Упражнение 4: Определите степень сравнения прилагательных

Определите, какая степень сравнения у каждого прилагательного.

1. Этот фильм интереснее всех.
   Степень сравнения: сравнительная (интереснее).
2. Она самая умная в группе.
   Степень сравнения: превосходная (самая умная).
3. Моя собака большая, а кошка меньше.
   Степень сравнения: положительная (большая) и сравнительная (меньше).
4. У него красивее волосы, чем у его брата.
   Степень сравнения: сравнительная (красивее).
5. Погода холоднее, чем вчера.
   Степень сравнения: сравнительная (холоднее).

Упражнение 5: Подчеркните правильную форму прилагательного

Выберите правильную форму прилагательного.

1. Этот фильм был (интересный / интереснее / интересней) всех.
2. Моя мама самая (красивая / красивейшая) в мире.
3. Вчера была (холоднее / холодней) погода, чем сегодня.
4. Этот дом (старый / старее / старей) всех в деревне.
5. Он (умный / умнейший / умнее) всех своих одноклассников.

Упражнение 6: Составьте прилагательное из существительного

Измените существительные в прилагательные.

1. Лес — лесной
2. Река —речной
3. Друзья — дружеский
4. Звезды — звездный
5. Город — городской

Упражнение 7: Напиши правильно окончания прилагательных.

1. В этом красивом (красивый) парке растут цветы.
2. Она купила новое (новый) платье.
3. Высокий (высокий) дом стоит на углу.
4. У него интересный (интересный) рассказ.
5. Мы видели зеленое (зеленый) дерево.
6. Мой маленький (маленький) брат очень любит играть.
7. Смешной (смешной) фильм мне очень понравился.
8. Он держал в руках красный (красный) мяч.
9. Это старая (старый) книга о путешествиях.
10. Я люблю чистый (чистый) воздух в горах.

Աշխատանքի ներկայացման վերջնաժամկետ՝ դեկտեմբերի 13

• Գտի՛ր «ձմեռ» բառի ծագումնաբանությունը, ստուգաբանորեն ներկայացրու։
  ՁՍԵՌՆ (հգն. ձմերունք, սեռ. ձմերայ- նոյ), ուշ` -րան «ձմեռ, փոթորիկ, ալեկո- ծություն»:
  Բաղադրություններ՝ ձմեռնասուն, ձմե- րային, ձմերական, ձմեռային, ձմերա- նոց, ձմերատուն, ձմերել, այլեւ ձմերուկ:
  
• Գտի՛ր դարձվածքներ, ասացվածքներ ձմեռ բառով։
  Ամառը որ պառկես հովեր, ձմեռը կսատկեն կովեր։
  Ձմառվա փուշը, ձմեռվա նուշը։
  Աստված սարը տեսնում է, ձյունը դնում։
  Ձմռանը ձյուն ուզես չի տա։
  Խելքիդ ձյուն գա։
  Անձյուն ձմեռ
  Ամառվա օրը, ձմեռվա մի շաբաթ արժե
  Ձմեռը չեկավ, գարուն չի լինի
  Ձմեռվա ցուրտը կրակի կարոտ է
  Ամառվա վախճանն է ձմեռը ցույց տալիս
  
• Կատարի՛ր ուսումնասիրություն՝ «Ձմեռը գարկանության մեջ» վերնագրով։
  «Ձմեռը գարկանության մեջ» վերնագրով կարելի է բացահայտել, թե ինչպես ձմեռը էապես անդրադառնում է մարդու կյանքին, սովորույթներին, և տրամադրություններին: Ձմեռը գրականության մեջ ստեղծում է իր հանգիստը, որը հարուստ է տարբեր դրսևորումներով՝ ցրտի մեջ առաջանում է գարկանության կատարյալ ներդաշնակություն: Այդ պատճառով գրողների մեծ մասի ասելիքը իրենց ստեղծագործություններում, ձմռան հանգստությունը անդորրն արտահայտելն է։ Գարկանության մեջ գրական անդրադարձները տարբեր տեսանկյուններից կարդալիս վերլուծվում են հեղինակի կողմից, որպես ձմռան գեղեցկությունը։ Գրականության մեջ ձմեռը հաճախ օգտագործվում է որպես մթություն։ Գրողները շատ հաճախ առանձին դրվագներում զուգորդում են ձմռան ցուրտը մարդու ներաշխարհի հետ:
  
• Կատարի՛ր ուսումնասիրություն՝ «Ձմեռը արվեստի մեջ» վերնագրով։
  Ձմեռը նաև իրականության հետ սերտ կապված է, երբ արվեստը երբեմն մթագնում է ձմռան տրամադրությունները՝ պատկերը փոխելով, ստեղծելով ալգորիթմներ։ Ձմեռը մշտապես եղել է արվեստի առարկա: Պոեզիայում, գրականության մեջ, նկարչության մեջ ձմեռը հաճախ հանդիպում է որպես զարդարված կամ խորհրդանշական պատկեր։ Ձմռան հանդեպ սեր ու համառություն հաճախ արտահայտվում են վառ կերպարներով: Ձմեռը նկարագրվում է որպես տարվա այն եղանակը, երբ բնության մեջ տիրում է լռություն, լույսի պակաս և ցրտություն, բայց միաժամանակ այն նաև բերում է բնության ու միջավայրի յուրահատուկ գեղեցկություն: Նկարիչները հաճախ օգտագործում են ձմեռը որպես մի ձևի նկարագրություն, որտեղ մթնշաղի ու սառույցի ներդաշնակությունը ներկայացնում է մարդկանց ապրումների ու ներաշխարհի խորհրդանշականության: Երաժշտության մեջ շատ ձմեռային մելոդիաներ պարունակում են դառնություն, վիշտ, բայց նաև ազատություն՝ մարդու հոգևոր դրությունը զուգորդելով ձմռան առանձնահատուկ մթնոլորտի հետ:
  
