Азбука Морзе

Цель урока:

  • Познакомить учащихся с историей создания азбуки Морзе.
  • Развить у школьников навыки анализа текста.
  • Подготовить учащихся к решению проблемных ситуаций, связанных с историей телеграфии и созданием кодов.

Азбука Морзе, или код Морзе — способ кодирования букв алфавита, цифр, знаков препинания и других символов при помощи длинных и коротких сигналов, так называемых «тире» и «точек» (а также пауз, разделяющих буквы) . За единицу времени принимается длительность одной точки. Длительность тире равна трeм точкам. Пауза между элементами одного знака — одна точка, между знаками в слове — 3 точки, между словами — 7 точек.

История создания азбуки Морзе

Азбука Морзе была создана Самюэлом Финли Бризом Морзе, который родился 27 апреля 1791 года в семье проповедника, в штате Массачусетс. Сэмюэль Морзе не имел никакого специального технического образования. Он был вполне успешным художником, основателем и президентом Национальной академии рисунка в Нью-Йорке. Возвращаясь из путешествия по Европе на корабле, Морзе увидел фокусы с применением электромагнитной индукции, которыми развлекали скучающую публику. Провод под электрическим напряжением подносили к компасу, стрелка которого начинала бешено крутиться.

Именно после этого Морзе пришла идея создания специальной азбуки, способной передавать по проводам определенные сигналы. Он тут же набросал схему прообраза телеграфа. Прибор состоял из рычага на пружине, к концу которого был прикреплен карандаш. Подавался ток и карандаш опускался на движущуюся бумажную ленту, оставляя линию за собой. При отключении тока карандаш поднимался и получался пробел.

Лишь через три года Морзе смог реализовать свой замысел, всё же сказывалось отсутствие технического образования. Первый аппарат смог принять и зафиксировать сигнал по проводу, длиной 500 метров. Но тогда данное изобретение не стало популярным, так как не имело коммерческой выгоды. Однако, один человек всё же заинтересовался изобретением. Это был американский промышленник Стив Вэйл, который профинансировал дальнейшие исследования художника и приставил к нему помощником своего сына Альфреда. В итоге прибор удалось усовершенствовать – длина провода возросла во много раз и сигнал получался более точный. В 1843 году Конгресс США постановил провести первую телеграфную линию между Балтимором и Вашингтоном. И через год по этой линии была передана первая телеграмма со словами «Чудны дела твои, Господи».

Тем не менее, аппарат не мог передавать буквы, только лишь линии определенной длины. Различные комбинации линий и точек обозначали собой знаки алфавита и цифры. Историки не могут сказать наверняка, был ли этот код изобретением Морзе или его партнера Вейла.

Первоначально азбука Морзе состояла из трёх сигналов разной длительности. За единицу времени принималась точка. Знак тире состоял из трёх точек. Пауза между буквами в слове — три точки, между словами — семь точек. Но такое количество знаков создавало путаницу и усложняло весь процесс передачи телеграммы. Поэтому азбука была доработана конкурентами Морзе. Для самых популярных букв и слов были разработаны наиболее простые комбинации букв или цифр.

В наше время, как правило, используют более современные средства связи. Азбука Морзе очень популярна среди радиолюбителей. Иногда также ее применяют на флоте и в МЧС.

Пример азбуки Морзе:

  • A — .-
  • B — -…
  • C — -.-.
  • S — …

Первая телеграфная линия, использующая этот код, была построена в 1844 году в США, и она продемонстрировала всю эффективность нового способа передачи информации. С помощью азбуки Морзе люди смогли быстро передавать важные сообщения, что было особенно полезно в экстренных ситуациях, например, во время военных конфликтов.

Впоследствии азбука Морзе была адаптирована и использована во всем мире, и до сих пор применяется в некоторых областях связи, например, в авиации и на флоте.


Часть 2. Проблемные вопросы к тексту

  1. Почему Самуэль Морзе не ограничился только созданием телеграфа, а также разработал систему кода для передачи сообщений?
    • Как вы думаете, почему было необходимо создать систему кодирования для передачи информации?
  2. Какие преимущества и недостатки были у азбуки Морзе по сравнению с другими методами передачи сообщений того времени?
  3. Как вы думаете, каковы были бы последствия, если бы азбука Морзе не была создана?
  4. Какую роль сыграла азбука Морзе в военных конфликтах того времени?
    • Почему коды и шифры так важны для успешной связи в условиях войны?
  5. Как современные технологии, такие как мобильные телефоны или интернет, изменили способы передачи информации по сравнению с использованием азбуки Морзе?
    • Какие особенности современной связи вы бы хотели сохранить, чтобы улучшить коммуникацию?
  6. Какие другие способы шифрования сообщений, кроме азбуки Морзе, использовались в истории?
    • Как вы думаете, почему разные способы шифрования важны для разных типов коммуникаций?

