Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու․
Թեմա 12․ Հայ ժողովուրդը Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին /1941-45 թթ․/
ա/ Պատերազմի սկիզբը
բ/ Հայ ժողովուրդի մասնակցությունը պատերազմական գործողություններին /բանավոր, էլ․ դասագիրք, էջ 78-84, նաև այլ աղբյուրներ/

Առաջադրանք.
1․ Ներկայացրե՛ք հայկական դիվիզիաները, ԽՍՀՄ հայ հերոսներին և մարշալներին, նրանց մարտական ուղին։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, ԽՍՀՄ ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը կազմակերպեց հատուկ հայկական դիվիզիաներ, որոնց կազմում կային հայ զինվորներ և հրամանատարներ։
Նույնիսկ ԽՍՀՄ ստեղծման առաջին տարիներին, երբ պայքարում էին մեծ թվով հակառակորդների դեմ, հայկական դիվիզիաները զինված և մարտական պատրաստություն էին անցնում: Դիվիզիայի անդամներն ակտիվ մասնակցություն ունեցան Մեծ Հայրենական պատերազմում, և այն հայտնի դարձավ որպես մարտունակ, համառ և կազմակերպված։
Այդ դիվիզիան ձգտում էր մոբիլիզացման և կազմավորման ժամանակ համախմբել առավել մեծ թվով հայերին, որոնք մեկտեղ գումարեցին իրենց ողջ գիտելիքները և մարտական պատրաստությունը։

ԽՍՀՄ հայ հերոսներ
Սարգիս Հարությունյան — ԽՍՀՄ ժողովրդական հերոս, հրամանատար, որը արժանացել է բարձրագույն պատվին՝ «ԽՍՀՄ ժողովրդական հերոս» կոչմանը՝ հանուն իր աներևակայելի խիզախության և մարտական հաջողությունների Մեծ Հայրենական պատերազմում։

Անդրանիկ Օզանյան — Հայ ազգային հերոս, մեծ պատերազմի ժամանակ նրա հրամանատարությունը մեծ նշանակություն ունեցավ երկրի պաշտպանության մեջ։ Անհավատալի խիզախություն ու ռազմավարություն ցուցաբերած Օզանյանը հայտնի դարձավ որպես հայկական բանակի լավագույն հրամանատարներից։

ԽՍՀՄ հայ մարշալներ
Հայկ Հովհաննիսյան — ԽՍՀՄ մարշալ, որն իր կյանքի մեծ մասը նվիրեց բանակին։ Նա հանդես եկավ ռազմավարական մարտերում, որոնց միջոցով ստացավ աշխարհիկ ճանաչում։

Աշոտ Կարապետյան — Մարշալ, ով մասնակցեց պատմական նշանակության մարտերին և նաև բարելավեց հայկական բանակի ռազմավարական կարողությունները։

2․ Ընտանիքներում, զրուցելով ծնողների, տատիկ-պապիկների հետ, իրականացրե՛ք հետևյալ նախագծային աշխատանքը՝ «Իմ պապերը /ազգականները/՝ Հայրենական Մեծ պատերազմի մասնակիցներ /բլոգային աշխատանք/․

Every Journey Tells a Story

Every journey, big or small, tells a unique story. When we travel to a new place, we experience new sights, sounds, and people. These experiences teach us new things and help us grow. Even a walk around the neighborhood can lead to interesting discoveries, like meeting a new friend or seeing a beautiful sunset. Every step we take on a journey adds to our personal story, shaping who we are. Whether it’s a short trip or a long adventure, every journey has its own special tale to tell, full of memories and lessons that stay with us forever.