• Ստեղծագործական աշխատանք` ձմեռային տրամադրությամբ։
  Ձմեռը միշտ մի փոքր այլ է, երբ լսում ես նրա ընկճված երաժշտությունը՝ քամու ու ձյան տակ: Այս պահին ես կանգնած էի պատուհանի մոտ, նայելով այդ սառն ու հանգիստ աշխարհին, որը կարծես մի պահ կանգ է առել։ Անտառի լռությունը ընդհատում են միայն ձյան փաթիլների մեղմ վայրենությունները։
  Իմ շուրջը ամեն ինչ վերածվել է ձմռան փաթիլի։ Այս պահին զգում եմ, թե ինչպես է ձյունը լցվում աշխարհում՝ առանց շտապելու, հանգիստ։ Շրջապատի բոլոր տարածքները նույն փաթիլների տակ են։
  
• Գտի՛ր որևէ բանաստեղծություն ձմռան մասին և փորձիր թարգմանել՝ պահպանելով հեղինակի լեզուն։
  Stopping by Woods on a Snowy Evening
  Robert Frost
  Whose woods these are I think I know.
  His house is in the village though;
  He will not see me stopping here
  To watch his woods fill up with snow.
  My little horse must think it queer
  To stop without a farmhouse near
  Between the woods and frozen lake
  The darkest evening of the year.
  He gives his harness bells a shake
  To ask if there is some mistake.
  The only other sound’s the sweep
  Of easy wind and downy flake.
  The woods are lovely, dark and deep,
  But I have promises to keep,
  And miles to go before I sleep,
  And miles to go before I sleep.
  
  Կանգառ Վուդսի մոտ ձնառատ երեկոյին
  Ռոբերտ Ֆրոստ
  Ով է այս անտառները, կարծում եմ, գիտեմ։
  Նրա տունը գյուղում է, բայց
  Նա չի տեսնի, որ ես կանգնում եմ այստեղ
  Լսելու համար, թե ինչպես է նրա անտառը լցվում ձյունով։
  Մեր փոքրիկ ձիու համար սա հավանաբար տարօրինակ է,
  Կանգնել առանց գյուղի մոտակայքում
  Անտառի և սառած լճի միջև
  Տարվա մութ երեկոյին։
  Նա նրա զարդարանքի զանգերը թրթռեցնում է,
  Որպեսզի հարցնի՝ սխալ կա՞։
  Մնացած միակ ձայնը քամու մեղմ հոսքն է
  Եվ փափուկ փաթիլները։
  Անտառները հրապուրիչ, մութ ու խորը են,
  Բայց ես ունեմ խոստումներ, որոնք պետք է կատարեմ,
  Ուղիներ կան, որոնք պիտի անցնեմ առաջ,
  Ուղիներ կան, որոնք պիտի անցնեմ առաջ։
  
• Գտի՛ր ձմռանը նվիրված ստեղծագործություններ՝ կազվելով փաթեթ։
  Сергей Есенин Что это такое?
  Александр Пушкин Зимнее утро
  Dust of snow By Robert Frost
  Dragon Smoke By Lilian Moore
  
  Հովհաննես Թումանյան-ԾԱՂԻԿՆԵՐԸ
• – Ո՞ւր գնացին ծաղիկները:
• – Սո՛ւս, քնած են հողի տակ,
• Տաք ծածկըված ողջ ձմեռը
• Ձյուն-ծածկոցով սպիտակ:
• Կըգա գարնան արևն էլ ետ
• Իր շողերով կենդանի,
• Ձմռան սաստիկ ցրտերի հետ
• Ձյան-ծածկոցը կըտանի:
• «Ելե՜ք, կասի, իմ մանուկնե՛ր».
• Ու հենց նրանք իմանան,
• Դուրս կըհանեն գլխիկները,
• Աչիկները կըբանան:
  
  ՀԱՄՈ ՍԱՀՅԱՆ-ՁՄԵՌՆԱՄՈՒՏ
• Արագած սարն է ամպի մեջ լռել,
• Եվ թևերն ամպոտ հողմերը նրա
• Մի բեկոր ձմեռ դաշտերից բերել
• Շաղ է տվել թաց մայթերի վրա:
• Ցուրտ քամիներն են սուրում սարերից,
• Բայց իր գարնան մեջ սիրտս այնքան է տաք,
• Որ չի տարբերում ձյուն է ոտքիս տակ,
• Թե ծաղիկներ են թափվել ծառերից:
  
  ԿՈՄԻՏԱՍ-ՁՄԵՌՆԱՄՈՒՏ
• Երբ երկիրը պատեց
• Վերմակ-վերմակ ու թեթևիկ-թեթևիկ,
• Ճերմակ-ճերմակ ու թիթեռնիկ-թիթեռնիկ,
• Ձյունիկն իջավ արծաթ երկնքով,
• Եվ երկիրը պատեց
• Վերմակ-վերմակ ու թեթևիկ-թեթևիկ,
• Հողիկը շիջավ ոսկի երկունքով,և աչուկները փակեց:
• Արգանդ-արգանդ ու դարավանդ-դարավանդ,
• Ջրիկը պառկեց հողի գրկին
• Եվ ըստինքը սառեց:
• Մարմանդ-մարմանդ ու ադամանդ-ադամանդ
• Արևը զարկեց պաղի սրտին,
• Եվ աստղուկները շարեց:

Խորության որոնումը։ Կոստատնտին Շերեմետև

Խելացիները ոչ այնքան մենակություն են փնտրում, որքան խուսափում են հիմարների ստեղծած ունայնությունից։
Արթուր Շոպենհաուեր