Домашнее задание:

Найти эквиваленты данных фразеологизмов в армянском языке․

  • Белая ворона.
  • Ворон ворону глаз не выклюет.
  • Вступить в петушиный бой.
  • За двумя зайцами погонишься, ни одного не поймаешь.
  • Заблудшая овца.
  • И волки сыты, и овцы целы.
  • Как рыба в воде.
  • Курам на смех.
  • Лебединая песня.
  • Лить крокодиловы слезы.
  • Ловить мух.
  • Ловить рыбу в мутной воде.
  • Львиная доля.
  • Медвежья услуга.
  • Мокрая курица.
  • Нем как как рыба.
  • Ни рыба ни мясо.
  • Одним ударом двух зайцев убить.
  • Отогреть змею на груди.
  • Паршивая овца всё стадо портит.
  • Первая ласточка.
  • Притащить верблюда в игольное ушко.
  • Хитрый лис․
  • Пуганая ворона куста боится.
  • Троя́нский конь.
  • Собаку съесть, а хвостом подовиться․
  • Собаку на чем-то съесть.
  • Заячья душонка․
  • Собачий нюх․

Найти в русском языке։

  • Գայլի ախորժակ․
  • Գայլը գառան մորթիով․
  • Գայլի բերան թողնել․
  • Միայնակ գայլ․
  • Գայլի դունչը բմլոտ է։
  • Ծեր փորձված գայլ.
  • Արանքով սև կատու անցնել.
  • Կատվի հոգի ունի․
  • Մուկն ու կատու խաղալ․
  • Շան հետ ընկերացիր, փայտը ձեռքիցդ մի գցիր․
  • Շնից մազ պոկելն էլ է խեր (օգուտ)․
  • Շան կյանք քաշել (Շան օրի լինել) ․
  • Շան պես սատկել ․
  • Ահա թե որտեղ է թաղված շան գլուխը .
  • Շան ու կատվի պես ․
  • Հազար շուն ու գել ․
  • Հավատարիմ շան պես ․  
  • Քոսոտ շուն/ դռնի շուն ․

Միջոցի, ներգործող, վերաբերության անուղղակի խնդիր, անջատման խնդիր

Միջոցի անուղղակի խնդիրը դրվում է գործիական հոլովով (-ով, -բ վերջավորություններ) և ցույց է տալիս այն առարկան, որի միջոցով կատարվում է գործողությունը։

Օրինակ՝ Ուսուցիչը հպարտանում է լավ աշակերտով։ Ջուրն արյամբ չեն լվանա։ Տիգրանը ինչո՞վ կտրեց մատը։ Դիրեկտորը նրա միջոցով ստացավ այս սարքավորումները։

Ինչպես ցույց է տրված օրինակներում, միջոցի անուղղակի խնդիրը կարող է լրացնել և՛ ներգործական, և՛ կրավորական, և՛ չեզոք սեռի բայերին։

Ներգործող անուղղակի խնդիրը դրվում է հիմնականում բացառական (-ից վերջավորություն) և գործիական (-ով, -բ վերջավորություններ) հոլովներով և ցույց է տալիս այն առարկան, որի ներգործությամբ, ազդեցությամբ կատարվում է տվյալ գործողությունը։

Օրինակ՝ Վ. Համբարձումյանը բարձր է գնահատվում իր ժողովրդի կողմից։ Ուսուցիչը հարգվում է աշակերտներից։ Գետինը ծածկվեց ձյան հաստ շերտով։ Ներկվեցին փողոց ու գործարաններ ձեր տաք արյունով։

Վերաբերության անուղղակի խնդիրը դրվում է բացառական հոլովով (-ից վերջավորություն) և ցույց է տալիս այն առարկան, որի մասին խոսվում է։

Օրինակ՝ Աշակերտները խոսում էին կինոյից։ Ծերունիները պատմում են պատերազմից։

Վերաբերության խնդիրը կարող է կազմվել նաև սեռական հոլովի և կապի միջոցով։

Օրինակ՝ Բոլորը հարգանքով են արտահայտվում Արամի մասին։ Կատարվածի վերաբերյալ հայտնեցինք տնօրենին։

Ցուցական մի քանի դերանուններ կարող են վերաբերական հարաբերություն ցույց տվող որոշ կապերի հետ դառնալ վերաբերության անուղղակի խնդիր։