Շաղկապ

Լեզվում կան բառեր, որոնք իրար են շաղկապում բառեր կամ ամբողջ
նախադասություններ։ Այդ բառեը միավորվում են շաղկապ խոսքի մասի մեջ։ Համեմատենք հետևյալ նախադասությունները. Գիրքը և տետրը դրված են սեղանին։
Աշակերտը մտավ դասարան և վերցրեց գիրքը։ Նախադասություններից
առաջինում և-ը իրար է շաղկապել նախադասության անդամներ, իսկ երկրորդում՝ նախադասություններ։ Բառեր և նախադասություններ իրար շաղկապող բառերը կոչվում են շաղկապներ։
Շաղկապները բաժանվում են երկու խմբի՝ համադասական և ստորադասական։ Համադասական շաղկապներն իրար են շաղկապում բառեր կամ համադաս, համազոր նախադասություններ, իսկ ստորադասական շաղկապները՝ ստորադաս նախադասությունը շաղկապում են գերադասին։
Համադասական շաղկապներից են՝ և, ու, բայց, իսկ, սակայն, էլ, այլ, նաև, այլև, կամ, ապա և այլն։
Ստորադասական շաղկապներից են՝ որ, որովհետև, քանզի, մինչև որ, եթե, թեև, թեկուզ, թեպետ, որպեսզի, քանի որ և այլն։
Ըստ կիրառության՝ շաղկապները լինում են մենադիր, կրկնադիր և զուգադիր։

Մենադիր են միայնակ գործածվող շաղկապները:
Մութն ընկավ, և բոլորը ցրվեցին։
Կրկնադիր են կրկնվող շաղկապները:
Նա և՛ սովորում էր, և՛ աշխատում։
Զուգադիր են որոշակի զույգերով գործածվող շաղկապները:
Եթե թույլ տան, ապա կգամ։ Թեև դժվար էր, սակայն կատարեցինք։ Ոչ միայն եկավ, այլև բոլորին օգնեց։ Ոչ թե դժգոհեք, այլ փորձեք որևէ ձևով օգնել։

Կրկնադիր շաղկապների վրա շեշտ է դրվում, և նրանց կապակցած միավորները տրոհվում են ստորակետերով։ Շաղկապները նախադասության անդամ չեն համարվում։

Գործնական աշխատանք
1.Գտնե՛լ շաղկապները և խմբավորե՛լ (համադասական և
ստորադասական)։
Համադասական՝ և, բայց, սակայն, նաև։
Ստորադասական՝ որովհետև, քանզի, եթե, թեև, քանի որ, որպեսզի։

 2. Կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով եթե,
որպեսզի, որովհետև, սակայն, իսկ, և շաղկապները։
Եթե ես շատ սիրեի անձրևը, ես ավելի հաճախ դուրս կգայի այդ եղանակին։
Մենք պիտի սպասենք մինչև անձրևը դադարի, որպեսզի կարողանանք դուրս գնալ։
Ես չեմ գնացել առավոտյան վազքի, որովհետև առավոտյան անձրևում էր։
Ես անձրևի ժամանակ զբոսնում էի, սակայն սկսեց փոթորիկ։
Անձրև խոնավեցրեց ծառերը, իսկ ծառերը ավելի փարթամ դարձան։

3. Ձևաբանական վերլուծության ենթարկել հետևյալ նախադասությունները՝ յուրաքնաչյուր բառի համար գրելով դրա ձևաբանական հատկանիշները։

Օրինակ՝ փակեց-դիմավոր բայ, սահմանական եղանակ, անցյալ կատարյալ ժամանակ, 3-րդ դեմք, եզակի թիվ

Հանկարծ տեսավ նրան, ցնցվեց, ոստյուն արեց դեպի ետ, բայց մի կրակված ձեռք փակեց հնձանի դռնակը։

Նստել էր ու միտք էր անում՝ ականջը սիմինդրի տերևների խշշոցին։

Շուտով կիջնի ձմեռ, և ո՞վ գիտի, բացվող գարնանը նորից պիտի ի՞նքը բանա այգու դուռը, թե մի ուրիշ ձեռք։