Խորությամբ ապրելուն հնարավոր է հասնել միայն այն պահին, երբ դադարեցնում ես ունայնությունը և էլ չես հետևում ուրիշ մարդկանց կյանքին։
Ամեն մարդ իր կյանքի ուղին ունի։ Մի պահ պատկերացրեք, թե հայտնվել եք բոքսի չեմպիոնի հետ նույն ռինգում։ Եվ նա ուրախ նախավարժանք է անում, որ ձեր դեմքը արյունաշաղախ անի։ Հաճելի՞ զգացողություն է։ Բայց չէ՞ որ շատ մարդ կա, որ երազում է նման հանդիպման մասին։
Այն, ինչ մեկի համար սարսափելի է ու մղձավանջ, ուրիշի համար ողջ կյանքի երազանքն է։ Դրա համար հարկ չկա ուրիշներին աչք տալու. ձեր ճանապարհը փնտրեք, ձեր ուղին։ Ի՞նչ շահ կա ուրիշի կյանքը քննարկելուց։ Որքա՛ն ավելի հաճելի է սեփականն ապրելը։ Հիշեք ձեր երազանքներն ու ցանկությունները, ձգտեք դրանց։ Ձեզ թույլ տվեք մի լավ երազել առանց սահմանափակումների։ Չէ՞ որ ձեր բանականության համար սահման չկա։ Այն, ինչ կարող եք մանրամասն պատկերացնել, կարող եք և ստանալ։ Բայց նորից դեպի դատարկ երազանքները փախչելու և կյանքից փախչելու վտանգ կա, դրա համար էլ վերադարձեք կյանքի այն պահը, որտեղ հիմա եք։
Որպես սկիզբ՝ ընկղմվեք մարմնի զգացողության մեջ։ Մարմինը միշտ ապրում է ներկայով և երբեք չի ստում։ Ինչ ձեզ հետ կատարվում է, նստվածք է տալիս ձեր մարմնում։ Մարմնում են վիրավորանքները, վախերը, չիրականացած ցանկությունները, ուրիշների և սեփական արգելքները ձեր նկատմամբ։ Ձեր մարմինը ծալծլված է, և մի հույս ունի. որ տերը կդադարի ուրիշներին հետևելուց ու կվերադառնա սեփական մարմնի մեջ։
Այդ ժամանակ, հնարավոր է, երջանիկ լինի։ Մարմինը ձեզ կնվիրի պահի հրաշալիության բոլոր նույն զգացողությունները, որ դուք ապարդյուն փորձում էիք գտնել ուրիշի կյանքում։
Ամեն նոր զգացողության մեջ սուզվեք, ինչպես շոգին կսուզվեիք ալիքի մեջ։ Թող ձեզ գլխովին ծածկեն զգացողությունները։ Փախչելու տեղ չկա, շտապելու տեղ չկա։ Երբեք չի կարող ԱՅՆՏԵՂ ավելի լավ լինել, քան ԱՅՍՏԵՂ է։
Այն, ինչ ձեր շրջապատում է, հենց ձեր կյանքն է։ Մի՛ փորձեք ձևացնել, թե ձեզ դա էնքան էլ պետք չի։ Հենց ունեցած ամեն ինչ կորցնելու վտանգ է լինում, միանգամից հիշում եք կյանքի արժեքի մասին։ Բայց ի՞նչն է խանգարում ամեն ակնթարթ զգալու պահի արժեքը։
Երջանկություն եք ուզում՝ ավելի խորը ընկղմվեք կյանքի մեջ։

Առաջադրանքներ

Ա) Լրացրե´ք նախադասությունները՝ հիմնվելով տեքստում արտահայտված մտքերի վրա:
Հնարավոր է երջանիկ լինել, եթե գնահատում ես հենց հիմա քեզ հետ կատարվող ամեն մի ակնթարթը։
Խորությամբ ապրելուն հնարավոր է հասնել միայն այն պահին, երբ այլևս չես հետաքրքրվում ուրիշի կյանքում կատարվող իրադարձություններով։
Ավելի հաճելի է սեփական կյանքը, քան ուրիշի անցած ճանապարհը։
Եթե ձեր մարմինը դադարի ուրիշներին հետևելուց ու վերադառնա սեփական մարմնի մեջ, այն ժամանակ կնվիրի ձեզ այն հիշողություներն ու զգացողություները, որոնք դուք անիմաստ կորցրել եք։

Բ)Ի՞նչ կապ ունեն հեղինակի մտքերը բնաբանի՝ Արթուր Շոպենհաուերի ձևակերպման հետ:
Շերեմետևը կարևորում է այն, որ խորը ապրելու համար պետք է մարդը նախ և առաջ դադարի հետևել ուրիշների կյանքերին ու ուշադրություն չդարձնել հասարակական կարծիքին: Նա խոսում է այն մասին, որ մարդու իսկական ուղին պետք է լինի սեփական ցանկություններն ու երազանքները հետևելը, այլ ոչ թե ուրիշների կյանքին կամ նրանց երազանքներին հետևելը: Սա համապատասխանում է Շոպենհաուերի գաղափարին, որ խելացի մարդիկ խուսափում են հիմարներից, որոնք զբաղվում են ոչ իրական արժեքներով, և փորձում են փնտրել այն, ինչը կարող է տանել դեպի իսկական երջանկություն և խորություն:

1. Complete these senteces with the verb ski in the correct form.
   1. I go skiing every winter.
2. I started skiing when I was six.
3. I tried to ski down the mountain, but it was too steep.
4. My instructor made me skiing down the steep mountain.
5. I enjoy skiing very much.
6. Dave used to skiing when he was younger, but not any more.
   
   2. Choose the correct form.
   1. I’ve decided to stop smoking.
   2. I managed to find my passport.
   3. Let’s go shopping.
   4. Please let me go to the party.
   5. Would you like something to eat?
   6. I need a recipe for a cake that’s easy to make.

