորհրդային Հայաստանին։ Խորհրդային Հայաստանի վարչախումբը, լինելով մաս Սովետական Միության, պատասխանատվություն էր կրում նաև Ռուսաստանի սահմաններում դրված որոշ հարցերի՝ օրինակ, այն, որ Սովետական Հայաստանը՝ որպես մաս Ռուսաստանի կազմում, չուներ իր իսկական անկախ քաղաքականություն և հնարավորություն էր մնացել հուսալի սահմանային լուծումներ տալու։

2․ Տարածքային ի՞նչ հարցեր են քննարկվել Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերում։ Ներկայացրե՛ք արդյունքները։
Մոսկվայի պայմանագիրը
Պայմանագրով որոշվեց, որ Նախիջևանի տարածաշրջանը պետք է փոխանցվի Ադրբեջանին՝ որպես անկախ ինքնավար հանրապետություն (Նախիջևան պետք է համարվեր Ադրբեջանի մաս, բայց, ըստ պայմանագրի, դրա կարգավիճակը պետք էր սահմանել հետագայում)։ Մոսկվայի պայմանագիրը սահմանում էր Հայաստանի ու Թուրքիայի միջև նոր սահման, որը պետք է ճանաչվեր երկու կողմերի կողմից։ Թուրքիայի կողմից նշված սահմանը պետք էր պարունակել որոշակի փոխզիջումներ՝ ինչպես հայերի, այնպես էլ թուրքերի համար։ Քննարկվեցին նաև Հայաստանի հյուսիսային ու հարավային սահմանները։ Սովետական Հայաստանը ստացավ վերանայման հնարավորություններ որոշ տարածքների հարցում։

Կարսի պայմանագիրը
Մոսկվայի պայմանագրում որոշված տարածքային փոխզիջումները կոնկրետացվեցին Կարսի պայմանագրում, որն ավարտվեց Հայաստանի կորուստներով։ Կարսը, Արդահան (Արդահան) և Բայազետը անցան Թուրքիայի կազմում։ Այս տարածքները Հայաստանի առաջին հանրապետության մաս էին, և այս որոշումը հանգեցրեց տարածքային մեծ կորուստների։ Կարսի պայմանագրով հաստատվեց Նախիջևանի մասի պատկանելիությունը Ադրբեջանին՝ այն ստացավ որպես ինքնավար մարզ։ Չնայած, Նախիջևանը լարվածության աղբյուր էր և հետագայում շարունակում էր լինել հակամարտությունների հանգույց։ Պայմանագիրը հաստատեց Հայաստանի ու Թուրքիայի միջև նոր սահման, որը որոշակիորեն նվազեցրեց Խորհրդային Հայաստանի հնարավորությունները զարգացման համար։ Սակայն այդ ժամանակաշրջանում, հատկապես Կարսի պայմանագրի ստորագրումից հետո, որոշվեցին նաև Սովետական Հայաստանի քաղաքական սահմանները, ուստի այդ փոխզիջումներն ավելի շատ ուղղված էին արտաքին քաղաքական շահերի պահպանմանը։