Հանկարծ-Ձևի, ժամանակի մակբայ։
Տեսավ-Դիմավոր բայ, սահմանական եղանակ, անցյալ կատարյալ, եզակի թիվ, երրորդ դեմք։
Նրան-Անձնական դերանուն, երրորդ դեմք, եզակի թիվ։
Ցնցվեց-Դիմավոր բայ, սահմանական եղանակ, անցյալ կատարյալ, եզակի թիվ, երրորդ դեմք։
Ոստյուն-գոյական, ուղղական հոլով
Արեց-դիմավոր բայ, սահմանական եղանակ, անցյալ կատարյալ, եզակի թիվ, երրորդ դեմք։
Դեպի-Կապ
Ետ-տեղի մակբայ
Բայց-Համադասական շաղկապ
Մի-Քանակական թվական
Կրակված-Հարակատար դերբայ
Ձեռք-գոյական, ուղղական հոլով, եզակի թիվ
Փակեց-դիմավոր բայ, սահմանական եղանակ, անցյալ կատարյալ, եզակի թիվ, երրորդ դեմք
Հնձանի-Գոյական, սեռական հոլով, եզակի թիվ
Դռնակը-Գոյական, Հայացական հալով, եզակի թիվ
Նստել էր-Դիմավոր բայ, սահմանական եղանակ, վաղակատար անցյալ, եզակի թիվ, երրորդ դեմք
Ու-Համադասական շաղկապ
Միտք-գոյական, ուղղական հոլով, եզակի թիվ
Անում էր-Դիմավոր բայ, սահմանական եղանակ, անկատար անցյալ, եզակի թիվ, երրորդ դեմք
Ականջը-գոյական, հայցական հոլով, եզակի թիվ
Սիմինդրի-գոյական, սեռական հոլով, եզակի թիվ
Տերևների-գոյական, սեռական հոլով, հոգնակի թիվ
Խշշոցին-գոյական, սեռական հոլով, եզակի թիվ։
Շուտով-Ժամանակի մակբայ
Կիջնի-Դիմավոր բայ, ենթադրական եղանակ, անցյալ, եզակի թիվ, երրորդ դեմք
Ձմեռ-գոյական, ուղղական հոլով, եզակի թիվ։
և-Համադասական շաղկապ
Ո՞վ-Հարցական դերանուն
Գիտի-Դիմավոր բայ, սահմանական եղանակ, անցյալ կատարյալ, եզակի թիվ, երրորդ դեմք
Բացվող-Ենթակայական դերբայ
Գարնանը-գոյական, հայցական հոլով
Նորից-Ժամանակի մակբայ
Պիտի բանա-Հարկադրական եղանակ, երրորդ դեմք, ապառնի
Ի՞նքը-Անձնական դերանուն
Այգու-գոյական, սեռական հոլով, եզակի թիվ
Դուռը-գոյական, հայացական հոլով, եզակի թիվ
Թե-Համադասայան շաղկապ
Ուրիշ-Անորոշ դերանուն

Նոյեմբերի 27-դեկտեմբերի 1
Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա 8․Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիան՝ որպես երեխայի պաշտպանության երաշխավոր

Առաջադրանք
1․ Ընթերցե՛ք Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիան  և առանձնացրե՛ք այն հոդվածները, որոնք այնքան էլ չեն գործում իրական կյանքում /բլոգային աշխատանք/․
Հոդված 12 – Երեխաների իրավունքն ունենալ իրենց կարծիքը և ազատ արտահայտել այն
Դրա պատճառն այն է, որ երեխաների ձայնը հաճախ չի լսվում, հատկապես ընտանիքում կամ դպրոցում, որտեղ նրանց կարծիքը չի գնահատվում կամ հաշվի չի առնվում որոշումներ կայացնելու գործընթացում։ Չնայած այդ իրավունքը նշված է, շատ երեխաներ չեն կարողանում առանց վախի արտահայտել իրենց կարծիքը կամ պահանջները։

Հոդված 19 – Բռնությունից պաշտպանված լինելու իրավունք
Հայաստանում հաճախակ հանդիպում է երեխաների նկատմամբ բռնության դեպքեր՝ թե՛ ֆիզիկական, թե՛ հոգեբանական։ Ընտանիքում և դպրոցում բռնության կանխարգելման համակարգը դեռևս անբավարար է, և երեխաները չեն կարողանում պաշտպանվել բռնությունից։

