Բեղմնավորում, ներարգանդային և հետսաղմնային զարգացում:Երեխայի ծնունդը, աճը և զարգացումը

Բեղմնավորում, ներարգանդային և հետսաղմնային զարգացում:
Երեխայի ծնունդը, աճը և զարգացումը

Արական և իգական սեռական բջիջների՝ սպերմատոզոիդի և ձվաբջջի միաձուլվելը կոչվում է բեղմնավորում:

Սեռական գործողության ժամանակ միլիոնավոր սպերմատոզոիդներ անցնում են հեշտոցի մեջ, ինքնուրույն շարժվելով մտնում արգանդի խոռոչ, այնտեղից անցնում արգանդափող, որտեղ մի քան ժամ շարժվելով կարող են հանդիպել ձվաբջջին:

Սպերմատոզոիդներից մեկը, որն ավելի կենսունակ է ու շարժուն, թափանցում է ձվաբջիջ: Տեղի է ունենում բեղմնավորում:

Բեղմնավորված ձուն արգանդափողով շարժվելուն զուգընթաց տրոհվում է և վերածվում բազմաբջիջ սաղմի, որը 4−5 օրվա ընթացքում մղվում է արգանդի խոռոչ: Սկսվում է ներարգանդային զարգացման սաղմնային շրջանը, որի ընթացքում բջիջները կիսման միջոցով անընդհատ ավելանում են: Հետագայում ձևավորվում են սաղմի հյուսվածքներն ու օրգանները:

Սաղմը պատվում է մի քանի թաղանթներով, որոնք ապահովում են նրա սնուցումը, շնչառությունը, պաշտպանում մեխանիկական հարվածներից և աղմուկից: Սաղմնային զարգացման երկրորդ ամսվա վերջում արգանդի պատին ամրացած սաղմի մոտ զարգանում է ընկերքը: Ընկերքի պատերը հարուստ են արյունատար մազանոթներով, և դրա շնորհիվ իրականանում է մոր և պտղի օրգանիզմների միջև թթվածնի, ածխաթթու գազի և սննդանյութերի փոխանակությունը: Սակայն մոր և պտղի արյունները չեն միախառնվում:

Ներարգանդային զարգացման 4−5-րդ ամիսներին սկսվում են պտղի սրտի կծկումները, որոնց հաճախականությունը գրեթե 2 անգամ ավելի է, քան մորը: Արդեն 5-րդ ամսում պտուղը կշռում է մոտ 500 գ, իսկ ծնվելու պահին՝ 3−3,5 կգ:

Հղիությունը կնոջ համար բնականոն մի վիճակ է, երբ նրա արգանդում զարգանում է ապագա երեխան: Հղիության տևողությունը 270−280 օր է, որի ավարտին տեղի է ունենում երեխայի ծնունդը՝ պտղի և ընկերքի հեռացումը մոր օրգանիզմից: Ծննդաբերության լավ ընթացքի համար անհրաժեշտ է, որպեսզի արգանդի վզիկը լայնանա, պտղաթաղանթը պատռվի, և նրանում պարունակվող հեղուկը (պտղաջրերը) հեշտոցի միջոցով հեռանա օրգանիզմից:

Երեխայի աճը և զարգացումը:

Երեխայի ծնունդից հետո սկսվում է նրա հետսաղմնային զարգացումը: Տարբերում են հետսաղմնային զարգացման հետևյալ շրջանները.

1. Նորածնային շրջան՝ ծնվելուց հետո առաջին մեկ ամիսը,

2. Կրծքային շրջան՝ առաջին ամսից մինչև մեկ տարեկան,

3. Վաղ մանկության կամ մսուրային շրջան՝ 1-ից մինչև 3 տարեկան հասակը,

4. Նախադպրոցական շրջան՝ 3−6 տարեկան հասակը,

5. Դպրոցական շրջան՝ մինչև 17−18 տարեկան:

Մարդու օրգանիզմի ձևավորումն ավարտվում է 22−25 տարեկանում:

Ծերության շրջանում զգալիորեն նվազում են նյութափոխանակության գործընթացները, դանդաղ է ընթանում բջիջների բաժանումը, քայքայման գործընթացները գերակշռում են սինթեզին, զարգանում են օրգան-համակարգերի գործառույթների խանգարումներ: Անհրաժեշտ է մշտապես հիշել, որ զբաղմունքի կանոնավոր հերթափոխությունը, պարբերաբար կատարվող ֆիզիկական վարժությունները, վնասակար սովորություններից (նիկոտինի, ալկոհոլի, թմրանյութերի օգտագործում) զերծ մնալը, ճիշտ սնվելը, անձնական հիգիենայի պահպանումը` չափազանց կարևոր գործոններ են մարդու օրգանիզմի ներդաշնակ զարգացման, առողջության և երկարակեցության համար:

Կենսաբանություն հարցեր

Մաշկի կառուցվածք
1․Ինչպե՞ս է մաշկն իրականացնում պաշտպանական, արտազատման և շնչառական գործառույթները:
Մաշկը կատարում է պաշտպանական ռեակցիա, որը պաշտպանում է հյուսվածքները, արևի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների կործանարար ազդեցությունից։ Մաշկը նաև կատարում է արտազատական գործառույթ արտադրում է քրտինք։

2.Ինչպիսի՞ կառուցվածք ունի վերնամաշկը, և ի՞նչ դեր է այն կատարում:
Վերնամաշկը բազմաշերտ հարթ էպիթելային հյուսվածք է, որի մակերեսային շերտի բջիջներն անընդհատ մահանում են, թափվում և հեռանում:

3.Ինչպիսի՞ն է բուն մաշկի կառուցվածքը
Բուն մաշկը շարակցահյուսվածքային շերտ է, որը գտնվում է վերնամաշկի տակ և պարունակում է մեծ քանակությամբ առաձգական թելեր:

4. Ո՞րն է ենթամաշկային բջջանքի դերը:
Ենթամաշկային բջջանքը պաշտպանում է մարմինը սառեցումից` փոքրացնելով ջերմատվությունը:

Վերարտադրողական համակարգի  օրգաններ

1.Որո՞նք են արական սեռական համակարգի օրգանները:
Արական սեռական գեղձերն են՝ զույգ սերմարանները, զույգ սերմնածորանները, սերմնաբշտիկները, շագանակագեղձը և առնանդամը։

2.Որո՞նք են իգական սեռական համակարգի օրգանները:
Իգական սեռական գեղձերն են՝ ձվարանները, արգանդափողերը, արգանդը, հեշտոցը և ամոթույքը։

3.Որտե՞ղ են առաջանում ձվաբջիջները և իգական սեռական հորմոնները:
Սեռական բազմացման ժամանակ մասնակցում են արական և իգական առանձնյակներ։ Յուրաքանչյուրում զարգանում է սեռական բջիջներ, իգականում ձու կամ ձվաբջիջ, արականում՝ սպերմիում և սպերմատոզոիդ։

4. Ի՞նչ է ձվազատումը:
Սեռահասուն օրգանիզմում ամեն ամիս ձվարաններից մեկում հասունանում է մեկ ձվաբջիջ պարունակող փոքր բշտիկ։ Ձվաբջջի հասունանալուց հետո այդ բշտիկը պատռվում է, ձվաբջիջը դուրս է գալիս, կատարվում է ձվազատում։


Չինաստան

Դասի հղումը

  1. Քարտեզի վրա նշել Չինաստանի հարևան պետությունները և ափերը ողողող ջրային ավազանները:
  2. Բնութագրեք Չինաստանի աշխարհագրական դիրքը:
    Չինաստանը շատ հեռու է եվրոպական քաղաքակրթության օջախից։ Ցամաքով Չինաստանը դժվար անցանելի լեռներով ու անապատներով անջատված է Հնդկաստանից և Կենտրոնական Ասիայի երկրներից։ Չինաստանի ծովային դիրքը ներկայումս շատ նպաստավոր է Պաղաղովկիանոսյան տարածաշրջանի երկրների հետ տնտեսական համագործակցության համար։ Մակերևույթը խիստ բազմազան է։ Երկիրը հարուստ է բազմատեսակ օգտակար հանածոները։
  3. Ի՞նչ դեր ունի Չինաստանը հվ-արմ Ասիայում և ամբողջ աշխարհում
    Այն, որ գրեթե բոլոր իրերը արտադրվել են Չինաստանում։ Եթե Չինաստանը չլիներ, աշխարհի արդյունաբերությունը շատ հետամնաց կլիներ։ Չինաստանում է առաջին անգամ ստացվել թուղթը, բաժակները, հագուստը և այլ, որոնք դրձել են մեր առորյաի անբաժանելի մասը։ Նաև Չինաստանի բնակչությունն է մեծ ազդեցություն թողնում աշխարհի տնտեսական զարգացման վրա։ Չինաստանի բնակչությունը այնքան շատ է, որ Չինաստանը հազիվ բավականացնում է իր ռեսուրսները իր երկրներին և շատ քիչ բաներ է արտահանում։ Դա շավ է նաև այլ երկրների համար, որովհետև եթե Չինաստանը չկարողանա բավականացնել իր պաշարները, կգնի այլ երկրներից։ Արտահանում է մեծ քանակով ածուխ։
  4. Որո՞նք են Չինաստանի զարգացման նախադրյալները:
    Ածխի պաշարներով հարուստ է Հյուսիսային և Հարավարևմտյան Չինաստանում։ Նավծիզգալի պաշարներ կլինի երկրի հյուսիս-արևելքում և արևելքում, երկաթի հանքաքարերի հյուսիս-արևելքում ու արևելքում, Ցունցզի գետի հովտում Բայջինի մոտ, Ներքին Մոնզոլիայում։
  5. Որո՞նք են Չինաստանի տնտեսության առաջատար ճյուղերը:
    Արդյունաբերություն- 45,3
    Գյուղատնտեսություն- 10,1
    Ծառայողականություն-44,6

