Փետրվարի 3-7․նախաքննական պատրաստություն․
Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու.
Թեմա 1. Հայկական լեռնաշխարհը.
ա/ Հայկական լեռնաշխարհը՝ հայոց հայրենիք, դիրքը, սահմանները
բ/ Գետերն ու լճերը
գ/ Վարչական բաժանումը /բանավոր, Հայոց պատմության դասագիրք, 6-րդ դասարան, էջ 7-17, նաև այլ աղբյուրներ/.
Թեմա 2. Վանի Աշխարհակալ տերությունը.
ա/ Արգիշտի 1-ին
բ/ Սարդուրի 2-րդ /բանավոր, էլ․ դասագիրք, էջ 53-56, նաև այլ աղբյուրներ/.

Առաջադրանք.
1. Բլոգում ներկայացրե՛ք  Հայկական լեռնաշխարհը եզերող լեռնաշղթաները, բարձր լեռնագագաթները, խոշոր գետերը, լճերը, Մեծ Հայքի 15 նահանգները:
Հայկական լեռնաշխարհն ունի գերազանցապես լեռնային տեղանք։ Հայաստանի տարածքը հարևան երկրների համեմատ բարձր է։ Հայկական լեռնաշխարհի սահմանները հարավում հասնում են Հայկական Տավրոսի, հյուսիս արևմուտքում՝Պոնտոսի լեռներին։Հյուսիսում Կուր գետն է, արևելքում՝Կասպից ծովը և Ուրմիա լիճը, արևմուտքում Փոքրասիական սարահարթը։ Լեռնաշխարհի կենտրոնական մասը կոչվել է Միջնաշխարհ։ Արարատ լեռը Հայերի համար համարվում է սուրբ լեռ, որովհետև ըստ Աստվածաշնչի՝ջրհեղեղի ժամանակ Նոյ նահապետի տապանը հանգրվանել է Արարատի գագաթին։ Հայաստանի Հանրապետության տարածքի ամենաբարձր լեռը Արագածն է։ Ըստ ավանդության՝Արագածի գագաթին է Հայոց առաջին կաթողիկոս Գրիգոր Լուսավորչի կանթեղը։ Հայոց հայրենիքի տարածքը հարուստ է ջրային պաշարներով։ Կան երեք խոշոր լճեր՝Սևանը, Վանը և Ուրմիան։ Հայկական լեռնաշխարհը հարուստ է մեծ և փոքր գետերի առկայությամբ։ Հայաստանից են սկզբնավորվում մի քանի հայտնի գետեր՝Եփրատը, Տիգրիսը, Արաքսը, Ճորոխը և Կուրը։ Մեծ Հայքի 15 նահանգներն են, Բարձր Հայք, Ծոփք, Աղձնիք, Տուրուբերան, Մոկք, Կորճայք, Պարսկահայք, Վասպուրական, Սյունիք, Արցախ, Ուտիք, Փայտական, Տայք, Գուգարք, Այրարատ։
2. Ներկայացրե՛ք Վանի տերության սահմանները Արգիշտի 1-ինի և Սարդուրի 2-րդի օրոք /բլոգային աշխատանք/․
Արգիշտի I-ի գահակալության տարիներին (մ. թ. ա. 786–764 թթ.) Վանի թագավորությունը հասել է հզորության գագաթնակետին: Տերությունը ձգվել է Ուրմիայի ավազանի հարավից մինչև Ջավախք, Սևանա լճի ավազանից և Կուր գետից մինչև անդրեփրատյան աջափնյա շրջաններ (ներառյալ Մելիտենե և Թաբալ երկրները), Մասիուս և Կորդվաց լեռներից մինչև Ճորոխի ավազան: Արգիշտի I-ի գործը շարունակել է որդին` Սարդուրի II-ը (մ. թ. ա.  764–735 թթ.): Նրա օրոք տերության կառավարման համակարգում նկատվում է կարևոր անցում.  կախյալ թագավորությունները վերածել է պետության վարչական միավորների, դրանով համադաշնային կառավարման համակարգից անցել գերկենտրոնացված պետության:Սարդուրի II-ի օրոք տերությունն ունեցել է առավելագույն տարածքը. հյուսիսում հասել է Սև ծով, հյուսիս-արևելքում` Կուր գետ, արևելքում` Կասպից ծով, արևմուտքում` Փոքր Ասիայի կենտրոնական շրջան, հարավում` Բաբելոնով` Պարսից ծոց, և Դամասկոսի թագավորությունով` Միջերկրական ծով:Այս շրջանում, երբ սահմանները ձգվում էին 4 ծովերի միջև, «Սարդուրյան տարեգրության» համաձայն, բանակի ընդհանուր թիվը շուրջ 350 հզ. էր՝ ներառյալ նաև նվաճված ու հարկատու երկրների զորքերը:Սակայն մ. թ. ա. 743–735 թթ-ի արշավանքների հետևանքով Թիգլաթպալասար III-ը վերականգնել է Ասորեստանի նախկին դիրքերը` կրկին դառնալով Վանի տերության ախոյանը:  
Էլ․ դասագիրք, Հայոց պատմություն. 6-րդ դասարան
https://lib.armedu.am/resource/998