Упражнение 12. Спишите, расставляя знаки препинания. Назовите, какими союзами соединены простые предложения.

1. Ни облака на туманном беловатом небе ни малейшего ветра на снежных равнинах.
   2. Люди сильно проголодались лошади тоже нуждались в отдыхе.
   3. В полях уже тает а в лесу еще снег лежит нетронутый и деревья стоят в снежном плену.
   4. Среди дня от жаркого ветра стало очень тепло и зацвела ранняя ива и запел полным голосом певчий дрозд и заволновалась поверхность прудов от лягушек и наполнился вечерний воздух их разнообразными голосами.
   5. То в полосе лунного света показывался непроницаемо-черный силуэт громадной ели то вдруг в отдалении появлялись белые колонны берез.
   6. Над лугами шел холодный дождь и ветер налетал косыми ударами.
   
   Упражнение 13. Допишите сложносочиненные предложения.
   1. Удары грома все приближались, и дождь усиливался.
   2. Еще только светает, а на улице уже слышны голоса птиц.
   3. Прошел дождик, однако небо все еще было облачным.
   4. Дождь перестал, но воздух остался влажным.
   5. Я ему верю, да и сам он никогда не подведет.
   6. Днем в парке было тихо, зато вечером появилось много людей.
   7. То слышны громкие голоса, то снова наступала тишина.
   8. Погода прекрасная, жизнерадостная, однако ветер холодный.
   9. Приходи ко мне, или мы встретимся в другом месте.
   
   Упражнение 14. а) Составьте из данных частей сложносочиненные предложения с разделительными союзами.
   1. Моросил холодный и частый дождь, или шел мокрый снег.
   2. Гром прогремел, или в воздухе со страшной силой разорвалась ракета.
   3. Капитан взял неправильный курс, или корабль был раздавлен льдами.
   4. Скорее приезжай, или я сам за тобой приеду.
   
   б) Составьте из данных частей сложносочиненные предложения с соединительными союзами.
   
   1. Облака бежали низко и быстро, и скоро они, точно дым, затуманили солнце.
   2. К вечеру в саду становилось пустынно и сыро, и дождь начинал моросить снова.
   3. Потемки между тем все более сгущались, и предметы теряли свои контуры.
   4. Опасности нас не пугали, и трудности нас не останавливали.
   
   в) Составьте из данных частей сложносочиненные предложения с противительными союзами.
   
   1. Солнце еще за горами, но верхушки лесов уже зажигаются золотом от его первых лучей.
   2. Корень ученья горек, но плод его сладок.
   3. Снег еще не выпал, но прихваченная морозом травка похрустывает под ногами.
   4. Месяц светит, но свет его не греет.

1.Լրացնել բաց թողնված տառը, տառակապակցությունը:                                                             Լուս-նկա, ու-արկեց, վա-վ-ուն, ար-շիռ, անուր-, նախ-րյակ, դ-խեմ, խ-ճիթ, հեծ-լ:  

Լուսնկա, ուղարկեց, վառվռուն, արբշիռ, անուրջ, նախօրյակ, դժխեմ, խրճիթ, հեծել։

2.Փակագծերում տրված բառերը համապատասխան փոփոխություններով  տեղադրել նախադասության մեջ:

/խամրել, մարմրել, աչք , խորք/                       

 Մարմրած ու տխուր էին պառավի աչքերը, բայց դրանց խորքում չարաճճի ժպիտի խամրած կայծեր կային:  

3.Կազմել հոգնակին:  Տրամաչափ,պաստառ,ճամփեզր,բանաձև,սվին,կղմինդր,հարս,լսափող,ծվեն,գանձարկղ:                    
Տրամաչափեր, պաստառներ, ճամփեզրեր, սվիններ, կղմինդրեր, հարսներ, լսափողներ, ծվեններ, գանձարկղեր։

4. Տրված նախադասության առանձնացված բառերի ձևաբանական վերլուծության տարբերակներից ընտրել ճիշտը:                                                                                                                 Արևը քամում էր մգլած տերևներով հագեցած մածուցիկ տիղմը :  
արևը  / հատուկ գոյական , հասարակ գոյական , որակական ածական /                                             մգլած   / որակական ածական , գոյական , հարակատար դերբայ  /                                                    քամում  էր  /  ներկա ժամանակ   , անցյալ ժամանակ ,  ապակատար ժամանակ  /     
տիղմը / ուղղական հոլով , հայցական հոլով , ներգոյոկան հոլով /                                                  մածուցիկ  /ածական , դերանուն մակբայ/  

5.Որոշել բայի եղանակները:

Թռչելիս, թռչում եմ, չեմ թռչի, չէի թռչում, թռչելուէի, թռա, թռիր, թռանք, կթռչեմ, թռչելու։   
Թռչելիս-Անդեմ բայ
Թռչում եմ-Սահմանական եղանակ
Չեմ թռչի-Ենթադրական եղանակ
Չէի թռչում-Սահմանական եղանակ
Թռչելու էի-Սահմանական եղանակ
Թռա-Սահմանական եղանակ
Թռիր-հրամայական եղանակ
Թռանք-Սահմանական եղանակ
Կթռչեմ-Ենթադրական եղանակ
Թռչելու-Սահմանական եղանակ

6.Վերլուծել շարահյուսորեն, ընդգծվածները` ձևաբանորեն:

Արեգակի հրեղեն  գունդը աստիճանաբար գնում էր դեպի մայրամուտ:   
Արեգակի-գոյական
Հրեղեն-ածական
Աստիճանաբար-մակբայ
Գնում էր-Սահմանական եղանակ, անցյալ կատարյալ
Դեպի-Կապ