Գործնական քերականություն

1․ Գրիր՝ որ շարքում ինչ խոսքի մասեր են։
Տրված գոյականներից, ածականներից, դերանուններից, մակբայներից և ձայնարկություններից բայե՛ր կազմիր:

Ա. Ծաղիկ, քար, անուն, քարոզ, ձև: Գոյական
Բ. Մեծ, բարձր, կարմիր, տափակ, սուր: Ածական
Գ. Ոչինչ, բոլոր, նույն, ամբողջ: Դերանուն
Դ. Կրկին, արագ, դանդաղ, հաճախ: Մակբայ
Ե. Վա՜յ, մկըկը, տը՜զզ, թրը՛խկ: Ձայնարկություն

2․ Տրված նույնանուններից կազմի՛ր նախադասություններ
անցավ, բազուկ, կուրանա, զատիկ, վայրի, անտառ
Ժամանակը անցավ աննկատ։
Ոտքս կոտրեցի, բայց ի զարմանս ինձ անցավ էր։
Ես շատ եմ սիրում բազուկ։
Նա ուներ ուժեղ բազուկներ։
Նա իմ արածը կուրանա։
Հեռախոսի դիմաց շատ նստելով կկուրանա։
Նոր տարուց հետո, հաջորդում է Սուրբ զատիկը։
Ես զատիկ որսացի մեր բակից։
Ես վայրի անտառներում միայնակ էի։
Այն վայրի կենդանի էր։
Անտառը կանաչապատ էր։
Չինարենի այբուբենը անտառ է։

3․ Տրված բառերը բաժանի՛ր բառակազմական բաղադրիչների (արմատների և ածանցների):

Ա. Թվական-թիվ, ական
Պատմություն-պատում, ություն
Աղյուսակ-աղյուս, ակ
Գրիչ-գիր, իչ
Ազդեցություն-ազդել, ություն
Խորություն-խոր, ություն:

Բ. Արևելք-արև, ել, ք
Արևմուտք-արև, մուտ, ք
Կենսագիր-կենս, գիր
Օտարամուտ-օտար, մուտ
Ծովագնաց-ծով, գնալ
Ինքնատիպ-ինքը, տիպ:

Գ. Արևելյան-արև, ելք, յան
Կենսագրություն-կենս, գիր, ություն
Արևադարձային-արև, դարձ, ային
Անուշահոտություն-անուշ, հոտ, ություն
Բազմատեսակություն-բազում, տեսակ, ություն:

4․Գրի՛ր տասը այնպիսի բառեր, որոնց մեջ հնչյունների և տառերի քանակները չհամապատասխանեն։
Ողորկ – արև – ոզնի – աշխարհ – ճանապարհ – վայրկյան – երամ – ուղղակի – ոգեշունչ – ղանակ – երկուշաբթի

5.  Ածանցներ
Տրված ածանցներով բառեր կազմի’ր.
անք, որդ, ակ, ար, պան, անի, ե, յալ, բաց, ապ, երորդ, րորդ, սուն, բար, որեն
Անք-հարգանք։
Որդ-առաջնորդ։
Ակ-վարակ։
Ար-կերպար։
Պան-դռնապան։
Անի-եռոտանի։
ե-թղթե։
յալ-հավելյալ
բաց-բացահայտ
ապ-ապաստարան
երորդ-տասներորդ
րորդ-որերորդ
սուն-երեսուն
բար-հավանաբար
որեն-կուրորեն

Առաջադրանքները՝ Մարիետ Սիմոնյանի

Մայիսի 6-10 էլեկտրոլիտներ և ոչ էլեկտրոլիտներ

Նոր թեմա- Էլեկտրոլիտներ և ոչ էլեկտրոլիտներ։

Էլեկտրոլիտային դիսոցում

Հաղորդիչներ են այն նյութերը, որոնցում առկա են ազատ լիցքակիր մասնիկներ: Մետաղներում, որոնք համարվում են առաջին կարգի հաղորդիչներ, առկա են ազատ էլեկտրոններ, և էլեկտրական հոսանքը նրանցում էլեկտրոնների ուղղորդված հոսքն է.