3․ Ի՞նչ ազգային-տարածքային խնդիրներ ունի Հայաստանն այսօր։ Տեսնու՞մ եք դրանց լուծումը, ինչպե՞ս /բլոգային աշխատանք/․ 
Արցախի հարցը մնում է Հայաստանի ամենաարդիական և բարդ ազգային-տարածքային խնդիրը։ Արցախը՝ հայերի պատմական հայրենիքը, շարունակում է լինել ոչ միայն Հայաստան-Ադրբեջան հարաբերությունների առանցքային խնդիր, այլև Հայաստանի ներքին և արտաքին անվտանգության գլխավոր մարտահրավերը։ 2020թ. Արցախի պատերազմի արդյունքում, որին նախորդել էր երկարատև դիվանագիտական փակուղին, Ադրբեջանը ստանձնել է Արցախի մեծ մասը, իսկ Հայաստանի վերահսկողությունը մնացել է միայն մի փոքր տարածք։ Հայաստանի և Թուրքիայի միջև տասնամյակներ շարունակ առկա են եղել անլուծելի խնդիրներ՝ կապված Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցի, պատմական տարածքների ու սահմանների հարցերի, ինչպես նաև դիվանագիտական հարաբերությունների բացակայության հետ։ Հայաստանն ունի մի շարք սահմանային խնդիրներ նաև Ադրբեջանի հետ, որոնք դեռ չեն կարգավորված։ 2020թ. պատերազմից հետո Ադրբեջանը ռազմավարական նշանակություն ունեցող որոշ սահմանային տարածքներ վերադարձրել է։ Միաժամանակ, Սյունիքի միջանցքի հարցը (որը նաև հայտնի է որպես «Զանգեզուրի միջանցք») անընդհատ ներգրավված է միջազգային մակարդակով բանակցությունների թեմա։ Հայաստանի միջազգային դիրքորոշումը, կախված նրանից՝ այն կհաջողե՞ր մտնել Եվրոպական միություն կամ այլ տարածաշրջանային կազմակերպություններ, նույնպես կարող է ազդել ազգային-տարածքային խնդիրների լուծման վրա։ Հայաստանն արդեն 2000-ականների կեսերից իր տեղը զբաղեցրել է ավելի առանձին դիվանագիտական և անվտանգության կառույցներում՝ կապված իր հավասարակշռված դիրքորոշման հետ, սակայն Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների պարագայում նրա արտաքին քաղաքականությունը պետք է մնա երկարաժամկետ ուղղված երկխոսության։

Կենդանի՝ Հայկական մուֆլոն.