Հոդված 28 – Կրթություն ստանալու իրավունք
Չնայած կրթության իրավունքին, դեռևս կան երեխաներ, ովքեր չունեն բավարար կրթական հնարավորություններ՝ սոցիալական վիճակի, տարիքային խոչընդոտների կամ տանն ու դպրոցում համապատասխան աջակցություն չլինելու պատճառով։ Քիչ երեխաներ ունեն հավասար հնարավորություններ բարձրորակ կրթություն ստանալու։

Էուկարիոտ բջջիջներ

Կորիզավոր կամ Էուկարիոտ են կոչվում բոլոր օրգանիզմները, որոնց բջիջներն ունեն բջջակորիզ և ներքին թաղանթ։ Կորիզավոր են՝ բույսերը, կենդանիները, սնկերը։ Կենդանական էուկարիոտիկ կամ կորիզային բջիջների բջջապատը թույլ է արտահայտված։ Կան նաև որոշ առանձնյակներ, որոնց մոտ բջջապատը նույնիսկ բացակայում է։ Էուկարիոտիկ բջիջները միմյանցից տարբերվում են նաև կենսաքիմիական հատկանիշներով, ինչպես նաև պահեստային աղաջրերի կազմով։

Կորիզավոր օրգանիզմների բջիջները նույնպես արտաքինից ծածկված են թաղանթով, որի տակ ցիտոպլազման է։ Ի տարբերություն նախակորիզավորների՝ կորիզավոր բջիջների ցիտոպլազմայում են գտնվում կորիզը և բազմաթիվ օրգանոիդներ՝ էնդոպլազմային ցանցը, Գոլջիի համալիրը, միտոքոնդրիումները և այլն։ Կորիզավոր բջիջներում կորիզը ցիտոպլազմայից սահմանազատված է կորիզաթաղանթով։ Կորիզում են բջջի գենետիկական տեղեկատվություն կրող կառուցվածքներն են՝ քրոմոսոմները։ Բջջում յուրաքանչյուր օրգանոիդ կատարում է որոշակի գործառույթ, վերջիններս էլ ամբողջությամբ պայմանավորում են բջջի կենսագործունեությունը։ Բջիջների ձևերը բազմազան են, ինչը պայմանավորված է նրանց ֆունկցիայով։ Էուկարիոտիկ բջիջը ունի բարդ մոլեկուլային կառուցվածք։ Այստեղ տարբերակված են բջջի բաղադրամասերը՝ բջջաթաղանթը, ցիտոպլազման և բջջակորիզը։