0003-004-Elektricheskij-tok-v-metallakh.jpg

Որոշ նյութերի ջրային լուծույթներում (էլեկտրոլիտներում), որոնք համարվում են երկրորդ կարգի հաղորդիչներ, էլեկտրական հոսանքը իոնների հոսք է, այսինքն՝ էլեկտրոլիտներին բնորոշ է իոնային հաղորդականությունը.

0004-005-Tok-v-elektrolitakh.png

Դեռևս 1830-ական թվականներին անգլիացի ֆիզիկոս և քիմիկոս Մ. Ֆարադեյը նյութերը բաժանել է երկու խմբի՝ էլեկտրոլիտներ և ոչ էլեկտրոլիտներ: 

5b935ddc-2d84-47bd-9e83-aafc95155ca5.jpg

Էլեկտրոլիտներ են այն նյութերը, որոնց ջրային լուծույթները էլեկտրական հոսանք են հաղորդում, իսկ ոչ էլեկտրոլիտներ են այն նյութերը, որոնց ջրային լուծույթները էլեկտրական հոսանք չեն հաղորդում: 

0006-003-Elektroliticheskaja-dissotsiatsija-khimicheskikh-elementov.jpg

Նյութի պատկանելիությունը էլեկտրոլիտներին կարելի է ստուգել էլեկտրահաղորդականություն ստուգող սարքի միջոցով: Ինչպես երևում է նկարում, ոչ էլեկտրոլիտները հոսանք չեն անցկացնում, ինչի պատճառով լամպը չի վառվում, իսկ էլեկտրոլիտներում՝ վառվում է:

Աղերը, թթուները, հիմքերը էլեկտրոլիտ են, իսկ օրգանական միացությունների մեծ մասը (գլյուկոզ, սպիրտ, շաքար, ացետոն և այլն), ինչպես նաև մի շարք անօգանական նյութեր (թթվածին՝ O2, ազոտ՝ N2, ազոտի(I) օքսիդ՝ N2O և այլն) էլեկտրոլիտ չեն:

Հալված վիճակում հոսանքի հաղորդիչներ են նաև իոնական կապով բազմաթիվ միացություններ. աղեր, հիմքեր և որոշ օքսիդներ:

Գազային վիճակում գտնվող որոշ նյութերի (քլորաջրածին, բրոմաջրածին, ծծմբաջրածին և այլն) ջրային լուծույթները նույնպես էլեկտրական հոսանքի հաղորդիչներ են:

Իսկ ինչպե՞ս են ստեղծվում լիցքակիր մասնիկները՝ իոնները էլեկտրոլիտների լուծույթներում և հալույթներում: Առաջինն այս հարցին պատասխանել է շվեդ գիտնական Սվանտե Արենիուսը, ձևակերպելով էլեկտրոլիտային դիսոցման տեսության հիմնական դրույթները:

Էլեկտրոլիտները հալչելիս կամ ջրում լուծվելիս տրոհվում են իոնների. ենթարկվում են էլեկտրոլիտային դիսոցման.հալույթում տեղի է ունենում ջերմային դիսոցում.

50767fb0_73f9_0131_6fa2_12313d221ea2.jpg
280243_html_6b0f743c.png

*Ջրային լուծույթներում իոնները քիմիապես կապված են ջրի մոլեկուլների հետ. հիդրատացված են, ինչի շնորհիվ տեղի է ունենում էլեկտրոլիտային դիսոցում. 

280243_html_m7e45a823.png
images.jpg

Սակայն դիսոցման հավասարումներ գրելիս իոնները հիդրատացված ձևով չեն ներկայացնում, այլ գրվում են պարզ ձևով. 

օրինակ՝  KCl→K++Cl−CuSO4→Cu2++SO2−4

 Նկատենք, դիսոցման հետևանքով ստացված իոնների թիվը (քանակը) միշտ ավելի մեծ է սկզբնական մոլեկուլների թվից (քանակից):

*Իոններն ատոմներից տարբերվում են ինչպես էլեկտրոնային կառուցվածքով, այնպես էլ հատկություններով:

207_Ionic_Bonding-01.jpg

*Էլեկտրոլիտային դիսոցման գործընթացը դարձելի է. դիսոցման հետ միաժամանակ տեղի է ունենում ասոցում՝ իոններից մոլեկուլների առաջացում:

Օրինակ՝ HF⇄H++F−

tumblr_inline_ndhsjyeVCk1syf5d0.gif

*Էլեկտրոլիտի լուծույթի կամ հալույթի միջով հաստատուն էլեկտրական հոսանք անցկացնելիս իոնների անկանոն շարժումը կարգավորվում է. դրական լիցքավորված իոնները՝ կատիոնները շարժվում են դեպի կաթոդ, իսկ բացասական լիցքավորված իոնները՝ անիոնները՝ դեպի անոդ: 

8_JElektricheskij-tok-v-jelektrolitah-732x1024.jpg

Առաջադրանք

  1. Ըստ հաղորդականության`ինչպե՞ս են դասակարգվում ջրում լուծելի նյութերը:
    Ըստ հաջորդականության ջրում լուծելի նյութերը բաժանվում են 2խմբի` էլեկտրոլիտներ և ոչ էլեկտրոլիտներ։
  2. Ո՞ր նյութերն են էլեկտրոլիտները: Առաջարկե՛ք էլեկտրոլիտների հինգ օրինակ:
    Էլետրոլիտները այն քիմիական նյութերն էն (հիմքերը, թթուները, աղերը), որոնք ջրու լուծելիս կամ հալեցնելիս տրոհում են իոների և հաղորդում են էլեկտրական հոսանք։
    NCl, HCl, H2So4, N2CO3, NOH
  3. Ո՞ր նյութերն են ոչ էլեկտրոլիտները: Առաջարկե՛ք ոչ էլեկտրոլիտների երեք օրի- նակ:
    Ոչ էլետրոլիտները այն քիմիական նյութերն էն, որոնք ջրում լուծելիս կամ հալեցնելիս չեն տրոհում իոների և չեն հաղորդում էլեկտրական հոսանք, դրանք գրեթե բոլոր օրգանական նյութերն են և որոշ անօրգանական նյութեր։
  4. Հետևյալ նյութերից երկու սյունակով դուրս գրեք համապատասխանաբար էլեկ- տրական հոսանքի հաղորդիչներն ու էլեկտրական հոսանքի ոչ հաղորդիչները (պինդ վիճակում).

պղինձ, փայտ, ալյումին, կալցիումի ֆտորիդ, բամբակ, երկաթ, մարմար, արծաթ, կալիումի բրոմիդ, նատրիումի հիդրօքսիդ:

5)Հետևյալ նյութերից երկու սյունակով դո՛ւրս գրեք համապատասխանաբար ոչ էլեկտրոլիտներն ու էլեկտրոլիտները. քլորաջրածին, խաղողաշաքար, էթիլ սպիրտ, նատրիումի նիտրատ, ացետոն,ազոտական թթու, կալիումի քլորիդ, ավազ:

All summer in a day

“Ready?”

“Ready.”

“Now?”

“Soon.”

“Do the scientists really know? Will it happen today, will it?”

“Look, look; see for yourself!”

The children pressed to each other like so many roses, so many weeds, intermixed, peering out for a look at the hidden sun.

It rained.

It had been raining for seven years; thousands upon thousands of days compounded and filled from one end to the other with rain, with the drum and gush of water, with the sweet crystal fall of showers and the concussion of storms so heavy they were tidal waves come over the islands. A thousand forests had been crushed under the rain and grown up a thousand times to be crushed again. And this was the way life was forever on the planet Venus, and this was the school room of the children of the rocket men and women who had come to a raining world to set up civilization and live out their lives.

“It’s stopping, it’s stopping!”

“Yes, yes!”

Margot stood apart from them, from these children who could ever remember a time when there wasn’t rain and rain and rain. They were all nine years old, and if there had been a day, seven years ago, when the sun came out for an hour and showed its face to the stunned world, they could not recall. Sometimes, at night, she heard them stir, in remembrance, and she knew they were dreaming and remembering gold or a yellow crayon or a coin large enough to buy the world with. She knew they thought they remembered a warmness, like a blushing in the face, in the body, in the arms and legs and trembling hands. But then they always awoke to the tatting drum, the endless shaking down of clear bead necklaces upon the roof, the walk, the gardens, the forests, and their dreams were gone.

All day yesterday they had read in class about the sun. About how like a lemon it was, and how hot. And they had written small stories or essays or poems about it:

I think the sun is a flower,
That blooms for just one hour.

That was Margot’s poem, read in a quiet voice in the still classroom while the rain was falling outside.

“Aw, you didn’t write that!” protested one of the boys.

“I did,” said Margot. “I did.”

“William!” said the teacher.

But that was yesterday. Now the rain was slackening, and the children were crushed in the great thick windows.

Where’s teacher?”

“She’ll be back.”

“She’d better hurry, we’ll miss it!”

