Առաջադրանք 1
Առաջադրանք 1
Հայ ժողովրդի պայքարն հայ նվաճողների դեմ: Զաքարյաններ:
Պատմեք քոչվորների դեմ հայ ժողովրդի մղած պայքարի մասին:
Առաջին անգամ սելջուկ-թյուրքերի 20-հազարանոց զորքը 1047թ. Ատրպատականից ներխուժեղ Հայաստան և, գրեթե դիմադրության չհանդիպելով, հասավ Բասեն գավառ, կողոպտեց ու ավերեց իր ճանապարհին ընկած բոլոր բնակավայրերը, կոտորեց ու գերեվարեց հազարավոր մարդկանց և անարգել հետ դարձավ: Սելջուկ-թյուրքերը երկրորդ անգամ Հայաստան արշավեցին 1048 թ., բայց արդեն 100-հազարանոց զորքով: Այն կենտրոնացավ Բասենի ու Կարնո դաշտերով, ապա առանձին զորախմբերի բաժանվելով՝ սփռվեց տարբեր գավառներում: Երբ սելջուկ-թյուրքերը պատրաստվում էին վերադառնալ, Բյուզանդացիները Բասենի դաշտում նրանց ճակատամարտ տվեցին, սակայն միասնաբար չգործելով՝ ջախջախվեցին: Թշնամին բազմաթիվ գերիներով ու հսկայական ավարով վերադարձավ Ատրպատական: 1049 թ. – ին Բյուզանդիայի և սելջուկ-թյուրքերի միջև կնքվեց զինադադար: Հայաստանը առժամանակ խաղաղ շունչ քաշեց: Սելջուկ-թյուրքերի երրորդ արշավանքը դեպի Հայաստան տեղի ունեցավ 1054 թ. -ին: Սելջուկ-թյուրքերը գրավեցին ու ավերեցին Արծկեն, Բերկրին ու այլ բնակավայրեր:
Թվարկեք հայկական պետության վերականգնման փորձերի ձախողման պատճառները:
Ավելին՝կայսրությունը շարունակեց հայկական հողերը զավթելու, երկիրը թուլացնելու, հայ իշխաններին Հայաստանից հեռացնելու, հայերի զինական ուժերը ցիրուցան անելու իր անհեռատես
Համեմատեք Բագրատունյաց Հայաստանը և Զաքարյանների իշխանապետությունը:
Անիի Բագրատունյաց թագավորության անկումից հետո հայկական անկախ պետականությունը չվերացավ: Բազմաթիվ թագավորություններ շարունակեցին պահպանել իրենց գոյությունը: Այդ կազմավորումները հնարավորություն տվեցին երկրի տարբեր շրջաններում շարունակել պայքարը Բյուզանդիայի և Թյուրք քոչվոր սելջուկների զավթողական քաղաքականության դեմ: Հայկական անկախ պետականության համար պայքարում կրկին կարևոր դեր ունեին Բագրատունիները: Բյուզանդացիների կողմոց Անիի զավթումից հետո նրանք շարունակում էին իշխել հարևան Վանանդում և Տաշիր-Ձորագետում: Կարսի թագավորության ազդեցիկ դիրքը պահպանվեց Գագիկ Աբասյանի օրոք: Նա կարողացավ ուժեղ կապեր հաստատել վրաց Բագրատունիների հետ, Տուղրիլ բեկի հրոսակների հարձակումներից անառիկ պահել Կարս մայրաքաղաքը: Պատահական չէ, որ Անիի Բագրատունիներից հետո շահնշահի տիտղոսն անցել էր Գագիկ Աբասյանին: Տաշիր-Ձորագետի Կյուրիկյան թագավորությունն ուներ ընդարձակ տարածքներ և նույնիսկ հաջողության պայքար էր մղում բյուզանդացիների զավթողական քաղաքականության դեմ: Կյուրիկյանները ջանքեր գործադրեցին նաև Անիի բյուզանդացիներից ազատագրելու և միասնական թագավորությունը վերականգնելու համար: Այդ պայքարը հաջողություն չունեցավ սելջուկների պատճառով: Հայկական կազմնավորումները 11դարի երկրորդ կեսին և XII դարի համառ պայքար էին մղում մուսուլմանական զանազան իշխանությունների դեմ:
Հայ-վրացական զինակցությունն ավելի խորացավ XII դարի երկրորդ կեսին: Վրաց Թամար թագուհին սերտորեն համագործակցեց հայերի հետ: Թագուհին 1185թ Սարգիս Զաքարյանին վստահեց սպարապետի ամիրսպասալարի պաշտոնը: Նրանից հետո այդ պաշտոնն անցավ ավագ որդուն Զագարե Զագարյանին: Վերջինիս կրտսեր եղբայր Հովհաննեսը դարձավ աթաբեկ՝թագաժառանգի խնամակալ: Թամարի բանակում զգալիորեն աճեց հայ զինվորական թիվը: XII դարի վերջին Զաքարեի գլխավորված հայ-վրացական զորքերը թշնամուց ազատագրեցին Հյուսիսային Հայաստանի բազմաթիվ շրջաններ: XIII դարի սկզբին հայկական հողերի ազատագրման գործը նոր թափ ստացավ, սելջուկները վտարվեցին նաև Հայաստանի կենտրոնական գավառներից, հայ-վրացական ուժերը մոտեցան Վանա լճի հյուսիսային ափերին:
Ապացուցեք կամ հերքեք այն տեսակետը, որ հայկական կիսաանկախ իշխանությունները ժողովրդի գոյատևման խնդիր էին լուծում:
Աղբյուրները՝ Հայոց պատմություն , 7-րդ դասարան դասագիրք, էջ 111-117, համացանց
Լրացուցիչ -«Քոչվորական կայսրությունների առանձնահատկությունները»/ Պարտադիր նշել աղբյուները/:
«Քոչվորական կայսրությունների առանձնահատկությունները»
Առաջադրանք 2
Հայաստանը և մոնղոլները
Պատմիր մոնղոլների, նրանց նվաճումների մասին:
Ներկայացրու հայերի դրությունը,իրադարձությունների ժամանկագրությունը մոնղոլական նվաճումների ժամանակ:
1220թ. մոնղոլական զորքերը մտան Հայաստան, նրանց ուժեղ դիմադրություն ցուցաբերեցին Շամքոր քաղաքը, Գագ և Տավուշ բերդերը, Արցախը, Հասան Ջալալի գլխավորությամբ, Անին, Կարինը, սակայն 1244 թվին մոնղոլները գրավեցին ամբողջ Հայաստանը: Մոնղոլները խլում էին բնակչության և եկեղեցու հողերը, դաշտերը և այգիները վեր էին ածում արոտավայրերի: Ծանր հարկեր էին դրել բնակչության վրա: 1259թ մոնղոլների դեմ բարձրացվեց ապստամբություն, որը ճնշվեց մոնղոլների կողմից: 1319 թ տեղի է ունենում ավերիչ երկրաշարժ, Անին դառնում է անմարդաբնակ:
Ներկայացրու հետաքրքիր փաստեր մոնղոլների մասին:
Ըստ պատմաբանների մոնղոլները ունեին տգեղ և զարհուրելի տեսք, մորուք չունեին, բայց բարակ երկար մազ ունեին դնչին: Աչքերը նեղ էին, ձայները սուր: Նրանք շատ դիմացկուն էին: Ուտելուց կամ խմելուց առաջ ստիպում էին, որ բերողը խմեր կամ ուտեր, որպեսզի չթունավորվեն: Նրանք շատ դաժան էին և գրավված քաղաքների բնակիչներին կոտորում էին:
Չինգիզ խանի ութ կանոնները /շարադրիր .քո վերաբերմունքը այս կանոնների նկատմամբ/
Լրացուցիչ աշխատանք / ձեր ընտրությամբ մեկ առաջադրանք կատարել/
7 փաստ Բաթու խանի մասին / թարգմանություն/
Չինգիզ Խանը հավանական է, որ 1220թ-ին եղել է Հայաստանում/ /վերլուծիր այս հոդվածը/:
Լենկ Թեմուր/ Տեսաֆիլմը դիտելուց հետո վերլուծիր նրա կերպարը/
Մոնղոլական արշավանքները/ հետազոտական աշխատանք/
- Նախաբան
- «Մեծ Յասա»՝ մոնղոլների հիմնական օրենք
- Մոնղոլական ցեղերի միավորումը Թիմուչինի կողմից
- Սիբիրի գրավումը Չինգիզ խանի կողմից և արշավանք դեպի Չինաստան
- Մոնղոլների արևմտյան արշավանքները
- Ոսկե Հորդայի ստեղծումը
- Մոնղոլական տերության անկման հիմնական պատճառը
- Վերջաբան․ Շատ հնարավոր է, որ Չինգիզ խանը եղել է Հայաստանում
Աղբյուրները ՝Հայոց պատմություն,7-րդ դասարան դասագիրք, էջ 118-122, համացանց
Էլեն Շահվերդյան 