7.Որո՞նք  են  հայերենի  10  խոսքի  մասերը․ գրել ըստ տեսակների: 
Գոյական, ածական, թվական, դերանուն, բայ, մակբայ, կապ, շաղկապ, վերաբերական, ձայնարկություն։

 8.Արտահայտել մեկ բառով:

Դափնուց հյուսված պսակ,երգերի շարք,գլուխների քանակ,ընծայելու մասին գիր,լեռն անցնելու տեղը:
Դափնեպսակ, երգաշարք, գլխաքանակ, ընծայագիր, լեռնանցք։
                                                                                                                                                        
9.Ընտրել ճիշտ բառը:

Իշխանն անթարթ հայացքը /գամել , մեխել/ էր արքայի դեմքին:   

10.Բայերը խմբավորել ըստ կազմության: Կանգնել,բնակվել,փայլել,զբաղվել,նստոտել, դադարեցնել, սառեցնել, հասնել, լողանալ ,լռել           կծոտել, խոսվել, խաղացնել, ճանկռոտել, կարոտել, ծվատել, փորփրել, պոկոտել, սիրվել, սանրվել։

Պարզ	Ածանցավոր
	Սոսկածանցավոր	Բազմապատկական	Պատճառական	Կրավորական
Կանգնել	Լողանալ	Նստոտել	Դադարեցնել	Խոսվել
Բնակվել	Հասնել	Կծոտել	Սառեցնել	Սիրվել
Փայլել		Ճանկռոտել	Խաղացնել	Սանրվել
Զբաղվել Լռել Կարոտել		Ծվատել Փորփրել Պոկոտել

3. Put the words and phrases from the box in the column.
Take-two tablets a day, a photo, care
Get-back home, a cold, angry, on well with someone
Do-some shopping, me a favour
Make-sure, friends, up your mind, smebody out for a meal, a reservation, a complaint

4. Complete the sentences with one of the verb phrases. Use the correct form of the verb.
1)I did some shopping while I was in town. I bought myself a new jumper.
2)‘I don’t know if I love Tom or Henry.’ ‘Make up your mind. You can’t marry both of them.’
3)Bye-bye! See you soon. Take care of yourself.
4)Achoo! Oh dear. I think got a cold.
5)‘Are the doors locked?’ ‘I think so, but I’ll just get back home.’

Ասում են՝ Ուլտարում, որ Սկայ գետից այն կողմ է, մարդը չի համարձակվում կատու սպանել,- ես հակված եմ հավատալ դրան, հատկապես երբ տեսնում եմ, թե ինչպես է կատուն լվացվում պատուհանի մոտ։ Նա խորհրդավոր է ու մոտ այն տարօրինակ արարածներին, որոնց մարդիկ այլևս չեն կարող տեսնել։ Նա հին Եգիպտոսի ոգին է, նա, ով պահպանում է կորած քաղաքների, Մերի ու Օֆիրի հեքիաթները։ Նա ազգակիցն է ջունգլիների տիրակալի, հինավուրց ու սարսափազդու Աֆրիկայի գաղտնիքների հետնորդը։ Սֆինքսը նրա զարմիկն է, նա խոսում է զարմիկի լեզվով, բայց ավելի տարեց է նրանից ու հիշում է այն, ինչ նա նույնիսկ չի գիտեցել։

Ուլտարում, մինչև բուրգոմիստրերի կողմից կատուներին սպանելու արգելքը, ապրում էին աղքատ վարձակալն ու իր կինը, որոնց բավականություն էր պատճառում թակարդներ դնել ու սպանել հարևան կատուներին։ Թե ինչն էր նրանց այդպես վարվելու պատճառը, ոչ ոք չգիտե, հնարավոր է՝ ծայրահեղ ատելությունը կատուների գիշերային ձայների նկատմամբ, հնարավոր է՝ նրանց նեղում էր այն, որ կատուները կարող են գողություն կատարել իրենց բակում կամ այգում։ Բայց ինչն էլ որ լիներ ատելության պատճառը, ծեր ամուսինները բավականություն էին ստանում, որսալով ու սպանելով կատուներին, որոնք հայտնվում էին նրանց տնակի մոտ, իսկ գիշերով տարածվող ձայներից բնակիչները գլխի էին ընկնում, որ սպանությունը կատարվում է խիստ անսովոր ձևով։ Միայն թե նրանք չէին քննարկում դա ծերունու ու նրա կնոջ հետ, նրանց ծեր կնճռապատ դեմքերի արտահայտությունից էր դա, թե նրանից, որ նրանց փոքրիկ մռայլ տնակը թաքնված էր հսկա կաղնիների տակ, բակի խորքում։ Կատուների տերերի մեծ մասը ատում էր այդ տարօրինակ մարդկանց, բայց ավելի շատ վախենում էր, ու փոխանակ հանդիմանեին դաժան դահիճներին, մարդիկ ընդամենը հոգ էին տանում, որ իրենց սիրելի կենդանին չթափառի ու չմոտենա մութ ծառերի տակ թաքնված տնակին։ Երբ ինչ-որ մեկի անխուսափելի անուշադրության պատճառով կատուն կորում էր, ու խավարի մեջ տարածվում էին աղաղակները, կորցնողները անհույս հառաչում էին, կամ հանգստացնում իրենց, բախտին շնորհակալ լինելով, որ իրենց երեխան չի կորել։ Չէ որ հասարակ մարդիկ էին Ուլտարի բնակիչները և չգիտեին, թե որտեղից են հայտնվում կատուները։