x=18

50-18=32

Կորսված օրեր։ Դինո Բուցատի

Մի քան օր հետո, ինչ դարձել էր շքեղ ամառանոցի տեր, Էռնեստ Կաձիրան տուն վերադառնալով, հեռվից նկատեց մի մարդու, ով մի արկղ ուսերի վրա դրած` դուրս ելավ ցանկապատի երկրորդական դռնից ու այն դրեց մի բեռնատարի վրա: Չհասցրեց հասնել նրան` նախքան նա կմեկներ: Այդժամ նստեց մեքենան ու գնաց նրա ետևից: Բեռնատարը գնաց երկար, մինչև քաղաքի ամենահեռու ծայրամասը ու կանգ առավ մի ձորի պռնկին:
Կաձիրան իջավ մեքենայից ու գնաց տեսնելու: Անծանոթը վայր բերեց արկղը բեռնատարի վրայից, ու մի քանի քայլ անելուց հետո, այն շպրտեց քարափին, ուր լցված էին արդեն հազարավոր այդպիսի արկղեր:
Մոտեցավ այդ մարդուն ու հարցրեց.
-Տեսա, թե ինչպես այս արկղը դու տարար իմ այգուց: Ի՞նչ կար դրա մեջ: Եվ ի՞նչ են նշանակում այս բոլոր արկղերը:
Մարդը նայեց նրա ու ժպտաց.
-Դրանցից դեռ էլի կան բեռնատարի վրա, որ պիտի դեն նետվեն: Չգիտե՞ս: Դրանք օրեր են:
-Ի՞նչ օրեր:
-Քո օրերը:
-Իմ օրե՞րը:
-Քո կորսված օրերը: Օրերը, որ դու կորցրել ես: Դրանց սպասում էիր, ճի՞շտ է: Դրանք եկան: Ի՞նչ արեցիր դրանց հետ: Նայի՛ր դրանց, անփոփոխ են, դեռևս լիքը: Իսկ հիմա՞:
Կաձիրան նայեց: Կազմել էին մի ահռելի կույտ: Դարալանջով իջավ ներքև ու բացեց դրանցից մեկը:
Ներսում մի աշնանային ճանապարհ էր, իսկ ծայրին՝ Գրացիելան էր՝ իր հարսնացուն, ով հեռանում էր ընդմիշտ: Իսկ ինքը նրան նույնիսկ չէր կանչում:
Բացեց մեկ ուրիշը ու դրա մեջ տեսավ հիվանդանոցային մի սենյակ, իսկ մահճակալին՝ իր եղբայր Ջոզուեին, որի վիճակը վատ էր, որը նրան էր սպասում: Բայց ինքը գործերով ինչ-որ տեղ էր մեկնել:
Բացեց երրորդը: Հինավուրց խունացած տան ճաղերի ետևում Duk-ն էր` իր հավատարիմ գամփռը, որ սպասում էր նրան արդեն երկու տարի, և որի կաշին ու ոսկորներն էին մնացել: Իսկ ինքը չէր էլ մտածում վերադառնալու մասին:
Ինչ-որ ցավ զգաց իր ներսում, ստամոքսի մեջ: Բեռնաթափող մարդը կանգնած էր ուղիղ ձորի պռնկին, անշարժ՝ որպես դահիճ:
-Պարո՛ն, -գոռաց Կաձիրան. -Լսեցե՛ք: Թողե՛ք, գոնե այդ երեք օրերը վերցնեմ: Աղաչո՛ւմ եմ ձեզ: Գոնե այդ երեքը: Ես հարուստ եմ: Ձեզ կտամ ինչ-որ ուզենաք:
Բեռնաթափող մարդը մի շարժում արեց աջ ձեռքով, կարծես մատնանշելու համար մի անհասանելի կետ, կարծես ասելու համար, թե արդեն չափազանց ուշ է և ոչ մի դարմանում այլևս հնարավոր չէ: Հետո չքացավ օդի մեջ, ու վայրկենապես անհետացավ նաև առեղծվածային արկղերի ահռելի կույտը:
Ու թանձրանում էր գիշերվա խավարը:

Առաջադրանքներ

Ա․  Ո՞րն էր այդ երեք օրերի ընդհանուր փոխաբերական իմաստը: Հիմնավորե՛ք Ձեր կատարած ընտրությունը.

• այդ օրերը բոլորն էլ անցած էին,
  Իրոք այդ բոլոր օրերը անցած էին, և ոչինչ այլևս չէր կարող հետ բերել։
• երեք օրերում էլ սիրելի էակներ էին,
  Այդ երեք մարդիկ, նրան հարազատ մարդիկ էին, և նա ցանկանում էր հետ բերել այդ բոլոր պահերը։
• երեք օրերում էլ մնացել էր մեղքի զգացում,
  Նա զղջում էր իր չարածների համար, որ ամեն կերպ պարտավոր էր լինել իրեն հարազատ մարդկանց կողքին, բայց նա հրաժարվել էր։
• բոլոր օրերն էլ շպրտվել էին քարափին:

Բ․  Հիմնավորե՛ք հետևյալ մտքերի անհրաժեշտությունը ստեղծագործության մեջ.
-Պարո՛ն, -գոռաց Կաձիրան. -Լսեցե՛ք: Թողե՛ք, գոնե այդ երեք օրերը վերցնեմ: Աղաչո՛ւմ եմ ձեզ: Գոնե այդ երեքը: Ես հարուստ եմ: Ձեզ կտամ ինչ-որ ուզենաք:
-Քո կորսված օրերը: Օրերը, որ դու կորցրել ես: Դրանց սպասում էիր, ճի՞շտ է:
 Գ․ Հիմնավորե՛ք պատմվածքի այսպիսի ավարտը․
Ու թանձրանում էր գիշերվա խավարը:

Կաձիրան չէր կարող վերականգնել իր անցյալը, քանի որ այն կորցրած էր, և այս հարցը դառնում է կարևոր միտք։ Այստեղ դրվագը ընդգծում է թե՛ անցյալին տրված արժեքը, թե՛ այն, որ մենք չենք կարող վերադարձնել այն, ինչ արդեն անցել է։ Գիշերվա խավարն ուղեկցում է մի տրամադրություն, որը սեղմում է մարդու ճակատագիրը՝ թողնելով նրան միայնակ իր մտքերի ու դժգոհությունների հետ։ Այս արտահայտությունը ամփոփում է Կաձիրայի վիճակը, որը կանգնած է անցյալի և ներկայի միջև՝ զրկված հնարավորությունից վերականգնելու ժամանակը, իսկ մութը խորհրդանշում է այն անընդհատ և անխուսափելի փաստը, որ ժամանակը չի կարելի վերադարձնել։

Դ․ Մեկ նախադասությամբ գրեք մեկ այլ ավարտ, որը Ձեր կարծիքով կհամապատասխանի պատմվածքին։
Երբ երկինքը մթնում էր, Կաձիրայի աչքերում ավելի պայծառ էր համառությունը, որը նրան ստիպում էր հավատալ, որ դեռ կարելի է գտնել կորցրած ժամանակը։

1. Տեքստից դո’ւրս գրել գոյականները, ածականները, թվականները, բայերը, մակբայները, կապերը։
   Մակբայ
   Հեռվից, ահա, երբ, միայն, հենց, ապա:
   Կապերը
   Մեջ, հեռվից, վրա։
   
2. Դիմավոր բայերի դեպքում՝ գրել եղանակը, ժամանակը, դեմքը թիվը։
   Նստում է-Սահմանական եղանակ, Անկատար ներկա, երրորդ դեմք, եզակի թիվ։
   Կորչում են-Սահմանական եղանակ, Անկատար ներկա, երրորդ դեմք, հոգնակի թիվ։
   Թվում է-Սահմանական եղանակ, Անկատար ներկա, երրորդ դեմք, եզակի թիվ։
   Տալու է-Սահմանական եղանակ, ապակատար անցյալ, երրորդ դեմք, եզակի թիվ։
   Դրել են-Սահմանական եղանակ, վաղակատար ներկա, երրորդ դեմք, եզակի թիվ։
   Լսվում են-Սահմանական եղանակ, Անկատար ներկա, երրորդ դեմք, եզակի թիվ։
   Թռչում են-Սահմանական եղանակ, Անկատար ներկա, երրորդ դեմք, եզակի թիվ։
   Բարձրանում են-Սահմանական եղանակ, Անկատար ներկա, երրորդ դեմք, եզակի թիվ։
   Տաքանում են-Սահմանական եղանակ, Անկատար ներկա, երրորդ դեմք, եզակի թիվ։
   Ապրել է-Սահմանական եղանակ, վաղակատար ներկա, երրորդ դեմք, եզակի թիվ։
   Բացվել է-Սահմանական եղանակ, վաղակատար ներկա, երրորդ դեմք, եզակի թիվ։
   Քշել են-Սահմանական եղանակ, վաղակատար ներկա, երրորդ դեմք, եզակի թիվ։
   
3. Անդեմ բայերի դեպքում՝ նշել տեսակը։

Կաքավաբերդի գլխին տարին բոլոր ամպ է նստում, բերդի ատամնաձև պարիսպները կորչում են սպիտակ ամպերի մեջ, միայն սևին են անում բարձր բուրգերը։ Հեռվից ավերակներ չեն երևում և այնպես է թվում, թե բուրգերի գլխին հսկում կա, գոց են ապարանքի երկաթե դռները, աշտարակի գլխից մեկը ահա ձայն է տալու քարափը բարձրացողին։

Իսկ երբ քամին ցրում է ամպերը, ձորերում հալվում են ամպի ծվենները, պարսպի վրա երևում են մացառներ, աշտարակի խոնարհված գլուխը և կիսով չափ հողի մեջ խրված պարիսպները։ Ո՛չ մի երկաթյա դուռ և ո՛չ մի պահակ աշտարակի գլխին։

