Առաջադրանքներ նախատեսված 11-րդ դասարանի սովորողների համար

Ծանոթացե՛ք և ներկայացրե՛ք «Ազատագրական պայքարը Արցախում (XVIII դար)» թեման։ Ներկայացման ընթացքում անդրադարձե՛ք Արցախի քաղաքական իրավիճակին XVIII դարի սկզբին, ազատագրական պայքարի պատճառներին, պայքարի հիմնական կազմակերպիչներին և ղեկավարներին, Արցախի մելիքությունների դերին, պայքարի կարևորագույն իրադարձություններին, Գանձասարի հոգևոր կենտրոնի նշանակությանը, ինչպես նաև արտաքին ուժերի, հատկապես Ռուսաստանի հետ ունեցած կապերի և ակնկալիքների հարցին։ Ներկայացրե՛ք նաև պայքարի արդյունքները, դրա անհաջողության պատճառները և պատմական նշանակությունը։

Այնուհետև ուսումնասիրե՛ք Դավիթ Բեկի գլխավորությամբ Սյունիքի ազատագրական պայքարը։ Ներկայացրե՛ք Դավիթ Բեկի մասին հետաքրքիր պատմական նյութ՝ անդրադառնալով նրա գործունեությանը, Սյունիքում ազատագրական պայքարի կազմակերպմանը, նրա զինակիցներին, կարևոր ճակատամարտերին, Հալիձորի պաշտպանությանն ու հաղթանակին, ինչպես նաև պայքարի արդյունքներին և պատմական նշանակությանը։

Համեմատե՛ք XVIII դարում Արցախում և Սյունիքում ծավալված ազատագրական պայքարները՝ առանձնացնելով դրանց ընդհանուր և տարբեր կողմերը։ Ուշադրություն դարձրե՛ք պայքարի պատճառներին, ղեկավարներին, կազմակերպման ձևերին, ռազմական հաջողություններին, արտաքին աջակցության դերին և պայքարների արդյունքներին։

Վերլուծե՛ք հետևյալ հարցերը և ձեր տեսակետը հիմնավորե՛ք պատմական փաստերով.

• Ձեր կարծիքով՝ որքանո՞վ արդյունավետ էին ազատագրական պայքարները Արցախում և Սյունիքում։
  Իմ կարծիքով՝ Արցախում և Սյունիքում ազատագրական պայքարները մասամբ արդյունավետ էին։ Դրանք չհանգեցրին Հայաստանի ամբողջական ազատագրմանը, բայց հայերը կարողացան կազմակերպել զինված ուժեր, դիմադրել թշնամուն և մի շարք հաղթանակներ տանել։ Օրինակ՝ Սյունիքում Դավիթ Բեկի գլխավորությամբ հայերը հաղթեցին 1727 թվականի Հալիձորի ճակատամարտում, իսկ Արցախում սղնախները երկար ժամանակ դիմադրեցին թշնամուն։ Այս պայքարները նաև պահպանեցին անկախության գաղափարը և կարևոր փորձ տվեցին հետագա ազգային-ազատագրական շարժումների համար։
  
• Եթե այդ պայքարները չհանգեցրին Հայաստանի ամբողջական ազատագրմանը, կարո՞ղ ենք դրանք համարել հաջողված։ Ինչո՞ւ։
  Այո՛, կարելի է դրանք որոշ չափով հաջողված համարել։ Թեև Հայաստանը ամբողջությամբ չազատագրվեց, հայերը կարողացան կազմակերպել ուժեղ դիմադրություն, պահպանել իրենց դիրքերը Արցախում և Սյունիքում և հաղթանակներ տանել թշնամու դեմ։ Օրինակ՝ Հալիձորի ճակատամարտում Դավիթ Բեկի զորքերը հաղթեցին օսմանյան բանակին։ Այս պայքարները նաև պահպանեցին անկախության գաղափարը և դարձան հետագա ազգային-ազատագրական շարժումների համար կարևոր փորձ։
  
• Ի՞նչ կարևոր արդյունքներ և հետևանքներ ունեցան Արցախում և Սյունիքում ծավալված ազատագրական շարժումները։
  Արցախի և Սյունիքի ազատագրական շարժումները չհանգեցրին Հայաստանի ամբողջական ազատագրմանը, բայց ունեցան կարևոր արդյունքներ։ Հայերը կարողացան կազմակերպել զինված ուժեր, դիմադրել օտար տիրապետությանը և մի շարք հաղթանակներ տանել։ Արցախում պահպանվեցին մելիքությունների դիրքերը, իսկ Սյունիքում Դավիթ Բեկի գլխավորությամբ ստեղծվեց կազմակերպված հայկական ուժ։ Այս պայքարները նաև պահպանեցին անկախության գաղափարը և փորձ դարձան հետագա ազգային-ազատագրական շարժումների համար։
  