• Որո՞նք են  առղջ  ապրելակերպի սկզբունքները:
  Առողջ ապրելակերպի սկզբունքները բաղկացած են մի շարք գործոններից, որոնք օգնում են պահպանել ընդհանուր առողջությունը և բարեկեցությունը։ Առավելագույն օգուտը ստանալու համար, հետևյալ սկզբունքներին հետևելը շատ կարևոր է.
• Բալանսավորված և առողջ սնունդ – Ավելի շատ բուսական սնունդ, ինչպես՝ բանջարեղեն, մրգեր, ամբողջական հացահատիկներ և բարձրորակ սպիտակուցներ։ Համոզվեք, որ ձեր սնունդը պարունակում է անհրաժեշտ վիտամիններ, հանքանյութեր և հակաօքսիդանտներ։
• Ֆիզիկական ակտիվություն – Համառոտ և կանոնավոր մարզանքները նպաստում են առողջությանը, բարելավում են սրտանոթային համակարգը, ուժեղացնում մկանները և ոսկորները։ Ցանկալի է 30-60 րոպե ամեն օր, գոնե 5 անգամ շաբաթական։
• Պատշաճ քուն – Շատ կարևոր է, որ քունը լինի կանոնավոր և բավականաչափ երկար՝ 7-9 ժամ։ Անբավարար քունը կարող է վնասել առողջությանը։
• Հոգեկան առողջություն – Հոգեկան հանգստությունը պահելը նույնպես կարևոր է։ Սթրեսը նվազեցնելու համար օգտակար են մեդիտացիան, սպորտը, բնության մեջ լինելը և ժամանակը ընտանիքի հետ։
• Հիգիենա և անձնական խնամք – Ապահովել մաքուր մարմին և առողջ մաշկ՝ պարբերաբար լվանալով և ճիշտ միջոցներ օգտագործելով։
• Հաճախակի բժշկական ստուգում – Բժշկական ստուգումների միջոցով հնարավոր է վաղ փուլում հայտնաբերել հիվանդությունները և կանխարգելել դրանք։
• Ավելի քիչ թունավոր նյութերի օգտագործում – Հեռու մնալ ծխելուց, ալկոհոլի չարաշահումից և այլ թունավոր նյութերից, որոնք վնասում են օրգանիզմը։
• Այս սկզբունքները օգնում են պահպանել ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ հոգեկան առողջությունը։

Ex. 1 Write down the passive form of the verbs. Use the tense in brackets.
1. Paul will be sent (send) to prison. (Future tense)
2. My brother has just been beaten (just beat) in the race. (Present perfect)
3. He was told (tell) to wait outside. (Past tense)
4. I was not paid (not pay) for the work. (Past tense)
5. Policemen are often asked (often ask) the way. (Present tense)
6. Their lawn is cut (cut) once a week. (Present tense)
7. We will be asked (ask) by the police. (Future tense)
8. The towels were not used (not use). (Past tense)
9. The jewels have not been sold (not sell) so far. (Present perfect)
10. They are taught (teach) French. (Present tense)
11. The fire brigade was phoned (phone) soon after the fire had broken out. (Past tense)
12. You will be laughed (laugh) at if you talk such nonsense. (Future tense)
13. All the fruits were eaten up (eat up) by the guests. (Past tense)
14. The emailwill be answered (answer) tomorrow. (Future tense)
15. The best cookiesare sold (sell) here. (Present tense)

Ex. 2 Fill in the present or past tense.
1. He was offered (offer) a new job last week.
2. The bridge was blown up (blow up) yesterday.
3. This novel was written (write) by Hemingway.
4. Flies are caught (catch) by spiders.
5. All the trees were cut (cut) down yesterday.
6. We are told (tell) to go home now.
7. Their purse was stolen (steal) in the disco last night.
8. Rain is held (hold) up by fog.
9. He was thrown (throw) out of the bar a week ago.
10. Pigs are used (use) to find truffles.
11. The old theatre was reopened (reopen) last Friday.
12. She was asked (ask) about the accident by the police yesterday.
13. A lot of food is thrown (throw) away every day.
14. Mice are caught (catch) by cats.
15. I am often asked (often / ask) for her address.