Լռություն կա Կաքավաբերդի ավերակներում։ Միայն ձորի մեջ աղմկում է Բասուտա գետը, քերում է ափերը և հղկում հունի կապույտ որձաքարը։ Իր նեղ հունի մեջ գալարվում է Բասուտա գետը, ասես նրա սպիտակ փրփուրի տակ ոռնում են հազար գամփռներ և կրծում քարե շղթաները։

Պարիսպների գլխին բույն են դրել ցինը և անգղը։ Հենց որ բերդի պարիսպների տակ ոտնաձայն է լսվում, նրանք կռնչյունով աղմկում են, թռչում են բներից և ահարկու պտույտներ անում բերդի կատարին։ Ապա բարձրանում է քարե արծիվը, կտուցը կեռ թուր, մագիլները՝ սրածայր նիզակներ, փետուրները որպես պողպատե զրահ։

Կաքավաբերդի բարձունքի միակ ծաղիկը ալպիական մանուշակն է, ցողունը կաքավի ոտքի պես կարմիր, ծաղիկը ծիրանի գույն։ Քարի մոտ է բսնում ալպիական մանուշակը, պարիսպների տակ։ Արևից քարերը տաքանում են, և երբ ամպերը ծածկում են քար ու պարիսպ, մանուշակը թեքվում է, գլուխը հենում քարին։ Ծաղկափոշու մեջ թաթախված գունավոր բզեզին մանուշակը ճոճք է թվում, աշխարհը՝ ծիրանագույն բուրաստան։

Ներքևը, ձորում, Բասուտա գետի մյուս ափին, քարաժայռերի վրա, թառել են մի քանի տներ։ Առավոտյան ծուխ է ելնում երդիկներից, ծուխը ձգվում է կապույտ երիզի նման և հալվում ամպերի մեջ։ Շոգ կեսօրին գյուղում կանչում է աքլորը, աքլորի կանչի հետ պառավ մի շինական հորանջում է տան ստվերում, ձեռնափայտով ավազի վրա նշաններ գծում, նշանների հետ փորփրում գլխով անցածը։

Ե՛վ գյուղում, և՛ բերդի գլխին ժամանակը սահում է դանդաղ, տարիները նույն ծառի միանման տերևներն են։ Դրա համար էլ խառնվում է ծերունու հիշողությունը։ Գետն աղմկում է առաջվա հանգով, նույն քարերն են և նույն քարե արծիվը։

Քանի՜ սերունդ է ապրել Բասուտա գետի մոտ, կարկատած թաղիքները փռել ցեխերի վրա, եղեգնով պատել վրանները, և ամեն գարնան, երբ Կաքավաբերդի լանջին բացվել է ալպիական մանուշակը, այծ ու ոչխարը քշել են բերդի լանջերը, պարկը պանրով լցրել ու ձմեռը կրծել կորեկ հաց և այծի պանիր։

Тема урока: «Социальное неравенство»

Социальное неравенство — это явление, которое встречается в обществе на протяжении всей истории. Оно выражается в различиях между людьми в доступе к ресурсам, правам и возможностям. В основе этого неравенства часто лежат такие факторы, как богатство, образование, социальный статус, раса и пол. Некоторые люди, имея большую власть и богатство, могут позволить себе много привилегий, в то время как другие борются за выживание, сталкиваясь с трудностями в повседневной жизни.

Особенно остро социальное неравенство проявляется в образовании. Например, в разных странах существует значительная разница в качестве образования, доступном для детей из разных слоев общества. В то время как дети из богатых семей могут учиться в лучших школах с высококвалифицированными учителями, дети из бедных семей часто вынуждены учиться в школах с недостаточным финансированием и менее квалифицированными преподавателями.

Социальное неравенство также связано с доступом к медицинским услугам. В некоторых странах богатые люди могут позволить себе дорогостоящие медицинские услуги и лечение, в то время как бедные люди вынуждены довольствоваться базовыми и часто недостаточно качественными услугами.