Մի անգամ տարօրինակ օտարականների քարավանը հարավից մտավ դեպի Ուլտարի նեղ, խճաքարով ծածկված փողոցները։ Նրանք թուխ էին ու նման չէին այլ ճամփորդների, որ տարին երկու անգամ անցնում էին Ուլտարով։ Շուկայում նրանք արծաթի դիմաց բախտ էին գուշակում ու առևտրականներից վառ հուլունքներ գնում։ Թե որտեղից էին եկել օտարականները, ոչ ոք չգիտեր, բայց տեսել էին, որ նրանք կատարում են ինչ-որ տարօրինակ աղոթքներ ու զարդարում են իրենց ֆուրգոնները մարդկու մարմնով ու կատվի, անգղի, խոյի կամ առյուծի գլխով ինչ-որ արարածների պատկերներով։ Ու քարավանի առաջնորդը կրում էր մի գլխաշոր՝ երկու եղջյուրներով ու հետաքրքիր սկավառակով նրանց միջև։

Քարավանի հետ գալիս էր առանց հոր ու մոր մի փոքրիկ տղա, որի միակ ունեցածը փոքրիկ սև կատուն էր։ Ժանտախտը բարի չէր գտնվել տղայի հանդեպ ու նրան վիշտը մեղմելու համար թողել էր միայն փոքրիկ արարածին, բայց երբ դու այդքան փոքր ես, կարող ես շատ մեծ սփոփանք գտնել սև փիսիկի առույգ չարաճճիությունների մեջ։ Այնպես որ տղան, ում թուխ մարդիկ Մենես էին կոչում, խաղալով հրաշալի փիսիկի հետ զարդարված ֆուրգոնի մեջ, ավելի հաճախ ծիծաղում էր, քան լալիս։

Օտարականների՝ Ուլտարում իջևանելու երրորդ գիշերը Մենեսը չգտավ իր փիսիկին, ու քանի որ նա շատ բարձր էր հեկեկում շուկայում, բնակիչները ստիպված ասացին նրան ծերունու ու իր կնոջ, ու գիշերով լսված ձայների մասին։ Ու երբ նա լսեց դա, հեկեկոցները իրենց տեղը զիջեցին մեդիտացիային, իսկ հետո աղոթքներին։ Մենեսը ձեռքերը մեկնեց արևին ու սկսեց աղոթել մի լեզվով, որ հասկանալի չէր բնակիչներից ոչ մեկին, թեև, ճիշտն ասած, նրանք առանձնակի չէին էլ փորձում հասկանալ,- նրանց հայացքներն ուղղված էին երկնքին ու ամպերի ընդունած կերպարանքներին։ Խիստ տարօրինակ էր, բայց կարծես հենց տղան արտասանեց իր աղոթքը, ամպերը վերևում ընդունեցին ինչ-որ էկզոտիկ ծագման արարածի թափանցիկ, անորոշ կերպարանք, եղջյուրներին անցրած սկավառակով։ Բնությունը լի է նման խաբկանքներով, որոնք ցնցում են մեր երևակայությունը։

Գիշերը օտարականները լքեցին Ուլտարը, ու նրանց այլևս չտեսան։ Ու տանտերերը ապշած էին, երբ նկատեցին, որ ամբողջ քաղաքում հնարավոր չէ գտնել ոչ մի կատվի։ Օջախներից անհետացել էին սովորական կատուները, մեծ ու փոքր, սև, գորշ, շերտավոր, դեղին ու սպիտակ։ Ծեր Կրանոնը, բուրգոմիստրը, երդվում էր, որ թուխ ժողովուրդը վերցրել է կատուներին, այդպես վրեժ լուծելով Մենեսի կատվի սպանության համար, ու անիծում էր քարավանն ու փոքրիկ տղային։ Բայց Նիսը, նիհար նոտարը, հայտարարեց, որ ծեր վարձակալն ու նրա կինը ավելի հավանական կասկածյալներ են, կատուների նկատմամբ իրենց տխրահռչակ ատելության պատճառով։ Էլ չասած, որ ոչ ոք չէր համարձակվում դժգոհություն հայտնել սարսափազդու զույգին, նույնիսկ փոքրիկ Ատալը՝ հյուրանոցի տիրոջ որդին, ով երդվում էր, որ մթնշաղի մեջ տեսել է Ուլտարի բոլոր կատուներին ծառի տակ, անիծված բակում, դանդաղ ու մռայլ շրջաններով խրճիթի շուրջ քայլելով, երկու-երկու շարքերով, կարծես ինչ-որ չլսված ծես են կատարում։ Բնակիչները չգիտեին, ինչքանով կարելի է հավատալ նման փոքր երեխային, ու չնայած վախենում էին, որ մռայլ զույգը կարող է կախարդած լինել կատուներին, նախընտրեցին չհանդիմանել ծեր վարձակալին, քանի դեռ չեն հանդիպել նրան իր մութ ու վանող բակից դուրս։

Այդպես Ուլտարը ուղեվորվեց քնելու անզոր զայրույթի մեջ, ու երբ մարդիկ արթնացան, լուսաբացի հետ տեսան իրենց կատուներին, նստած օջախների վրա՝ մեծ ու փոքր, սև, գորշ, շերտավոր, դեղին ու սպիտակ։ Թվում էր, թե կատուները գիրացել են ու ավելի ուժեղ են փայլում։ Բնակիչները, խիստ զարմացած, քննարկում էին այդ իրադարձությունը։ Ծեր Կրագը պնդում էր, որ թուխ ժողովուրդը վերցրել էր նրանք, քանի որ կատուները ծերունու ու նրա կնոջ տնից ողջ վերադառնալ չէին կարող։ Բայց բոլորը համաձայն էին մի բանի հետ՝ կատուները հրաժարվում էին ուտել մսի սովորական բաժինը ու խմել ափսեով կաթը, ինչ շատ հետաքրքիր էր։ Ու երկու օր Ուլտարի ծույլ կատուները, փայլելով, չէին մոտենում ուտելիքին ու միայն քնում էին կրակի մոտ կամ արևի տակ։