Բնաշխարհիկ տեսակ է, ունի սահմանափակ տարածում։ Մինչև 20-րդ դարի սկիզբը տարածվածության շրջանն ընդգրկել է Հայկական լեռնաշղթայից մինչև Արագածի ստորոտները։ Այժմ կանգնած է անհետացման վտանգի եզրին։ Առանձնյակները ոչ մեծ խմբերով հանդիպում են Վայոց ձորի և Սյունիքի մարզերում, Խոսրովի անտառ արգելոցում։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։Մարմնակազմվածքը սլացիկ է, կենդանի զանգվածը՝ ոչ մեծ։ Արուների մարմնի երկարությունը 130-135 սմ է, մաքիներինը՝ 105-120 սմ, մնդավի բարձրությունը համապատասխանաբար՝ 85-90 և 70-80 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 50-60 և 35-45 կգ։ Արուները օժտված են խոշոր եղջյուրներով, որոնք ձգվելով դեպի մնդավ, կազմում են շրջան։ Մաքիները հիմնականում անեղջյուր են։ Մայրերն առաջին ծինում ունենում են մեկ, հետագայում՝ զույգ գառներ։Մազածածկը կոպիտ է, կարճ, բաց շագանակագույն՝ քստամազից և աղվամազից կազմված։ Հասուն արուների մեջքին կա սպիտակ թամբանման նշան։ Ընտանի ոչխարի ամենահավանական նախահայրերից է։ Ընտանի ոչխարի հետ տրամախաչումից տալիս է առողջ պտղատու սերունդ։ Ապրում է 12-14 տարի։Տարածված են Հայկական լեռնաշխարհում՝ Հայաստանում և Իրանում։ Մուֆլոններ կան նաև Կիպրոս, Կորսիկա և Սարդինիա կղզիներում, սակայն պարզ չէ դրանք վայրենացած ոչխարներ են, թե իրական մուֆլոններ։ Էդեմիկ տեսակ է, ունի սահմանափակ տարածում։ Մինչև 20-րդ դարի սկիզբը տարածվածության շրջանն ընդգրկվել է Հայկական լեռնաշղթայից մինչև Արագածի ստորոտները։ Տարածված է նաև Նախիջևանում և Հյուսիսարևմտյան Իրանում։ Այժմ կանգնած է անհետացման վտանգի եզրին։ Առանձնյակները ոչ մեծ խմբերով (մինչև 7-8 գլուխ) հանդիպում են Վայոց ձորի և Սյունիքի մարզերում, Խոսրովի անտառ արգելոցում։Ապրում է լեռնային չոր տափաստաններում, գիհու, նշենու և այլ չորասեր բուսականության առկայությամբ (Ուրծի լեռնաշղթա), ենթալպիան և ալպիական մարգագետիններում(Վայոց ձոր և Սյունիք)։ Գերադասում են կիրճերի, ժայռաբեկորների և նման այլ տեղամասերի հետ համակցված բաց բիոտոպերը 1000-3000 մ բարձրություններում։Հայաստանում մուֆլոնն ապրում է մշտապես՝ ձմռանը չքոչելով, իսկ տարվա տաք եղանակներին դիտվում է արուների ներհոսք Նախիջևանի կողմից։ Մուֆլոնը պարբերաբար կատարում է ուղղահայաց միգրացիաներ. ձմռանը՝ դեպի նախալեռներ, ամռանը՝ դեպի բարձունքներ։Բնակվում են լեռնային լանդշաֆտներում։ Էգերն ապրում են 100 առանձնյակից կազմված խմբերով, իսկ արուները՝ միայնակ, երբեմն կազմում են մի քանի հազար գլխից կազմված հոտեր։ Շատ տեսակներ գաղթում են կերով հարուստ տարածքներ։ Ապրում է 12-14 տարի։Զուգավորումը տեղի է ունենում նոյեմբերի վերջից մինչև դեկտեմբերի սկիզբը։ Հղիությունը տևում է 5-6 ամիս։ Ձագերը (սովորաբար, զույգ) ծնվում են մայիսի կեսերից մինչև հունիսի սկիզբը։ Մայրերն առաջին ծինում ունենում են 1, հետագայում՝ զույգ ձագեր։Ներկայիս գնահատմամբ՝ մուֆլոնի թվաքանակը Հայաստանում չի գերազանցում 250-300 առանձնյակները։ Պոպուլյացիայի հիմնական մասն ապրում է Բարգուշատի և Զանգեզուրի լեռնաշղթաներում (200 առանձնյակներից ոչ ավելի)։

Թռչուն՝ Բլրային արծիվ.