Социальное неравенство — это проблема, которая требует решения на всех уровнях общества. Борьба с этим явлением требует усилий от правительства, образования, бизнеса и самих людей. Только так можно построить более справедливое общество, в котором каждый человек будет иметь равные возможности для развития и благополучия.

---

Задания к тексту:

1. Прочитайте текст и ответьте на вопросы:
   • Что такое социальное неравенство?
     Социальное неравенство — это явление, которое выражается в различиях между людьми в доступе к ресурсам, правам и возможностям. Оно основано на таких факторах, как богатство, образование, социальный статус, раса и пол.
     
   • Как социальное неравенство проявляется в образовании?
     Социальное неравенство в образовании проявляется в разнице в качестве образования, доступного для детей из разных слоев общества. Дети из богатых семей могут учиться в лучших школах с высококвалифицированными учителями, а дети из бедных семей часто вынуждены учиться в школах с недостаточным финансированием и менее квалифицированными преподавателями.
     
   • Какие примеры социального неравенства приведены в тексте?
     Разница в качестве образования для детей из богатых и бедных семей. Разница в доступе к медицинским услугам: богатые могут позволить себе дорогостоящие медицинские услуги, в то время как бедные получают лишь базовые и менее качественные услуги.
     
   • Что необходимо для решения проблемы социального неравенства?
     Для решения проблемы социального неравенства необходимо сотрудничество на всех уровнях общества: усилия от правительства, образования, бизнеса и самих людей. Это поможет создать более справедливое общество, где каждый человек будет иметь равные возможности для развития и благополучия.
     
2. Найдите в тексте предложения, в которых выражается проблема социального неравенства. Приведите эти предложения.
3. Обсудите в группах:
   • Существуют ли примеры социального неравенства в вашей стране? Приведите примеры.
   • Какие меры, на ваш взгляд, могли бы помочь уменьшить социальное неравенство в вашем обществе?

Упражнение 1: Найдите и подчеркните все глаголы в будущем времени в тексте. Упражнение 2: Перепишите следующее предложение, используя подходящее слово в пропуске (глагол в правильной форме):

• Социальное неравенство влияет (влиять) на многих людей в разных странах.

Эта проблема отражается (отражаться) в жизни каждого человека. Низкий уровень образования затрудняет (затруднять) доступ к хорошей работе. Безработица снижает (снижать) уровень жизни людей в разных регионах. Бедность порождает (порождать) чувство неуверенности у многих людей. Влияние социальных различий ощущается (ощущаться) во всех слоях общества. Экономическое неравенство усиливает (усиливать) социальную напряженность. Правительства стран принимают (принимать) меры для уменьшения бедности. Улучшение условий жизни помогает (помогать) в решении проблемы неравенства. Разница в доходах усугубляет (усугублять) проблему социальной справедливости.

Упражнение 3. Дополните предложения, используя подходящую форму прошедшего времени.

1. Когда я зашел (зайти) в комнату, она читала (читать) книгу.
2. Он провел (провести) много времени на работе, но в конце концов нашел (найти) решение.
3. Мы увидели (увидеть) его в парке, когда он гулял (гулять) с собакой.
4. Вчера я позвонил (позвонить) ей, но она не взяла (не взять) трубку.
5. Он приехал (приехать) в Москву и сразу пошел (пойти) на работу.
6. Когда мы попробовали (попробовать) новую игрушку, она сломалась (сломаться).
7. Я пожил (пожить) в этой квартире целый год и переехал (переехать) в дом.
8. Он начал (начать) читать книгу, но так и не закончил (закончить) ее.
9. Мы были (быть) на встрече, когда она позвонила (позвонить) мне.
10. Она спросила (спросить), почему я не пришел (не прийти) на работу, и яобъяснил (объяснить) ей ситуацию.

Домашнее задание: Напишите эссе на тему «Как я понимаю социальное неравенство и как его можно преодолеть». Используйте информацию из текста и собственные мысли.

Ա,

Լայնությունը-9

Երկարությունը-12

Բ,

Երկարությունը-6

Լայնությունը-6