They turned on themselves, like a feverish wheel, all tumbling spokes. Margot stood alone. She was a very frail girl who looked as if she had been lost in the rain for years and the rain had washed out the blue from her eyes and the red from her mouth and the yellow from her hair. She was an old photograph dusted from an album, whitened away, and if she spoke at all her voice would be a ghost. Now she stood, separate, staring at the rain and the loud wet world beyond the huge glass.

“What’re you looking at?” said William.

Margot said nothing.

“Speak when you’re spoken to.”

He gave her a shove. But she did not move; rather she let herself be moved only by him and nothing else. They edged away from her, they would not look at her. She felt them go away. And this was because she would play no games with them in the echoing tunnels of the underground city. If they tagged her and ran, she stood blinking after them and did not follow. When the class sang songs about happiness and life and games her lips barely moved. Only when they sang about the sun and the summer did her lips move as she watched the drenched windows. And then, of course, the biggest crime of all was that she had come here only five years ago from Earth, and she remembered the sun and the way the sun was and the sky was when she was four in Ohio. And they, they had been on Venus all their lives, and they had been only two years old when last the sun came out and had long since forgotten the color and heat of it and the way it really was.

But Margot remembered.

“It’s like a penny,” she said once, eyes closed.

“No it’s not!” the children cried.

“It’s like a fire,” she said, “in the stove.”

“You’re lying, you don’t remember!” cried the children.

But she remembered and stood quietly apart from all of them and watched the patterning windows. And once, a month ago, she had refused to shower in the school shower rooms, had clutched her hands to her ears and over her head, screaming the water mustn’t touch her head. So after that, dimly, dimly, she sensed it, she was different and they knew her difference and kept away. There was talk that her father and mother were taking her back to Earth next year; it seemed vital to her that they do so, though it would mean the loss of thousands of dollars to her family. And so, the children hated her for all these reasons of big and little consequence. They hated her pale snow face, her waiting silence, her thinness, and her possible future.

“Get away!” The boy gave her another push. “What’re you waiting for?”

Then, for the first time, she turned and looked at him. And what she was waiting for was in her eyes.

“Well, don’t wait around here!” cried the boy savagely. “You won’t see nothing!”

Her lips moved.

“Nothing!” he cried. “It was all a joke, wasn’t it?” He turned to the other children. “Nothing’s happening today. Is it?”

They all blinked at him and then, understanding, laughed and shook their heads.

“Nothing, nothing!”

“Oh, but,” Margot whispered, her eyes helpless. “But this is the day, the scientists predict, they say, they know, the sun…”

“All a joke!” said the boy, and seized her roughly. “Hey, everyone, let’s put her in a closet before the teacher comes!”

“No,” said Margot, falling back.

They surged about her, caught her up and bore her, protesting, and then pleading, and then crying, back into a tunnel, a room, a closet, where they slammed and locked the door. They stood looking at the door and saw it tremble from her beating and throwing herself against it. They heard her muffled cries. Then, smiling, the turned and went out and back down the tunnel, just as the teacher arrived.

“Ready, children?” She glanced at her watch.

“Yes!” said everyone.

“Are we all here?”

“Yes!”

The rain slacked still more.

They crowded to the huge door.

The rain stopped.

It was as if, in the midst of a film concerning an avalanche, a tornado, a hurricane, a volcanic eruption, something had, first, gone wrong with the sound apparatus, thus muffling and finally cutting off all noise, all of the blasts and repercussions and thunders, and then, second, ripped the film from the projector and inserted in its place a beautiful tropical slide which did not move or tremor. The world ground to a standstill. The silence was so immense and unbelievable that you felt your ears had been stuffed or you had lost your hearing altogether. The children put their hands to their ears. They stood apart. The door slid back and the smell of the silent, waiting world came in to them.

The sun came out.

It was the color of flaming bronze and it was very large. And the sky around it was a blazing blue tile color. And the jungle burned with sunlight as the children, released from their spell, rushed out, yelling into the springtime.

“Now, don’t go too far,” called the teacher after them. “You’ve only two hours, you know. You wouldn’t want to get caught out!”

But they were running and turning their faces up to the sky and feeling the sun on their cheeks like a warm iron; they were taking off their jackets and letting the sun burn their arms.

“Oh, it’s better than the sun lamps, isn’t it?”

“Much, much better!”

They stopped running and stood in the great jungle that covered Venus, that grew and never stopped growing, tumultuously, even as you watched it. It was a nest of octopi, clustering up great arms of fleshlike weed, wavering, flowering in this brief spring. It was the color of rubber and ash, this jungle, from the many years without sun. It was the color of stones and white cheeses and ink, and it was the color of the moon.