Մարմնի երկարությունը 72-83 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 190-210 սմ, իսկ կենդանի զանգվածը մոտ 3 կգ է։ Խոշոր գիշատիչ թռչուն է, մարմինը՝ սև-դարչնագույն, գագաթի հետին մասը և ծոծրակը՝ բաց գույնի, ուսափետուրներին կա սպիտակ փոքր բիծ։Մարմինը թույլ զոլավոր է, պոչը՝ վերևից բաց մոխրագույն մուգ լայն ծայրաշերտով։ Թռիչքի պահին պոչը փակ է։ Երիտասարդի մարմինը բաց դեղին-դարչնագույն է՝ մուգ խայտերով։ Թռչում է թևերի դանդաղ թափահարումներով։ Թռիչքի ընթացքում բաց գույնի գագաթը, ծոծրակը և պոչավերևի հիմքը ցայտուն են դառնում արևի լույսի տակ։ Սավառնում է երկար, նեղ, հարթ թևերն ուղիղ տարածած, հասունները՝ պոչը փակած, իսկ երիտասարդները՝ բացած։ Սահասավառնում է թեթևակի վեր պարզած բազկաթևով, թևերի խոր ու դանդաղ թափահարումներով։ Սովորաբար հանդիպում է առանձին անհատներով, նույնիսկ՝ չվելիս։ Բնակվում է բարձրաբուն անտառներում, լքված պտղատու այգիներում և նոսր ծառերով լեռնատափաստաններում։Սնվում է կաթնասուններով, թռչուններով (որսում է գետնին) և լեշերով։Բույնը խոշոր հարթակ է՝ ճյուղերից և կանաչ բույսերից։ Բնադրում է ծառերի վրա կամ թփուտներում։ Դնում է 73 մմ տրամագծով, խամրած սպիտակ 2-3 ձու։Կենսակերպի և վարքի մանրամասների վերաբերյալ տեղեկությունները սուղ են։Օգտակար է․ ոչնչացնում է մկնակերպ կրծողներին և բնական սանիտար է։Տարածված է նախկին ԽՍՀՄ Եվրոպական մասի հարավային շրջաններում, Ղազախստանում, Ալթայի լեռներում և նախալեռներում, Մինուսինսկի անտառատափաստանում, Անդրբայկալում, Հարավային Կովկասում, Թուրքմենստանում, Տաջիկստանում, Բալկանյան թերակղզում, Իսպանիայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում և Հարավարևմտյան Ասիայում։ Վերջին տարիներին խիստ կրճատվել են արեալի արևմտյան և հյուսիսային մասերը։ Արևելյան պոպուլյացիաները բավականին կայուն են։ Հայաստանում հանդիպում է հիմնականում չուի ժամանակ, հավանաբար, հազվադեպ ձմեռում է հանրապետության տարածքում։ 1955 թվականին առաջին անգամ բնադրում է հայտնաբերվել Տավուշի մարզում և Այրումի մոտակայքում։ Նույն շրջանում գերեզմանաարծիվը բնադրել է 1976 թվականին և գրանցվել՝ 1978-1979 թվականներին։Հայաստանի ֆաունայի համար անհետացող տեսակ է։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։Թվաքանակի արդի վիճակը գնահատելու համար տվյալները բավարար չեն։Վտանգման հիմնական գործոններն են հավանաբար, կերային պաշարների կրճատումը, բնադրման պայմանների վատթարացումը, չուի շրջանում թռչուններին սպանելը, չուի ժամանակ որսագողությունը` խրտվիլակներ պատրաստելու և իրացնելու նպատակով, գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող թունաքիմիկատների ազդեցությունը։

Բույս՝ Ասպլեն Վորոնովի

Կոճղարմատավոր, բազմամյա բույս է։ Բարձրությունը հասնում է մոտ 20 սմ-ի։ Վայրի թիթեղը փափուկ է, կաշեկերպ, անփայլ-կանաչ, երկարավուն նշտարաձև։ Կոթունը թիթեղին հավասար է։Հայաստանում հանդիպում է Լոռու (Սպիտակի, Բազումի լեռնաշղթաներ) և Զանգեզուրի (Կապանի) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հանդիպում է նաև Արևմտյան Կովկասում, Հարավարևմտյան և Կենտրոնական Անդրկովկասում, Թուրքիայում։Աճում է ստորին լեռնային գոտուց մինչև ենթալպյան գոտի՝ ծովի մակարդակից 900-2500 մ բարձրությունների վրա, անտառների քարքարոտ տեղերում, ժայռերի միջև[1]։Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է 3 աճելավայրեր, որոնցից մեկը գտնվում է զգալի հեռավորության վրա։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Տեսակին աճելավայրի պայմանների փոփոխության հետ կապված սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։

Three experiences I have had

Dear Sir / Madam,

I would like to apply for the job of tour leader for your Overland Africa tours. I have had lots of useful experience for this role.

I have spent five months backpacking around Africa. In 2018, I visited Ethiopia, Kenya and Tanzania. I used local transport and organised my own accommodation, food and visas. I enjoyed meeting local people, learning about local traditions and visiting natural parks. I read and learned a lot about the culture and wildlife, and I even learned some Swahili and Afrikaans. This trip taught me to be independent and to organise travel arrangements.

I have also worked as a leader at a children’s summer camp in the south of England. I worked there in 2017. I led activities for children aged 9-12, including football, climbing and campfire songs and games. For this work, I received training in climbing instruction and first aid. During this time, I developed many useful skills. For example, I had to ensure the children were always safe and happy. I learned how to be helpful and positive, and I also learned ways to entertain people and help them make friends when they are with strangers.