Օրինակ` Այդ մասին շատ է խոսվել։ Այս առումով շատ զրուցեցինք։ Այս կապակցությամբ դեռ պիտի մտածեք։

Անջատման խնդիրը դրվում է բացառական հոլովով (-ից վերջավորությամբ) և ամբողջովին հակադրվում է հանգման խնդրին։ Այս խնդիրը ցույց է տալիս այն առարկան, որից հեռանում կամ անջատվում է ինչ-որ առարկա։

Օրինակ՝ Տղաներից անջատվեցին աղջիկները։ Քեզնից հեռացա՞վ քույրդ։ Ումի՞ց ես խուսափում։
Մի շարք բայերի հետ հիմնականում գործածվում են անջատման խնդիրներ․ դրանք են՝ բաժանվել, հեռանալ, առանձնացնել, մեկուսանալ, փախչել, պոկվել, խուսափել, խուսանավել, ջոկել, քաշվել, շորթել, փախցնել, գանձել և նման շատ այլ բայեր։

Առաջադրանք
1․ Կազմել 3 ական նախադասություն՝ միջոցի, ներգործող, վերաբերության, անջատման անուղղակի խնդիրներով։
Միջոցի անուղղակի խնդիր
Ես հպարտանում եմ իմ աշխատանքով։
Նա իմ միջոցով գտավ այդ գիրքը։
Նա փայլում էր իր լսողությամբ։

Ներգործող անուղղակի խնդիր

Ես գնահատվել եմ իմ ուսուցչից։
Գետինը պատվեց տերևների տարափով։
Ձեռքը ներկվեց ընկերոջ արյունով։

Վերաբերության անուղղակի խնդիր
Մայրիկը պատմեց աշխատանքից։
Նա պատմեց Աննայի մասին։
Նա պատմում էր դպրոցի մասին։

Անջատման անուղղակի խնդիր
Նրանք հեռացվեցին դպրոցից։
Նրանք վերջապես պոկվեցին միմյանցից։
Դուք հանկարծ մեկուսացաք բոլորից։

2․ Շարահյուսորեն վերլուծել հետևյալ նախադասությունը։
Ու ահա Վարդուշի ուղարկած գաթաները իրենց բուրմունքով արդեն արթնացրել էին հուշերի մի աշխարհ, որոնք սկսել էին հստակ բյուրեղացում և ձևավորում ստանալ՝ գույների ու ծավալի նոր հղացումներով։

Վարդուշի-հատկացուցիչ
ուղարկած-որոշիչ
գաթաները-ենթակա
իրենց-հատկացուցիչ
բուրմունքով-միջոցի անուղղակի խնդիր
արթնացրել էին-ստորոգյալ
մի-որոշիչ
աշխարհ-ուղիղ խնդիր
որոնք-ենթակա
սկսել էին-ստորոգյալ
հստակ-որոշիչ
բյուրեղացում-ուղիղ խնդիր
ձևավորում-ուղիղ խնդիր
նոր-որոշիչ
գույների ու ծավալի-հատկացուցիչ
հղացումներով-միջոցի անուղղակի խնդիր

Եղիշե Չարենց

  1. Եղիշե Չարենցի իրական ազգանունը։
    ա) Եղիշե Սողոմոնյան
    բ) Եղիշե Չարենց
    գ) Եղիշե Պողոսյան

    Պատ․՝ Եղիշե Սողոմոնյան

    2․ Ե՞րբ է ծնվել Եղիշե Չարենցը։
    ա) 1869թ․ փետրվարի 19
    բ) 1897թ․ մարտի 13
    գ) 1890թ․ մայսիս 9

    Պատ․՝ 1897թ․ մարտի 13

    3. Որտե՞ղ է ծնվել Եղիշե Չարենցը։
    ա) Գյումրի
    բ) Երևան
    գ) Կարսում

    Պատ․ ՝ Կարս

    4. Որտե՞ղ է սովորել Եղիշե Չարենցը։
    ա) Թիֆլիսի հայկական դպրոցում, որից հետո Երևանի ուսումնարանում։
    բ) Կարսի հայկական դպրոցում, որից հետո ռուսական ռեալական ուսումնարանում։
    գ) Ստամբուլի ռուսական դպրոցում, որից հետո հայկական դպրոցում։

    Պառ․՝ Կարսի հայկական դպրոցում, որից հետո ռուսական ռեալական ուսումնարանում։

    5. Քանի՞ տարեկան էր Չարենցը, երբ տպագրվել է իր առաջին բանաստեղծությունը։
    ա) 17 տարեկանում
    բ) 18 տարեկանում
    գ) 16 տարեկանում

    Պատ․՝ 17 տարեկանում

    6. Ինչպե՞ս էր կոչվում իր առաջին ժողովածուն։
    ա) Ես իմ անուշ Հայաստանի
    բ) Անվերնագիր
    գ) Երեք երգ տխրադալուկ աղջկան։

    Պատ․՝ Երեք երգ տխրադալուկ աղջկան

    7. Ո՞ր պոեմում է Չարենցը տկարագրել 1915 Հայ ժողովրդի ողբերգություն։
    ա) Դանթեական առասպել
    բ) Կապուտաչյա հայրենիք
    գ) Ամբոխները խելագարված

    Պատ․՝ Դանթեական առասպել

    8. Քանի՞ տարեկանում է առաջին անգամ ամուսնացել Չարենցը, և ո՞ւմ հետ։
    ա) 20 տարեկանում, Աստղիկ Ղոնդախչյանի հետ։
    բ) 24 տարեկանում, Արփենիկ Տեր-Աստվածատրյանի հետ։
    գ) 19 տարեկանում, Շողիկ Արտաշեսյան

    Պատ․՝ 24 տարեկանում, Արփենիկ Տեր-Աստվածատրյանի հետ։

    9. Ո՞ւմ հետ է երկրորդ անգամ ամուսնանում Չարենցը, Արփենիկի մահից մի քանի տարի անց։
    ա) Անահիտի հետ
    բ) Իզաբելլայի հետ
    գ) Աննայի հետ

    Պատ․՝ Իզաբելլայի հետ

    10. Ո՞ր թվականին են վերացնում նրա գրքերը, և դադարեցնում հրատարակչությունները։
    ա) 1990թ․
    բ) 1989թ․
    գ) 1936թ․

    Պատ․՝ 1936թ․

    11. Ինչպե՞ս է մահացել Եղիշե Չարենցը, որտե՞ղ, և ե՞րբ։
    ա) Երևանի բանտային հիվանդանոցում, 1937թ. նոյեմբերի 27-ին, գնդակահարումից
    բ) Կարսի բանտում, 1930թ․ հոկտեմբերի 30-ին, թունավորումից
    գ) Ստամբուլում, 1940թ․ սեպտեմբերի 17-ին, վթարից

    Պատ․՝ Երևանի բանտային հիվանդանոցում, 1937թ. նոյեմբերի 27-ին, գնդակահարումից

My school trips

Traveling through Arates. My friends and I had our military-sports training in Arates. The road was very easy. First, we climbed up to the Smbataberd Castle, a place I just can’t describe in words. There we took photos, and acquainted every symbol present there. We also listened to the wonderful sounds of nature. After arriving in Arates and settling in, we met our commander and did in drill training and military-sports exercises. By the end of the first day, we had conversations and played games with our friends and teachers. The next morning, we woke up early for morning exercises. After that, tactical and firing drills. On the third day, we cleaned up the area and travel back to Yerevan. During those three days, we became stronger.

Տիգրան Մեծի տերության անկումը, Արտավազդ 2-րդ

Փետրվարի 24-28
Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու.
Թեմա 7. Տիգրան Մեծի տերության անկումը.
ա/
 Հռոմեա-հայկական պատերազմը
բ/ Արտաշատի պայմանագիրը /բանավոր, էլ․ դասագիրք, էջ 108-109, նաև այլ աղբյուրներ/․
Թեմա 8. Մեծ Հայքի թագավորությունն Արտավազդ 2-րդի օրոք.
ա/
 Կրասոսի արշավանքը
բ/ Անտոնիոսի արշավանքը /բանավոր, էլ․ դասագիրք, էջ 108-114, նաև այլ աղբյուրներ/.

Առաջադրանք.
1.
 Համեմատե՛ք Տիգրանակերտի և Արածանիի ճակատամարտերը, դրանց արդյունքները:
Տիգրանակերտի ճակատամարտ
Տիգրանակերտի ճակատամարտը տեղի է ունեցել Տիգրանակերտ քաղաքի մոտ, որը հիմնադրվել էր Տիգրան Մեծի կողմից: Այն պատմականորեն կարևոր է, քանի որ հայոց բանակը դիմակայեց հռոմեական զորքին, որը ղեկավարում էր Լուկուլը: Տիգրանակերտի ճակատամարտը տեղի է ունեցել Հռոմի և Հայաստանի միջև, և այդ ժամանակ Հռոմը ցանկանում էր պատժել Հայաստանի առաջնորդին՝ Տիգրան Մեծին:

Արածանիի ճակատամարտը
Արածանիի ճակատամարտը տեղի է ունեցել Սասանյան պարսիկների և Հռոմեական կայսրության միջև, երբ հռոմեական կայսր Ջուլիանոս Մանկահասակը (հայրենի Իմպերիում) ճամբար էր բացում սասանյանների դեմ՝ Արածանիի մոտ: Ճակատամարտը հայտնի է մի քանի կարևորագույն տարրերով՝ հատկապես նրանով, որ շատ մեծ մարտական ​​ուժեր ներգրավվեցին, իսկ արդյունքը ոչ այնքան հաջող էր Հռոմի համար:

2.
 Ներկայացրե՛ք Արտաշատի պայմանագիրը․ ի՞նչ կորցրեց և ի՞նչ շահեց Հայաստանը /բլոգային աշխատանք/.
Հայաստանի երկիրը բաժանվեց երկու մասի՝ արևմտյան և արևելյան։ Արևմտյան մասը, որն ավելի մոտ էր Հռոմի տիրույթին, անցավ Հռոմին, իսկ արևելյան մասը՝ Պարսկաստանին։ Արևելյան Հայաստանի մի մասը ամբողջովին ներգրավվեց Սասանյան Պարսկաստանի մեջ։

Հայաստանի արևմուտք մնում էր Հռոմեական տիրույթում, իսկ արևելյան մասը՝ Պարսկաստանի։ Շատ դեպքերում հայ թագավորները պահպանեցին որոշակի ինքնավարություն։Խուսափում էր ավելի լայն տարածքային կորստից և հնարավոր վերաճում պարսկական տիրապետության տակ։

Save Our Environment

To keep our environment clean, it is very important, that first we keep our environment clean ourselves, and then convince people to keep it clean too․ To keep my environment clean, I throw away what I consider trash․When people throw garbage anywere, it not only pollutes the environment but also pollutes the air. People dirty the air with gases and smoke, poison the water with chemicals and other substances. My friends and I go out every time and collect garbage in our school area. Every small action is important to keep our environment clean. We must clean around us every step of the way. By cleaning our nature, we clean the air, help preserve the health of ourselves and animals. Pollution is harmful effect on everything.

Հայոց լեզու

9. Հայրը, ընդհատեց խոսքը, հարցական հայացք բևեռեց որդու աչքերին, որոնք ներքին մի սարսափով պղտորվել էին։

10. —Ո՜վ մարդ, երկնքից ձեր միշտ իմ ոտքերի տակ է,— մրմնջաց բանաստեղծը։

11. Մարդիկ ոտքի էին կանգնում, կպչելով պատերին, խոնարհ գլուխ էին տալիս՝ ընկրկելով փողոցով անցնող քաղաքապետի առջև։

12. Մենք խուսափում էինք նրա գործած արարքի մասին որևէ հարց տալ, թեև ինքը պահանջ էր զգում իր մտքերն արտահայտել։

13. Հաճախ նա գիշերները վեր էր թռչում խայթածի պես, գալարվում անկողնու մեջ, ճչում հրդեհում այրվածի նման, հետո լռում սարսափած։

14. —Հո չհիվանդացա՞ր,—սրտագին ձայնով հարցրեց նա ինձ և մոտենալով ուշադիր աչքով նայեց,—գույնդ տեղն է, միայն տխուր ես երևում։

15. Անթարթ հայացքով Լիլիթը շարունակ նայեց սողունին, սակայն օձը, ի վերջո չդիմացավ նրա հայացքի կայծակին, սուլեց և մի ակնթարթում անհետացավ։

16. Զարմանում էր, որ Լիլիթին տեսած վայրկյանից սիրտը լցվել էր մի քաղցր զգացումով, և այդ օրվա սկսած՝ դրախտը հազար անգամ ավելի գեղեցիկ դարձավ։

17. Ադամը, խելքը բոլորովին կորցրած, իսկույն տեղավորվեց Լիլիթի դիմաց և ապշած սկսեց դիտել, թե ինչպես է նա քնքուշ մատներով խաղում գոհարների հետ։

18. Նա տարակուսանքով նայեց ինձ և ապա խոսեց զանազան բաների մասին, որոնք բնավ առնչություն չունեն իմ ասածին։

19. Ադամը, բեռնավորված ծանր զամբյուղով, վերջալույսին հևիհև հասավ լճակին, ուր Լիլիթն անհամբեր սպասում էր իր սիրելիին։