The children lay out, laughing, on the jungle mattress, and heard it sigh and squeak under them resilient and alive. They ran among the trees, they slipped and fell, they pushed each other, they played hide-and-seek and tag, but most of all they squinted at the sun until the tears ran down their faces; they put their hands up to that yellowness and that amazing blueness and they breathed of the fresh, fresh air and listened and listened to the silence which suspended them in a blessed sea of no sound and no motion. They looked at everything and savored everything. Then, wildly, like animals escaped from their caves, they ran and ran in shouting circles. They ran for an hour and did not stop running.

And then –

In the midst of their running one of the girls wailed.

Everyone stopped.

The girl, standing in the open, held out her hand.

“Oh, look, look,” she said, trembling.

They came slowly to look at her opened palm.

In the center of it, cupped and huge, was a single raindrop. She began to cry, looking at it. They glanced quietly at the sun.

“Oh. Oh.”

A few cold drops fell on their noses and their cheeks and their mouths. The sun faded behind a stir of mist. A wind blew cold around them. They turned and started to walk back toward the underground house, their hands at their sides, their smiles vanishing away.

A boom of thunder startled them and like leaves before a new hurricane, they tumbled upon each other and ran. Lightning struck ten miles away, five miles away, a mile, a half mile. The sky darkened into midnight in a flash.

They stood in the doorway of the underground for a moment until it was raining hard. Then they closed the door and heard the gigantic sound of the rain falling in tons and avalanches, everywhere and forever.

“Will it be seven more years?”

“Yes. Seven.”

Then one of them gave a little cry.

“Margot!”

“What?”

“She’s still in the closet where we locked her.”

“Margot.”

They stood as if someone had driven them, like so many stakes, into the floor. They looked at each other and then looked away. They glanced out at the world that was raining now and raining and raining steadily. They could not meet each other’s glances. Their faces were solemn and pale. They looked at their hands and feet, their faces down.

“Margot.”

One of the girls said, “Well…?”

No one moved.

“Go on,” whispered the girl.

They walked slowly down the hall in the sound of cold rain. They turned through the doorway to the room in the sound of the storm and thunder, lightning on their faces, blue and terrible. They walked over to the closet door slowly and stood by it.

Behind the closet door was only silence.

They unlocked the door, even more slowly, and let Margot out.

Մայիսի 5-15, առաջադրանք, 8-րդ դասարան

Առաջադրանք 1

Առաջադրանք 1

Հայոց պատմություն , Էջ 183-184, կատարել 10-13-րդ առաջադրանքները /գրավոր/

Առաջադրանք 2

Համաշխարհային պատմություն էջ 158-156, 1-5 հարցերին գրավոր պատասխանել

Դուրս գրել 10 կարևոր իրադարձությունները/ էջ171-172/ , մի քանի նախադասությամբ ներկայացնել 17-19-րդ դարերը ուսումնասիրելով այդ շրջանի ժամանակագրությունը:

Վերարտադրողական համակարգի օրգաններ

Վերարտադրողական համակարգի օրգանները: Սեռական բջիջների առաջացումը

Կյանքի հարատևման հիմնական պայմանը օրգանիզմների` իրենց նմաններին վերարտադրելու հատկությունն է: Դա իրականանում է բազմացման միջոցով: Գոյություն ունի բազմացման 2 հիմնական եղանակ՝ անսեռ և սեռական:

Բազմացման առավել կատարյալ եղանակը սեռական բազմացումն է, որին մասնակցում են երկու՝ արական և իգական առանձնյակներ: Յուրաքանչյուրում զարգանում են սեռական բջիջներ, իգականում` ձու կամ ձվաբջիջ, արականում՝ սպերմիում կամ սպերմատոզոիդ:

Սպերմատոզոիդի և ձվաբջջի միաձուլումից առաջանում է բեղմնավորված ձու՝ զիգոտ, որը զարգանալով առաջացնում է նոր օրգանիզմ:

Արական սեռական համակարգ:

Արական սեռական համակարգի օրգաններն են զույգ սերմնարանները (ամորձիները), զույգ սերմնածորանները, սերմնաբշտիկներըշագանակագեղձը (պրոստատ) և առնանդամը:

Սերմնարաններն օվալաձև են, ունեն 3−5 սմ երկարություն և 13−30 գ զանգված: Դրանք տեղակայված են ամորձապարկում և կազմված են ոլորուն խողովակներից, որոնցում առաջանում են արական սեռական բջիջները՝ սպերմատոզոիդները:

Սերմնարաններում սինթեզվում են նաև արական սեռական հորմոններ, որոնք ազդում են սեռական համակարգի օրգանների և երկրորդային սեռական հատկանիշների ձևավորման վրա:

Սերմնաբշտիկները և շագանակագեղձը (իր անունը ստացել է շագանակի տեսք ունենալու համար) մշակում են սերմնահեղուկ, որը, միախառնվելով սպերմատոզոիդներին, ձևավորում է սպերման:

Ուշադրություն

1 սմ³ սպերմայում կա 20−60 միլիոն սպերմատոզոիդ:

Յուրաքանչյուր սպերմատոզոիդ ունի գլխիկ, վզիկ և պոչ, որով նա շարժվում է: Սպերմատոզոիդները սերմնատար խողովակներով դուրս են գալիս ամորձապարկից, մտնում որովայնի խոռոչ, ապա բացվում սեռական անդամի միջով անցնող միզանցքը: Սպերման հեռացվում է վերջինիս միջոցով:

Իգական սեռական համակարգ:

Իգական սեռական համակարգի օրգաններն են ձվարանները, արգանդափողերը, արգանդը, հեշտոցը և ամոթույքը:

Ձվարանները զույգ խառը գեղձեր են, որոնք ունեն 3−4 սմ երկարություն և 6−7 գ զանգված: Ձվարաններում առաջանում են ձվաբջիջները և իգական սեռական հորմոնները:

Արգանդը մկանակազմ տանձաձև օրգան է, որի խոռոչը պատված է լորձաթաղանթով: Խոռոչում զարգանում է պտուղը, ապահովվում է նրա զարգացումն ու պաշտպանումը: Արգանդի ստորին մասը՝ վզիկը, տեղադրված է հեշտոցում:

Հեշտոցի մուտքը շրջապատված է մաշկային ծալքերով՝ սեռական շուրթերով և ծածկված է շարակցահյուսվածքային թաղանթով (կուսաթաղանթ):

Ձվարաններում պարբերաբար հասունանում են սեռական բջիջները: Նորածին աղջկա ձվարաններում արդեն կա 400.000 չհասունացած ձվաբջիջ, որոնցից կյանքի ընթացքում հասունանում են 300−500-ը: Մնացացծներն ապաճում են (հետ են զարգանում):

Սեռահասուն օրգանիզմում յուրաքանչյուր ամիս պարբերաբար ձվարաններից մեկում հասունանում է մեկ ձվաբջիջ պարունակող փոքր բշտիկ՝ ֆոլիկուլ: Ձվաբջջի հասունանալուց հետո ֆոլիկուլը պատռվում է, ձվաբջիջը դուրս է գալիս, կատարվում է ձվազատում, ապա արտամղված ձվաբջիջն ընկնում է ձվատար խողովակ՝ արգանդափող, որտեղ ավարտվում է նրա հասունացումը: Ձվազատումից մոտ 12−14 օր անց ձվաբջիջն ընկնում է արգանդի խոռոչ:

Եթե ձվաբջիջը բեղմնավորվում է, առաջացած սաղմը կպչում է արգանդի պատին: Եթե ձվաբջիջը չի բեղմնավորվում, ապա օրեր անց արգանդի լորձաթաղանթի հետ միասին պոկվում, հեռանում է: Գործընթացը ուղեկցվում է ոչ մեծ քանակի արյունահոսությամբ: Այդ երևույթը կոչվում է դաշտան (մենստրուացիա): Այն տևում է 3−4 օր և կրկնվում է 28 օր հետո:

Տղայի և աղջկա սեռական հասունացման առանձնահատկությունները: Սեռական հասունացման շրջանում սեռական հորմոնների ազդեցությամբ զարգանում են երկրորդային սեռական հատկանիշները:

Աղջիկների սեռական առանձնահատկություններն են. մարմնի զանգվածը և հասակը զգալիորեն ավելանում են, մաշկը և մազերը դառնում են ավելի ճարպոտ, մեծանում է մարմնի քրտնարտադրությունը, թևատակերում (անութափոսերում) մազեր են աճում, կրծքագեղձերն աստիճանաբար մեծանում են, լայնանում են կոնքերը և սկսվում է դաշտանը: Այդ հատկանիշները դրսևորվում են 9−11 տարեկան հասակում:

Տղաների սեռական հասունացումն սկսվում է 10−12 տարեկանում և բնորոշվում է հետևյալ առանձնահատկություններով. մեծանում են արական սեռական օրգանները, իրենք դառնում են ավելի թիկնեղ, մազակալում են անութափոսերը և ոտքերը, դեմքը, ձայնը կոշտանում է, պարանոցի առջևի մասում արտահայտվում է «ադամախնձորը» (վահանաճառ) և սկսվում է սերմնարտադրություն: