Գենետիկան կենսաբանության այն բաժինն է, որն ուսումնասիրում է օրգանիզմների ժառանգականությունն ու փոփոխականությունը։ Ժառանգականությունը ծնողներից սերունդներին հատկանիշների փոխանցումն է, իսկ փոփոխականությունը տարբեր սերունդների և նույն տեսակի անհատների միջև առաջացող տարբերություններն են։ Գենետիկան կարևոր նշանակություն ունի մարդու առողջության, գյուղատնտեսության, բժշկության, կենսատեխնոլոգիայի և սելեկցիայի համար։ Գենետիկայի զարգացման պատմությունը սկսվում է դեռևս հին ժամանակներից, երբ մարդիկ նկատում էին, որ կենդանիների և բույսերի որոշ հատկանիշներ փոխանցվում են սերունդներին։ Սակայն ժառանգականության գիտական ուսումնասիրությունը սկսվեց XIX դարում։ Գենետիկայի հիմնադիրն է համարվում ավստրիացի գիտնական Գրեգոր Մենդելը, որը 1860-ական թվականներին ոլոռի վրա կատարած փորձերի միջոցով բացահայտեց ժառանգականության հիմնական օրինաչափությունները։ Նա ուսումնասիրեց տարբեր հատկանիշներով բույսերի խաչասերումները և ցույց տվեց, որ հատկանիշները փոխանցվում են որոշակի կանոններով։ Մենդելի աշխատանքները նրա կյանքի ընթացքում լայնորեն չգնահատվեցին, սակայն 1900 թվականին նրա արդյունքները կրկին հայտնաբերվեցին և դարձան նոր գիտության՝ գենետիկայի հիմքը։ XX դարի սկզբին գիտնականները սկսեցին օգտագործել գեն հասկացությունը՝ ժառանգականության առանձին միավորները նկարագրելու համար։ Հետագայում պարզվեց, որ գեները գտնվում են քրոմոսոմների վրա։ 1953 թվականին Ջեյմս Ուոթսոնը և Ֆրենսիս Քրիքը, Ռոզալինդ Ֆրանկլինի և այլ գիտնականների աշխատանքների հիման վրա, ներկայացրին ԴՆԹ-ի երկպարույր կառուցվածքը։ ԴՆԹ-ն այն նյութն է, որի մեջ պահպանվում է ժառանգական տեղեկատվությունը։ Հետագա տարիներին զարգացան մոլեկուլային գենետիկան, գենային ինժեներիան և գենոմային հետազոտությունները։ 2003 թվականին ավարտվեց մարդու գենոմի հիմնական հաջորդականության որոշման նախագիծը, ինչը մեծ առաջընթաց էր մարդու ժառանգականության ուսումնասիրության մեջ։ Գենետիկայի հիմնական հասկացություններից առաջինը գենն է։ Գենը ԴՆԹ-ի հատված է, որը պարունակում է որոշակի ֆունկցիոնալ արտադրանքի՝ սովորաբար սպիտակուցի կամ ֆունկցիոնալ ՌՆԹ-ի, մասին տեղեկատվություն։ Յուրաքանչյուր գեն կարող է ունենալ տարբեր ձևեր, որոնք կոչվում են ալելներ։ Օրինակ՝ որևէ հատկանիշի համար կարող են գոյություն ունենալ գերիշխող և ռեցեսիվ ալելներ։ Քրոմոսոմները ԴՆԹ-ի և սպիտակուցների կազմած կառուցվածքներ են, որոնց վրա գտնվում են բազմաթիվ գեներ։ Մարդու մարմնի սովորական բջիջներում կա 46 քրոմոսոմ՝ 23 զույգ։ Գենոմը տվյալ օրգանիզմի ամբողջ ժառանգական նյութն է։ ԴՆԹ-ն (դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթու) գենետիկական տեղեկատվության հիմնական կրողն է։ Գենետիկայում կարևոր են նաև գենոտիպ և ֆենոտիպ հասկացությունները։ Գենոտիպը օրգանիզմի գենետիկական կազմն է, իսկ ֆենոտիպը նրա դիտվող հատկանիշների ամբողջությունն է։ Ֆենոտիպը ձևավորվում է ոչ միայն գեների, այլև շրջակա միջավայրի ազդեցությամբ։ Օրինակ՝ մարդու հասակը կախված է ինչպես ժառանգական գործոններից, այնպես էլ սննդից և առողջական պայմաններից։ Հոմոզիգոտ է այն օրգանիզմը, որի տվյալ գենի երկու ալելները նույնն են, իսկ հետերոզիգոտ է այն օրգանիզմը, որի ալելները տարբեր են։ Դոմինանտ ալելը կարող է դրսևորվել հետերոզիգոտ վիճակում, իսկ ռեցեսիվ ալելը սովորաբար դրսևորվում է այն դեպքում, երբ դրա երկու օրինակներն էլ առկա են։ Սակայն իրական ժառանգականության մեջ գոյություն ունեն նաև այլ հարաբերություններ, օրինակ՝ ոչ լրիվ դոմինանտություն և համադոմինանտություն։ Գենետիկայի կարևոր երևույթներից է մուտացիան՝ ԴՆԹ-ի նյութի փոփոխությունը։ Մուտացիաները կարող են առաջանալ ինքնաբերաբար կամ տարբեր արտաքին գործոնների ազդեցությամբ։ Դրանք կարող են լինել վնասակար, օգտակար կամ չեզոք և հանդիսանում են փոփոխականության կարևոր աղբյուր։ Սելեկցիան գիտության և գործնական գործունեության ոլորտ է, որի նպատակն է ստեղծել կամ բարելավել բույսերի սորտերը, կենդանիների ցեղերը և միկրոօրգանիզմների շտամները՝ մարդու համար օգտակար հատկանիշներով։ Սելեկցիան հիմնվում է գենետիկայի օրենքների վրա։ Սելեկցիայի հիմնական մեթոդներից են ընտրությունը, խաչասերումը, հիբրիդացումը, մուտացիաների օգտագործումը և արհեստական ընտրությունը։ Օրինակ՝ գյուղատնտեսության մեջ ընտրում են ավելի բերքատու, հիվանդությունների նկատմամբ դիմացկուն կամ ցրտադիմացկուն բույսեր և դրանց հիման վրա ստանում նոր սորտեր։ Այսպիսով, գենետիկան և սելեկցիան սերտորեն կապված են միմյանց հետ։ Գենետիկան բացատրում է, թե ինչպես են հատկանիշները փոխանցվում և փոփոխվում, իսկ սելեկցիան այդ գիտելիքներն օգտագործում է օգտակար հատկանիշներով նոր օրգանիզմներ ստանալու համար։ Գենետիկայի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս հասկանալ կենդանի օրգանիզմների ժառանգականության մեխանիզմները և մեծ նշանակություն ունի ժամանակակից կենսաբանության ու բժշկության զարգացման համար։