Ex. 3 Use the tenses and verbs in brackets to complete the sentences.
1. English is spoken (speak) all over the world. (Present tense)
2. This quarrel will be forgotten (forget) in a few years’ time. (Future tense)
3. My pencil case has been stolen (steal). (Present perfect)
4. We have never been beaten (never / beat) at badminton. (Present perfect)
5. This shirt was made (make) in France. (Past tense)
6. The dogs are kept (keep) in the house. (Present tense)
7. Her new book will be published (publish) next month. (Future tense)
8. Milk is used (use) to make butter and cheese. (Present tense)
9. They were taken (take) to school. (Past tense)
10. Not a sound was heard (hear). (Past tense)
11. Some juice has been spilled (spill) on the carpet. (Present perfect)
12. The thieves were arrested (arrest) by the police. (Past tense)
13. The homework will be corrected (correct) by the teacher. (Future tense)
14. Her ring was found (find) under the bed. (Past tense)
15. I was offered (offer) an interesting job. (Past tense)

Նախադասության գլխավոր անդամներ, ենթակա

1.Դուրս գրել ենթականները, որոշել՝ որ խոսքի մասով են արտահայտված: Վերականգնել զեղչված ենթակաները։

Լուսաբացի շողքը (գոյական) երդիկից ներս էր ընկել, կարպետի վրա կաթնագույն շրջան գծել, երբ Սաքանը (գոյական) զարթնեց, տրեխները հագավ:

Ասյայի մոտով անցնելիս նա (դերանուն) տեսավ սպիտակ շորը, վիզը, ուսի մի մասը, ուսի վրա սպիտակ շորի բարակ մի կտոր: Արագ մոտեցավ դռանը, մանգաղն առավ, դուրս եկավ:

Տան առաջ, առվի մոտ (Նա) երեսը լվաց, սրբեց չուխի ծայրով, իջավ ձորը, այգում խոտ քաղելու: Ճանապարհին Սաքանը (գոյական) մի միտք էր անում՝ մե՞րկ էր քնել Ասյան (գոյական), թե շապիկ (գոյական) կար հագին. եթե շապիկ կար, ինչո՞ւ ուսը (գոյական) բաց էր, գուցե կողքի սպիտակ շորը (գոյական) նրա շապի՞կն էր:

Կովը (գոյական) շուտ-շուտ գոմի դռանն էր նայում, հորթուկին լիզում, վիզը ախոռի փայտերին քսում, քերում: Տանն արդեն զարթնել էին, տեղաշորը հավաքել, կինը (գոյական) օջախն էր վառել, թեյի պատրաստություն էր տեսնում, երբ Սաքանը (գոյական) թարմ խոտի երկու խուրձ շալակին եկավ տուն:

Խոտի խուրձը կովի առաջ շաղ տալիս Ասյան (գոյական) էլ էր կանգնած Սաքանի (գոյական) կողքին: Նա ծիծաղում էր, երբ հորթը (գոյական) դունչը մեկնում էր կանաչ խոտին, հոտոտում և ոտքերը երերալով փախչում, գլուխը թաղում մոր կուրծի մեջ:

2.Կազմել նախադասություններ, որոնցում ենթակաները արտահայտված լինեն գոյականով, ածականով, թվականով, դերանունով, դերբայովներով։
Կիթառը ջարդվեց երեկ առավոտյան։
Գեղեցիկը կփրկի աշխարհը։
Երկու հազար քսանհինգ թվականը սկսվեց։
Ես կոտրեցի կիթառը։
Նկարվող նկարը ավիրվեց։

Առավոտյան պետք է փորձել արթնանալ շուտ մոտ 7:00-7:30: Այդ ժամին հարկավոր է սնվել առողջ, ոչ ծանր սնունդով։ Որից հետո մոտավոր 8:00 կարճ մարզանքներ կատարել, որպեսզի ֆիզիկական ակտիվություն լինի ամբողջ օրվա ընթացքում։ Այդ ամենից հետ պետք է նաև կատարել հիգենիկ խնամքը։ 8:20 գնալ դպրոց։ Դասերից հետո 14:20 կամ 15:05 վերադառնում եմ տուն։ 16։00 ճաշում եմ։ Կատարում եմ տնային աշխատանքները։ Ընթրում եմ ժամը 20:00 և պատրաստվում եմ քնելու ժամը 22:00-23:00:

x=?

6/8=x/12

8x=72

x=9

x=?

8/28=10/x+10

280=8x+80

8x=200

x=25

y=?

6/y=8/28

8y=168

y=21

BC=x

x=4,8

DF=4,8-3,2=1,6

ED=1,1

Տրված հարաբերություններից =>, որ նմանակ կողմերը ընկած են միևնույն անկյունների վրա, որով էլ ապացուցվում է, որ անկյուն CAO= անկյուն DAO

Որպիսի ապացուցենք, որ եռանկյունները իրար նման են, պետք է ունենանք մինիմում 2 իրար հավասար անկյուններ, որոնցից են՝

Առաջին անկյունները իրար հավասար են, որովհետև հակադիր են:

Երկրորդ անկյունները իրար հավասար են, որովհետև խաչադիր են:

Խնդիրը ապացուցվեց:

x հավասար չէ 2

x=0

x=-2

x հավասար չէ +-1

x=0

x=7/3

Գ,

x=7

x=-1,5

Դ,

x հավասար չէ 3

x հավասար չէ -4

x=-2

x=8,5

Ե,

x հավասար չէ 3

x=1

x=7

Զ,

x հավասար չէ -2

x=-1/2

x=3/2

Է,

x հավասար չէ -2

x հավասար չէ 5

x=-3/2

x=9/2

Ը,

x=-7/2

x=5/2

x հավասար չէ 7

x=1

1.Ի՞նչ է բջջային ցիկլը, նշել փուլերը։
Բջիջների առաջացումից մինչև մահը կամ հաջորդ բաժանումը ընկած ժամանակահատվածը բջջի կենսացիկլն է (բոլորաշրջանը)։ Բջջի կենսացիկլը կազմված է ինտերֆազից և բաժանման փուլերից։

2.Ին՞չ է միթոզը, նշել փուլերը, որ բջիջներին է այն բնորոշ։
Միտոզը կազմված է չորս հաջորդական փուլերից: Այն սկսվում է պրոֆազից, որի ժամանակ կորիզը մեծանում է. կորիզակները տարրալուծվում են, քրոմոսոմները պարուրվում են, կարճանում և հաստանում: Դադարում է ՌՆԹ-ի սինթեզը: Բջջային կենտրոնի ցենտրիոլները տարամիտվում են դեպի բջջի տարբեր բևեռները, որոնց միջև ձգվում են բաժանման իլիկի թելիկները։ Պրոֆազի վերջում կորիզաթաղանթն անհետանում է, և քրոմոսոմները հայտնվում են ցիտոպլազմում:
Միտոզի հաջորդ փուլում՝ մետաֆազում, քրոմոսոմները դասավորվում են ցիտոպլազմի հասարակածում՝ հավասարաչափ հեռանալով բևեռներից: Բաժանման իլիկի թելիկները բոլոր քրոմոսոմների ցենտրոմերները միացնում են բևեռներին: Իսկ քրոմոսոմները, որոնք կազմված են միայն ցենտրոմերային հատվածում իրար հետ հպված երկու միանման քրոմատիդներից, ուղղված են լինում դեպի բջջի հակադիր բևեռները:
Այնուհետև յուրաքանչյուր քրոմոսոմի քրոմատիդներն առանձնանում են ցենտրոմերի հատվածում, և երկու քրոմատիդները վերածվում են ինքնուրույն դուստր քրոմոսոմների։ Այս փուլում՝ անաֆազում, իլիկի՝ ցենտրոմերներին միացած թելիկները քրոմոսոմների վերածված քրոմատիդներին ձգում են դեպի բևեռները, դիտվում է նաև բևեռների իրարից հեռացում։
Միտոզի վերջին փուլում՝ թելոֆազում բևեռներում հավաքված քրոմոսոմները ապապարուրվում են և միահյուսվում։ Ձևավորվում են կորիզաթաղանթը և կորիզակները, վերականգնվում են կորիզները: Բջջի հասարակածային մասում կազմավորվում է նոր պլազմային թաղանթ, որը ձգվում է դեպի բջջի եզրերը կամ ներփքվում: Սկզբնական բջիջը կիսվում է երկու ավելի փոքր դուստր բջիջների, որոնցից յուրաքանչյուրը պարունակում է քրոմոսոմների մեկ դիպլոիդ հավաքակազմ:

3.Ո՞րն է միթոզի կենսաբանական նշանակությունը։
Միտոզը բաժանման այնպիսի եղանակ է, որի արդյունքում գենետիկական տեղեկատվությունը հավասարաչափ բաշխվում է դուստր բջիջների միջև: Սա ապահովում է բջջից բջիջ, սերնդից սերունդ ժառանգական տեղեկատվության կայուն փոխանցումը։ Դրանում է միտոզի հսկայական կենսաբանական նշանակությունը։

1. 2) 11

2. 3) 11

3. 3) 7

4. 2) 4

5. 4) 0

6. 3) 2

8. 3) 9

9. 4) x²+x-6

10. 2) 6

11. 2) x-1

12. 2) 4

13. 1) 1.8

14. 1) 5a

15. 3) 2 արմատ37-6

16. 4) 2;5

17. 3) -1;1

18. 1) (4;+∞)

21. 3ժ

22. 180կմ

25. 0։5

26. արմատ 20

27. 6

28. 24 արմատ 3

29. 60 աստիճան

30. 45

32. 12

33. 25

34. 2

35. -3

1. Արտագրիր տեքստը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը, և կետադրիր։
2. Գտիր երեք հնչյունափոխված բառ, վերականգնիր արմատի անհնչյունափոխ տարբերակը։
   Պարսպի-պարիսպ
   Սրտապատառ-սիրտ
   Սրախողխող-սուր
   
3. Գտիր մեկական անկատար ներկա, անկատար անցյալ, անցյալ կատարյալ և վաղակատար անցյալ ժամանակաձևերի բայեր։
   Անկատար ներկա-նվաճում է
   Անկատար անցյալ-սլանում էին
   Անցյալ կատարյալ-հրամայեց
   Վաղակատար անցյալ-հոգնել էր
   
4. Գտիր անդեմ բայերը, որոշիր՝ որ դերբայներն են։
   Հնազանդեցնելով-անորոշ դերբայ, գործիական հոլով
   Պաշարելով-անորոշ դերբայ, գործիական հոլով
   Մոտեցնել-անորոշ դերբայ
   Պաշտպանվելով-անորոշ դերբայ, գործիական հոլով
   Հանելով-անորոշ դերբայ, գործիական հոլով
   Մատնելով-անորոշ դերբայ, գործիական հոլով
   Չլսված-հարակատար դերբայ
   Չտեսնված-հարակատար դերբայ
   
5. Գտիր շաղկապները, որոշիր տեսակները։
   Որովհետև-ստորադասական
   Ու-համադասական
   Ուստի-ստորադասական
   Բայց-համադասական
   
6. Գտիր վերաբերականները։
   Անգամ-սաստկական վերաբերական

Երեսնամյա կտրիճ զորավարը՝ Ալեքսանդր Մակեդոնացին, նվաճում է Հնդկաստանը՝ մեկը մյուսի հետևից հնազանդեցնելով ռազմաշունչ ու ռազմատենչ  ցեղերի։ Պաշարելով շքեղաշուք քաղաքներից մեկը՝ զորավարը հրամայեց փայտամած ելարանները մոտեցնել պարիսպներին։ Մի պահ թվաց նրան՝ զորապետերը հապաղում են, ուստի վահանով պաշտպանվելով վերևից տեղացող նետերից, սկսեց կառչելով մագլցել։

Նա հասավ պարսպի ատամնաշարին ու հանելով վահանը՝ հնդիկների մի մասին սրախոխող արեց՝ խուճապի մատնելով մյուսների։ Ասես իր զինվորներից լքված՝ նա հիանալի թիրախ էր ոսոխի համար, որովհետև միջնաբերդի կողմից ճայթյունով սլանում էին նետերը։ Ասպարի ծանրությունից  արքայի ձախ թևն արդեն հոգնել էր։ Ներքևից սրտապատառ գոռում էին, պահանջում թռչի ցած, որտեղ տասնյակ ձեռքեր պատրաստ էին բռնելու պաշտելի զորավարին։

Բայց Մակեդոնացին չլսեց։ Անգամ կատարեց երբևէ չլսված, ու չտեսնված անօրինակ արարք՝ պարսպի վրայից թռավ թշնամիներով լի քաղաքը։