Անցավ մի ամբողջ շաբաթ, մինչև բնակիչները նկատեցին, որ երեկոյան ծառերի տակի տնակում լույս չի վառվում։ Այդժամ նիհար Նիսը նկատեց, որ ոչ ոք չի տեսել ծերունուն ու նրա կնոջը այն գիշերանից, երբ կատուները կորել էին։ Հաջորդ շաբաթ բուրգոմիստրը հաղթահարեց վախն ու որոշեց իր ծառայության կարգով այցելել տարօրինակ լուռ կացարանը, ամեն դեպքում իր հետ վերցնելով, որպես վկա, դարբին Շանգին ու քարի փորագրիչ Տուլին։ Ու երբ նրանք կոտրեցին փխրուն դուռը, գտան միայն երկու մարմնից մաքուր անջատված կմախքներ հողե հատակի վրա ու մութ անկյուններում վխտացող միջատների։

Ավելի ուշ Ուլտարի քաղաքային խորհրդում շատերը խոսեցին այդ մասին։ Զատը, հետախույզը, մանրամասն հարցաքննեց Նիսին, նիհար նոտարին, իսկ Կրանոնը, Շանգը ու Տուլը հարցախեղդ արվեցին։ Նույնիսկ փոքրիկ Ատալը, հյուրանոցի տիրոջ տղան, հարցաքննվեց ու որպես պարգև քաղցրավենիք ստացավ։ Նրանք պատմեցին ծեր վարձակալի մասին, նրա կնոջ, թուխ օտարականների քարավանի, փոքրիկ Մենեսի, նրա աղոթքի ժամանակ երկնքի, այն մասին, թե ինչ արեցին կատուները այն գիշերը, երբ քարավանը հեռացավ, ու այն մասին, թե ինչ գտան հետո ծառերի տակ թաքնված մռայլ բակի տանը։

Ու, վերջիվերջո, քաղաքային խորհուրդը ընդունեց զարմանալի օրենք, որի մասին խոսում էին առևտրականները Խատեգիում ու որը քննարկում էին ճամփորդները Նիրում, այն է, որ Ուլտարում ոչ մի մարդ իրավունք չունի կատու սպանել…

Վերլուծություն
Պատմվածքը պատմում է մի քաղաքի մասին, որտեղ կար մի ընտանիք, ովքեր չէին սիրում կատուներին, և որոշել էին վերացնել նրանց։ Կատուների զոհ դառնալը կարելի է մեկնաբանել մարդու խանգարող կենդանի, որոնք ըստ պատմվածքի խանգարում էին մարդկանց իրենց ձայներով։ Պատմությունը ցույց է տալիս, որ Ուլտարում, մարդիկ վախենում են կատուների հանդեպ կատարվող սպանություններից։ Ծեր ու ագրեսիվ ամուսինները, ովքեր ձգտում են սպառնալ ու սպանել կատուներին, դառնում են ժողովրդի կողմից հալածանքի։

Կատվի սիմվոլիկան տարբեր մշակույթներում
Հին Եգիպտոսի մշակույթ
Կատուները մեծ հարգանք էին վայելում հին եգիպտական մշակույթում՝ խորհրդանշելով շնորհը, պաշտպանությունը և խնամակալությունը: Նրանք կապված էին Բաստետ աստվածուհու հետ, որը հաճախ պատկերվում էր առյուծի կամ առյուծի կամ ընտանի կատվի գլխի հետ։ Կատուները համարվում էին սուրբ կենդանիներ և համարվում էին, որ նրանք հաջողություն են բերում տնային տնտեսություններին: Կատվին նույնիսկ պատահաբար վնասելը Հին Եգիպտոսում համարվում էր լուրջ հանցագործություն:

Հին Հունաստան և Հռոմի մշակույթ
Հին Հունաստանում և Հռոմում կատուները նույնպես կարևորվում էին, բայց ավելի շատ որպես անկախության և անհատականության խորհրդանիշ: Կատուներն այստեղ ներկայացնում էին նաև գաղտնիք ու միստիկա: Հաճախ կատուները ասոցացվում էին Անահիտայի՝ սիրո և գեղեցկության աստվածուհու հետ:

Ճապոնիայի մշակույթ
Մանեկի-նեկո. Ենթադրվում է, որ այն հաջողություն է բերում իր տիրոջը: Ենթադրվում է, որ բարձրացված թաթը հաճախորդների կամ հարստության նշան տալու ժեստ է: Կատուն պատկերված է մեկ թաթով, որը բարձրացրել է մատնանշող ժեստով: Այն հաճախ կարելի է տեսնել բիզնեսներում և տներում՝ խորհրդանշելով բարգավաճում և պաշտպանություն:

Իսլամական ավանդույթ
Կատուները հատուկ տեղ են զբաղեցնում իսլամական մշակույթում: Ասում են, որ Մուհամեդ մարգարեն խորը սեր ուներ կատուների նկատմամբ, և նրանք իսլամական ավանդույթում համարվում են մաքուր կենդանիներ: Հայտնի պատմություն կա այն մասին, որ Մուհամեդը կտրել է իր թեւը, այլ ոչ թե խանգարել իր քնած կատվին: Կատուները հաճախ դիտվում են որպես մաքրության խորհրդանիշներ և հարգված կենդանիներ են իսլամական տնային տնտեսություններում:

Չինական մշակույթ
Ենթադրվում է, որ կատուները, մասնավորապես չինական բախտավոր կատուն կամ ճապոնական Մանեկի-նեկոյի նման «բողոքող կատուն», հաջողություն և բախտ են գրավում: Կատուն հաճախ պատկերված է բարձրացված թաթով, որը հրավիրում է բարգավաճում և հարստություն: Այն ակնհայտորեն նման է Ճապոնական մշակույթին։

Թեման՝ <<Թթուներ, բանաձևերի կազմումը, անվանումը, դասակագումը, թթվային մնացորդի անվանումը, աղերի  բանաձևերի  կազմումը, անվանումը>>

Լաբորատոր  փորձեր. <<Թթուների  քիմիական հատկությունները(հայտանյութերի գույնի փոփոխությունը թթվային միջավայրում, թթուների փոխազդեցությունը մետաղների, հիմնային օքսիդների,հիմքերի և  աղերի  հետ>>:

Հայտանյութերը` օրգանական ներկեր են,որոնք ցույց են տալիս հիմքի կամ թթվի առկայությունը  լուծույթում:
Լաբորատոր փորձ 1. Թթուների  փոխազդեցությունը  հայտանյութերի (ինդիկատորների) հետ: Փորձի  նկարագրում`  աղաթթվի  ջրային  լուծույթը  լցրեք  երեք  փորձանոթների   մեջ 3-4մլ  չափով, առաջինի  մեջ  իջեցրեք  լակմուսի  թուղթ  կամ  մի  քանի կաթիլ լակմուսի լուծույթ, երկրորդի  վրա  ավելացրեք  մի  քանի  կաթիլ ֆենոլֆտալեինի  լուծույթ, երրորդի  վրա  մի  քանի  կաթիլ  մեթիլնարնջագույն: Ի՞նչ  նկատեցիք: 

Ինդիկատորների անվանումը	Նրանց  գույները	Թթուներում  առաջացած գույները
Լակմուս	Մանուշակագույն	կարմիր
ֆենոլֆտալեին	Անգույն	նարնջագույն
մեթիլնարնջագույն	Նարնջագույն	դեղին

Լաբորատոր փորձ 2.Թթուների  փոխազդեցությունը  հիմքերի  հետ՝ չեզոքացման   ռեակցիա

Լաբորատոր փորձ  3. Թթուների  փոխազդեցությունը  ակտիվ  մետաղների հետ՝ տեղակալման  ռեակցիա:

դասագրքից  սովորեք էջ 18-ից 22-ը, կատարեք  վարժությունները` էջ  22-ից  23-ը:

H₂SO₄-ծծմբական թթու
H₂SO₃-ծծմբային թթու
H₂CO₃-ածխաթթու
H₃PO₄-Ֆոսֆորական թթու
H^-1F^-1-Ֆտորաջրածնական թթու
Ca⁺²F^-1₂-Կալցիումի ֆտորիդ
H⁺¹ CI^-1-քլորաջրածնական թթու-աղաթթու
Fe²F¹₂-երկաթի ֆտորիդ

Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու․
Թեմա 12․ Հայ ժողովուրդը Հայրենական Մեծ պատերազմի տարիներին /1941-45 թթ․/
ա/ Պատերազմի սկիզբը
բ/ Հայ ժողովուրդի մասնակցությունը պատերազմական գործողություններին /բանավոր, էլ․ դասագիրք, էջ 78-84, նաև այլ աղբյուրներ/

Առաջադրանք.
1․ Ներկայացրե՛ք հայկական դիվիզիաները, ԽՍՀՄ հայ հերոսներին և մարշալներին, նրանց մարտական ուղին։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, ԽՍՀՄ ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը կազմակերպեց հատուկ հայկական դիվիզիաներ, որոնց կազմում կային հայ զինվորներ և հրամանատարներ։
Նույնիսկ ԽՍՀՄ ստեղծման առաջին տարիներին, երբ պայքարում էին մեծ թվով հակառակորդների դեմ, հայկական դիվիզիաները զինված և մարտական պատրաստություն էին անցնում: Դիվիզիայի անդամներն ակտիվ մասնակցություն ունեցան Մեծ Հայրենական պատերազմում, և այն հայտնի դարձավ որպես մարտունակ, համառ և կազմակերպված։
Այդ դիվիզիան ձգտում էր մոբիլիզացման և կազմավորման ժամանակ համախմբել առավել մեծ թվով հայերին, որոնք մեկտեղ գումարեցին իրենց ողջ գիտելիքները և մարտական պատրաստությունը։

ԽՍՀՄ հայ հերոսներ
Սարգիս Հարությունյան — ԽՍՀՄ ժողովրդական հերոս, հրամանատար, որը արժանացել է բարձրագույն պատվին՝ «ԽՍՀՄ ժողովրդական հերոս» կոչմանը՝ հանուն իր աներևակայելի խիզախության և մարտական հաջողությունների Մեծ Հայրենական պատերազմում։

Անդրանիկ Օզանյան — Հայ ազգային հերոս, մեծ պատերազմի ժամանակ նրա հրամանատարությունը մեծ նշանակություն ունեցավ երկրի պաշտպանության մեջ։ Անհավատալի խիզախություն ու ռազմավարություն ցուցաբերած Օզանյանը հայտնի դարձավ որպես հայկական բանակի լավագույն հրամանատարներից։

ԽՍՀՄ հայ մարշալներ
Հայկ Հովհաննիսյան — ԽՍՀՄ մարշալ, որն իր կյանքի մեծ մասը նվիրեց բանակին։ Նա հանդես եկավ ռազմավարական մարտերում, որոնց միջոցով ստացավ աշխարհիկ ճանաչում։

Աշոտ Կարապետյան — Մարշալ, ով մասնակցեց պատմական նշանակության մարտերին և նաև բարելավեց հայկական բանակի ռազմավարական կարողությունները։

2․ Ընտանիքներում, զրուցելով ծնողների, տատիկ-պապիկների հետ, իրականացրե՛ք հետևյալ նախագծային աշխատանքը՝ «Իմ պապերը /ազգականները/՝ Հայրենական Մեծ պատերազմի մասնակիցներ /բլոգային աշխատանք/․