Finally, I have completed the Active Youth Challenge. I did this while I was at high school in 2016. To complete this challenge, I firstly had to volunteer with a local organisation. I helped at a social club for the elderly, where I chatted and played games with the members. The experience taught me to be patient and friendly. Secondly, I had to learn something by myself. I learned car mechanics. This taught me some useful, practical skills. Thirdly, I organised a four-day camping and hiking trip in the Scottish mountains with other students from my school. This experience taught me about camping equipment and how to deal with problems like bad weather and getting lost.

I believe I have lots of useful experience to work as an Overland Tour Guide. I would love the opportunity to tell you more about my skills at an interview.

Yours faithfully,

Nicholas Rigby

4. Complete the time expressions with for or since.
1. For a year.
2. For half an hour 5 I was a student.
3. Since August.
4. Since nine o’clock.
5. Since I was a student.
6. For a couple of days.
7. For months.
8. Since 1999.

5. Match a line in A and B and a sentence in C. There is more than one answer.
1. I’ve known my best friend-for years-We met when we were 10.
2. I last went to the cinema-two weeks ago.-The film was rubbish.
3. I’ve had this watch-for three years.-My Dad gave it to me for my birthday.
4. We’ve used this book-since the beginning of term.-It’s not bad. I quite like it.
5. We lived in our old flat-from 1988 to 1996.-We moved because we needed somewhere bigger.
6. We haven’t had a break-for an hour.-I really need a cup of coffee.
7. I last had a holiday-in 1999.-I went camping with some friends.
8. This building has been a school-since 1985.-Before that it was an office.

Գործողության հատկանիշ ցույց տվաղ բառերը կոչվում են մակբայներ։

Մակբայները լինում են տեղի, ձևի, չափ ու քանակի, ժամանակի։
Տեղի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման տեղը, օրինակ՝ ամենուրեք, դեմ դիմաց, հեռու, մեջտեղ, գյուղեգյուղ, դռնեդուռ։
Ձևի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման ձևը, օրինակ՝ արագ, բարեկամաբար, դանդաղ, կամաց, հերոսաբար, միաձայն, լրջորեն, հազիվհազ, հապճեպ, հոտնկայս, ներքուստ, արտաքուստ։
Չափ ու քանակի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման
չափը, հատկանիշի դրսևորման աստիճանը, օրինակ՝ ամբողջովին, հաճախ, լիովին, գրեթե, մոտավորապես, բազմիցս, մասամբ, չափազանց, փոքր-ինչ, իսպառ, քառակի։
Ժամանակի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման ժամանակը, օրինակ՝ այժմ, այլևս, այսուհետև, արդեն, նախօրոք, վաղ, վաղուց, ուշ, օրեցօր, առայժմ, միշտ, հիմա, հավիտյան։
Որոշ մակբայներ բազմիմաստ են և տարբեր նախադասություններում կարող են արտահայտել տարբեր իմաստներ։ Սրանք կոչվում են ընդհանրական մակբայներ, օրինակ՝ Շուտ-շուտ այցելում է (չափ). Շուտ-շուտ ուտում էր (ձև)։ Սրանց տեսակը որոշվում է ըստ տվյալ կիրառության։
Մակբայների մի մասը կազմված է մակբայակերտ ածանցներով, որոնցից են՝ -բար (օրինակ՝ հերոսաբար), -պես (օրինակ՝ մշտապես), —որեն(օրինակ՝ մտերմորեն), -ովին (օրինակ՝ ամբողջովին), —ակի (օրինակ՝ շեղակի), -գին (օրինակ՝ ցավագին), -պատիկ (օրինակ՝ կրկնապատիկ), —վարի (օրինակ՝ մարդավարի), —ուստ (օրինակ՝ ներքուստ) և այլն։
Նախադասության կազմում մակբայները կատարում են պարագաների
շարահյուսական պաշտոններ։

Գործնական աշխատանք

1. Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ մակբայը։
1. արագորեն, դեպի, փայտե, անշուշտ
2. ապա, մասին, լիովին, անշուշտ
3. եթե, որտեղ, ամենուր, այստեղ
4. մյուս, բոլոր, ուր, հապճեպ
5. ոչինչ, գրեթե, ինչ-որ, այսպես
6. երբ, բայց, նախօրոք, յուրաքանչյուր
7. միաձայն, ձայնավոր, հնչյուն, շառաչ
8. ինչ-ինչ, փոքր-ինչ, ինչ, որտեղ
9. սա, բոլոր, մասամբ, յուրաքանչյուր
10. ողջ, ամբողջ, ամբողջովին, ոչ մի

2. Կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով տրված մակբայները։
Հերոսաբար, մասամբ, փոքր-ինչ, ամենուրեք, լիովին։

Նա հերոսաբար հաղթեց։
Ես մասամբ կարողացա կատարել առաջադրանքը։
Ես փոքր-ինչ հոգնել եմ
Նա ամենուրեք փնտրում էր իր գիրքը։
Ես լիովին հասկացա։

3.Հետևյալ մակբայները գործածել բայերի հետ, գրել մակբայի տեսակը։
Հանկարծակի-գալ (Ձևի մակբայ)
գյուղեգյուղ-ընկնել (տեղի մակբայ)
դեսուդեն-թափառել (տեղի մակբայ)
լրջորեն-խոսել (ձևի մակբայ)
մեն-մենակ-խոսել (ձևի մակբայ)
միաձայն-հարցնել (ձևի մակբայ)
ամբողջովին-հասկանալ (չափ ու քանակի մակբայ)
տարեցտարի-սպասել (ժամանակի մակբայ)
անմիջապես-հիանալ (ձևի մակբայ)
ագահաբար-ուտել (ձևի մակբայ)
հաճախակի-ուշաթափվել (չափ ու քանակի մակբայ)
խումբ-խումբ-գրել (ձևի մակբայ)
արագ-արագ-քայլել (չափ ու քանակի մակբայ)
վերջիվերջո-տեսնել (ձևի մակբայ)
հոտնկայս-դիմավորել (ձևի մակբայ)
ներքուստ-խղճալ (ձևի մակբայ)
նյութապես-ցանկանալ (ձևի մակբայ)

4.Տրված ածականներից ածանցների միջոցով կազմել մակբայներ։
քնքուշ-քնքշորեն
չար-չարորեն
համեստ-համեստորեն
դաժան-դաժանորեն
վայրագ-վայրագորեն
մեղմ-մեղմորեն
խիզախ-խիզախորեն
քաջ-քաջաբար
վեհ-վեհորեն
անշեղ-անշեղորեն
խոնարհ-խոնարհորեն
մարդկային-մարդկայինորեն
լուրջ-լրջորեն
ագահ-ագահորեն

5.Գտնել մակբայները, որոշել տեսակը։

Այստեղ օդն այնքան խեղդուկ էր, որ մարդիկ հազիվ կարողանում էին շունչ քաշել։ Շշնջյունները վայրկենաբար ընդհատվեցին։ Բժիշկը կամացուկ հայտնեց նրան որդու ժամանման լուրը։ Նա տխրում էր մենակ, առանց զավակների։ Թվում է, թե վաղուց, շատ վաղուց է բաժանվել նրանցից և կարծես անջատված է նրանցից հավիտյան։

Հազիվ-ձևի մակբայ
վայրկենաբար-ժամանակի մակբայ
կամացուկ-ձևի մակբայ
վաղուց-ժամանակի մակբայ

60սմ

S₁/S₂=K²

Նմանակ կողմը կլինի 2,5սմ

S₁/S₂=K²

8/x=(7/5)²

S₁/S₂=49/25

x=18

50-18=32