• Ի՞նչ սխալներ և թերացումներ թույլ տվեցին ազատագրական պայքարների կազմակերպիչները։
  Կազմակերպիչների հիմնական սխալներից էին միասնական ղեկավարության և լիարժեք համագործակցության պակասը, ինչպես նաև արտաքին օգնության վրա չափից շատ հույս դնելը։ Հայկական ուժերը միշտ չէ, որ կարողանում էին միասին գործել։ Բացի դրանից, նրանք չունեին բավարար զենք, զինվորներ և նյութական միջոցներ՝ երկարատև պայքար վարելու համար։
  
• Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ արտաքին ուժերի օգնության նկատմամբ ունեցած ակնկալիքը։
  Արտաքին ուժերի օգնության նկատմամբ ունեցած ակնկալիքը մեծ նշանակություն ունեցավ։ Հայերը հատկապես հույս էին կապում Ռուսաստանի օգնության հետ և դրա պատճառով սպասում էին արտաքին աջակցության։ Սակայն այդ օգնությունը լիարժեք չեղավ, ինչի հետևանքով պայքարը ավելի դժվարացավ։ Սա ցույց տվեց, որ ազատագրական պայքարում կարևոր է ոչ միայն արտաքին օգնությունը, այլև սեփական ուժերի և միասնականության վրա հույս դնելը։
  
• Ձեր կարծիքով՝ ի՞նչ պայմաններ էին անհրաժեշտ պայքարի ավելի հաջող ավարտի համար։
  Իմ կարծիքով՝ պայքարի ավելի հաջող ավարտի համար անհրաժեշտ էր հայկական ուժերի ավելի մեծ միասնություն և միասնական ղեկավարություն։ Կարևոր էր նաև ունենալ ավելի շատ զենք, զինվորներ և նյութական միջոցներ, ինչպես նաև արտաքին օգնության վրա քիչ կախված լինել։ Արցախում և Սյունիքում գործող ուժերի համագործակցությունը նույնպես կարող էր ավելի արդյունավետ դարձնել պայքարը։
  
• Ինչպե՞ս ազդեց XVIII դարի ազատագրական պայքարի փորձը հայ ժողովրդի հետագա ազգային-ազատագրական շարժումների վրա։
  XVIII դարի ազատագրական պայքարները փորձ և ոգևորություն տվեցին հայ ժողովրդին։ Հայերը սովորեցին կազմակերպել զինված պայքար, միավորել ուժերը և պաշտպանել իրենց իրավունքները։ Այդ պայքարները նաև պահպանեցին անկախության և պետականության գաղափարը, որը հետագայում կարևոր դեր ունեցավ հայ ազգային-ազատագրական շարժումների մեջ։

Վերջում ձևակերպե՛ք ձեր սեփական պատմական դիրքորոշումը՝ պատասխանելով հետևյալ հարցին․

«XVIII դարի Արցախի և Սյունիքի ազատագրական պայքարները՝ ռազմական անհաջողությո՞ւն, թե՞ հայ ազգային-ազատագրական շարժման կարևոր և անհրաժեշտ փուլ»։

Ձեր պատասխանը հիմնավորե՛ք առնվազն 3 պատմական փաստով։

Իմ կարծիքով՝ XVIII դարի Արցախի և Սյունիքի ազատագրական պայքարները հայ ազգային-ազատագրական շարժման կարևոր և անհրաժեշտ փուլ էին։ Թեև Հայաստանը ամբողջությամբ չազատագրվեց, այդ պայքարները ցույց տվեցին հայերի կազմակերպվելու և պայքարելու կարողությունը։ Դրա ապացույցներն են՝ Արցախում սղնախների ստեղծումն ու դիմադրությունը, Դավիթ Բեկի կողմից Սյունիքում հայկական ուժերի միավորումը, և 1727 թվականի Հալիձորի հաղթանակը, երբ հայերը հաղթեցին օսմանյան զորքին։ Այս պայքարները նաև պահպանեցին անկախության և պետականության գաղափարը և կարևոր փորձ դարձան հետագա ազգային-ազատագրական շարժումների համար։